Ἡ Ἀποκάλυψις τοῦ Ἰωάννου 7

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

"I, John, your brother and companion in tribulation and in the Kingdom and in patient endurance." I, John, the Apostle, the disciple of Christ, I your brother, who am your brother and fellow-sharer in tribulation, in the Kingdom, and in patient endurance. These are three marks the Apostle uses to show the course of the Church. Whatever the circumstances, my beloved, even in the most peaceful times, these three elements will always be present within the Church.

Tribulations, patient endurance, and the Kingdom. Let us note only that these are not the ordinary everyday tribulations, nor the common patience that worldly people can also possess, as we shall see further on.

As for tribulation, we spoke about it last time; what remains is patient endurance and the Kingdom. Patient endurance is the second theme of the Apocalypse, morally inseparable from the first, that is, from tribulation.

Many times when a brother is suffering, we can offer him nothing, and we tell him to have patient endurance. We cannot cure his illness; we cannot even help him financially, because the money he needs is too great. In any pressing situation, when we can say nothing to him, we tell him to have patient endurance.

But for both of us who say it and for the one who hears it, it seems like something else. For us, it is a kind of escape, a way out of our own helplessness, since we are unable to offer him any concrete help. And for him, it sounds like a piece of advice that falls into the void, empty of any real content. How many times do we say, have patient endurance, and the other person just shakes his head and says, patient endurance.

What have you actually told me? What comes of what you have said to me? Absolutely nothing comes of it. And yet, my beloved, this counsel we give, that a person should have patient endurance, there could be no better counsel than this.

Our age lacks the element of patient endurance. Perhaps patient endurance is even considered incomprehensible, and, let us say, a virtue. Let us say so, but why a virtue? Let us call it a passive quality of the human person. If patient endurance, or the state of the person who has it, is regarded as passive, why should it be considered a virtue? It is not considered a virtue. If someone is a patient person, among the many, this is regarded as a disadvantage.

I do not know what to say. The people of our age are terribly impatient. They cannot wait for anything anywhere, nor tolerate anything. I do not know. It is civilization that constantly forces us to run. You know, modern man is always running. Always running. I do not know what we are chasing. I do not know what we are trying to catch. Yet we run. We are all anxious, all of us. I too am running.

And you are running, all of us, we are always running. And since we run and rush to finish our tasks, it follows that the element of patient endurance is absent. That is, we are unable to bear anything at all of what happens to us in our life.

And yet I will return to it and tell you that patient endurance is the best antidote against tribulation. With this patient endurance we lift up the Cross of tribulation, and in the end we conquer. The Lord Himself tells us, Matthew 10:22, "He who endures to the end, this one shall be saved."

The one who endures to the end, this is the one who will be saved. But every tribulation in our life, and any patient endurance that accompanies it, I must tell you, if it is not joined to Christ, then it is insufficient, empty of content; it does not endure into eternity. One may perhaps achieve a few things in this present life through patient endurance when he has tribulations, and the very first thing, no small matter, is not to end up in a neurological clinic. Is that a small thing? You know, my beloved, I make the sign of the Cross over myself and say, My God, guard me that I may never end up in a neurological clinic. Our age is dreadful; the tribulations we have, many times we do not know where they can push us.

So, something we can achieve in this present life is not to arrive at that door, by having patient endurance; that is a gain. But this does not endure into eternity, unless both the tribulations that arise in our life are joined to Christ, and the patient endurance, which is the stretcher that carries the tribulation, is itself also joined to Christ.

The Evangelist John says the following: in the tribulation, as he says, and in the Kingdom, and in patient endurance, in Jesus Christ. This phrase, in Jesus Christ, means that the motivating cause and the outcome of the tribulation must be Christ.

Why do I have tribulation? Because I endure and persevere in the Gospel. Tell me, I beg you, what value does the tribulation have if, let us suppose, I lost at cards, I was a prodigal, and I fell ill? And now I grieve over this condition, mindless, foolish, and I lost my property.

I lost certain opportunities in life and I have tribulation; do these tribulations endure into eternity? They do not endure. On the contrary, we will be rebuked by Christ, because we showed ourselves to be prodigal, mindless, senseless people. My tribulations must, must be for the sake of the Gospel, for the sake of the spiritual life.

If I accept an act of mockery, an exclusion, we were saying this last time, when someone says to me, You will not shop at my store. I will not sell you merchandise. That day will come. This economic exclusion today has its own way of existing, in other forms. When someone is not given high positions, simply because he is not a Freemason, is this not an economic exclusion? Of course it is. But with the difference that it is not yet to the degree that I reach starvation, that I die of hunger. The day will come when it will be worse. It will be open. Now it is not open; now it is behind the scenes.

I have tribulation because my life has been obstructed, simply because I bear the identity of a Christian; this tribulation endures into eternity, because it is tribulation in Jesus Christ, just as the patient endurance I will exercise, in order to carry precisely this tribulation, is in Jesus Christ. The thief too has patience, you know; he lies in wait, hour after hour, for the owner to leave, so he can break in. But is this patience of the thief praiseworthy?

And third, the Kingdom. The tribulations, the patient endurance, and the Kingdom, in Jesus Christ. What is the Kingdom? It is the mystical participation of the faithful of every age in the sufferings of Jesus Christ. These three, which have a moral consequence, are the marks of the true Christian and form a chain.

Tribulations, patient endurance, the Kingdom. The tribulations, in order to be borne, require patient endurance. Tribulations and patient endurance in Christ Jesus lead to the Kingdom of God. When I counsel someone to have patient endurance, I was telling you earlier, our counsel falls into emptiness, because, usually, when we recommend patient endurance to another, we offer it and recommend it as something standing on its own.

Its fruit is missing, the Kingdom. Ask yourselves, ask yourselves, and I ask myself, I assure you I stand convicted on this point. When we tell someone to exercise patient endurance in the tribulations he is passing through, have we told him that the Kingdom of God awaits him? You will see that we do not tell him this.

And so, once we have cut off the Kingdom, which is the end, which is the goal, which is the fruit, the other person will retaliate. Of course he will then reject our advice; he will say, patient endurance indeed. Whereas patient endurance must have its destination: the Kingdom of God awaits me. This is the second time the term Kingdom is mentioned within this same chapter so far. The entire New Testament is filled with this term, Kingdom, the Kingdom of God.

Just remember, when you read Holy Scripture, how many times you have come across this term, this expression, the Kingdom of God, how many times. Well, my beloved, Christianity is indeed a kingdom and not a religion, because religion is not Christianity; forgive me, Christianity is not a religion.

And as a type of Christianity as a Kingdom stands the theocratic kingdom of Israel. As you know, when the Hebrews settled in the Promised Land, they had no leader; there was neither a king, nor a president of a republic, nothing.

There were simply the Judges, men who acted at God's command. And God would make His will known; God was the Lord, the King of Israel, truly so. Indeed, only today we heard in the Gospel reading how Nathanael said to the Lord, "Thou art the Son of God, Thou art the King of Israel."

This phrase, 'the King of Israel,' my beloved, is something that echoes the spirit of the Old Testament, the very way the Hebrews were able to see their King. For them, He was God. First Nathanael said 'Son of God,' and then 'the King of Israel.' What came later had already been foretold; God Himself had spoken of it to Moses, so that it would be foreseen and written down.

Later the Hebrews asked for a king from God, forgive me, from the Judges, specifically from Samuel, the last Judge. From where, you ask, and out of what motive? Because the surrounding peoples had kingdoms, they grew envious and wanted a king. They say, we want a king. Samuel says to them, is God not enough for you? And God Himself indeed said this: in what have I failed you, in what do I fall short? You want a king?

Very well, I will give you a king, but allow me to tell you the phrase that was implied, not in the words I will use, but in spirit. He will singe your fur. I will give you a king, but he will singe your fur, do not complain.

And David came, Saul came, then David, and then Solomon. Solomon, the so-called peaceful king, who reigned forty years without war, taxation fell so heavily, so heavily, that the Hebrews said, enough, enough of the tax. God had told them so.

So be it. What concerns us is not, at this moment, historical Israel in its details, but rather historical Israel insofar as it had God as its king. And even the existing king, he entered upon his kingship under a condition, that he would do nothing without first asking God, through the high priest, absolutely nothing. If he acted on his own head, he would be punished. That is why Saul fell, because he acted contrary to the command of God. Consequently, the king was a representative of God the King in Israel. All these are types, types, that Christianity, Christianity is a Kingdom, and the King, my beloved, is Christ.

Religion, as I told you, is not Christianity; it means the worship of the Divine for the sake of appeasement or for the satisfaction of requests and needs, but without entailing the participation of man in the life of God.

So you've grasped this, that is, I've given you to understand what religion means. To submit my requests and my needs to God, so that God may possibly grant them or not grant them, but without my having any participation in the life of God, this is what is called religion.

In this sense, all the religions of the earth exist, all religions. But what does kingdom mean? Kingdom means that God governs every aspect of the Christian's life, that there is nothing in which God is not present, and at the same time the Christian enjoys all the good things of God.

The ancient Greeks, for example, when they offered sacrifices to the gods, that was fine. The gods, supposedly, simply wanted a sacrifice from them. Now, what the life of the one offering the sacrifice would be like, this did not concern their god at all.

I do whatever you wish. That is why we see that the ancient Greeks could offer lavish sacrifices. Hecatombs, my beloved, they would offer a hundred oxen, a hundred oxen, an entire fortune. And the man offering them could be a fornicator, an adulterer, a murderer, immoral, wretched, utterly miserable.

This did not concern God; it was not supposed to concern Him, at least not the way the ancient Greeks imagined it. It is enough for me to offer my sacrifice to God, and in this way I will win His favor. He will give me the very thing I want.

So this is what religion means, and this is what kingdom means. But is Christianity a religion, or is it a kingdom, within which kingdom we have participation in the life of God? When we speak of theosis, divinisation, when we say I am God-like, Christ-like, and so on, I am becoming God-like, I am becoming Christ-like, I am being Christified, what does this mean? It means that we enter into the very life of God. This is what God wants.

You see, then, what a difference there is between Christianity and the religions. And if you want still more, the fact that today we live Christianity as a religion and not as a kingdom, this brings with it the following evil consequences.

The first, two evil consequences, the chief ones at least. That we have separated ethics from doctrine, that is, faith from the way of life, and we have fallen into a system of mere duty-keeping, a moralism. And this has reached its peak in the following way: there are people of an alien faith, alien, he may be a Buddhist, he may be a Freemason, he may be a theosophist, he may be a spiritist, that is, whatever you like, and he will invoke against you the ethics of the Gospel. But when he invokes the ethics of the Gospel against you, while he himself is not a Christian, on what does he stand? Quite simply, on the fact that we regard Christianity as a religion and think that its main point is its ethics. For one thing, it is not this.

And in this way we separated faith, doctrine, from ethics. If you want it in a very widespread form, it is what you hear from your spouses. For example, the ladies who tell me, when you tell your husband to go to church, you say to your husband, let's get going, let's go to church, and your husband says to you, you go, I am a better Christian than you, I keep the commandments better than you.

And the woman, who of course does not know much herself, comes to tell me, truly, Father, my husband who speaks to me this way is better than I am. That is not the issue, my beloved. Is that where the matter lies, whether he is better or not? There is no salvation in this case. Quite simply, because it is not a religion, the way the ancient Greeks began offering their sacrifices and beyond that nothing concerned them.

