Περὶ Ἀγγέλων καὶ Θεωρίας

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

A homily on the Angels and theoria—divine contemplation—was given at the Holy Monastery of Philotheou.

Michael, Gabriel, Raphael, and all the heavenly powers of the holy Angels and Archangels.

Praise our Thrice-Holy God, and fill the heavens with your angelic voices. Chant: “Holy God, Holy Mighty, Holy Immortal, have mercy on us.” Tell us: what do “Holy,” “Mighty,” and “Immortal” mean?

Tell us who our God is, so that we may know Him and worship Him fittingly—with the nous, the spiritual intellect, and with the body, as His servants—and so that He may respond to us who are lowly, afflicted, wretched, unworthy, and nothing at all.

Holy God—yes, He is holy. He is pure, blameless, spotless, and perfect; I would say that He is above all things. Everything in Him is holy and pure, filled with divine grace and holiness. There is nothing base in Him, nothing unclean. As it is said, God visits us without sin.

And without sin He reigns among human beings and amid their works. He is neither defiled nor stained, no matter what He sees or what He perceives us miserable people doing. He is like the sun: it gives us light and warmth, dries us, and cleanses us, yet it does not harm any creature and is not itself defiled.

And there is more: He is mighty, almighty, all-seeing, and all-knowing. Whatever He desires and wills, He is able to do, in the infinite love that belongs to His very nature—a love for His creatures, both the spiritual beings, the Angels, and us human beings.

His boundless love and providence also extend to everything that has breath and life, and even to the insensible and material creation, to animate and inanimate things alike. He is mighty and powerful; He sustains and providentially cares for the whole creation, both spiritual and perceptible.

Nothing is impossible for God. He possesses life and immortality, and He has bestowed immortality upon the human soul and upon the Angels.

With their angelic voices, the Angels fill the vast heavenly realm. All their ranks—millions upon millions of Angels—come to our aid as our brothers. Yes, indeed, this is so. Armies descend from heaven when we struggle and when we call upon the name of Him for whom we long.

And when we invoke the Angels themselves, they hear us as their brothers. They know our pain. They know that we are human beings, made of clay and burdened with countless passions and weaknesses. They see us struggling against innumerable demons and against all their malice, envy, jealousy, delight in evil, and cruelty.

Yes, they see the demons roaring like lions, seeking to swallow us up, devour us, overcome us, and lead us away with them. They also see how helpless we are. Many times, we see the demons too and join forces with them; indeed, we usually cooperate with them in our own destruction.

And yet these pure and beautiful spiritual beings—how they intercede for us and protect us when we pray, while our own angel also prays! Holy people could sense the Angels during prayer, or their guardian Angel, that pure brother who accompanies us everywhere we go, even to the grave.

How much help we receive from these pure spirits without even knowing it!

We are delivered, we are comforted, our mind is cleared and made bright. In some situation we see the miracle that saves us, and we say, “What just happened here?” And yet a whole story will have taken place noetically and invisibly — in the unseen realm of the spirit — and we know nothing about it.

We should therefore show reverence and love toward these great brothers of ours. We should invoke them and contemplate what these Angels do, what they watch over, and what their purpose is.

Isn't their world almost the same as ours — since we too wear the angelic schema, the monastic habit? And yet, when I truly come to know myself, I find that I am earth and dust, unclean, full of problems, and unworthy of the schema I wear. What is my guardian angel to do? I think of how my angel sees the things I do — and how ashamed my angel must be of this angelic habit of mine.

Let us contemplate their work: “Pray without ceasing.” They sing hymns, worship, and hasten to serve. And what do they receive from God? According to Abba Isaac, they continually receive mystical revelation.

Yes, it passes from one angelic order to another, and then descends to the Orthodox Church—to her shepherds, first to those who lead and then to those who follow—until the revelation reaches even us through the Mystery.

What beauty there is in the angels’ ministry! And how poorly we perform our own work, how meanly and basely! Though we have been granted so many gifts, we do not come close to their ministry, even though we desire the angelic schema and the angelic life, a life dedicated to the worship of the one God, the only Living One, the only Holy, Immortal, and Mighty One. Yes, this is true: we do not come close to them, nor do we contemplate their work. And what do they do for us? They receive the prayers we offer—if those prayers possess all the marks of spiritual soundness—and carry them to the throne of God. They too intercede that our prayers may be heard, much as ambassadors in this world convey the messages of their governments.

and add their own intercessions, so that our prayers may be accepted.

In the same way, our great and pure angels—so that you may know, brothers—watch over us. Let us also be mindful of them and not grieve them by the deeds they see us committing.

They have no other work in their life and existence except to do the will of God, to praise and worship Him. And God responds to them with all His Being, granting them mysteries upon mysteries and revelations upon revelations. Yet God is never exhausted or emptied. As Abba Isaac the Syrian says in one of his chapters, God has not even begun to pour Himself out upon creation; with all that He has done, He has not yet made a beginning. This is called theoria, divine contemplation. It is the first step in this study. But we also have praxis, the active ascetic life: our deeds, through which we ascend to theoria. Yet when our deeds do not correspond to this calling, theoria does not come. For example...

we were disciples under obedience. Yes, my beloved children, we lived in obedience. My blessed elder taught us these things and cared for us. He began with the alphabet and tried to advance us through each grade, so that we might reach the place we were meant to attain.

Each one advanced according to the effort he gave to this beautiful and sanctifying training.

I was the most worthless of all, the least, the most useless, the most self-serving, the most selfish. That is why I also received the harshest discipline, the sternest training, from him — from that God-enlightened man, that man of God, that sanctified one. And now his little skull, his holy head, gives off a sweet fragrance; it becomes more and more fragrant all the time, and it wants to say to us: "My children and my grandchildren, I am with you, and I am helping you now from heaven, no longer from the earth."

“I am close to God now.” But weren’t you close to Him before as well? Yes — within the presence of God that fills all things everywhere. But now I have left behind this tent of the body, which used to ache, which used to fall ill, which was under attack, and so on; and now, completely free of this earthen shell, my soul stands before the All-Holy God and I speak to Him about you. And what does he tell us? “My children and grandchildren, pray as much as you can. Prayer sanctifies a person. The name of our Christ, the most sweet Crucified One, which holds all the divine graces — when that name is called to mind and spoken, it pours out those very divine graces, and a person becomes a partaker of them.”

Blessed is the one, whether monk or lay Christian, who strives diligently in this praxis, this active ascetic work.

At first, invoking the name of Christ is praxis, the active ascetic life. Later, however, it becomes theoria, divine contemplation, and one enters into the mystery of the Incarnation: the mystery in which the Word of God descended to earth and entered the Daughter of Heaven, the one woman in all the world who was entirely worthy to receive the divine Word and give Him His covering, His earthly body, so that, clothed in it, He might accomplish the work He came to do.

From there, the Crucified Jesus routed the devil and brought him to nothing. He overturned all his plans. Yes, the world regarded Him as a mere reed. This is why we are called to invoke His name, to meditate upon it, to be sanctified by it, to proclaim it, and to cry it aloud.

My Lord, Lord Jesus, have mercy on me, enlighten me, help me, redeem me, shelter me, bless me, send me Your All-Holy Spirit. You know, Lord; You know. When the Lord ascended into heaven, the Apostle preached Him, and through him His name was proclaimed throughout the whole Orthodox Church. Orthodoxy is the building, and its foundation is the Crucified One, Christ crucified.

The Holy Apostles spread abroad the name of Jesus — as Peter did, when he was being threatened by that wicked council, the Sanhedrin of the Jews, of the Pharisees and of the rulers.

“Do not preach in this name; do not preach Jesus.” But Peter—the man who had once denied Him and had now become His ardent champion—answered: “We must obey God rather than men.” We will obey the will of our Teacher; we will preach Him, proclaim Him aloud, and spread His name throughout the whole world.

‥

We're at work, we're busy with our tasks, we're moving about — wherever we go: "Lord Jesus, have mercy on all." Cry out with your whole soul, "Come!" And when Christ comes, everything submits, everything obeys, everything is humbled — as long as this remembrance of the name of our Christ is backed up by practical help and support. And what is that? It's when we practice self-control, when we don't waste words on idle talk, when we don't squander our time, when we fight back against our thoughts — the filthy ones, the evil ones, the shameful ones, all their many kinds.

