Ὀρθοδοξία

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

This is a homily on Orthodoxy, delivered abroad.

We speak of faith, of the Orthodox Church, of Orthodoxy, even of a kind of post-Orthodoxy, and yet in truth we do not know it; we do not know the height, the depth, and the breadth of Orthodoxy, and we ought to behold it in all its holiness. Orthodoxy is the truth about God, about man, and about the world,

as it was given to us by the incarnate God Himself, through His sublime teaching, through His holy life, and through His redemptive sacrifice. As it was then articulated by the God-inspired mind and heart of Paul, and as the disciple of love and the other Apostles and Evangelists brought it to life by

the heavenly light of the Holy Spirit. Orthodoxy is that wondrous synthesis of dogma and ethos, of theoria, the contemplation of God, and praxis, the active ascetic life, as it was given and handed down to us by the Spirit-moved Fathers of Alexandria and of Constantinople, of Cappadocia, of Syria, and later of the Holy Mountain. All of them, from holy Polycarp, the disciple of the Apostles, as you know,

down to Saint Nicodemus the Hagiorite, who fell asleep at the beginning of the last century, with their wisdom and their holiness, with their sacrifices and their struggles, handed down to us the deposit of right faith and right life, the treasure of Orthodox Tradition. Orthodoxy is, further, that which the Councils

formulated more formally, those blessed ecumenical assemblies of the Church of Christ throughout the world. Then the God-bearing Fathers, drawing together the whole science of the soul and deliberating in council with the Holy Spirit, gave their ruling on the greatest questions that occupy spiritual man, and laid the foundations, the very bedrock, of civilization, of spiritual civilization.

Orthodoxy was sealed by the martyrs of every age with their precious blood. All the holy ones, an army of millions of heroes and confessors, men and women and children, from the amphitheaters of Rome to the camps of Russia, proved that Christianity is not a mere theory,

but the truth and the life. The most beautiful heroism, the victory over brute force and material power, the prevailing and the reign of the spirit. And then came worship to hymn Orthodoxy, with its sublime poetry and its inspired hymnography, which unites the

natural and the supernatural, the earthly and the heavenly, the personal and the communal, intimacy and deep reverence, what is readily grasped and what remains a mystery. In an atmosphere of exaltation and holiness, the sacrifice of the God-Man is set before us there, in the divine drama of the Liturgy,

in every Liturgy, in which all the faithful take part. There, too, the great deeds of the giants of the faith are remembered and held up before us. And at the head of this choir stands the Theotokos Mary. There the dogma is hymned, not only as true, but also as answering to

the deepest longings of man. But the ideal for which monasticism struggled is no different from the very meaning of Orthodoxy. According to the specialist scholars, Orthodox monasticism was the spiritual army that struggled to attain spiritual freedom,

to bring man to perfection. Its aim was the forming of the soul, the renewal of the nous, the spiritual intellect. Here, at exactly this point, is the heart of the monastic spirit. This is the purpose and the achievement of monasticism. The spiritual struggles of the ascetics

are the new Olympic games of the spirit. They lead man to the truly philosophical life, to theosis, our divinisation. The path of asceticism is a path of purification and of return to God. And not only to the ascetics, but to the whole fullness of the Christian people,

Orthodoxy gave the meaning of holiness, and in this way it lifted up the moral life of society. We see this especially in its social conscience. A basic mark of Orthodoxy is philanthropy in its deepest sense, not only as almsgiving, but more broadly as a tender love toward man.

Social welfare is not a discovery of the last few centuries.

It first came into being in Jerusalem, after the Resurrection of the Savior. There the first soup kitchens arose, as is recounted in the Acts of the Apostles, and the winged Apostle of the Nations, Paul, was at the same time the first social worker.

Together with the preaching of the Gospel, he carried out that collection of love which was called the Logia.