So this separation of doctrine, of the faith, from our life has brought about this evil: that we see Christianity as a list of duties. And up to a point those who kick against Christianity are right, because we present it to them as a list of duties.

And you know, the human being, especially modern man, hates and loathes this duty-bound mentality. The very word 'duty' strikes him in the ears as something ugly and strange. Or again, there is the separation of worship from life.

The other person tells you, I go to church, I worship God, but what I will do in the evening, which cabaret I will roam around in, that is another paradise. In this way we have separated worship from life, with the result that we have fallen into ritualism, because worship is indeed offered through certain outward forms, but within the heart of those forms lies the essence.

If then I do not discover the essence, because my life is cut off from the essence, where will I be left? At the wrapping, at the shell; I will be left at the outward form. And when I say, ah, this must be done, I must go to church, I must, I must, I must, then I end up becoming a worshipper of empty forms, a ritualist.

The second evil, as a consequence of the fact that we have demoted Christianity to a religion, when in reality it is a Kingdom, is that we end up comparing Christianity with the other religions, even if we consider Christianity to be a higher and better religion. Whatever manual you pick up, school textbook or religious book that touches on this subject, you will see this basic error in it. The error of comparison. When one of our Christians turns his eyes for a moment toward Buddhism, we say to him, isn't Christianity a good religion?

And indeed I will prove to him that it is better than Buddhism. That is the mistake. From the moment I say Christianity is a better religion, that is not where the matter lies. It is not a question of comparison. It cannot be compared. It cannot be compared.

All those things which are offered by the other religions neither redeem nor save. They are merely worldly. Because quite simply they are products of human invention, that is, constructions of the human mind. So let us take note, my beloved, Christianity did not come to measure itself against the other religions.

The subject is very timely, it is exceedingly timely, because into our poor Greece various currents of religions have invaded, chiefly those from the East. It is therefore a very interesting and timely subject, and let us bear in mind: Christianity did not come to measure itself against the other religions, not in the least; it came to abolish the other religions, to neutralize them completely, because it does not come and say, ah, in that religion too we find something good, and in that one something good, knowing that all the religions of the world are the works and ways of the devil.

Do not tell me that Buddhism is not a work of the devil. Of course, do not tell me either that Buddha, who lived before Christ, had a good disposition, a certain elevation of soul and so on. Buddha is excused; he lived before Christ.

But now that the light has come, is it permissible for Buddhism to exist? That is the worst part. Is it permissible, in Christian Europe and in Christian Greece, for our baptized Christians to become Buddhists? And to abandon Orthodox spirituality and fall into Buddhist meditation, is this permissible?

So Christ came to abolish all of this. Do you know what the Lord said? It is a hard saying, but a true one. "All who came before me," He says, in the Gospel according to John, "are thieves and robbers." All of them together, without exception. He drew no distinction; He did not say, ah, Plato's philosophy was fine, it was good, Buddhism says some fine things, or Confucianism has a fine ethic, well of course it falls short, but still, it has some fine things in it. Listen to what Christ said: all of them, without exception, who came before me are thieves and robbers. And what did they steal, what did they plunder? The human soul, which is the possession of the living and true God, whose rightful place is in the Kingdom of God. This is what Christianity is.

Or remember that vision of Nebuchadnezzar, who saw that statue with bands of various materials, gold, silver, bronze, iron, and clay. And a stone, which represents the kingdoms of the earth, even the religions of the earth, and Daniel sees stones not cut by human hands, a stone that no human hand broke or hewed.

But it was cut out on its own, from an unquarried mountain. Rejoice, rejoice, unquarried mountain, we say to the Most Holy Theotokos. The All-Holy is the unquarried mountain, from whom the Son of God was born of a Virgin. This is the stone that was cut out. That stone is Christ. This is exactly how Daniel interpreted it to Nebuchadnezzar. He did not say Christ, of course, but a heavenly king. In general, he came and fell upon the statue and turned it to dust, and the dust was carried off by the wind and scattered, and no place was found for the statue. This is Christianity.

He came not to walk alongside the other religions, nor to give them his approval; he came to abolish them. Tell me, then, given these correct positions that Christianity is a Kingdom, how can we any longer make a comparison between Christianity and other false religions? But what is Christianity? It is a Kingdom, it is an inheritance. The Christian is not the religious person, that is, the one who remains in a formal ritual worship, but the one who calls upon the Lord, as he is named in the New Testament. He is the disciple, he is the Christian, he is the Saint.

This word "fellow partaker" that Saint John uses in his Apocalypse, fellow partaker in the tribulation and in the patient endurance and in the Kingdom, shows that there is this participation and communion not only among the faithful, but also of the faithful with Christ, because Christ too is the one who suffered.

The Apostle Paul sums this up beautifully in his Second Epistle to Timothy, chapter two, verses eleven to twelve. He says, "Faithful is the word," that is, the word of God is trustworthy. "For if we died together with him, we shall also live together with him." If we die together with Christ, we shall also live together with him. "If we endure, we shall also reign together with him." If we endure together with Christ, we shall also reign together with Christ.

So you see here the dying together. "I came to be in the Spirit on the Lord's Day," it was a Sunday, and he fell into ecstasy, with that restraint which characterizes the genuine descriptions of supernatural revelations. The Evangelist notes that he came into a state of ecstasy.

This "in the Spirit" state is an isolation of the person's spiritual world from his familiar external surroundings, so that he may come into contact with the supernatural world. But there are two possible postures of the subject, of the human being, the active and the passive.

This second one, the passive posture which a person takes when he is in ecstasy, that is, in isolation from his external surroundings, with the aim of being united with certain powers, is demonic. This second one, the passive ecstasy, is demonic, so that the devil too produces ecstasy, just as God does. But take heed, beloved, take heed, the devil too produces ecstasy. Ekstasis, from the word ek, histamai, existamai. That is, I go beyond where I stand. That is, where do I go? I find myself in another space where I have no perception of my external surroundings.

Someone may be speaking to me and I perceive nothing, I do not know where I am, in my house, on a mountain, I do not know, I am snatched away in a manner of speaking, I undergo this ecstasy. The devil does this, he does it, and God does it too, God does it too.

So this case, the passive one, is demonic. How is it demonic? When the subject, the person, appears to be isolated, his subconscious is not working, his consciousness is not working, he cannot perceive or do anything, sometimes there is not even any memory, not even memory exists.

And you may ask me, well then, if there is no memory and no consciousness in someone who enters ecstasy, what would be the value of it? Of course there is a certain value; these are the well-known mediums. The mediums are intermediaries; medium means a means, and therefore the medium is the intermediary, the person who stands between the external worlds, forgive me, between the spiritual worlds, the worlds of the demons, and the real environment of human beings, and informs us, and the medium tells us astonishing things. And when he comes out of the ecstasy, when he returns to his natural state, the medium knows nothing of what he said, remembers nothing, no, not just doesn't remember, he knows nothing, absolutely nothing. Why? Because in demonic ecstasy we have either isolation or restriction of consciousness.

The consciousness is pushed aside; it is set completely aside. Whereas, by contrast, in divine ecstasy we have the full preservation of all the powers of the soul. Here is a very telling example, apart from the case of Saint John, who sees, hears, speaks, and takes part. And let me tell you something you already know, the vision of the Apostle Peter, when he saw the sheet with the animals coming down. The Apostle not only knows and sees and feels, but he also responds.

When he hears, 'Peter, kill and eat,' he says, 'By no means, Lord, I will never slaughter a living unclean thing to eat.' And yet the sacred text says, in Acts 10:10, that an ecstasy fell upon him, ecstasy fell upon him, and he beholds heaven opened: 'Peter, kill and eat.'

And Peter said, 'By no means, Lord, for I have never eaten anything common or unclean.' See how he reacts: he has full consciousness, he knows the law, he had not lost the memory of that life of his which he had outside the ecstasy. This is divine ecstasy.

So then, the Evangelist John says, 'I came to be in the Spirit,' or 'in the Spirit' as he tells us here, 'I came to be in the Spirit,' meaning that the powers of the body remained, in a sense, as if inactive, just as when our mind is very intensely focused on something, we do not perceive sounds, not even hunger, not even a danger; even if a snake were beside us we would not notice it.

Because our mind is so completely absorbed. That is what it means. "I came to be in the Spirit." When? On the Lord's Day. This is the only instance in the New Testament where the Lord's Day is named as such. As you know very well, whenever the holy Evangelists wish to refer to the event of the Lord's Resurrection, which took place on this very day, the Lord's Day, they call it "the first day of the week."

But what does 'the first of the Sabbaths' mean? It means the first day of the week, for 'Sabbath' means 'week,' and therefore it is what was later called, in the law, Kyriake, Sunday. So this is really the first time that the word Kyriake, Sunday, is mentioned in the New Testament.

The Sabbath, as you know, in the Old Testament was called 'the day of the Lord.' But also in the New Testament, Kyriake, Sunday, is called the day of the Lord, or 'the first of the Sabbaths.' What does Kyriake mean? It means the day of the Lord. Kyriake, the day of the Lord.

On the first day of the week, that is, 'the first of the Sabbaths,' or Kyriake as we now say, the Lord rose from the dead. He created light on the first day, and He sent down the Holy Spirit on Kyriake to descend upon the Church, upon the Apostles and the Church.

And so we could say that in place of the Sabbath, which represents the first creation, since the entire created, visible world was completed in the six days of creation, now, from the first Christian century, Sunday is established as the first day of the week. Not the seventh, but the first; yet because it is the first after the seventh, it is called the eighth day, and it is established as the day of the second creation, the recreation of the cosmos, since creation had grown old through corruption and death. So on this day we have the Resurrection of Christ, the descent of the Holy Spirit, and there is the belief that the Second Coming of Christ will also take place on a Sunday. On a Sunday. Perhaps you will object and say to me, but the Lord told us that concerning that day and that hour, no one knows.

No one knows; this is in the first chapter of Acts, indeed. But no one knows which Sunday it will be. So the faith of the Church, that the Second Coming of Christ will be on a Sunday, just as the Resurrection and Pentecost were, does not contradict the word of the Lord that no one knows which day it will be when Christ comes again here on earth.

But it should strike you that the Apocalypse, too, which was given to John, was given on a Sunday. So here we have a fourth element: the Resurrection, Pentecost, the giving of the Apocalypse, and probably also the Second Coming of Christ.

Furthermore, my beloved, our Church celebrates the day of Sunday, that is, the day of the Resurrection of Christ, every week. Sunday is a feast in the full sense of the word; it is a feast. Indeed, Matins on Sunday has a resurrectional character, since the center of the Matins service is taken up by the Eothinon Gospel, which as a rule is a resurrectional reading.

In any case, this day, Sunday, is a great day. The Epistle of Barnabas tells us the following, in chapter 15, verse 2: and we keep the eighth day, you see, it is called the eighth, with joy, the day on which Jesus also rose from the dead.

But the Books of the Teaching of the Apostles, in chapter fourteen, tell us the following, and the chapters are very short, so that is why I say a paragraph, they inform us of this. On the Lord's own day, gather together and break bread, that is, celebrate the Mystery of the Holy Eucharist, that is, hold the Liturgy, on the Lord's day.

Indeed, here one might point to a certain notion, the one held by some Christians, that you should not receive Holy Communion on Sunday because you were unable to fast on Saturday, since on Saturday it is forbidden to abstain from oil.