Whatever passion assails us has its corresponding logismoi, its intrusive thoughts, and its corresponding images, from which those logismoi arise. These images and representations of the passions begin, of course, with our five bodily senses.

From there, both the fantasies and the logismoi—the intrusive thoughts—are fed. So, when we have been taught nepsis, or watchfulness, we fight this whole barrage of arrows, fantasies, and intrusive thoughts with the name of Christ and with the means that watchfulness gives us. We keep watch over the nous, the spiritual intellect, so that these things cannot enter. We close every door, every window, every passage, every tiny opening—everywhere—so that these images and intrusive thoughts do not enter our nous and descend into our heart. For they stir up a passion-laden sensation within us, affecting both soul and body, and they bring us into turmoil, creating a storm and placing us in immediate danger of suffering shipwreck.

Yes—and what must we do then? We must cry out once again, “Jesus, Master, save us! We are perishing!” This is what the Apostles did on the Sea of Tiberias when the storm and wind arose and they were in danger of perishing. They cried out to their Teacher. But Christ said to them, “Where is your faith? Why were you afraid?” So they did not yet believe in Christ as they should have, even though they had Him there with them in the stern. And He was not truly asleep—no, He was not asleep.

But He was simply asleep, appearing not to see the storm, in order to discover what they would do in the midst of it. They immediately became afraid, and in their despair they cried out, “Master, Jesus!” Christ rebuked them, and at once He rebuked the winds and the raging sea, and there was a great calm.

The same calm comes into the human soul when a person calls upon Him fervently amid the storm and danger, when a passion threatens to overcome us. Then we must cry out loudly, provided that our cry bears the mark of humility.

Wherever this blessed virtue makes its presence known, the work of the Lord is accomplished. But this work can never be brought to completion when the opposing disposition appears—the disposition called egotism, called pride—or when the passions that make up the demonic state are present.

That is why we urgently need to cry out and make the name of Christ—this prayer—our own possession. The Fathers of nepsis (watchfulness) speak so much about it, and especially our own spiritual grandfather, our Saint.

He was always calling out to us: «My children, the prayer — say the Jesus Prayer!» I have told you these things many times.

We said the Jesus Prayer so much that, at one point, my mouth, my tongue, and my throat began to hurt from praying it. I said to him, “Geronta, I am in pain.” He replied, “The pain will be transformed into spiritual sweetness. Just keep calling upon the name of Christ. That will save you. That will help you.”

He watched us constantly to make sure we did not waste time in idle talk. We had such strict order that, in the elder’s presence, we hardly spoke at all. Because of my own timidity—and because they used to say that I was useless—I would think, “What could I possibly say?” I did not dare speak with another brother in front of the elder. I felt such awe and respect. I knew who he was, even though I was not the one saying so. His whole being gave off a fragrance, because he possessed such great purity.

And all of us with him. He lived a life of sweat and pain, of labor and toil. But where do you find that today? You never saw him; you don't know him. I saw him, I came to know him, I lived with him — and, unworthy as I am, I gave him Holy Communion right up to his last breath. I don't know why I was given that strength, and I owe it to my saintly mother, who from the time I was a small child had set me in the fear of God. This blessed man, this saint, sanctified this place by everything he suffered. Of course, "Honor your father and your mother," says Holy Scripture, and you will have God's blessing. And Saint Symeon the New Theologian honored his spiritual father, when an entire Synod wanted to put a stop to the great feast he was keeping in honor of him.

Out of his longing to honor his spiritual father as a saint, with feast days and hymns, and the like, he remained steadfast. In his Apology he said, “We have a commandment to honor our parents according to the flesh, and God promises us such a reward for doing so. How much more, then, must I honor and glorify my spiritual father, who gave me the good and true life?”

And yet he did honor him, despite the Synod’s persistent opposition and punishment. The Ecumenical Patriarch himself gave him permission and his blessing: “Go, Symeon—you are certainly stubborn,” as though calling him unyielding. “Go and celebrate your elder, your spiritual father, for as many days as you wish,” and so on. And he did so. God rewarded him, and the Church bestowed upon him the title of the New Theologian, even though he had received no formal education. Rather, we might say, he was educated entirely by the Holy Spirit.

The Church did not give that title to other learned theologians, even to great theologians distinguished in praxis, theoria, and holiness. The Church, the Synod illumined by God, gave it to Saint Symeon because he was worthy of it and because he fought so steadfastly on behalf of his spiritual father.

But as for me, poor wretch that I am, I did not honor my elder through my deeds. I honored him only with words; through deeds, not at all.

May these holy words of his bear fruit in our souls, and may he help us through his intercessions. As I told you, I believe not only in his continuing presence, but also in the abundant fragrance of his holy skull and his holy relics. Those who perceive this fragrance also receive his help. Once, when a hieromonk was rebuking a demon at Saint Demetrios, the demon cried out, “Joseph protects Philotheou Monastery. If he were not there, what things we would do to them!” Think of it: the demons themselves cry this out. Who told that possessed woman that our monastery has such a great protector and elder?

It is a great honor for a contemporary Saint to be the adornment of the monastery. And what should we do on our part? We honor him when his counsels and simple words become our way of life. Therefore, children, let us live them as fully as we can. Live the Jesus Prayer; live in silence. Without silence, we cannot pray attentively.

We must also show diligence and care in our obediences, for they are the work of God. A task is an obedience when we receive it from the abbot. It is not a prostration before the Most Holy Theotokos as an act of obedience. When every member works under the guidance of a sound governing mind, everything functions wonderfully and produces a proper and exact result.

When the members do not function properly but perform their work carelessly, the result is likewise defective. So it is in a cenobitic monastery: when all the fathers work prudently and consistently, with the fear of God and an awareness of their calling, the entire brotherhood becomes like a flawless spiritual mechanism, functioning and bearing fruit like an angel.

We have received the tradition of the all-night vigil during these beautiful hours, and once again I repeat the words of Abba Isaac.

Those who keep vigil should know that they are no longer living simply as human beings. They live as the angels do, who keep watch and never sleep. And so it is with the monk: awake through the night, he prays and beholds God in contemplation. He is sanctified, he streams myrrh, he gives off a sweet fragrance, he is cleansed and purified, and he becomes a person truly wise according to God.

Our holy Fathers, out in the desert and inside the communal monasteries, did not have knowledge developed the way it is today, with schools, universities, libraries, and all the rest.

They did not have all these opportunities for learning, but they possessed the knowledge of God. Everything that came from their lips was like music from a lyre, because it arose from praxis, the active ascetic life, and from theoria, the divine vision of God. It came from their lives, from what they had personally lived and experienced.

That is why the Holy Spirit dwelt within them.

Today, as a substitute, we have books. These too are inspired by the Holy Spirit, because they belong to our Orthodox Church and come from the holy lips of our Saints. We try to take their teaching into ourselves, because we do not possess that experience ourselves.

I speak from what we read. But when we are pressed on spiritual matters that concern spiritual experience, we will try to cover our lack in various ways. Yet our answer will not silence the questioner, because we will merely talk learnedly and try to take something from another person in order to pass it on.

We have nothing to give because we have received nothing—and we did not give ourselves in order to receive. Saint Gregory Palamas was opposed by Barlaam, the Latin-minded theologian, a theologian of intellectual knowledge. But Gregory was not a theologian through book learning; he was taught by the Holy Spirit, through prayer, theoria—divine contemplation—rapture, and union with God: in prayer, in vigil, in nepsis and holiness. Of course, we are living in the last days, and where can we find such fathers? They have departed and left their places empty. Who will come to fill them? We have reached a time when we do not have even the most basic spiritual fathers to help so many people who...

People thirst to hear the sound word of God. They come to listen, but they see our passions and fall away. They come seeking counsel, seeking something that will help them discern what to do about their problem. And because I do not have that to give them, I will of course give them something, but it will not be what comes from the knowledge of God. This is what today’s imagination teaches.

Whom can we go to and ask? And what teacher today will produce disciples who can continue this work, which is so greatly needed, especially in our age? Here lies the problem. There will be a famine of hearing the word of God—a word embodied in praxis and lived experience.

We do not keep vigil, we do not pray, we do not keep still, and we do not work honorably and wisely. What, then, can these poor souls have to show? Our tongues never cease from idle talk, judgment of others, disobedience, and unnecessary things brought in from outside. All these things form a wall between the soul and God.