The successors of the Apostles, the bishops, were social workers as well. There is no worse way of strangling the truth than to claim that the Fathers of the Church concerned themselves solely with doctrine and nothing else. At the very time when the councils were being convened, the Basiliad was being built in Caesarea under Saint Basil the Great, as you know. Soup kitchens were feeding seven thousand poor in Constantinople,

and the first maternity houses were being founded in Alexandria; and not only the bishops, but kings, and even the monks, vied with one another in works of love. For all of them, Orthodoxy was at the same time right practice, orthopraxy. Another mark of Orthodoxy has always been heroism, which we saw in martyrdom,

but it did not stop only at the sacrifice of blood. The children of Orthodoxy have always shown strength and courage in the face of every kind of tyranny, whether from Julian the Apostate as he came against them, or from the Arians and the Monophysites, from the Iconoclasts and the Latin-minded monks. This phalanx of the heroes of the Orthodox Church

includes not only Athanasius and Basil and Chrysostom, but also Theodore the Studite, the abbot of the Monastery of Studios with all his monks, and Maximus the Confessor, and that great hero, Mark of Ephesus, Eugenikos. A mark of Orthodoxy has always been the holy mission to the barbarian peoples,

joined with bringing them into civilization. Our Church, without ever resorting to proselytism, radiated the light of the Gospel and of learning, of love and of gentleness. Our path in teaching and in culture is shown to us especially by the Three Hierarchs, whom we celebrate today, who watered the whole of

creation with the living streams of the right teaching about God and about man. The Three Holy Hierarchs are the three great stars in the spiritual firmament of the Church. Orthodoxy, which walks the royal road of the Gospel, kept the spirit of

Christianity unadulterated and genuine, over against the dark mysticism of the Eastern heresies, the papo-caesarist centralism of the Latins, and the rationalist subjectivism of the Protestants. It always kept measure and harmony, with nothing amiss, because the Fathers were moved by the Spirit,

guided by the Holy Spirit. Orthodoxy did not despise man, nor wisdom, nor nature, nor art. It was never inhuman. It sanctified all things and brought forth a civilization. Nature, as the troparion of the three great hierarchs says, the nature of all beings it made clear, and the manners of men it adorned.

Orthodoxy is the journey of the whole and complete man toward his Maker, toward theosis, divinisation. It leads man to his full development in Christ and for Christ. Orthodoxy is not only theology in the highest sense. It is at the same time the true psychology, the genuine humanism,

and true fellowship in society. It is a many-sided diamond, which from every angle shows new reflections of the truth. So let us come to know our Orthodoxy, not in theory only; let us feel it and let us live it in all its depth and breadth. Only in this way will we be able to hold it up and make it bear fruit,

because our Orthodoxy is not a museum and a thing of the past, but life and radiance and creation. It is the great vision of our nation, it is the golden hope of our salvation, it is our boast in Christ. Let us proclaim it with heroism and glory, as true children of the great heroes of Orthodoxy. All-beautiful Orthodoxy, bride of Christ adorned in blood,

may we the unworthy never, never deny you; but if the circumstances and the times should call for it, count us worthy, O my friends, to pour out even the last drop of our blood. I would like to say something more, but I can go no further. Forgive me. Forgive me.

Save, O Lord, my father also. Lord Jesus Christ, O God, have mercy on us and

save us.

Ομιλία περί Ορθοδοξίας έγινε στο εξωτερικό

Πίστη από την Ορθόδοξη Εκκλησία, την Ορθοδοξία, η Μεταορθόδοξη και ουσιαστικά δεν ξέρουμε, δεν γνωρίζουμε το ύψος, το βάθος, το πλάτος της Ορθοδοξίας και θα πρέπει να τη δούμε σε όλη την αγιότητά της. Ορθοδοξία είναι η αλήθεια περί Θεού, περί του ανθρώπου και περί του κόσμου όπως μας την έδωσε ο ίδιος ο Ενανθρωπής

σας Θεός με την υπέροχο διδασκαλία Του, με την Αγία Ζωή Του και με τη λυτρωτική θυσία Του. Όπως την διατύπωσε κατόπιν η Θεόπνευστος Διάνοια και η Καρδία του Παύλου όπως την ζωντάνεψε ο μαθητής της αγάπης και οι άλλοι Απόστολοι και Ευαγγελιστές με το οράνιο φως του Αγίου Πνεύματος. Ορθοδοξία είναι η θαυμαστή εκείνη σύνθεση δόγματος