You see how absurd it is. I have said this many times, and I will say it once more, because these are heretical positions, and they are heretical because of how people insist on them, even after it has been pointed out to them. These are dreadful positions, and they are said among Orthodox: no, they say, not on Sunday, no, you will not commune, because on Sunday you must not, because we have to fast, but how are we to fast on Saturday, since there is a canon of a council that forbids fasting on Saturday. You see, my beloved, absurd things, absurd, all for the sake of fasting, in this sense, with this narrow understanding. We have abolished Sunday as the day of the Lord, the day above all others on which we are to receive the Body and Blood of Christ and to commune.

You saw what the book of the Didache says here: on this day break bread, that is, celebrate the Divine Liturgy. But who is to receive Holy Communion? The priest? With the fear of God, with faith and with love, draw near. The Divine Liturgy, my beloved, is not for the priest; it is for the people of God, in the midst of whom the priest too will partake of the Body and Blood of Christ.

Thus Sunday, as a feast day of our Church, a resurrectional day, is established as a day of rest, of rejoicing, of divine worship, and also of works of mercy. And the Evangelist continues, saying: I came to be in the Spirit on the Lord's Day, and I heard behind me a loud voice, like a trumpet, saying.

I heard behind me a powerful voice, as though it came out through the funnel of a trumpet, out of the horn of a trumpet. This phrase, "behind me I heard," points to something sudden. We all know that when someone is coming toward us and is within our field of vision, it is not sudden for us; we see him, he is coming.

But when someone is behind us, whom we did not see, and suddenly takes hold of our back, for us it is sudden. So this means that the appearance to him was sudden, it was abrupt. And when he says that the voice was loud, like the voice of a trumpet, powerful, thundering, elsewhere he will tell us, on another occasion, that it was as though many waters were falling. If you have ever been at a place where there is a waterfall, where water falls with force from a great height, you have seen what a roar it makes; the voice of God is compared to many waters falling from on high.

But such a voice will be heard again, and the tombs will open and the dead will rise. The Apostle Paul tells the Thessalonians that the trumpet will sound, and the dead shall be raised. Mysteriously, a trumpet will sound, and who will sound it? An angel, at the command of God.

Generally, the voice of the trumpet is always the voice of God. Remember Sinai: how did God speak? As the voice of a trumpet, as the voice of thunder, and the people tremble at the sound of such a voice. And what did he hear, what did the voice say to him? "What you see, write in a book and send it to the seven churches."

What you see, write in a book and send it to the seven churches. Allow me to say here: how was he to send one book to seven churches? We would have seven copies, would we not? Seven copies, since these churches are far apart from one another. We would have seven copies. The conclusion: the Word of God can be printed and distributed. Did you understand? It can be printed. It is not possible that there be only one book from which we are all to listen, as was done in earlier times, when we would all go to listen to a single book.

No one had in his home a copy of the Word of God. In the Old Testament there were no copies in the homes; there were none. They would go to the synagogue to hear the Word of God. Here: write in a book and send it to the seven churches.

He said, make seven copies and send them out. In other words, the work of having the Word of God printed and shared, even to the farthest corner of the earth, is the will of God. And this verse, "What you see, write in a book and send it to the seven churches," is as if to say: "Print books, print the word of God, print Holy Scripture," and send it out. Send that printed page bearing my word to the ends of the earth.

Here, as we go on, you will see seeing and hearing alternate: write what you see, and the Evangelist will say, I heard, I heard a voice, write what you see. We have, in a sense, a stimulation of the two senses, sight and hearing, and so these two alternate, sight and hearing.

Saint Andrew of Caesarea says: spiritual hearing and spiritual sight are one and the same. It is the same thing, whether we speak of spiritual sight or whether we speak of spiritual hearing; it is the same thing. For sight and hearing show the vividness of the images that are revealed.

When we say to someone, "I saw with my own eyes," or we say to him, "I heard with my own ears," this shows a vividness of these elements, of these images, of these matters that are being revealed. So then, whatever the Evangelist writes, he will be an eyewitness and an ear-witness; with his own eyes he will have seen, with his own ears he will have heard.

Write it in a book. According to the divine command, what he would see had to be recorded in a book. But if these things had to be recorded, then this presupposes a reader as well. So then, not only the printing of the book and its distribution to the ends of the inhabited world, but also the reading of it. That is, the study of it must be a divine command.

My beloved, let us study the Word of God, day and night let us study the Word of God; but on this matter of "write it in a book," allow me to share a few thoughts with you and then we will close for today.

Now, regarding that original book that the Evangelist wrote, because the seven copies, of course, he did not write them himself; according to tradition, his scribe was Prochoros, one of the seven deacons, and that is why in the icons of the Apocalypse we see John receiving the Revelation in a cave, and next to him is Prochoros, Saint Prochoros, writing at John's dictation. So the copyist is not John, but Prochoros.

So the very first book that was written, the one just as he wrote it there, did it survive, I wonder? Is that book still with us? I don't know if you have ever stopped to think about it: does it actually exist, that book which the Evangelist John wrote?

Is it in some library on the Holy Mountain, or on Patmos, where they have many ancient codices and exceedingly old books? Could the book of the Apocalypse be there? My beloved, not even one small scrap of parchment or paper has been preserved.

Chartis is the writing material; not paper as we know it today, but chartis is simply the general term for writing material. Today, precisely because we have this writing material from what we call wood, from which we make paper, today we call it paper; whereas chartis is an ancient word, a word that existed before paper was invented, before. There is not, then, even one small scrap of paper or parchment that contains the first, the original, book of the Apocalypse. And if you wish to know, there is nothing left from the Gospels either, nor from the epistles of the Apostle Paul or the Apostle Peter.

There is nothing left from the New Testament, not even one small fragment. But it does not matter; the same thing happens with the virtue of almsgiving. We give a glass of water; the act in itself does not endure into eternity. The one to whom we gave the glass of water will thirst again; for a plate of food he will hunger again.

And yet the Lord said, the one who gave a cup of water in My name, his reward will not be lost; I was naked and you clothed Me, I was hungry and you fed Me. These acts as spirit, as energy, this is what will remain in eternity, because it is bound up with the will of God, as a virtue. The virtue will remain, not the material thing, the carrier. The same thing, my beloved, applies here also; it does not matter that the material object has not been preserved, that we do not have it today. How much it would move us, or how much it would move the archaeologists and the students of ancient texts and books, to have a few pages from the pen of John the Evangelist or of the Apostle Paul.

How deeply it would move us; it does not matter. What matters is that the Word of God is not bound by matter. We have the Word of God. We have the Word of God in millions of copies. But on this point I would like to say something to you.

Many things in our life. We do them so that they may endure into eternity. We build a house, we build a church. We say, get clothes made of such-and-such fabric, ones that last a lifetime. They are everlasting, we say; listen, they are everlasting, we say.

It is a temptation to want to build something that will last into eternity, to found a monastery that will stand until the end of history, to raise a church, some Saint Chilios, that will remain until the end of history. Of course, in one of the prayers when we consecrate a church we say, Lord, may this church stand until the end of history. But God is not bound by material vessels. As I told you, it is a temptation. Let them be torn down.

Our duty is to build in order to serve a single historical moment, our own era, our own generation. Let the next generation build its own, let that one too raise something of its own. The spirit is not bound, the spirit is not chained; the spirit is what we must preserve. The vessels, the vessels do not matter. Of course, in conversations we are often sentimental, we grow attached.

But however we choose to put it, my beloved, however we want to say it, the point is that in the final analysis it does not matter. The ascetic spirit in Egypt and in the East, in Syria and so on, in Palestine, in Pontus, truly, where are the huts of the ascetics, where are the places where they practised their ascesis, where are their sketes? Nothing remains.

Nothing remains, yet the ascetic spirit lives on within the Church. Let us not cling to the outward vessel, to the material carriers, as though they were everything; let us abide in the spirit. We have the revelation of God; it makes no difference whether what we hold in our hands is the very first book or the millionth copy.

We have the revelation of God, the one that will speak to us the message of God for our salvation.

Ἐγὼ Ἰωάννης, ὁ ἀδελφὸς ὑμῶν καὶ συγκοινωνὸς ἐν τῇ θλίψει καὶ βασιλείᾳ καὶ ὑπομονῇ, ἐγὼ ὁ Ἰωάννης, ὁ Απόστολος, ὁ μαθητής του Χριστού, εγώ ο αδελφός σας, που είμαι αδελφός σας και συγκοινωνός στη θλίψη και εις την βασιλείαν και εις την υπομονήν, τρία χαρακτηριστικά τα οποία ο Απόστολος χρησιμοποιεί για να δείξει την πορεία της Εκκλησίας, Όπως και να έχει το πράγμα, και στις πιο ειρηνικές εποχές, πάντοτε αγαπητοί μου, αυτά τα τρία στοιχεία θα υπάρχουν μέσα στην Εκκλησία.

Οι θλίψεις, η υπομονή και η βασιλεία. Ας προσέξουμε μόνο ότι δεν είναι οι κοινές καθημερινές θλίψεις, ούτε η κοινή υπομονή την οποία μπορούμε να έχουμε όπως έχουν και οι κοσμικοί άνθρωποι, όπως θα δούμε στην συνέχεια.

Και ως προς την θλίψη, είχαμε αναφερθεί την περασμένη φορά· μένει η υπομονή και η βασιλεία. Η υπομονή είναι το δεύτερο θέμα της Αποκαλύψεως, που είναι ηθικώς αναπόσπαστον από το πρώτον, δηλαδή από την θλίψη.

Πολλές φορές όταν πάσχει κάποιος αδελφός, δεν μπορούμε τίποτα να του παράσχομεν και του λέμε να έχει υπομονή. Δεν μπορούμε να θεραπεύσουμε μια ασθένειά του, δεν μπορούμε ακόμη να τον βοηθήσουμε οικονομικώς, διότι είναι πολλά τα χρήματα τα οποία έχει ανάγκη· πάντως μια οποιαδήποτε κατάσταση πιεστική που δεν δυνάμεθα τίποτα να του πούμε, και του λέμε να έχει υπομονή.

Αλλά τόσο εμείς που το λέμε, όσο και εκείνος που το ακούει, μοιάζει Ισ ημάς μεν, σαν μία διέξοδο, σε μία αμηχανία μας, μη δυνάμενη να του προσφέρουμε καταθετικών τρόπων τις υπηρεσίες μας ισ εκείνον δε, ακούγεται ως μια σύμβουλη που πίπτει στο κενό ανευ περιεχωμένου. Πόσες φορές λέμε να έχεις υπομονή, κι ο άλλος κουνάει το κεφάλι του και λέει υπομονή.

Τι μου είπες δηλαδή; Τι βγαίνει από αυτό το οποίο μου είπες; Δεν βγαίνει απολύτως τίποτε. Και όμως αγαπητοί μου, αυτό που λέμε σαν συμβουλή, να έχει υπομονή ο άνθρωπος, δεν θα υπήρχε καλύτερη συμβουλή από αυτή.

Η εποχή μας στερείται του στοιχείου της υπομονής, ίσως ακόμη να θεωρείται η υπομονή ακατανόητος, αλλά και μια ας πούμε αρετή. Ας πούμε, γιατί αρετή όμως; Ας πούμε μια ιδιότητα του ανθρώπου παθητική. Εάν θεωρείται παθητική η κατάσταση του ανθρώπου ή η υπομονή, γιατί να θεωρηθεί αρετή; Δεν θεωρείται αρετή. Εάν κάποιος είναι υπομονετικός άνθρωπος, από τους πολλούς, αυτό θεωρείται ως μειονέκτημα.