How can the intelligible Sun of Righteousness, our good God, shine upon us? A deep and heavy shadow consumes us, and we cannot hide the truth of our condition. We put forth leaves; something begins to grow green, but we cannot bear fruit. Yet at least we have before us contemporary fathers whom we saw attain a measure of holiness, and from them we can receive an example and light.

Let us make haste as much as we can, because death—and this is another aspect of the matter—threatens us at every moment.

We used to say, “We do not know what tomorrow will bring.” Now we must say, “We do not know what the next moment will bring.” And so, how guilty I am in this regard! Many times I say this and preach it, yet I do not live by it. I live as though I will never die. I say this in all sincerity; it is truly so.

When I think about it, I say to myself that I am going to answer to God. What account will I give for the deeds I have done in time? "Every mouth will be stopped," with nothing to say in its own defense. "Like a filthy rag" is all righteousness, every human act of righteousness, in His presence; that is, every deed of ours, all our works, are like a dirty rag before Him.

What defense will I offer before God? This is my concern night and day. All other personal matters are of no importance now. This is the great and undeniable truth. Everything is temporary and uncertain. Today I possess something; tomorrow I do not. I have life, and a little later I see nothing.

I have my health, and I lose it. I have my parents, and I lose them. I have my friends, and I lose them. I have this and that and everything else, yet I lose it all. What is the one thing I will not escape, the one thing that will surely come? Death is absolutely certain. Then comes God’s answer and the reckoning. According to that reckoning, the sum will be drawn and it will be determined where I shall go. This is the heart of it; here everything that concerns me comes together.

Let us show at least some care; let us be diligent while we still have life. Let us be diligent night and day. Within the monastery, our time is more securely ordered.

There, with all the means the monastery provides, a person has the opportunity to struggle and draw near to God.

Let us try, as much as we can, to make good use of our time. Time is on our side, yet we squander even that. It has a beginning and an end.

When we reflect on all these ruinous things we have spoken about—even though this certainly involves a great measure of self-interest—blessed is the one among us who makes haste, for he will gain the prize. Whoever does not make haste, as I myself do not, will remain empty and guilty of having heard but not acted.

And on that Day, who will judge man? Some say one thing and others another, but Christ said: “The word that I have spoken will judge him on the last day.”. We have heard Him through His Gospel, and on the basis of what we have heard, what defense will we offer? None. God knows everything; no explanation is needed. He will look at us with a single glance, and we will have been weighed. We cannot defend ourselves before Him who searches the heart. God is all-seeing, like a mirror. What can we hide within a mirror? I may escape the eye of man, but can I escape the eye of God? Yet because of the darkness within us—and I speak of myself as an example—because of this darkness...

We fail to grasp all this, and we walk like blind men, falling into traps. One seizes us by the nose, another by the hand, another by the head, another by the feet, and they drag us along. It is like the icon in John Climacus’s Ladder, where the monks are ascending to meet God, while demons on every side seize them and cast them down from the ladder into the abyss.

Yet we also see the angel helping certain fathers and giving them courage to climb the ladder. These are the ones whom the demons did indeed seize and cling to, but who tore themselves free and were saved.

But with people like me, they seize us, fasten their hands upon us, and drag us down.

This is not false humility; in my case, it is the truth.

Welcome.

That is all I had for today, my Father, and the time and day have come when I must once again be separated from you for a little while. I have said these things out of love for you, and also so that I myself may learn to correct my life. As I kneel in prayer, I say: “Elder, take the Archangels and the Angels with you; go to the monastery, guard the fathers, guard the monastery, and drive away every evil. Grant them peace, love, concord, virtue, spiritual resolve, and obedience.”

Enlighten the abbot of the monastery to shepherd his flock as he ought: with prudence, with discernment, with tireless effort, with the struggle of a true father. And enlighten the fathers, Lord, to obey, to show respect, to have love, and to struggle without straying into delusion along the holy path of the monastic life.

This is what I pray for, because I know what it means.

And you, please pray for me, because you know the struggle I face. I also know that we are entering one struggle after another. The battle is not at all easy; it is extremely difficult, and inwardly it grows harder and harder. And, of course, we do not know how long we shall live.

We must remain united in soul, each one helping the other.

We also had our Father Agapios, who was surely preparing us for Heaven.

I hope that your fathers and your mothers too, sisters, have found rest in the presence of God — I believe they have. And I pray that God will sign it, that He has already signed it: that they have all passed over into Heaven, and that the family we are going to build will be up there.

Just as we are together here, may we be together up there as well. Here it is me and the children — and may God count me worthy too, to enter the courts of heaven; because you are disciples living under obedience.

The easy path—or rather, I would say, the one true and grace-filled path to Heaven—is the path of the obedient spiritual child. The elder’s path carries responsibility, a great tempest and great resistance, in order to break down the individual, so that the person may enter Heaven. We bear responsibility: we who are unworthy give orders, when others should be giving orders to us.

We give commands and set ourselves up as teachers and guides of others. “Let not many of you become teachers,” Saint James says, “for you will receive a stricter judgment.” We act as teachers and guides, while we ourselves stand in need of illumination and holiness.

and so is that work

The circumstances are changing. Battles will be fought for the faith and for the name of Christ.

This is what the devil hates—the name of Christ above every other name—for it was this name that overthrew him completely. That is why all the Mysteries and every act of the Church are sanctified in the name of Christ. From the depths and warmth of my heart, I wish you every good gift of God and the Holy Spirit. May they strengthen you and make you steadfast in the patient endurance of Christ. “He who endures to the end will be saved.”

Christ said this because He knew that we would continually face temptations. The Lord Himself also experienced temptations. We ask only that He not lead us into temptations that place us in immediate danger. It is concerning such temptations that we pray in the Our Father that God will not permit us to enter them, because they are beyond our strength and we cannot withstand them.

We cannot cope with them. Timely words.

I shall bring my words to a close, so as not to weary you. I give you all my blessings and ask your forgiveness with all my heart.

Blessed be God, who has made my heart such that I never think evil of anyone and never withhold forgiveness from anyone. Before a person even asks for it, he has already received abundant forgiveness from me. And I pray that God will grant me the same forgiveness.

I love people with all my heart, because in them I see the love of God.

I try to give what I myself hope to receive. I am being shrewd, because I know that if I do not give, I shall not receive.

And if I do give, then, God willing, He will give to me as well. Thank you, thank you. I am not saying that I actually have these things, however much you credit me with them.

Thank you, my children. And for whenever I have grieved you, or struck you, or given you scandal and been a stumbling block to you; for whatever help I failed to give you out of my own unworthiness, out of the foolishness that is in me, out of negligence — I ask forgiveness with all my heart, from you and from all the people, because I am only human. God alone makes no mistakes. Every mortal is born to make mistakes, and so I too am counted among those who have made great ones.

Forgive my serious faults as well, and pray that I may at least stand upright and not outwardly scandalize people, because they need an example. They too have had their fill of words. What they seek is an example; they seek truth and something genuine. And when they see it, they respond.

Holy Scripture. And if they do not see it, they turn away from people again. They have something like an inner sense for it. But let me not return to that, because I have tired you. We shall remain in communion through our souls, and in our imagination we shall always be united. The imaginative and rational faculties will always be active, so it will be as though we are not separated.

If we do not grow old and forget one another, if these faculties remain active, we shall always be united. I shall always know within my soul how you are, as though neither of us were absent from the other. And I pray that God will bring me back, so that I may see you again.

I hope to return in a better condition, so that I may follow the path I long for. I believe in God and in the Most Holy Theotokos Glykophilousa. I do not know what will happen, but I believe that my faith in the Most Holy Theotokos will not prove false. Perhaps I am mistaken, but this is what I believe.

I cry out, as if in shock, as if caught up in some drama. I know, this is something I carry in me: believing that God will not overlook our cries, our hearts, our pains, our labours, our anguish. God knows all of it. And so, even if we are passing through a time of testing, let it be — because that too will do us good. It isn't only the sweet things that benefit us; the bitter things help as well. They rid the body of its fat and grease.

That is all, Father. Now I shall read the prayer of absolution for you, and you, from the depths of your souls, forgive me as well.

Whatever sins have been committed in deed, knowingly or unknowingly, through transgression or disobedience; whatever sins they have committed as human beings clothed in flesh and living in the world, whether in word or deed, knowingly or unknowingly; and whether they disobeyed a priest’s word or came under a priest’s curse...

"Whatever you loose on earth shall be loosed in heaven." Just learn this one thing, and give glory to the Holy Father and to the All-Holy Spirit. "Do not grieve the Holy Spirit."