και ήθους, θεωρίας και πράξεως Όπως μας την έδωσαν και μας την παρέδοκαν οι πνευματοκίνητοι πατέρες της Αλεξανδρείας και της Κωνσταντινοπόλαιος, της Καπαδουκίας, της Συρίας, του Αγιοόρους αργότερα Όλοι αυτοί, από τον Ιερό Πολύκαρπο, το μαθητή όπως γνωρίζετε των Αποστόλων, μέχρι τον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη ο οποίος εκοιμήθη στις αρχές του περασμένου αιώνα με τη σοφία τους και την αγιότητά τους, με τις θυσίες

και τους αγώνες τους μας παρέδωκαν την πάρα καταθήκη της ορθής πίστεως και ζωής Τον Θησαυρό της Ορθοδόξου Παραδόσεως Ορθοδοξία είναι ακόμη εκείνο που διατύπωσαν επισημότερα οι Σύνοδοι Τα οικομενικά εκείνα ευλογημένα συνέβρια της Ανατοκόσμου Εκκλησίας του Χριστού Τότε οι Θεοφόροι Πατέρες, όλοι συγκροτήσαντες την της ψυχής επιστήμη και το θείο πνεύματι συνδιασκεψάμενοι,

Απεφάνθησαν για τα μεγαλύτερα προβλήματα που απασχολούν τον πνευματικό άνθρωπο και έθεσαν τα βάθρα, το θεμέλιο του πολιτισμού, του πνευματικού πολιτισμού Την Ορθοδοξία επεσφράγησαν οι μάρτυροι όλων των εποχών με το τίμιο αίματος Όλοι οι ιεροί, στρατιά των εκατομμυρίων ηρώων και ομολογητών, ανδρών και γυναικών και παιδιών από τα αμφιθέατρα της Ρώμης μέχρι τα στρατόπεδα της Ρωσίας

Απέδειξαν ότι ο χριστιανισμός δεν είναι μία απλή θεωρία, αλλά η αλήθεια και η ζωή. Ο ωραιότερος ηρωισμός, η νίκη κατά της ομοίς βίας και της υλικής δύναμης, η επικράτησης και η βασιλεία του πνεύματος και ήρθε κατόπιν να υμνήσει την Ορθοδοξία, η Λατρεία με την υπέροχη ποίηση και την ευπνευσμένη υμνογραφία της, η οποία συνδυάζει το

φυσικό και το υπερφυσικό, Τα εγκόσμια και τα ουράνια, την ατομικότητα και την κοινωνικότητα, την οικειότητα και το βαθύ σεβασμό, το έβληπτο και το μυστήριο. Μέσα σε μια ατμόσφαιρα ανατάσεως και ιερότητος αναπαρίστανται εκεί η θυσία του Θεανθρώπου στο διοδράμα της λειτουργίας, σε κάθε λειτουργία, στο οποίο μετέχουν όλοι οι πιστοί. Εκεί επίσης θυμούνται και προβάλλονται τα κατορθώματα

των γεγάντων της πίστεως Και επικεφαλής του χορού αυτού στέκει η Θεοτόκος Μαρία Εκεί ανοιμνύεται το δόγμα, όχι μόνο ως αληθές, αλλά και ως ανταποκρινόμενο στις ανθρώπινες εφέσεις. Αλλά και το ιδανικό για το οποίο αγωνίστηκε ο μοναχισμός δεν είναι διαφορετικός από το νόημα της Ορθοδοξίας. Κατά τους ειδικούς μελετητές, ο Ορθόδοξος Μοναχισμός υπήρξε ο πνευματικός στρατός ο

οποίος αγωνίστηκε για την απόκτηση της πνευματικής ελευθερίας για την τελείωση του ανθρώπου. Σκοπός του ήταν το μορφωθήνε την ψυχή, τη ανακαινώση του νός Εδώ