Δεν ξέρω τι να πω. Οι άνθρωποι της εποχής μας είναι φοβερά ανυπόμονοι. Δεν μπορούν πουθενά τίποτα να περιμένουν ή να ανεχθούν κάτι. Δεν ξέρω. Ο πολιτισμός είναι εκείνος ο οποίος μας αναγκάζει διαρκώς να τρέχουμε. Ξέρετε, ο σύγχρονος άνθρωπος πάντα τρέχει. Όλο τρέχει. Δεν ξέρω βέβαια τι κυνηγάμε. Δεν ξέρω τι θέλουμε να πιάσουμε. Πάντως τρέχουμε. Είμαστε πάντα αγχωτικοί. Όλοι μας. Και εγώ τρέχω.

Και εσείς τρέχετε, όλοι μας, όλο τρέχουμε. Και αφού τρέχουμε και βιαζόμαστε να τελειώσουμε τις δουλειές μας, επόμενον είναι να μην υπάρχει το στοιχείο της υπομονής. Δεν δυνάμεθα δηλαδή να σηκώσουμε τίποτε απολύτως από εκείνα τα οποία μας συμβαίνουν στη ζωή μας.

Και όμως θα επανέλθω και θα σας πω ότι η υπομονή αποτελεί το καλύτερον αντίδοτον κατά της θλίψεως. Με αυτήν την υπομονή σηκώνομεν τον σταυρόν της θλίψεως και τελικά νικούμε. Ο ίδιος ο Κύριος μας λέγει, Ματθαίος 10,22, ὁ ὑπομείνας εἰς τέλος, οὗτος σωθήσεται.

Αυτός ο οποίος θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός και θα σωθεί. Αλλά κάθε θλίψη που υπάρχει στη ζωή μας και κάθε τυχόν υπομονή που την συνοδεύει, πρέπει να σας πω, ότι εάν δεν συνδέεται με τον Χριστό, τότε είναι ανεπαρκής, άνευ περιεχομένου, δεν αντέχει στη αιωνιότητα. Μπορεί ίσως να πετύχει κανείς στην παρούσα ζωή μερικά πράγματα, με την υπομονή του εάν έχει θλίψεις, και εκεί το πρώτο πρώτο, όχι μικράς σημασίας, να μην καταλήξεις σε νευρολογική κλινική. Μικρό είναι; Ξέρετε αγαπητοί μου, που κάνω το σταυρό μου και λέω Θεέ μου, φύλαξέ με μην καταλήξω, να λήξω ποτέ σε νευρολογική κλινική. Η εποχή μας είναι φοβερή, οι θλίψεις που έχουμε πολλές φορές δεν ξέρουμε πού μπορούν να μας φτάσουν.

Λοιπόν, κάτι που μπορούμε να πετύχουμε στην παρούσα ζωή είναι να μην φτάσουμε σε αυτή την πόρτα, έχοντας υπομονή· είναι ένα κέρδος. Αλλά δεν αντέχει αυτό στην αιωνιότητα, εάν δεν συνδέεται και οι θλίψεις που προκαλούνται στη ζωή μας με τον Χριστό, Και η υπομονή, που είναι το φορείον που σηκώνει την θλίψη, και αυτή να συνδέεται με τον Χριστό.

Λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης το εξής, εν τη θλίψει, όπως λέγει, και βασιλεία και υπομονή, εν Ιησού Χριστώ. Αυτό το εν Ιησού Χριστώ θα πει ότι ελατήριον και αποτέλεσμα της θλίψης θα πρέπει να είναι ο Χριστός.

Γιατί έχω θλίψει; Διότι υπομένω και επιμένω εις το Ευαγγέλιο. Πέστε μου σας παρακαλώ, τι αξία έχει η θλίψη, εάν υποτεθεί ότι έχασα στα χαρτιά, ότι υπήρξα άσωτος και αρρώστησα; Και τώρα θλίβομαι για την κατάσταση αυτή, άμυαλος, άφρων, και έχασα την περιουσία μου.

Έχασα κάποιες ευκαιρίες στη ζωή και έχω θλίψει, αυτές οι θλίψεις αντέχουν στην αιωνιότητα; Δεν αντέχουν. Αντιθέτως, θα επιπληχθούμε από τον Χριστό, γιατί φανήκαμε άσωτοι, άμυαλοι, ανόητοι άνθρωποι. Πρέπει, πρέπει οι θλίψεις μου να είναι, να είναι χάριν του Ευαγγελίου, χάριν της πνευματικής ζωής.

Εάν δεχτώ μιαν ειρωνία, έναν αποκλεισμό, το λέγαμε την περασμένη φορά, όταν θα μου πει ο άλλος, δεν θα ψωνίσεις εσύ από το μαγαζί μου. Δεν σου πουλάω εμπόρευμα. Θα έρθει η μέρα αυτή. Αυτός ο οικονομικός αποκλεισμός σήμερα έχει τον τρόπο του να υπάρχει, με άλλους τρόπους. Όταν δεν αναλαμβάνει κανείς υψηλές θέσεις, μόνο και μόνο γιατί δεν είναι μασόνος, αυτό δεν είναι ένας οικονομικός αποκλεισμός; Βεβαίως. Αλλά με τη διαφορά πως δεν είναι στον βαθμό να φτάσω στην πείνα, να πεθάνω από την πείνα. Θα έρθει η μέρα που θα είναι χειρότερο. Θα είναι φανερό. Τώρα δεν είναι φανερό, τώρα είναι παρασκηνιακά.

Θλίβομαι, διότι μου εμποδίστηκε η ζωή μου, μόνο και μόνο γιατί φέρω την ιδιότητα του χριστιανού, αυτή η θλίψη αντέχει στην αιωνιότητα, γιατί είναι θλίψις εν Ιησού Χριστώ, όπως και η υπομονή που θα κάνω, για να σηκώσω ακριβώς αυτήν την θλίψη, είναι εν Ιησού Χριστώ. Και ο κλέφτης υπομονή έχει, ξέρετε, παραμονεύει, ώρες των ωρών, πότε θα φύγει ο ιδιοκτήτης, να κάνει τη διάρρηξη. Αλλά αυτή η υπομονή που κλέπτει είναι αξιέπαινη;

Και τρίτον, η Βασιλεία. Οι θλίψεις, η υπομονή και η Βασιλεία εν Ιησού Χριστώ. Είναι, τι είναι η Βασιλεία; Είναι η μυστική μετοχή των πιστών όλων των αιώνων εις τα παθήματα του Ιησού Χριστού. Τα τρία αυτά που έχουν μίαν ηθικήν συνέπειαν είναι γνωρίσματα του αληθινού χριστιανού και αποτελούν μιαν αλυσίδα.

Θλίψεις, υπομονή, βασιλεία. Οι θλίψεις για να βασταχθεί θέλει υπομονή. Οι θλίψεις και υπομονή εν Χριστώ Ιησού οδηγούν εις την βασιλεία του Θεού. Όταν κάποιον συμβουλεύομαι να έχει υπομονή, σας έλεγα προηγουμένως, η συμβουλή μας πίπτει στο κενό, γιατί λέτε, γιατί συνήθως, όταν συνιστούμε στον άλλον την υπομονή, την προσφέρουμε και την συνιστούμε αυτοτελή.

Δεν υπάρχει ο καρπός της, η Βασιλεία. Ρωτήστε τον εαυτό σας, ρωτήστε τον εαυτό σας και εγώ τον εαυτό μου, σας βεβαιώνω ελέγχομαι στο σημείο αυτό. Όταν λέμε σε κάποιον να κάνει υπομονή στις θλίψεις που περνά, του είπαμε ότι τον περιμένει η Βασιλεία του Θεού; Θα δείτε ότι δεν του το λέμε.

Και αφού λοιπόν αποκόψαμε την Βασιλεία που είναι το τέλος, που είναι ο σκοπός, που είναι ο καρπός, ο άλλος θα εκδικηθεί. Βεβαίως τη συμβουλή μας μετά θα την απορρίψει, θα πει υπομονή. Ενώ πρέπει η υπομονή να έχει την κατάληξή της, με περιμένει η Βασιλεία του Θεού. Είναι η δευτέρα φορά που αναφέρεται μέσα στο αυτό κεφάλαιο, μέχρι τώρα, ο όρος Βασιλεία. Ολόκληρη η Καινή Διαθήκη είναι γεμάτη από τον όρον αυτόν, Βασιλεία, Βασιλεία του Θεού.

Για θυμηθείτε, όταν διαβάσατε την Αγία Γραφή, πόσες φορές έχετε βρει αυτόν τον όρο, αυτή τη λεκτική φράση, Βασιλεία του Θεού, πόσες φορές. Λοιπόν, αγαπητοί μου, ο χριστιανισμός είναι πράγματι μία βασιλεία και όχι μία θρησκεία, διότι η θρησκεία δεν είναι ο χριστιανισμός, συγγνώμη, ο χριστιανισμός δεν είναι θρησκεία.

Τύπος δε του Χριστιανισμού ως Βασιλείας, στέκεται το Θεοκρατικό Βασίλειο του Ισραήλ. Όπως τα ξέρετε, όταν οι Εβραίοι κατοίκησαν την γη της Επαγγελίας, δεν είχαν αρχηγόν, δεν υπήρχε ούτε Βασιλεύς, ούτε Πρόεδρος Δημοκρατίας, τίποτα.

Υπήρχαν απλώς οι Κριταί, άνθρωποι οι οποίοι ενεργούσαν κατ' εντολήν του Θεού. Και ο Θεός έλεγε τα θελήματά Του, ο Θεός ήταν ο Κύριος, ο Βασιλεύς του Ισραήλ, αληθινά, όταν μάλιστα σήμερα ακούσαμε στην Ευαγγελική περικοπή που είπε ο Ναθαναήλ τω Κυρίω, Συ ει ο Υιός του Θεού, συ ει ο Βασιλεύς του Ισραήλ.

Αυτό το «ο Βασιλεύς του Ισραήλ», αγαπητοί μου, είναι κάτι που απηχεί το πνεύμα της Παλαιάς Διαθήκης, πως ακριβώς μπορούσαν να βλέπουν τον Βασιλέα οι Εβραίοι. Γι' αυτούς ήταν ο Θεός. Πρώτα είπε Υιός του Θεού, ο Βασιλεύς του Ισραήλ. Συνέβαινε αργότερα, αυτό το είχε προβλέψει, ο Θεός δηλαδή το είπε στον Μωυσή να προβλεφθεί και να γραφεί.

Αργότερα οι Εβραίοι εζήτησαν βασιλέα από τον Θεό, συγγνώμη, από τους Κριτάς, από τον Σαμουήλ συγκεκριμένα, τον τελευταίον Κριτήν. Από πού, λέτε, από τι; Επειδή οι γύρω λαοί είχαν βασίλεια, εζήλευσαν και ήθελαν βασιλέα. Λέγουν, θέλουμε βασιλέα. Τους λέγει ο Σαμουήλ, δεν σας κάνει ο Θεός; Και ο Θεός μάλιστα αυτό είπε, σε τι σας ελλείπησα, σε τι υστερώ εγώ; Θέλετε βασιλέα;

Καλά, θα σας δώσω βασιλέα, επιτρέψατε όμως να σας πω τη φράση που υπόθηκε, όχι με τα λόγια που θα σας πω, αλλά με το πνεύμα. Θα σας κάψει τη γούνα. Εγώ θα σας δώσω βασιλέα, αλλά θα σας κάψει τη γούνα, μη παραπονεθείτε.