Ομιλία περί Αγγέλων και Θεωρίας έγινε στην Ιερά Μονή Φιλοθέου.

Μιχαήλ, Γαβριήλ, Ραφαήλ και πάσαι ουράνιαι δυνάμεις των Αγίων Αγγέλων και Αρχαγγέλων.

Υμνείτε τον Τρισάγιο Θεό μας και πληρείτε με τις αγγελικές φωνές σας τους Ουρανούς. Και ψάλλετε το «Ἅγιος ὁ Θεός, Ἅγιος ἰσχυρός, Ἅγιος ἀθάνατος, ἐλέησον ἡμᾶς». Μιλήστε μας: τι είναι το Άγιος, το Ισχυρός, το Αθάνατος;

Πείτε μας τι είναι ο Θεός μας, για να Τον γνωρίσουμε, για να Τον προσκυνούμε πρεπόντως και νοερώς και υλικώς και δουλικώς. Και Αυτός να ανταποκρίνεται σε εμάς τους ευτελείς, τους ταλαιπώρους, τους ελεεινούς, τους αναξίους, τα μηδενικά.

Άγιος ο Θεός, ναι, είναι Άγιος, είναι Αγνός, είναι Άμωμος, είναι Καθαρός, είναι Τέλειος, θα έλεγα πάνω απ’ όλα. Είναι άγια, αγνά, μεστά θεϊκής χάριτος και αγιότητος. Τίποτε το λεπτό, τίποτε το ακάθαρτο. Λέει, ο Θεός αναμάρτητα μας επισκέπτεται.

Και αναμάρτητα βασιλεύει ανάμεσα στους ανθρώπους και στα έργα τους. Δεν μολύνεται, δεν λερώνεται, όσα κι αν βλέπει, όσα κι αν αισθάνεται να πράττουμε εμείς οι άτομοι. Σαν τον ήλιο: μας φέγγει, μας ζεσταίνει, μας αποξηραίνει, μας καθαρίζει. Αυτός δεν κεντρίζει κτίσμα, δεν μολύνεται.

Και άλλο: Ισχυρός, Παντοδύναμος, Παντεπίσκοπος, Παντογνώστης. Όσα αν θέλει και βούλεται να κάνει, με την άπειρη και κατά φύσιν αγάπη που έχει προς τα πλάσματά Του, τα νοητά, τους Αγγέλους, και εμάς τους ανθρώπους.

Και κάθε τι που έχει πνοή και ζωή, αλλά και στα αναίσθητα και στα υλικά, τα έμψυχα κι άψυχα, κι εκεί η αγάπη Του είναι απέραντη, η πρόνοιά Του. Είναι ισχυρός, είναι δυνατός, συντηρεί, προνοεί όλη την κτίση, νοητή και αισθητή.

εις τον Θεόν δε θα δυνατεί οδέμ, ευχή που έχει ζωή, έχει αθανασία και έδοκε αθανασία στην ψυχή του Αυτό και στους Αγγέλιους.

Πληρούν τον ουράνιο χώρο του Ουρανού, το απέραντο, με τις αγγελικές τους φωνές οι Άγγελοι. Όλα τα τάγματα, εκατομμύρια, αυτοί όλοι οι Άγγελοι, σαν αδερφοί μας, έρχονται εις βοήθειά μας. Ναι, ναι, τα έχουν κυρίως, έτσι είναι. Έρχονται, στρατιές κατεβαίνουν από τον ουρανό, όταν εμείς αγωνιζόμαστε, όταν εμείς φωνάζουμε το όνομα Αυτού που ποθούμε.

Όταν και αυτούς τους ίδιους επικαλούμεθα, από τους Αγγέλους, μας ακούνε σαν αδέρφια τους. Ξέρουν τους πόνους μας, ξέρουν ότι είμαστε άνθρωποι, πήλινοι, με χίλια δυο πάθη και αδυναμία. Μας βλέπουν που παλεύουμε με τα δαιμόνια, με τα αναρίθμητα, με όλη τους την κακία, τον φθόνο, τη ζήλια, τη χαιρεκακία, τον σαδισμό.

Ναι, τους βλέπουν που ωρύονται σαν λέοντες να μας καταπιούν, να μας καταβροχθίσουν και να μας καταφέρουν και να μας οδηγήσουν μαζί τους. Βλέπουν και τη δική μας ενδεή κατάσταση. Πολλές φορές τους βλέπουμε και συνεργούμε, συνήθως συνεργούμε μαζί τους στην αυτοκαταστροφή.

Κι όμως αυτή η αγνή, η όμορφη, αυτά τα πνεύματα, τα τόσο τα πνεύματα, πόσο μας παίρνει το λόγο, πόσο μας προστατεύονται όταν προσευχόμαστε και ο άγγελός μας προσευχεί. Πώς οι Άγιοι άνθρωποι αισθανόντουσαν κατά την ώρα της προσευχής τους Αγγέλους ή τον Άγγελο τον φύλακα, τον αγνόν αυτόν αδερφό που μας συνοδεύει παντού, όπου και αν πάμε, και στον τάφο.

Πόση βοήθεια δεχόμεθα από τα αγνά αυτά πνεύματα και εμείς δεν γνωρίζουμε.

Λυτρωνόμεθα, παρηγορούμεθα, ξαστερώνεται το μυαλό μας. Σε κάποιο γεγονός βλέπουμε το θαύμα να μας σώζει και λέμε «τι έγινε τώρα;» Και όμως θα έχει γίνει ολόκληρη ιστορία νοερώς και αοράτως και εμείς την αγνοούμε.

Έτσι θα πρέπει να έχουμε στους μεγάλους μας αυτούς αδελφούς την ευλάβεια αυτή και την αγάπη. Και να τους επικαλούμεθα και να μελετάμε τι κάνουν αυτοί οι Άγγελοι, τι παρακολουθούν, ποιος είναι ο σκοπός.

Δεν είναι σχεδόν παρόμοιος ο δικός τους κόσμος, κι εμείς αγγελικό σχήμα φέρουμε; Αλλά, όταν γνωρίζω τον εαυτό μου, βρίσκω ότι είμαι γη και σκόνη, ακάθαρτος, προβληματικός και ανάξιος του σχήματος που έχω. Τι να κάνει ο φύλακας άγγελός μου; Σκέφτομαι πως βλέπει τις πράξεις μου και πόσο θα ντρέπεται για το αγγελικό σχήμα μου.

Να μελετούμε το έργο τους: το «ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε», υμνολογούν, προσκυνούν, να τρέχουν. Μα και τι δέχονται από τον Πρόεδρο, κατά τον Αβάη Σάπ, δέχονται συνεχώς αποκάλυψη μυστική

Ναι, και από το ένα τάγμα στο άλλο, και μετά κατεβαίνει στην Ορθόδοξη Εκκλησία, στους ποιμένες, στους πρώτους, στους κατόπιν, και φτάνει η πληροφόρηση στο Μυστήριο μέχρις ημών.

Τι ομορφιά της αγγελικής λειτουργίας! Και εμείς πόσο φθηνά, πόσο φθηνά εργαζόμαστε, πόσο ταπεινά και χαμερπώς. Να δωρεστούμε με τόσα και τόσα πράγματα, να μην αγγίζουμε στη δική τους λειτουργία. Παρότι θέλουμε αγγελικό σχήμα, αγγελική ζωή, αφιερωμένη στη λατρεία του μόνου Θεού, του μόνου Ζώντος, του μόνου Αγίου, Αθανάτου και Ισχυρού. Ναι, έτσι είναι, δεν αγγίζουμε, δεν τους μελετούμε. Και έτσι τι μας μελετούμε; Τις προσευχές που κάνουμε μας τις παίρνουν, εάν έχουν όλα τα στοιχεία τα υγιή, τις προσευχές μας τις παίρνουν και τις μεταφέρουν στο θρόνο του Θεού και παρακαλούν και αυτοί ώστε να εισακουστούν, όπως κάνουν οι πρέσβεις κατά κόσμον, που μεταφέρουν τα μηνύματα των κυβερνήσεών τους

και προσθέτουν και αυτοί τα δικά τους για να γίνονται αποδεκτά.

Ούτως πως και οι άγγελοί μας, οι μεγάλοι μας κι αγνοί, για να μάθετε, αδερφοί μας, μας προσέχουν· ας τους προσέξουμε κι εμείς και να μην τους λυπούμε με τα έργα μας που βλέπουν να πράττουμε.