σε αυτό ακριβώς το σημείο είναι η καρδιά του

μοναχικού πνεύματος Είναι ο σκοπός και η επιτυχία του μοναχισμού Οι

πνευματικοί αγώνες των ασκητών είναι οι νέοι ολυμπιακοί αγώνες του πνεύματος. Οδηγούν τον άνθρωπο στον κατεξοχή φιλόσοφο βίο στη θέωση. Η

πορεία του ασκητισμού είναι πορεία εξαγνισμού και επιστροφής στο Θείο. Και όχι μόνο στους ασκητές, αλλά και στον ολόκληρο το χριστενικό πλήρωμα, η Ορθοδοξία μας έδωσε το νόημα της Αγιότητος και με τον τρόπο αυτό εξύψευσε τα ήθη της κοινωνίας. Ιδιαιτέρως το βλέπουμε αυτό στην κοινωνική αντίληψη Βασικό γνώρισμα της Ορθοδοξίας είναι η φιλανθρωπία με το βαθύτατο νόημά της

όχι μόνο σαν ελεημοσύνη αλλά γενικότερα σαν στοργή προς τον άνθρωπο Η κοινωνική πρόνοια δεν είναι ανακάλυψης των τελευταίων αιώνων.

Δημιουργήθηκε στα Ιεροσόλυμα το πρώτο,

μετά την Ανάσταση του Σωτήρως. Εκεί έγιναν τα πρώτα συζήτητα όπως διαλαμβάνεται στις πράξεις των Αποστόλων, και ο

Πτερωτός Απόστολος των Εθνών Παύλος ήταν συγχρόνως ο πρώτος κοινωνικός εργάτης.

Μαζί με το κήρυγμα του Ευαγγελίου πραγματοποιούσε τον έρανο της αγάπης που ονομάστηκε Λογία.

Κοινωνικοί εργάτες ήταν και οι διάδοχοι των Αποστόλων, οι Επίσκοποι. Δεν υπάρχει χειρότερος στραγγαλισμός της αλήθειας από το να ισχυρίζεται κανείς ότι οι πατέρες της Εκκλησίας ασχολούνταν μονομερώς με το δόγμα. και τίποτε άλλο. Τον καιρό που συνήρχονται οι σύνοδοι, εκτίζεται η Βασιλιάδα στην Κεσάρια υπό το μεγάλο βασιλείο, όπως τα γνωρίζετε. Νητουργούσαν συσίτια με 7.000 φτωχούς στην Κωνσταντινούπολη και ιδρύονται τα πρώτα με ευτήρια στην Αλεξάνδρεια και

όχι μόνο οι επίσκοποι αλλά και βασιλείς, ακόμη και οι μοναχοί συναγωνίζονταν στα έργα της αγάπης. Για όλους αυτούς η Ορθοδοξία ήταν συγχρόνως και ορθοπραξία. Ένα άλλο γνώρισμα της Ορθοδοξίας ήταν πάντοτε ο ηρωισμός, που τον είδαμε στο μαρτύριο, αλλά δεν σταμάτησε μόνο στη θυσία του αίματος. Τα τέκνα της Ορθοδοξίας πάντοτε έδειξαν σθένος

και γενναιότητα μπροστά σε κάθε είδος αυθαιρεσίας είτε από τον Ιουλιανό των Παραβάτη που ερχόταν, είτε από τους Αριανούς και Μονοφυσίτες, από τους Οικονομάχους και Λατινόφρονες Μοναχούς. Η

φάλαγγα αυτή των ιερών της Ορθοδόξου Εκκλησίας δεν περιλαμβάνει μόνο τον Αθανάσιο και το Βασίλειο και τον Χρυσόστομο, αλλά και τον Θεόδωρο Στουδίτη, τον Υγούμενο της του Στουδίου Μονής με όλους τους μοναχούς του και τον Μάξιμο τον Ομολογητή και τον Μέγα Ήρωα. Μάρκο τον Ευγενικό, χαρακτηριστικό της Ορθοδοξίας ήταν ανέκαθεν και η Ιερά Αποστολή προς τους βαρβάρους συνδυασμένη με τον εκπολιτισμό. Η