Και ήρθε ο Δαβίδ, ήρθε ο Σαούλ, μετά ο Δαβίδ και μετά ο Σολομών. Ο Σολομών, ο λεγόμενος ειρηνικός βασιλεύς, 40 χρόνια που εβασίλευσε άνευ πολέμου, έπεσε τόσο βαριά η φορολογία, τόσο βαριά, που οι Εβραίοι είπαν αμάν, αμάν από τον φόρον. Τους το είπε ο Θεός.

Ας είναι. Εκείνο που μας ενδιαφέρει είναι όχι τώρα αυτή τη στιγμή ο ιστορικός Ισραήλ, στις λεπτομέρειές του, όσο ο ιστορικός Ισραήλ του ότι είχε ως βασιλέα τον Θεό. Αλλά και ο υπάρχων βασιλεύς, με όρον έμπαινε βασιλεύς, ότι δεν θα έκανε τίποτε, εάν δεν ερωτούσε τον Θεόν, διά του Αρχιερέως, απολύτως τίποτε. Εάν έκανε του κεφαλιού του, θα ετιμωρείτο. Γι' αυτό ξέπεσε ο Σαούλ, επειδή ενήργει παρά την εντολή του Θεού. Συνεπώς, ήτο ο βασιλεύς, ήτο ένας αντιπρόσωπος του Θεού βασιλέως εις τον Ισραήλ. Τύπος όλα αυτά, τύπος, ότι ο χριστιανισμός, Ο Χριστιανισμός είναι Βασιλεία και Βασιλεύς είναι, αγαπητοί μου, ο Χριστός.

Θρησκεία, που σας είπα, δεν είναι ο Χριστιανισμός, σημαίνει λατρεία του Θείου προς εξευμενισμόν ή ικανοποίηση αιτημάτων και αναγκών, αλλά χωρίς να σημαίνει και μετοχή του ανθρώπου εις την ζωή του Θεού.

Άρα για το καταλάβατε αυτό, δηλαδή σας έδωσα να το καταλάβετε, τι θα πει θρησκεία; Στον Θεό να υποβάλω τα αιτήματά μου, τις ανάγκες μου, να μου τα δώσει ενδεχομένως ο Θεός ή να μην μου τα δώσει, αλλά να μην έχω μετοχή εις τη ζωή του Θεού, αυτό λέγεται θρησκεία.

Με αυτήν την έννοια υπάρχουν όλες οι θρησκείες της γης, όλες οι θρησκείες. Αλλά βασιλεία τι σημαίνει; Βασιλεία σημαίνει ότι κυβερνά ο Θεός κάθε πτυχή της ζωής του χριστιανού, ότι δεν υπάρχει τίποτε που να μην είναι μέσα ο Θεός, αλλά και ο χριστιανός απολαμβάνει όλα τα αγαθά του Θεού.

Οι αρχαίοι Έλληνες, παραδείγματος χάριν, όταν έκαναν θυσίες εις τους θεούς, ήταν εντάξει. Υποτίθεται ότι οι θεοί τους ήθελαν απλώς μία θυσία. Τώρα, ποια θα ήταν η ζωή του προσφέροντος την θυσία, τον Θεό δεν τον ενδιέφερε.

Κάνω τι θέλεις. Γι' αυτό βλέπουμε, τους αρχαίους Έλληνας μπορούσαν να προσφέρουν θυσίες πλούσιες. Εκατόμβες, αγαπητοί μου, εκατό βόδια να προσφέρουν, εκατό βόδια, ολόκληρη περιουσία. Μπορούσε αυτός να είναι πόρνος, μοιχός, φονιάς, ανήθικος, ελεεινός, τρισάθλιος.

Αυτό δεν ενδιέφερε τον θεόν, δεν υποτίθεται ότι τον ενδιέφερε, όπως τουλάχιστον τα φαντάζονταν οι αρχαίοι οι Έλληνες. Αρκεί να προσφέρω τη θυσία μου στο Θεό και με τον τρόπον αυτόν θα τον εξευμενίσω. Θα μου δώσει εκείνο το οποίο θέλω.

Ώστε αυτό θα πει θρησκεία, αυτό θα πει βασιλεία. Ο Χριστιανισμός είναι όμως θρησκεία ή είναι βασιλεία, μέσα στην οποία βασιλεία έχουμε μετοχή της ζωής του Θεού; Όταν λέμε θέωση, όταν λέμε είμαι θεοειδής, χριστοειδής και λοιπά, γίνομαι θεοειδής, γίνομαι χριστοειδής, χριστοποιούμαι, αυτό τι σημαίνει; Σημαίνει ότι μπαίνουμε μέσα στη ζωή του Θεού. Αυτό θέλει ο Θεός.

Βλέπετε τι διαφορά λοιπόν υπάρχει μεταξύ χριστιανισμού και θρησκειών. Αν θέλετε ακόμη, το ότι σήμερα ζούμε τον χριστιανισμό σαν μία θρησκεία και όχι σαν μία βασιλεία, τούτο έχει τις εξής κακές συνέπειες.

Οι πρώτες, δύο κακές συνέπειες, οι κυριότερες τουλάχιστον. Ότι χωρίσαμε την ηθική από το δόγμα, δηλαδή την πίστη από τον τρόπο της ζωής και πέσαμε σε μια καθηκοντολογία. Αυτό δε έχει φτάσει στο αποκορύφωμα ως εξής, να υπάρχουν άνθρωποι αλλοτρίας πίστεως, αλλοτρίας, να είναι βουδιστής, να είναι μασόνος, να είναι θεοσοφιστής, να είναι πνευματιστής δηλαδή, ό,τι θέλετε, και να σου επικαλείται την ηθική του Ευαγγελίου. Μα όταν σου επικαλείται την ηθική του Ευαγγελίου, αλλά δεν είναι χριστιανός, πού στηρίζεται; Απλούστατα, στο ότι θεωρούμε τον χριστιανισμό θρησκεία και νομίζουμε ότι το κύριο σημείο είναι η ηθική του. Ένα, δεν είναι αυτό.

Και έτσι εχωρίσαμε την πίστη, το δόγμα από την ηθική. Αν το θέλετε σε μια πολύ διαδεδομένη μορφή, είναι εκείνο το οποίο ακούτε από τους συζύγους σας. Επί παραδείγματι οι κυρίες που σας λένε, όταν τους πείτε να πάνε στην εκκλησία, άντε λέτε στον σύζυγό σας, ξεκινήσουμε, να πάμε στην εκκλησία, και σας λέει ο σύζυγος, πήγαινε εσύ, εγώ είμαι καλύτερος χριστιανός από σένα, εγώ τηρώ τις εντολές καλύτερα από σένα.

Και φτάνει η κυρία, η οποία και αυτή βεβαίως δεν γνωρίζει πολλά πράγματα, να μου πει, πράγματι πάτερ, ο σύζυγός μου ο οποίος μου μιλάει έτσι είναι καλύτερος από μένα. Το θέμα δεν είναι εκεί, αγαπητοί μου. Εκεί είναι το θέμα; Αν είναι καλύτερος ή όχι; Δεν υπάρχει σωτηρία στην προκειμένη περίπτωση. Γιατί απλούστατα δεν είναι θρησκεία, όπως έκαναν αρχή οι Έλληνες να προσφέρουν τη θυσία τους και δεν τους ενδιέφερε παρακάτω τίποτα.

Ο χωρισμός λοιπόν του δόγματος, της πίστεως, από την ζωή μας έφερε αυτό το κακό, να βλέπουμε τον χριστιανισμό μια καθηκοντολογία. Μέχρι σε έναν βαθμό έχουν δίκιο εκείνοι οι οποίοι κλωτσάνε τον χριστιανισμό, γιατί τους τον παρουσιάζουμε σαν μια καθηκοντολογία.

Και ξέρετε, ο άνθρωπος, ειδικότερα ο σύγχρονος άνθρωπος, μισεί, απεχθάνεται την καθηκοντολογία. Και μόνο η λέξη καθηκοντολογία του χτυπάει άσχημα και περίεργα στα αυτιά. Ή ακόμη ο χωρισμός της λατρείας από τη ζωή.

Ο άλλος σου λέει, πάω στην εκκλησία, λατρεύω τον Θεό, αλλά το τι θα κάνω το βράδυ, σε ποια καμπαρέ θα γυρίζω, αυτή είναι άλλη παράδεισος. Έτσι χωρίσαμε τη λατρεία από τη ζωή, με αποτέλεσμα να πέσουμε εις την τυπολατρεία, διότι η λατρεία προσφέρεται με κάποιους τύπους, αλλά μέσα στην καρδιά των τύπων είναι η ουσία.

Αν λοιπόν εγώ την ουσία δεν την ανακαλύπτω, γιατί η ζωή μου είναι χωρισμένη από την ουσία, τότε πού θα μείνω; Στο περίβλημα, στο τσόφλι, θα μείνω στον τύπο. Και όταν θα λέγω, Α, πρέπει να γίνει αυτό, πρέπει να πάω στην Εκκλησία, πρέπει, πρέπει, πρέπει, τότε καταλήγω να γίνω ένας τυπολάτρης.

Το δεύτερον κακό, σαν συνέπεια του ότι τον χριστιανισμό τον υποβιβάσαμε σε θρησκεία, ενώ είναι βασιλεία, είναι ότι φτάνουμε εις την σύγκριση του χριστιανισμού με τις άλλες θρησκείες, έστω κι αν θεωρούμε τον χριστιανισμό ως θρησκείαν ανωτέραν και καλυτέραν. Οποιοδήποτε εγχειρίδιο κι αν πάρετε, σχολικό ή θρησκευτικό βιβλίο που έχει την αναφορά του στο θέμα αυτό, θα το ιδείτε να υπάρχει αυτό το βασικό λάθος. Το λάθος της συγκρίσεως. Όταν κάποιος χριστιανός μας για μια στιγμή στρέφει τα μάτια του προς τον βουδισμό, του λέμε, δεν είναι ο χριστιανισμός καλή θρησκεία;

Και μάλιστα θα του αποδείξω ότι είναι καλυτέρα από τον Βουδισμόν. Αυτό είναι το λάθος. Από τη στιγμή που θα πω είναι καλυτέρα. Θρησκεία ο Χριστιανισμός, δεν είναι εκεί το πράγμα. Δεν είναι θέμα συγκρίσεως. Δεν συγκρίνεται. Δεν συγκρίνεται.

Όλα αυτά τα οποία θα προσφερθούν στις άλλες θρησκείες, ούτε λυτρώνουν, ούτε σώζουν. Είναι κόσμος. Διότι απλούστατα είναι κατεπίνοιαν ανθρωπίνην, δηλαδή κατασκευή του μυαλού του ανθρώπου. Έτσι, ας το πάρω με είδηση, αγαπητοί, ο χριστιανισμός δεν ήρθε να αναμετρηθεί με τις άλλες θρησκείες.