Δεν έχουν πια άλλο έργο στη ζωή τους, στην ύπαρξή τους, ει μη το να κάνουν το θέλημα του Θεού του Θεού, και να Τον υμνολογούν, να Τον προσκυνούν, και ο Θεός να ανταποκρίνεται με όλο το Είναι Του, και δώσ' Του μυστήρια και δώσ' Του αποκαλύψεις. Και ποτέ ο Θεός δεν κενώνεται, δεν αδειάζει, μα κατά τον Αββά Ισαάκ τον Σύρο, κεφάλαιο, ότι ακόμα ο Θεός δεν έκανε αρχή της κενώσεώς Του πάνω στην στη δημιουργία, δεν έκανε αρχή με ό,τι έκανε. Αυτή λέγεται θεωρία, είναι το πρώτο σκαλοπάτι της μελέτης, αλλά έχουμε και την πράξη, που οι πράξεις είναι τα έργα μας, αυτά με τα οποία αναγόμεθα στη θεωρία. Όταν όμως οι πράξεις δεν ανταποκρίνονται, η θεωρία δεν έρχεται, όπως

όπως επί παραδείγματι ήμεθα υποτακτικοί. Ναι, αγαπητά μου παιδιά, ήμεθα υποτακτικοί. Ο μακαριστός μου γέροντας αυτά μας δίδασκε και μας φρόντιζε, μας φρόντιζε, μας άρχισε από το αλφάβητο και προσπαθούσε να μας προχωρήσει στις τάξεις, για να φτάσουμε εκεί που έπρεπε.

Τώρα, ανάλογα ο καθένας πώς έδωσε την προσπάθεια σε αυτήν την όμορφη και αγιαστική εκμάθηση, ανέβηκε.

Εγώ ήμουνα ο πιο ευτελής, ο πιο μικρός, ο πιο άχρηστος, ο πιο ιδιοτελής, ο πιο εγωιστής. Γι' αυτό δέχτηκα και την πιο σκληρή παιδεία από τον θεοφώτιστο, τον άνθρωπο του Θεού, τον αγιασμένο. Και τώρα ευωδιάζει η καρούλα του, η κάρα του, όλο και ευωδιάζει περισσότερο και θέλει να μας πει: «Παιδιά και εγγόνια μου, είμαι μαζί σας και σας βοηθώ από τον ουρανό πια, όχι από τη γη».

«Είμαι κοντά στον Θεό τώρα». Μα δεν ήσουν και πιο μπροστά; Ναι, στην απανταχού παρουσία του Θεού. Αλλά τώρα άφησα το σκήνος αυτό που πονούσε, που αδιαθετούσε, που πολεμιόταν κ.λπ., και τώρα, εντελώς ελεύθερος από αυτό το χαβούκι το χωματένιο, βρίσκομαι ψυχικά μπροστά στον Πανάγιο Θεό και Του μιλώ για σας. Και τι μας λέει αυτός; «Παιδιά μου και εγγόνια, προσεύχεστε όσο μπορείτε. Η προσευχή αγιάζει τον άνθρωπο. Το όνομα του Χριστού μας, του γλυκύτατου Εσταυρωμένου, που έχει όλες τις θεϊκές χάρες, μνημονευόμενο εκχέει αυτές τις θεϊκές χάριτες και ο άνθρωπος γίνεται μέτοχος.»

Μακάριος τόσο ο μοναχός όσο και ο λαϊκός Χριστιανός που βιάζεται σε αυτή την πράξη.

Καταρχάς είναι πράξις το όνομα του Χριστού μνημονευόμενο. Μετά όμως αυτό γίνεται θεωρία και μπαίνει μέσα στο μυστήριο της Ενανθρωπίσεως, στο μυστήριο που κατέβηκε ο Λόγος του Θεού στη γη και εισήλθε μέσα στη Θυγατέρα των Ουρανών, στη μοναδική γυναίκα στον κόσμο, την Πανάξια, που θα δεχθεί τον Θείο Λόγο και να Του δώσει το κάλυμμα, να Του δώσει το χωμάτινο σώμα, να καλυφθεί, για να κάνει το έργο αυτό που έγινε.

Και από εδώ γύρισε τον διάβολο και τον έφερε στην εκμηδένιση. Του ανέτρεψε όλα τα σχέδια ο Εσταυρωμένος Ιησούς. Ναι, αυτό το καλάμι ο κόσμος. Γι' αυτό καλούμεθα να μνημονεύουμε, να μελετούμε, να αγιαζόμεθα, να το φωνάζουμε, να το κράζουμε.

Κύριέ μου, Κύριε Ιησού, ελέησέ με, φώτισέ με, βοήθησέ με, λύτρωσέ με, σκέπασέ με, ευλόγησέ με, στείλε μου το Πανάγιόν Σου Πνεύμα. Συ οίδας, Συ οίδας. Όταν ανέβηκε ο Κύριος στον ουρανό, Τον κήρυξε ο Απόστολος και δι’ αυτού κηρύχθηκε το όνομά Του σε όλη την Ορθόδοξη Εκκλησία. Η Ορθοδοξία είναι το οικοδόμημα που θεμελιώνεται στον Εσταυρωμένο.

Οι Άγιοι Απόστολοι διέδωσαν το όνομα του Ιησού, όπως ο Πέτρος, όταν τον απειλούσε το κακό συνέδριο των Ιουδαίων, των Φαρισαίων και των αρχόντων.

Μη επί το όνομα τι τούτο κηρύτεται, μη κηρύτεται Ιησού. Όχι, σ' απαντά ο Πέτρος, ο πρώην αμνητής, αλλά τώρα υπέρμοχος. ούτην άμεγα αρσιοπά, πειθαρχή δι Θεομάλων, θα πειθαρχήσουμε στο θέλημα του Διδασκάλου μας και θα Τον κηρύττουμε, θα Τον φωνάζουμε, θα Τον εξαπλώσουμε σε όλο τον κόσμο.

‥

Δουλεύουμε, εργαζόμεθα, κινούμεθα, όπου κι αν πηγαίνουμε, «Κύριε Ιησού, ελέησον πάντας», να φωνάζεις με όλη την ψυχή σου, «έλα»· και όταν έρθει ο Χριστός, όλα υποτάσσονται, όλα υπακούουν, όλα ταπεινώνονται, αρκεί η μνημόνευση του ονόματος του Χριστού μας να συνοδεύεται από πρακτική βοήθεια και ενίσχυση. Και ποια είναι; Όταν εγκρατευόμαστε, όταν δεν αργολογούμε, όταν δεν σπαταλούμε τον χρόνο, όταν καταπολεμούμε τις σκέψεις, τις ρυπαρές, τις κακές, τις αισχρές, τις ποικίλες.

Όποιο πάθος κι αν μας πολεμήσει, έχει τους ανάλογους λογισμούς και τις ανάλογες φαντασίες, από τις οποίες προέρχονται οι λογισμοί. Και οι φαντασίες και οι εικόνες των παθών ξεκινούν βέβαια από τις πέντε σωματικές αισθήσεις μας.

Από εκεί τροφοδοτούνται και η μεν και η δε. Όταν, λοιπόν, έχουμε τη διδασκαλία της νήψεως και καταπολεμούμε όλη αυτή τη φορά των βελών, των φαντασιών και των λογισμών με το όνομα του Χριστού και με τα μέσα της νήψεως, που είναι να επισκοπούμε τον νου, να μην μπορούν να εισέλθουν, να μην εισέλθουν, να κλείνουμε πόρτες, παράθυρα, πόρους, τρυπούλες, παντού, να μην εισέλθουν στον νου μας και μπουν στην καρδιά μας αυτές οι εικόνες και οι λογισμοί, διότι κινούν την εμπαθή αίσθηση, την ψυχοσωματική, και μας φέρνουν στο πρόβλημα και μας δημιουργούν την τρικυμία και τον κίνδυνο, τον άμεσο για να υποστούμε ναυάγια.