Εκκλησία μας, χωρίς να κάνει ποτέ προσλητισμό, ακτινοβολούσε το φως του Ευαγγελίου και των γραμμάτων της αγάπης και της ημέρωσης. Την

παιδευτική και πολιτική γραμμή μας δείχνουν ιδιαίτερως οι τρεις Ιεράρχες, οι σήμερον οι αρθαζόμενοι, οι οποίοι επότησαν όλη την κτίση με τα ζωντανά νάματα της ορθής περί Θεού και ανθρώπου διδασκαλίας. Οι

Τρεις Ιεράρχες είναι τα τρία μεγάλα αστέρια του νοητού στερεώματος της Εκκλησίας. Η Ορθοδοξία, η οποία εξεπάμονται η βασιλική οδός του Ευαγγελίου, εκράτησε ανώθευτο, γνήσιο το πνεύμα του Χριστιανισμού, Έναντι του σκοτεινού μυστικισμού των Ανατολικών Ερέσεων, της παποκεσαρικής συγκεντρωτικότητας των Λατίνων και του ορθολογιστικού υποκιμενισμού των Προτεσταντών. Πάντοτε κράτησε το μέτρο και την αρμονία, τίποτε το λάθος, διότι οι

πατέρες ήταν πνευματοκίνητοι, Άγιο πνευματικός οδηγούμενοι.

Δεν περιφρόνησε η Ορθοδοξία τον άνθρωπο ούτε τη σοφία, ούτε τη φύση, ούτε τη δέχνη. Δεν υπήρξε απάνθρωπος. Όλα τα εξηγίασε και δημιούργησε πολιτισμό. Την φύση κατά το τροπάριο των τριών μεγάλων ιεραχών, την φύση των όντων ετράλωσε, τα των ανθρώπων ήθη κατεκόσμησε. Η Ορθοδοξία είναι η πορεία του ολοκληρωμένου ανθρώπου προς τον πλάστη του, προς την θέωση.

Οδηγεί τον άνθρωπο στην πλήρη ανάπτυξή του εν το Χριστό και για τον Χριστό. Η Ορθοδοξία δεν είναι μόνο η κατεξοχή θεολογία. Είναι συγχρόνως και η αληθινή ψυχολογία, ο γνήσιος ανθρωπισμός και

κοινωνισμός. Είναι ένα πολύ έντρο διαμάντι, το οποίο από όλες τις πλευρές παρουσιάζει νέες αντανακλάσεις της αληθείας. Ας γνωρίσουμε λοιπόν την Ορθοδοξία μας, όχι θεωρητικά, ας την αισθανθούμε και ας την ζήσουμε σε όλο της το βάθος και το πλάτος. Έτσι μόνο θα μπορούμε να την προβάλλουμε και να την αξιοποιούμε, διότι η Ορθοδοξία μας δεν είναι μουσείο και ένα παρελθόν, αλλά

ζωή και ακτινοβολία και δημιουργία. Είναι η μεγάλη ιδέα του έθνους μας, είναι η χρυσή ελπίδα της σωτηρίας μας, είναι το κάφημά μας εν Χριστώ. Ας την κηρύττουμε με ηρωισμό και δόξα ως τέχνα γνήσια των μεγάλων ηρώων της Ορθοδοξίας. Πανέμορφη Ορθοδοξία, Εματοστόλη στην μύθη του Χριστού Ποτέ, ποτέ να μην σε αρνητούμε οι ανάξιοι Αλλά, αν το καλέσουν οι χαριστάσεις και οι κερί Αξίωσέ μας, ο φίλοι, διάσε

να χύσουμε και την τελευταία γρανίδα του αίματός μας Θα ήθελα και κάτι άλλο, αλλά δεν μπορώ άλλο. Συγγνώμη. Σώσον Κύριε και τον Πατέρα μου, Κύριε Ιησού Χριστέ, ο Θεός ελέγξων και σώσον μας.