Το θέμα είναι πολύ επίκαιρο, είναι πάρα πολύ επίκαιρο, γιατί στη φτωχή μας την Ελλάδα έχουν εισβάλει ποικίλα ρεύματα θρησκειών, κυρίως της από Ανατολής. Είναι, συνεπώς, πάρα πολύ ενδιαφέρον θέμα και επίκαιρο, και να το έχουμε υπόψη μας, ο χριστιανισμός δεν ήλθε να αναμετρηθεί με τις άλλες θρησκείες, ούτε λίγο ούτε πολύ, ήλθε να καταλύσει τις άλλες θρησκείες, να τις εξουδετερώσει τελείως, διότι δεν έρχεται να πει, α, και σε εκείνη τη θρησκεία κάτι καλό βρίσκουμε, και σε εκείνη κάτι καλό, γνωρίζοντας ότι όλες οι θρησκείες του κόσμου είναι έργα και ημέρες του διαβόλου.

Μη μου πείτε ότι ο Βουδισμός δεν είναι έργο του διαβόλου. Βέβαια μη μου πείτε ακόμη ότι ο Βούδας ο οποίος έζησε πρό Χριστού είχε μια αγαθή διάθεση, μια ανάταση κλπ. Δικαιολογημένος ο Βούδας, έζησε πρό Χριστού.

Τώρα που ήρθε το φως επιτρέπεται να υπάρχει ο Βουδισμός, το χειρότερο. Επιτρέπεται στη χριστιανική Ευρώπη και χριστιανική Ελλάδα, οι χριστιανοί μας οι βαπτισμένοι να γίνονται βουδιστές; Και να αφήνουμε την ορθόδοξο πνευματικότητα και να πέφτουμε στον βουδιστικό διαλογισμόν, επιτρέπεται αυτό;

Ο Χριστός λοιπόν ήρθε να καταλύσει όλα αυτά. Ξέρετε τι είπε ο Κύριος, βαρύς ο λόγος, αλλά αληθής. Πάντες οι πρὸ ἐμοῦ ἐλθόντες, λέγει, στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, κλέπται εἰσὶ καὶ λῃσταί. Συλλήβδην, δεν έκανε κάποια διάκριση να πει, α, ωραία ήταν η φιλοσοφία του Πλάτωνος, ωραία ήταν, ωραία πράγματα λέει ο Βουδισμός, ή ο Κομφουκιανισμός, έχει μια ωραία ηθική, ε βέβαια υστερεί, αλλά πάντως έχει ωραία πράγματα. Ακούστε, τι είπε ο Χριστός, πάντες, συλλήβδην, οι πρὸ ἐμοῦ ἐλθόντες, κλέπται εἰσὶ καὶ λῃσταί. Τι έκλεψαν και τι ελήστευσαν; Την ανθρωπίνην ψυχήν που είναι κτήμα του ζώντος αληθινού Θεού, που η θέση της είναι στη Βασιλεία του Θεού. Αυτό είναι ο Χριστιανισμός.

Ή θυμηθείτε εκείνο το όραμα του Ναβουχοδονόσορος, ο οποίος είδε εκείνο το άγαλμα με τα διαζώματα ποικίλης ύλης, χρυσού, αργύρου, χαλκού και σιδήρου και πηλού. Και μία πέτρα που είναι οι βασιλείες της γης, ακόμη και οι θρησκείες της γης, και βλέπει ο Δανιήλ ἀχειροτμήτων λίθων, πέτρα που δεν την έσπασε, δεν την έκοψε ανθρώπινο χέρι.

Αλλά απεκόπη μόνη της, ἀπὸ λατομήτου ὄρους. Χαῖρε, χαῖρε ὄρος ἀλατόμητον λέμε στην Παναγία. Η Παναγία είναι το ἀλατόμητον ὄρος, που γεννήθηκε εκ Παρθένου ο Υιός του Θεού. Αυτή είναι η πέτρα που απεσπάσθη. Αυτή είναι ο Χριστός. Εξάλλου έτσι το ερμήνευσε ο Δανιήλ στον Ναβουχοδονόσορα. Δεν είπε βέβαια ο Χριστός, αλλά ένας ουράνιος βασιλεύς. Γενικά, ήλθε και έπεσε επάνω εις το άγαλμα και το έκανε σκόνη και η σκόνη πάρθηκε από τον άνεμο και σκορπίστηκε και τόπος δεν ευρέθη εις το άγαλμα. Αυτό είναι ο Χριστιανισμός.

Ήρθε όχι να συνοδοιπορήσει με τις άλλες θρησκείες, ούτε να συνευδοκήσει, ήρθε να καταλύσει. Πέστε μου λοιπόν, σε αυτές τις σωστές θέσεις που ο Χριστιανισμός είναι Βασιλεία, πώς μπορούμε πια να κάνουμε σύγκριση χριστιανισμού και άλλων ψευδών χριστιαν, αλλά τι είναι ο χριστιανισμός; Είναι βασιλεία, είναι κληρονομία. Ο χριστιανός δεν είναι ο θρήσκος, δηλαδή εκείνος που μένει σε μια τυπική λατρεία, αλλά ο επικαλούμενος τὸν Κύριον, όπως ονομάζεται μέσα στην Καινή Διαθήκη. Είναι ο μαθητής, είναι ο χριστιανός, είναι ο Άγιος.

Αυτό το συγκοινωνός που λέει ο Άγιος Ιωάννης στην Αποκάλυψή του, συγκοινωνὸς ἐν τῇ θλίψει, ἐν τῇ ὑπομονῇ καὶ τῇ βασιλείᾳ, δείχνει ότι υπάρχει αυτή η μετοχή και η κοινωνία όχι μόνο μεταξύ των πιστών, αλλά και των πιστών με τον Χριστό, γιατί και ο Χριστός είναι εκείνος που έπαθε.

Ωραία το ανακεφαλαιώνει ο Απόστολος Παύλος, εις την Δευτέραν πρὸς Τιμόθεον Επιστολή του 2,11 έως 12, λέει πιστὸς ὁ λόγος, αξιόπιστος ο λόγος του Θεού. Εἰ γὰρ συναπεθάνομεν, καὶ συζήσομεν. Εάν μαζί με τον Χριστόν πεθάνομε, μαζί με τον Χριστόν, θα ζήσομε μαζί του. Εἰ ὑπομένομεν, καὶ συμβασιλεύσομεν. Εάν υπομένομε μαζί με τον Χριστόν, θα βασιλεύσωμε μαζί με τον Χριστόν.

Βλέπετε λοιπόν εδώ το συναποθνήσκω. Ἐγενόμην ἐν πνεύματι ἐν τῇ Κυριακῇ ἡμέρᾳ, ήταν Κυριακή, και έπεσα σε έκσταση, με μια λιτότητα που χαρακτηρίζει τας γνησίας περιγραφάς υπερφυσικών αποκαλύψεων, σημειώνει ο Ευαγγελιστής, ότι περιήλθε εις κατάσταση εκστάσεως.

Αυτή η εν πνεύματι κατάσταση είναι μια απομόνωση του πνευματικού κόσμου, του ανθρώπου, από το γνώριμο εξωτερικό του περιβάλλον με σκοπό να έλθει αυτός εις επαφή μετά του υπερφυσικού κόσμου. Υπάρχουν όμως δύο δυνατές θέσεις του υποκειμένου, του ανθρώπου, που είναι η ενεργητική και η παθητική.

Αυτή η δευτέρα, η παθητική θέση που ο άνθρωπος παίρνει όταν βρίσκεται σε έκσταση, δηλαδή σε απομόνωση από το εξωτερικό του περιβάλλον, με σκοπό να ενωθεί με κάποιες δυνάμεις, είναι δαιμονική. Αυτή η δευτέρα, η παθητική, είναι δαιμονική η έκσταση, ώστε και ο διάβολος δημιουργεί έκσταση, όπως ο Θεός. Βεβαίως, προσοχή αγαπητοί, προσοχή, και ο διάβολος δημιουργεί έκσταση. Έκσταση εκ της λέξεως ἐκ, ἵσταμαι, ἐξίσταμαι. Δηλαδή πάω παραπέρα από εκεί που στέκομαι. Δηλαδή που πάω; Βρίσκομαι σε έναν άλλο χώρο που δεν έχω αίσθηση του περιβάλλοντός μου του εξωτερικού.

Μπορεί να μου μιλάει κάποιος και εγώ να μην αντιλαμβάνομαι τίποτε, να μην ξέρω πού βρίσκομαι, στο σπίτι μου, στο βουνό, δεν ξέρω, αρπάζομαι τρόπον τινά, υφίσταμαι αυτήν την έκσταση. Ο διάβολος το κάνει αυτό, το κάνει, το κάνει και ο Θεός, το κάνει και ο Θεός.

Λοιπόν, αυτή η περίπτωση, η παθητική, είναι δαιμονική. Πώς είναι δαιμονική; Όταν το υποκείμενον, ο άνθρωπος, φαίνεται ότι απομονούται, το υποσυνείδητό του δεν εργάζεται, η συνείδηση δεν εργάζεται, δεν δύναται να αντιληφθεί ή να ενεργήσει τίποτε, κάποτε δεν υπάρχει καν η μνήμη, καν η μνήμη δεν υπάρχει.

Και θα μου πείτε, τότε αν δεν υπάρχει η μνήμη και η συνείδηση σε έναν ο οποίος εκστασιάζεται, ποια θα ήταν η αξία; Βεβαίως υπάρχει κάποια αξία, είναι τα γνωστά medium, τα medium είναι τα μεσάζοντα, medium θα πει μέσον, συνεπώς είναι το μεσάζον, το πρόσωπο εκείνο που στέκεται ανάμεσα των εξωτερικών κόσμων, συγγνώμη, των πνευματικών κόσμων, των δαιμόνων των κόσμων, και του πραγματικού περιβάλλοντος των ανθρώπων, και πληροφορεί το μέντιουμ και μας λέει πράγματα καταπληκτικά, και όταν συνέλθει από την έκσταση, επανέλθει στη φυσική του φόρμα, το μέντιουμ τίποτα δεν γνωρίζει από εκείνα που είπε, τίποτα δεν θυμάται, όχι δεν θυμάται, δεν γνωρίζει τίποτα, τίποτα απολύτως. Γιατί; Διότι στην δαιμονική έκσταση έχουμε ή απομόνωση ή περιορισμό της συνειδήσεως.

Η συνείδηση πάει στην μπάντα, εντελώς πηγαίνει στην μπάντα, ενώ αντιθέτως, εις την Θείαν Έκσταση έχουμε διατήρηση πλήρη όλων των δυνάμεων της ψυχής. Ένα πολύ χαρακτηριστικό, εκτός από την περίπτωση του Αγίου Ιωάννου, ο οποίος βλέπει, ακούει, ομιλεί, μετέχει, και ας σας πω κάτι που το γνωρίζετε, με το όραμα του Αποστόλου Πέτρου, όταν είδε την οθόνη με τα ζώα να κατέρχεται, ο Απόστολος όχι μόνον γνωρίζει, βλέπει, αισθάνεται, αλλά και αντιδρά.

Όταν ακούει Πέτρε, θῦσον φάγε, μηδαμῶς Κύριε λέει, ποτέ δεν θα σφάξω ένα ζωντανό ακάθαρτο να φάω, κι όμως λέει το ιερόν κείμενο Πράξεις 10,10, επέπεσεν επ' αυτόν έκστασις, επέπεσε έκστασις, και θεωρεί τον ουρανόν ανεωγμένον, Πέτρε θῦσον φάγε.

Ὁ δὲ Πέτρος εἶπεν, μηδαμῶς Κύριε, ὅτι οὐδέποτε ἔφαγον πᾶν κοινὸν ἢ ἀκάθαρτον. Πώς αντιδρά, έχει συνείδηση πλήρη, ξέρει το νόμο, δεν είχε απώλεια μνήμης της ζωής του εκείνης την οποία έχει έξω από την έκσταση, αυτή είναι θεϊκή έκσταση.