Ναι, και τότε τι πρέπει να κάνουμε; Τότε πρέπει να φωνάζουμε και πάλι: Ιησού επιστάτα σώσαμε απολύματα όπως κάνανε και οι Απόστολοι στην Τιβεριάδα θάλασσα, όταν ξεσηκώθηκε η φουρτούνα και ο άνεμος και πόλευαν να απολαιστούν φώναζαν τον διδάσκαλό τους, ο Δε Χριστός τους είπε «Μα πού είναι η πίστη σας; Μα γιατί φοβηθήκατε;» Άρα οι επίστευαν όσο έπρεπε στον Χριστό, αφού τον είχαν εντύπωτα του Τον είχαν στην πρύμνη και δεν κοιμόταν. Όχι, δεν κοιμόταν.

Αλλά απλώς κάθευδε και έκανε για να βλέπουν πως δεν βλέπει τη φουρτούνα, για να γνωρίσει τι θα κάνουν τώρα στη φουρτούνα. Και αυτοί αμέσως δειλίασαν και στην απόγνωσή τους φώναζαν: «Επιστάτα Ιησού!» Και ο Χριστός τούς ήλεγξε και αμέσως επιτίμησε τους ανέμους και τον κλύδωνα και γένετο μεγάλη γαλήνη.

Έτσι γίνεται και η γαλήνη στην ψυχή του ανθρώπου που ιδιαίτερα τον φωνάζει στην τρικυμία, τον κίνδυνο, πάνω από το πάθος που τείνει να μας καταβάλει. Τότε πρέπει να φωνάζουμε δυνατά, αρκεί η φωνή μας να έχει το στοιχείο της ταπεινώσεώς μας.

Όπου η ευλογημένη αυτή αρετή δώσει την παρουσία της, επιτελείται το έργο Κυρίου. Ποτέ δεν τελειώνει το έργο αυτό όταν βρεθεί και παρουσιαστεί η αντίθετος θέσις, που λέγεται εγωισμός, που λέγεται υπερηφάνεια, ή τα πάθη που συνθέτουν τη δαιμονική κατάσταση.

Γι' αυτό έχουμε άμεση ανάγκη να φωνάζουμε, να το κάνουμε ήδη κτήμα μας το όνομα του Χριστού, την ευχή, για την οποία τόσος λόγος γίνεται από τους νηπτικούς πατέρες και ιδιαίτερα από τον Παππού μας, τον Άγιό μας.

Πάντα μας φώναζε: «Παιδιά, την ευχή». Πολλάκις σας τα είπα αυτά.

Όσο πολύ λέγαμε την ευχή, πως κάποτε με πόνεσε το στόμα μου, η γλώσσα μου, το λαρύγγι μου από την ευχή. Και του λέω: «Γέροντα, πονάω». Μου λέει: «Ο πόνος θα μετατραπεί σε πνευματική γλυκύτητα. Μόνο φώναζε το όνομα του Χριστού. Αυτό θα σε σώσει. Αυτό θα σε βοηθήσει».

Μας παρακολουθούσε συνέχεια, ώστε να μην αργολογούμε. Είχαμε, μα είχαμε τέτοια τάξη, που μπροστά στον Γέροντα δεν μιλούσαμε ιδιαίτερα. Η δρομερότητά μου, γιατί έλεγαν ότι είμαι άχρηστος και έλεγα τι να μιλήσω, δεν τολμούσα μπροστά στον Γέροντα να μιλήσω με κάποιον αδερφό. Τόση ντροπή και σεβασμό αισθανόμουν. Ήξερα ποιος είναι, αλλά εγώ δεν ήμουν αυτός που έλεγε. Ευωδίαζε ολόκληρος, γιατί είχε πολλή καθαρότητα.

Και όλοι μας. Έζησε με ιδρώτες, πόνους, κόπους και μόχθους. Αλλά πού σήμερα; Εσείς δεν τον είδατε, δεν τον γνωρίζετε. Εγώ τον είδα, τον γνώρισα, τον έζησα και, αναξίως, του μετέδωσα τη Θεία Κοινωνία μέχρι την τελευταία του πνοή. Δεν ξέρω γιατί είχα αυτή τη δύναμη, και αυτό το οφείλω στην αγία μητέρα μου, που από μικρό παιδί με είχε βάλει στον φόβο του Θεού. Ο ευλογημένος αυτός άνθρωπος, ο άγιος, αγίασε αυτόν τον τόπο με όσα έπαθε. Βέβαια, «τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου», λέει η Αγία Γραφή, και θα έχεις την ευλογία του Θεού. Και ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος τίμησε τον πνευματικό του πατέρα, όταν ολόκληρη Σύνοδος ήθελε να σταματήσει τη μεγάλη γιορτή που έκανε προς τιμήν του.

και πόθο να τιμήσει τον Πατέρα του, με αγιότητα, με εορτές, με ύμνους κ.λπ., αυτός επέμενε. Έλεγε στην Απολογία του: «Έχουμε εντολή για τους κατά σάρκα γονείς να τιμούμε και να έχουμε τέτοια ανταπόδοση από τον Θεό, πολλώ μάλλον τον Πνευματικό Πατέρα, ο οποίος μου έδωσε το ευ ζην, πόσο οφείλω να τον τιμήσω και να τον δοξάσω».

Και όμως τον τίμησε, παρά την επιμονή και την τιμωρία της Συνόδου. Ο ίδιος ο Οικουμενικός Πατριάρχης του έδωσε την άδεια και την ευλογία: «Πήγαινε, Συμεών, είσαι του πείσματος», σαν να τον έλεγε ασυγκατάβατο, «πήγαινε και γιόρταζε όσες μέρες θέλεις τον γέροντά σου» και λοιπά. Και το έκανε και ο Θεός τού απέδωσε και η Εκκλησία τού έδωσε τον τίτλο του Νέου Θεολόγου, ενώ δεν σπούδασε, αλλά, θα λέγαμε, σπούδασε εντελώς αγιοπνευματικά.

Ωστόσο όμως η Εκκλησία, σε σπουδαγμένους θεολόγους και μεγάλους σε πράξη και θεωρία και αγιότητα θεολόγους, δεν έδωσε τον τίτλο. Τον έδωσε στον Άγιο Συμεών, από Θεού φωτισμένη η Σύνοδος, η Εκκλησία, γιατί το άξιζε, γιατί υπερμάχησε υπέρ του πνευματικού του Πατέρα.

Αλλά εγώ όμως δεν τον τίμησα, το μικρό μου, με τα έργα, μόνο με λόγια· με έργα τίποτα.

Αυτά τα Άγια Λόγια του ας καρποφορήσουν στις ψυχές μας και ας μας βοηθήσει με τις πρεσβείες του και το κάμιο, όπως σας είπα. Πέρα από το πιστεύω της παρουσίας του, αλλά και με τη μεγάλη τολοέλα ευωδία της Αγίας του Κάρας και των Αγίων του Λειψάνων, όσοι αυτήν την αισθάνονται, αλλά και τη βοήθειά του έχουν. Και ένα δαιμόνιο, όταν επιτιμάτο από ιερομόναχο στον Άγιο Δημήτριο, φώναζε: «Ο Ιωσήφ», λέει, «προστατεύει τη Μονή Φιλοθέου και αν δεν ήταν αυτός, τι θα τους έκαναν». Σκεφτείτε, τα δαιμόνια από μόνα τους φωνάζουν. Ποιος είπε σε αυτή τη δαιμονισμένη γυναίκα ότι υπάρχει ένας τέτοιος προστάτης και γέροντας μεγάλος για τη Μονή μας;

Μεγάλη τιμή, ένας σύγχρονος Άγιος να είναι το στολίδι της Μονής. Και εμείς από πλευράς μας τι θα έπρεπε να κάνουμε; Όταν οι συμβουλές του και τα λογάκια του μας γίνουν βίωμά μας, τον τιμούμε. Γι' αυτό ας βιώνουμε όσο μπορούμε περισσότερο, παιδιά. Βιώνετε την ευχή, βιώνετε τη σιωπή. Χωρίς σιωπή δεν μπορούμε να πούμε προσεκτικά.

Πρέπει να έχουμε επιμέλεια και φροντίδα και πάνω στα διακονήματα για το έργο του Θεού. Είναι υπακοή όταν το διακόνημα το παίρνουμε από τον Ηγούμενο. Δεν είναι μετάνοια στην Παναγία προς υπακοή. Όταν όλα τα μέλη εργάζονται με καθαρό ηγεμονικό, λειτουργούν θαυμάσια και με αποτέλεσμα και με προϊόν σωστό και ακριβές.