Ώστε λοιπόν ο Ευαγγελιστής Ιωάννης ή το εν πνεύματι όπως μας λέγει εδώ, εγενόμην εν πνεύματι, δηλαδή οι δυνάμεις του σώματος έμεναν τρόπον τινά σαν ανενέργητες, όπως όταν έχουμε πολύ προσηλωμένο το μυαλό μας κάπου, δεν αντιλαμβανόμεθα θορύβους, ακόμη ούτε την πείνα, ακόμη ούτε ένα κίνδυνο, ακόμη ένα φίδι να ήταν δίπλα μας δεν το καταλαβαίνουμε.

Γιατί το μυαλό μας είναι πάρα πολύ προσηλωμένο. Αυτό θα πει. Ἐγενόμην ἐν πνεύματι. Πότε; Εν ημέρα Κυριακή. Είναι η μοναδική περίπτωση που αναφέρεται ονομαστικά η Κυριακή μέσα στην Καινή Διαθήκη. Οι ιεροί ευαγγελιστές όπως ξέρετε πάρα πολύ καλά, προκειμένου να αναφερθούν στο γεγονός της Αναστάσεως του Κυρίου που έγινε την ίδια αυτή ημέρα της Κυριακής, την ονομάζουν τη μία των Σαββάτων.

Αλλά τι σημαίνει η μία των Σαββάτων; Ότι είναι η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, Σάββατο θα πει εβδομάς, και συνεπώς είναι αυτό που κατόπιν στο νόμο, στη Κυριακή. Είναι άρα η πρώτη πραγματικά φορά που αναφέρεται στην Καινή Διαθήκη η λέξις Κυριακή.

Το Σάββατο, όπως ξέρετε, στην Παλαιά Διαθήκη, εκαλείτο ημέρα του Κυρίου. Αλλά και στην Καινή Διαθήκη, καλείται η Κυριακή ημέρα του Κυρίου ή η Μία των Σαββάτων. Τι θα πει Κυριακή; Αυτό θα πει, ημέρα του Κυρίου. Κυριακή, ημέρα του Κυρίου.

Κατά την πρώτη ημέρα της εβδομάδας, δηλαδή τη Μία των Σαββάτων ή την Κυριακή, όπως τώρα λέμε, ανεστήθη ο Κύριος από τους νεκρούς. Δημιούργησε το φως την πρώτη ημέρα και απέστειλε το Άγιον Πνεύμα ημέρα Κυριακή να επιφοιτήσει εις την Εκκλησία, εις τους Αποστόλους και την Εκκλησία.

Ως εκ τούτου θα λέγαμε ότι αντί του Σαββάτου που αντιπροσωπεύει την πρώτη δημιουργία, διότι ολοκληρώθηκε όλος ο κτιστός, ορατός κόσμος στις έξι δημιουργικές ημέρες, τώρα καθιερούται από τον πρώτο χριστιανικό αιώνα η ημέρα Κυριακή που είναι η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, όχι η εβδόμη, η πρώτη, αλλά επειδή είναι η πρώτη μετά την εβδόμη, λέγεται ογδόη η ημέρα και καθιερώνεται πλέον ως η ημέρα της δευτέρας δημιουργίας ή της αναδημιουργίας της κτίσεως, επειδή επαλαιώθηκε η κτίσις μέσα στην φθοράν ή στον θάνατο. Έτσι, την ημέρα αυτή έχουμε την Ανάσταση του Χριστού, την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος και υπάρχει η πίστη ότι και η Δευτέρα του Χριστού Παρουσία θα γίνει εν ημέρα Κυριακή. Εν ημέρα Κυριακή. Ίσως μου αντείπητε και μου πείτε, ο Κύριός μας είπε ότι περί δε της ημέρας εκείνης και της ώρας, ουδείς οίδε.

Κανείς δεν γνωρίζει, πρώτο κεφάλαιο στας Πράξεις, μάλιστα, αλλά κανείς δεν ξέρει ποια θα είναι αυτή η Κυριακή. Συνεπώς, η πίστη της Εκκλησίας ότι η Δευτέρα του Χριστού Παρουσία θα είναι Κυριακή όπως η Ανάσταση και η Πεντηκοστή δεν αντιφάσκει στον Λόγο του Κυρίου, ότι κανείς δεν ξέρει ποια ημέρα θα είναι όταν θα έλθει ο Χριστός ξανά εδώ εις τη γη.

Αλλά σας κάνει εντύπωση ότι και η Αποκάλυψη που δόθηκε στον Ιωάννη είναι ημέρα Κυριακή. Να λοιπόν και ένα τέταρτο στοιχείο, η Ανάστασις, η Πεντηκοστή και η επίδοσις της Αποκαλύψεως. Και πιθανώς η Δευτέρα του Χριστού Παρουσία.

Ακόμη η Εκκλησία μας γιορτάζει την ημέρα της Κυριακής αγαπητοί μου, δηλαδή την ημέρα της Αναστάσεως του Χριστού, κάθε εβδομάδα. Είναι μια εορτή η Κυριακή, με την τέλεια σημασία της λέξεως, είναι εορτή, μάλιστα ο Όρθρος είναι Αναστασίμου χροιάς όταν το κέντρο του Όρθρου το καταλαμβάνει το Εωθινό Ευαγγέλιο, το οποίο είναι κατά κανόνα Αναστάσιμο.

Πάντως, η ημέρα αυτή, είναι μεγάλη ημέρα της Κυριακής. Μας λέγει η επιστολή του Βαρνάβα, το εξής, στο 15 κεφάλαιο, 2: και άγομεν την ημέραν την ογδόην, είδατε, ογδόη λέγεται, εις ευφροσύνην, εν ή και Ιησούς ανέστη εκ νεκρών.

Αλλά και των Βιβλίων της Διδαχής των Αποστόλων, στο 14 κεφάλαιο παράγραφο, μας λέγει το εξής, τα κεφάλαια είναι πολύ μικρά για αυτό σας λέω παράγραφο, μας πληροφορεί το εξής. Κατά Κυριακήν Δε κυρίου συναχθέντες κλάσατε άρτον, δηλαδή τελέσατε τον μυστήριον κλαοκλώ, δηλαδή τελέσατε τον μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας, δηλαδή κάνατε λειτουργία, κατά Κυριακήν.

Μάλιστα εδώ θα έλεγε κανείς πως η αντίληψης, πως εκείνη που υπάρχει σε μερικούς χριστιανούς μη κοινωνάτε την Κυριακή αφού δεν μπορείτε να νηστέψετε το Σάββατο επειδή το Σάββατο απαγορεύεται να μην φάμε λάδι.

Βλέπετε το άτοπον, πολλές φορές το έχω πει αυτό, θα το πω άλλη μια φορά επειδή αυτές οι αιρετικές θέσεις και είναι αιρετικές γιατί όταν επιμένουν. Παρά την υπόδειξη που τους γίνεται, τι, είναι φοβερές θέσεις αυτές, και λέγονται αυτά μεταξύ Ορθοδόξων, όχι λέει την Κυριακή, όχι δεν θα κοινωνήσεις, επειδή την Κυριακή δεν πρέπει, επειδή πρέπει να νηστέψουμε, αλλά το Σάββατο πως να νηστέψουμε, αφού υπάρχει κανόνας συνόδου που απαγορεύει τη νηστεία το Σάββατο, βλέπετε αγαπητοί, άτοπα πράγματα, άτοπα, ένεκα χάριν της νηστείας, με αυτήν την έννοια, με τη στενή αυτή η αντίληψη, Καταργήσαμε την Κυριακή ως ημέρα του Κυρίου, κατεξοχήν ημέρα που θα πάρουμε το σώμα και το αίμα του Χριστού και θα κοινωνήσουμε.

Είδατε τι λέει εδώ το βιβλίο της Διδαχής, κατά την ημέρα αυτήν κλάσατε άρτον, δηλαδή τελέσατε την Θεία Λειτουργία. Αλλά ποιος θα κοινωνήσει, ο παπάς, μετά φόβου Θεού, πίστεως και αγάπης, προσέλθετε. Δεν είναι δια τον ιερέα η αγαπητοί μου η λειτουργία, είναι δια τον λαόν του Θεού ανάμεσα στον οποίον και ο ιερεύς θα κοινωνήσει το σώμα και το αίμα του Χριστού.

Έτσι η Κυριακή ως ημέρα εορτάσιμος της Εκκλησίας μας, Αναστάσιμος, καθιερούνται σαν ημέρα αναπαύσεως, αγαλλιάσεως, θείας λατρείας αλλά και αγαθοεργίας. Και συνεχίζει ο Ευαγγελιστής να λέει. Ἐγενόμην ἐν πνεύματι ἐν τῇ Κυριακῇ ἡμέρᾳ, καὶ ἤκουσα φωνὴν ὀπίσω μου μεγάλην ὡς σάλπιγγος λεγούσης.

Άκουσα από πίσω μου μια δυνατή φωνή σαν να έβγαινε από το χωνί μιας σάλπιγγος. Από το κέρας μιας σάλπιγγος. Αυτό το «οπίσω μου άκουσα» θα δηλώνει κάτι το αιφνίδιο. Είναι γνωστό ότι όταν κάποιος έρχεται προς εμάς και είναι στο οπτικό πεδίο μας, δεν είναι για μας αιφνίδιον, τον βλέπουμε, έρχεται.

Όταν όμως είναι από πίσω μας που δεν τον είδαμε και για μια στιγμή μας πιάσει την πλάτη, για μας είναι αιφνίδιο. Οπότε σημαίνει ότι η εμφάνιση σε αυτή ήταν αιφνιδία, ήταν ξαφνική. Αλλά όταν λέγει ότι η φωνή ήταν μεγάλη, σαν φωνή σάλπιγγος, δυνατή, βροντώδης, αλλού θα μας πει για άλλη περίπτωση, σαν να έπεφταν νερά πολλά, αν έχετε τύχει ποτέ σε έναν τόπο που είναι καταρράκτης, πέφτει με ορμή νερό από πολύ ψηλά, είδατε τι θόρυβος γίνεται, παρομοιάζεται η φωνή του Θεού σαν με νερά πολλά που πέφτουν από ψηλά.

Αλλά μια τέτοια φωνή θα ξανακουστεί και θα ανοίξουν οι τάφοι και θα αναστηθούν οι νεκροί. Θα σαλπίσει, λέγει ο Απόστολος Παύλος προς Θεσσαλονικείς, σαλπίσει και οι νεκροί εγερθήσονται. Μυστηριωδώς, σαλπίσει και ποιος θα σαλπίσει, Άγγελος, τι, την προσταγή του Θεού.

Γενικά η φωνή της σάλπιγγος είναι πάντοτε η φωνή του Θεού. Θυμηθείτε στο Σινά, πώς μίλησε ο Θεός, ως φωνή σάλπιγγος, ως φωνή βροντής, και ο λαός τρέμει με το άκουσμα μιας τέτοιας φωνής. Και τι άκουσε, τι του έλεγε η φωνή, ὃ βλέπεις γράψον εἰς βιβλίον καὶ πέμψον ταῖς ἑπτὰ ἐκκλησίαις.

Εκείνο που βλέπεις, γράψε το σε βιβλίο και στείλ' το στις επτά εκκλησίες. Ας μου επιτραπεί να λέγω εδώ, δηλαδή πώς θα στείλει ένα βιβλίο σε 7 εκκλησίες, θα είχαμε 7 αντίγραφα, ή δεν θα ήταν 7 αντίγραφα, όταν οι εκκλησίες αυτές μεταξύ τους απέχουν, δεν θα είχαμε 7 αντίγραφα, συμπέρασμα, δύναται να τυπωθεί ο Λόγος του Θεού και να διανεμηθεί, το καταλάβατε, δύναται να τυπωθεί, δεν είναι δυνατό να υπάρχει ένα μόνο βιβλίο, και από αυτό να ακούσουμε όλοι, όπως παλαιότερα έτσι γίνεται, Ένα βιβλίο να πάμε να ακούσουμε όλοι.

Δεν είχε κανείς στο σπίτι του αντίτυπο του Λόγου του Θεού. Στην Παλαιά Διαθήκη δεν υπήρχαν αντίτυπα στα σπίτια, δεν υπήρχαν. Επήγαιναν στη συναγωγή, διὰ να ακούσουν το Λόγο του Θεού. Εδώ γράψε σε βιβλίο και στείλε στις επτά εκκλησίες.

Είπε, βγάλε επτά αντίτυπα και στείλε τα. Δηλαδή το έργο να τυπώνεται ο Λόγος του Θεού και να μοιράζεται, και στην τελευταία γωνιά της Γης, είναι το θέλημα του Θεού. Αυτός δε ο στίχος «ὃ βλέπεις γράψον εἰς βιβλίον καὶ πέμψον ταῖς ἑπτὰ ἐκκλησίαις» είναι ως να λέγει: «Τύπωσε βιβλία, τύπωσε λόγο Θεού, τύπωσε Αγία Γραφή» και στείλ' το. Στείλ' το το έντυπο χαρτί με το λόγο μου έως εσχάτου της Γης.

Εδώ θα δείτε στη συνέχεια να εναλλάσσεται το βλέπειν και το ακούειν, γράψε ό,τι βλέπεις και θα πει ο Ευαγγελιστής άκουσα, άκουσα φωνή, γράψε ό,τι βλέπεις. Έχουμε δηλαδή τρόπον τινά ερεθισμόν των δύο αισθήσεων, της οράσεως και της ακοής, έτσι εναλλάσσονται αυτά τα δύο, όραση και ακοή.

Λέγει ο Άγιος Ανδρέας Κεσαρίας, ταυτόν εστί η πνευματική ακοή και όραση Το ίδιο πράγμα είναι, είτε μιλάμε για πνευματική όραση, είτε μιλάμε για πνευματική ακοή, είναι το ίδιο πράγμα. Διότι όραση και ακοή δείχνουν την δυναμικότητα των αποκαλυπτομένων εικόνων.

Όταν σε κάποιον θα πούμε είδα με τα μάτια μου, θα του πούμε άκουσα με τα αυτιά μου, αυτό δείχνει μια δυναμικότητα αυτών των στοιχείων, των εικόνων, των θεμάτων που αποκαλύπτονται. Άρα λοιπόν ο Ευαγγελιστής ό,τι θα γράψει θα είναι αυτόπτης και αυτήκοος, με τα μάτια του θα έχει δει, με τα αυτιά του θα έχει ακούσει.

Γράψον εἰς βιβλίον. Έπρεπε κατά την Θεία Εντολή να καταγραφεί ό,τι θα έβλεπε εις βιβλίον. Αλλά αν έπρεπε να καταγραφούν, τότε αυτό προϋποθέτει και αναγνώστα. Άρα λοιπόν, όχι μόνο η τύπωση του βιβλίου και η διανομή του εις τα πέρατα της οικουμένης, αλλά και η ανάγνωση. Δηλαδή, η μελέτη πρέπει να είναι Θεία προσταγή.

Αγαπητοί μου, να μελετούμε το Λόγο του Θεού, μέρα νύχτα να μελετούμε το Λόγο του Θεού, αλλά επάνω σε αυτό το «γράψον εἰς βιβλίον» ας μου επιτραπεί να πούμε λίγες σκέψεις και να κλείσουμε και την ώρα μας.

Άραγε από εκείνο το αρχικό βιβλίο που έγραψε ο Ευαγγελιστής, διότι τα επτά αντίγραφα οπωσδήποτε δεν τα έγραψε εκείνος, κατά την παράδοση, μάλιστα, γραφεύς του είναι ο Πρόχορος, ένας από τους επτά διακόνους, γι' αυτό στις εικόνες της Αποκαλύψεως έχουμε τον Ιωάννη να δέχεται την Αποκάλυψη σε ένα σπήλαιο και δίπλα του είναι ο Πρόχορος, Άγιος Πρόχορος, και να γράφει κατ' υπαγόρευσιν του Ιωάννου· δεν είναι λοιπόν ο αντιγραφεύς ο Ιωάννης αλλά είναι ο Πρόχορος.

Το πρώτο λοιπόν βιβλίο που γράφηκε, αυτό όπως το έγραψε εκεί, γράφει εκεί, άραγε, σώθηκε; Το βιβλίο είναι αυτό; Δεν ξέρω αν ποτέ σκεφτήκατε, υπάρχει άραγε το βιβλίο αυτό που έγραψε ο Ευαγγελιστής Ιωάννης;

Είναι σε καμιά βιβλιοθήκη αγιορείτικη ή στην Πάτμο εκεί που έχουν πολλούς κώδικες και βιβλία πανάρχαια; Μήπως εκεί υπάρχει το βιβλίο της Αποκαλύψεως; Αγαπητοί μου, δεν διεσώθη ούτε ένα μικρό κομματάκι μεμβράνης ή χάρτου.

Χάρτης είναι η γραφική ύλη, όχι αυτή όπως την γνωρίζουμε, αλλά χάρτης λέγεται απλώς η γραφική ύλη. Γενικός χαρακτηρισμός γραφικής ύλης. Σήμερα, επειδή ακριβώς έχουμε αυτήν την γραφική ύλη από αυτό που λέμε, από τα ξύλα που φτιάχνουμε το χαρτί, σήμερα λέμε αυτό χαρτί, ενώ χάρτης είναι αρχαία λέξη και είναι λέξις πριν εφευρεθεί το χαρτί, πριν. Δεν υπάρχει λοιπόν ούτε ένα μικρό κομματάκι χάρτου ή μεμβράνης που να γράφει το πρώτο, το αρχικό βιβλίο της Αποκαλύψεως. Αν θέλετε δεν υπάρχει τίποτα και από τα Ευαγγέλια, ούτε από τις επιστολές του Αποστόλου Παύλου ή του Αποστόλου Πέτρου.

Δεν υπάρχει τίποτε από την Καινή Διαθήκη, ούτε ένα μικρό κομματάκι. Δεν έχει σημασία όμως, το ίδιο πράγμα συμβαίνει και με την αρετήν της ελεημοσύνης. Δίνομεν ένα ποτήρι νερό· καθ' εαυτὴν η πράξις, δεν αντέχει στην αιωνιότητα, αυτός που του δώσουμε ένα ποτήρι νερό θα ξαναδιψάσει, για ένα πιάτο φαΐ θα ξαναπεινάσει.

Και όμως ο Κύριος είπε, αυτός που έδωσε ένα ποτήρι νερό στο όνομά μου δεν θα πάει χαμένος ο μισθός· ήμουνα γυμνός και με ντύσατε, ήμουνα πεινασμένος και με ταΐσατε. Αυτές οι πράξεις ως πνεύμα, ως ενέργεια, αυτό θα μείνει στην αιωνιότητα, γιατί συνδέεται με το θέλημα του Θεού, ως αρετή. Η αρετή θα μείνει, όχι το υλικό πράγμα, ο φορεύς. Το ίδιο πράγμα αγαπητοί και εδώ· δεν έχει σημασία ότι δεν διεσώθη ο υλικός, δεν έχουμε σήμερα· πόσο θα μας συγκινούσε ή πόσο θα συγκινούσε τους αρχαιολόγους και τους μελετητάς αρχαίων κειμένων και βιβλίων να είχαν κάποια φύλλα από τη γραφίδα ενός Ιωάννου Ευαγγελιστού ή ενός Αποστόλου Παύλου.

Πόσο θα συγκινούσε· δεν έχει σημασία. Σημασία έχει ότι ο Λόγος του Θεού δεν δεσμεύεται από την ύλη. Τον έχουμε τον Λόγο του Θεού. Σε εκατομμύρια αντίτυπα τον έχουμε τον Λόγο του Θεού. Αλλά πάνω σε αυτό θα ήθελα να σας έλεγα κάτι.

Πολλά πράγματα στη ζωή μας. Τα κάνουμε για να αντέξουν στην αιωνιότητα. Χτίζουμε ένα σπίτι, χτίζουμε μια εκκλησία. Λέμε πάρε ρούχα από τέτοιο ύφασμα που κρατάνε μια ζωή. Είναι αιώνια λέμε, ακούστε είναι αιώνια λέμε.

Είναι ένας πειρασμός να θέλουμε να φτιάξουμε κάτι να μείνει στην αιωνιότητα, να κάνουμε ένα μοναστήρι να μείνει μέχρι το τέλος της ιστορίας, να κάνουμε ένα ναό, τον Άγιο Χίλιο, να μείνει μέχρι το τέλος της ιστορίας. Βεβαίως, λέμε σε μια ευχή όταν εγκαινιάζουμε ναό, Κύριε, να μείνει μέχρι το τέλος της ιστορίας ο ναός αυτός. Ο Θεός δεν δεσμεύεται από τους υλικούς φορείς. Σας είπα, είναι ένας πειρασμός, ας γκρεμίσουν.

Εμείς οφείλουμε να χτίσουμε, δια να υπηρετήσουμε μια ιστορική στιγμή, την εποχή μας, την γενεά μας. Η επόμενη γενεά, ας φτιάξει και εκείνη, ας φτιάξει και εκείνη ένα. Το πνεύμα δεν δένεται, το πνεύμα δεν δεσμεύεται, το πνεύμα είναι εκείνο το οποίο πρέπει να διατηρούμε. Οι φορείς, οι φορείς δεν ενδιαφέρουν. Βέβαια, διαλόγους πολλές φορές είναι αισθηματικούς, ενδιαφερόμεθα.

Αλλά όπως να το πάρουμε, όπως να το πούμε αγαπητοί μου, το θέμα είναι ότι στην τελευταία ανάλυση δεν ενδιαφέρει. Το ασκητικό πνεύμα στην Αίγυπτο και στην Ανατολή, Συρία και λοιπά, Παλαιστίνη, Πόντο, αλήθεια, πού είναι οι καλύβες των ασκητών, πού είναι ότι άσκησαν, πού είναι οι σκήτες τους; Δεν υπάρχει τίποτα.

Δεν υπάρχει τίποτα, το ασκητικό πνεύμα όμως υπάρχει μες στην Εκκλησία. Μην μένουμε στην υπόσταση στους υλικούς φορείς, ως να είναι το παν, στο πνεύμα να μένουμε. Έχουμε την αποκάλυψη του Θεού, δεν έχει σημασία αν είναι το πρώτο βιβλίο ή το εκατομμυριοστό που κρατάμε στα χέρια μας.

Έχουμε την αποκάλυψη του Θεού, αυτή που θα μας πει το μήνυμα του Θεού για να σωθούμε.