Όταν τα μέλη δεν λειτουργούν σωστά, αλλά πλημμελώς, το αποτέλεσμα είναι ανάλογο. Έτσι και σε ένα κοινόβιο, όταν όλοι οι πατέρες εργάζονται με σύνεση, με συνέπεια, με φόβο Θεού, με επίγνωση αποστολής τους, όλο το κοινόβιο παρουσιάζει ένα άψογο πνευματικό μηχάνημα, με λειτουργία και απόδοση σαν άγγελος.

Έχουμε παραλάβει την αγρυπνία αυτές τις όμορφες ώρες και επαναλαμβάνω και πάλι τον Αββά Ισαάκ.

Όσοι αγρυπνούν, να γνωρίζουν ότι δεν ζουν πλέον ως απλοί άνθρωποι, όπως οι άγγελοι αγρυπνούν και δεν κοιμούνται ποτέ. Έτσι και ο μοναχός, άγρυπνος, προσεύχεται και θεωρεί τον Θεό. Και αγιάζεται, μυροβλύζει, ευωδιάζει, καθαίρεται και γίνεται κατά Θεόν σοφός άνθρωπος.

Οι Άγιοι Πατέρες μας, στην Έρημο και σε κοινόβια μέσα, τότε δεν είχαν αναπτυγμένη τη γνώση όπως είναι σήμερα, από σχολές, πανεπιστήμια, βιβλιοθήκες και τα λοιπά.

Εκείνοι δεν είχαν αυτή την προσφορά της γνώσης, αλλά είχαν τη γνώση του Θεού. Και ό,τι έβγαινε από το στοματάκι τους ήταν λύρα, γιατί έβγαινε μέσα από την πράξη και τη θεωρία του Θεού, από τη ζωή τους, από το βίωμά τους, από τις εμπειρίες τους έβγαινε.

Γι’ αυτό ήτανε μέσα τους το Άγιο Πνεύμα.

Τώρα εμείς υποκατάστατα έχουμε τα βιβλία, τα οποία είναι και αυτά αγιοπνευματικά, διότι είναι της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας, από τα Άγια Στόματα των Αγίων μας. Προσπαθούμε από κει να πάρουμε μέσα μας, γιατί εμείς δεν έχουμε.

Και από αυτά που διαβάζουμε λέω, αλλά όταν μας στριμώξουν σε πνευματικά θέματα που αφορούν εμπειρίες πνευματικές, θα προσπαθήσουμε να καλυφθούμε με διάφορα, αλλά δεν θα είναι η απάντηση αυτή που θα αποστομώσει τον ερωτήσαντα, γιατί θα φιλολογήσουμε, θα προσπαθήσουμε να πάρουμε κάτι από τον άλλο για να δώσουμε.

Εμείς δεν έχουμε να δώσουμε, γιατί δεν πήραμε, μα δεν δώσαμε για να πάρουμε. Τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά αντιμετώπισε ο Βαρλαάμ, ο λατινόφρων θεολόγος, της γνώσεως θεολόγος. Μα ετούτος εδώ δεν ήταν θεολόγος από γράμματα, ήταν από τα γράμματα του Αγίου Πνεύματος, από τα γράμματα της προσευχής και της θεωρίας και της αρπαγής και της ενώσεως μετά του Θεού, του. Εν προσευχή, εν αγρυπνία, εν νήψει, εν αγιότητι. Βέβαια είμαστε στους εσχάτους χρόνους και πού να βρούμε τέτοιους πατέρες; Φύγανε, αφήσαν τις θέσεις τους κενές. Ποιος θα έρθει να τις πληρώσει; Και το φτάσαμε σε αυτά τα χρόνια που δεν έχουμε ούτε τους στοιχειώδεις πατέρες για να βοηθήσουν τόσο κόσμο που

Ο κόσμος που διψάει να ακούσει λόγον Θεού υγιή, έρχονται να ακούσουν, βλέπουν τα πάθη μας και πέφτουν. Έρχονται να ακούσουν συμβουλές και κάτι που θα τους ξεχωρίσει στο πρόβλημα, και επειδή εγώ δεν έχω να το δώσω, θα του δώσω βέβαια κάτι, αλλά δεν θα είναι αυτό που θα βγει από την επιστήμη του Θεού. Αυτή μαθαίνει η σημερινή φαντασία.

ποιον να πάμε και ρωτήσουμε; Και ποιος καθηγητής θα βγάλει μαθητές τώρα, που θα συνεχίσουν το έργο αυτό το τόσο πολύ αναγκαίο, ιδιαίτερα στην εποχή μας; Εδώ είναι το πρόβλημα. Θα υπάρξει λιμός του ακούσαι λόγον Θεού, εν πράξει και από βίωμα.

Δεν αγρυπνούμε, δεν προσευχόμαστε, δεν σιωπούμε, δεν εργαζόμεθα τίμια και συνετά. Τότε τι να παρουσιάσουν οι δυστυχείς; Δεν σταματάει η γλώσσα μας από αργολογία, από κατάκριση, από παρακοή, από περιττά πράγματα, η μεταφορά τους απ' έξω προς τα μέσα. Ε, όλα αυτά τείχος μεταξύ ψυχής και Θεού.

Πώς να επιλάμψει ο νοητός ήλιος της δικαιοσύνης, ο καλός Θεός, σε εμάς; Μας τρώει ο ίσκιος ο βαθύς και βαρύς και δεν μπορούμε να καλυφθούμε. Φύλλα βγάζουμε, κάτι πρασινίζει, αλλά καρπό, όμως, να μην δυνάμεθα. Αυτοί μετά, αλλά έχουμε μπροστά μας τουλάχιστον σύγχρονους πατέρες που είδαμε σχετική αγιότητα και μπορούμε να πάρουμε παράδειγμα, να πάρουμε φως.

Ας βιαζόμαστε όσο μπορούμε, γιατί και ο θάνατος, και αυτός είναι μια άλλη πλευρά του θέματος, και αυτός μας απειλεί ανά πάσα στιγμή.

Πρώτα λέγαμε: «Δεν ξέρουμε η αύριον τι τέξεται». Τώρα πρέπει να λέμε: «Η στιγμή δεν ξέρουμε τι θα φέρει». Γι' αυτό πόσο ένοχος είμαι εδώ. Πολλάκις το λέω και το κηρύττω και δεν το ζω. Ζω σαν να μην θα πεθάνω, έτσι που το λέγω. Αυτό είναι πραγματικό.

Όταν το σκέφτομαι, λέω ότι θα απολογηθώ στον Θεό. Τι λογαριασμό θα δώσω για τις χρονικές πράξεις μου; «Φραγήσεται πᾶν στόμα», μη έχον τι ἀπολογήσασθαι. «Ὡς ῥάκος ἀποκαθημένης» πᾶσα ἡ δικαιοσύνη, πᾶσα ἀνθρώπινη δικαιοπραξία ενώπιόν Του· σαν ένα κουρέλι βρώμικο είναι κάθε πράξη, όλες οι πράξεις μας ενώπιόν Του.

Τι θα απολογηθώ στον Θεό; Αυτό είναι το μέλημά μου νύχτα μέρα. Τώρα όλα τα άλλα προσωπικά δεν έχουν σημασία. Αυτή είναι η μεγάλη αλήθεια, η αναντίρρητη. Όλα είναι πρόσκαιρα, είναι αμφίβολα. Σήμερα τα έχω, όλο δεν έχω. Έχω τη ζωή, μετά από λίγο δεν βλέπω.

Έχω την υγεία μου, τη χάνω. Έχω τους γονείς, τους χάνω. Έχω τους φίλους, τους χάνω. Έχω, έχω, έχω, όλα τα χάνω. Ποιο δεν χάνω και θα έρθει; Αυτός είναι ο υπερβέβαιος. Και εν συνεχεία η απάντηση του Θεού και εκεί ο λογαριασμός, και βάσει του λογαριασμού θα βγει το άθροισμα, πού θα πάω. Εδώ είναι, εδώ συγκεντρώνονται όλα τα πράγματα που θέλω.

Ας φροντίσουμε κατ' ελάχιστον, ας φροντίσουμε όσο έχουμε ζωή. Θα φροντίσουμε νύχτα μέρα. Στο μοναστήρι μέσα είναι πιο εξασφαλισμένη η ώρα.

Έχει τη δυνατότητα, με όλα τα μέσα που παρέχει, να αγωνιστεί και να πλησιάσει τον Θεό.

Θα προσπαθήσουμε όσο μπορούμε να εκμεταλλευόμαστε τον χρόνο. Ο χρόνος είναι υπέρ ημών, αλλά κι αυτόν σπαταλούμε. Έχει αρχή και τέλος.

Όταν μελετούμε όλα αυτά τα ολέθρια πράγματα που είπαμε, ιδιοτέλεια βέβαια που είναι μεγάλη, και μακάριος όποιος από εμάς βιαστεί· αυτός και θα κερδίσει. Όποιος δεν βιαστεί, όπως δεν βιάζομαι εγώ, θα μείνει κενός, με την ενοχή ότι άκουσε και δεν έπραξε.

και στην εκείνη την ημέρα ποιος θα κρίνει τον άνθρωπο, ο Ρώμων όλοι λένε άλλοι θα λένε, αυτός κρίνει, λένε εκείνη την ημέρα, ο Χριστός είπε, εμείς τον ακούσαμε δια του Ευαγγελίου του, βάσει αυτής της Ακροάσεως του Θεολόγου θα δώσουμε την και ποια απολογία, καμία, τα γνωρίζει ο Θεός όλοι, δεν χρειάζεται, μια ματιά θα μας κοιτάξει, και ζυγιστήκαμε. Δεν υπάρχει να απολογηθούμε στον ετάζοντα καρδίας και σε αυτό το μάτι, που ο Θεός είναι ένας όλος μάτι, είναι ένας καθρέφτης. Μέσα στον καθρέφτη τι κρύβουμε; Από το μάτι μπορώ να ξεφύγω, από το μάτι του Θεού; Αλλά όλα αυτά, ο σκοτισμός που έχουμε —φέρνω τον εαυτό μου παράδειγμα και μιλώ— από τον σκοτισμό που έχουμε,

Δεν τα πιάνουμε όλα αυτά και βαδίζουμε σαν τυφλοί, και πιανόμαστε στις παγίδες. Άλλος μάς πιάνει από τη μύτη, άλλος από το χέρι, άλλος από το κεφάλι, άλλος από τα πόδια και μας σέρνουν. Όπως δείχνει και μια εικόνα στην Κλίμακα του Ιωάννου, όπου ανεβαίνουν οι μοναχοί για να συναντήσουν τον Θεό, και τα δαιμόνια από εδώ και από εκεί τους πιάνουν και τους γκρεμίζουν έξω από τη σκάλα, προς τα χάη.

Βλέπουμε όμως και τον άγγελο πάλι να βοηθάει ορισμένους πατέρες. και να τους δίνει κουράγιο να ανέβουν τη σκάλα. Είναι αυτοί που, ναι μεν, πιάστηκαν, πιάσαν τα δαιμόνια πάνω τους, αλλά ξεκόλλησαν και αυτοί σωθήκανε.

Αλλά σαν και εμένα πιάνουν και κολλάνε απάνω τα χέρια τους και μας τραβούν κάτω.

Δεν είναι ταπεινολογία, είναι πραγματικότητα στον υποφαινόμενο.

Καλώς ήρθατε.

Αυτά είχα και για σήμερα, Πατέρα μου, και ήρθε η ώρα και η ημέρα που πάλι πρέπει να αποχωριστώ από εσάς για λίγο. Αυτά για την αγάπη σας και για μένα να μάθω εγώ να συμμορφώνω, να λέω προσευχόμεντα, εγώ εαυτελής πάω με το γονατίζω του Προσέχου, πρέπει εμένα να ανεβαίνω την προσευχή μου, αλλά λέω γέροντα πάρε τη στυπή γενέθησα, πάρε καλότερο γέροντα τους Αρχαγγέλους και τους Αγγέλους, πηγαίνετε στον Ανακτηρίδιο, φρουρίστε τους πατέρες, φρουρίστε τον Ανακτηρίδιο, διώξτε τα νέα διαφορετικά, Χαρίστε την ειρήνη, την αγάπη, την ομόνοια, την αρετή, τη βία, την υπακοή.

Φώτισε τον ηγούμενο της μονής να επιμένει όπως πρέπει, με σύνεση, με διάκριση, με ανύσταχτη προσπάθεια, με αγώνα ως πατέρας. Τους Πατέρες φώτισε, Κύριε, να υπακούουν, να σέβονται, να έχουν αγάπη και να αγωνίζονται απλανώς στον άγιο δρόμο της μοναχικής πολιτείας.

Αυτά παρακαλάω, Ανάληψη, γιατί γνωρίζω τι είναι.

Εσείς προσεύχεστε, παρακαλώ, για μένα, γιατί έχω τον αγώνα τον οποίο ξέρετε. και γνωρίζω επίσης ότι μπαίνουμε σε διαδοχικούς αγώνες, διότι η πάλη δεν είναι τόσο εύκολη, είναι πάρα πολύ δύσκολη, τόσο πάει πιο δύσκολα εσωτερικά και δεν ξέρουμε βέβαια και κατά πόσο θα ζήσουμε.

Θα πρέπει να είμαστε δεμένοι ψυχικά και ο ένας να βοηθάει τον άλλον.

Επίσης είχαμε και τον Πατέρα Αγάπιο μας, μας έφτιαχνε για τον Ουρανό, σίγουρα.

Ελπίζω και οι πατέρες και οι μητέρες σας, αδερφές, να έχουν βρει ανάπαυση ενώπιον του Θεού, το πιστεύω. Και εύχομαι και ο Θεός να το υπογράψει, να το έχει υπογράψει: να έχουν περάσει όλοι στον Ουρανό και να είναι εκεί πάνω η οικογένεια που θα φτιάξουμε.

Όπως είμαστε εδώ, να είμαστε και πάνω. Εδώ εγώ και τα παιδιά, άμα ο Θεός ήθελε να με αξιώσει κι εμένα στις αυλές των Ουρανών, γιατί είστε υποτακτικοί.

Ο εύκολος δρόμος, ο μοναδικός δρόμος να πω, ο χαριτωμένος δρόμος για τον Ουρανό, είναι του υποτακτικού. Του γέροντος είναι ευθύνη, τρικυμία μεγάλη, τρικυμία μεγάλη, αντίσταση μεγάλη, για να διασπάσει το άτομο, για να περάσει μέσα στον Ουρανό. Έχουμε ευθύνες, διατάζουμε εμείς που είμαστε ανάξιοι να μας διατάξουν άλλοι.

Δίνουμε εντολές, είμαστε φωτιστές των άλλων που έχουν. Μην γίνεστε πολλοί τέτοιοι, λέει ο Άγιος Ιάκωβος του Λίωνα και μεγαλύτερο κρίμα λήψεσαι Κάνουμε τον καθηγητή και τον φωτιστή, και εμείς έχουμε ανάγκη από φώτιση και αγιότητα.

Και ο δρόμος πάρα πολύ δύσκολος. Και τον βλέπω, και το βλέπω ταπεινά, ότι θα συναντήσω πάρα πάρα πολύ. Σας είπα, σας εκλιπαρώ, μη με αφήσετε από τις προσευχές. Στηρίζομαι να βοηθηθεί αυτό το έργο, που είναι και αυτό το διακόνημα, όπως είναι και τούτο, είναι και εκείνο.

Αλλάζει το χρώμα. Μάχες θα δοθούν για την πίστη, για το όνομα του Χριστού.

Αυτό μισεί ο διάβολος, κανένα άλλο όνομα, διότι αυτό τον έφερε ανάποδα. Για όλα. Γι' αυτό όλα, όλα τα μυστήρια και οι πράξεις της Εκκλησίας με το όνομα του Χριστού αγιάζουνε. Σας εύχομαι πολύ από τα βάθη της καρδιάς μου, τη θέρμη της καρδιάς μου. Σας εύχομαι από το βάθος της όλα τα καλά του Θεού και του Αγίου Πνεύματος να σας επιστρέψει. Να σας δυναμώσουν, να σας κάνουν δυνατούς στην υπομονή του Χριστού. Ο υπομείνας εις τέλος ούτος σωθήσεται.

Της, για το οποίο ο Χριστός γνώριζε ότι συνεχώς θα έχουμε πειρασμούς. Έζησε τους πειρασμούς και ο ίδιος ο Κύριος. Μόνο να μη μας εισενέγκει σε πειρασμούς που κινδυνεύουμε άμεσα από αυτούς. Για αυτούς τους πειρασμούς ευχόμαστε στον Πάτερ ημών να μην επιτρέψει ο Θεός να εισέλθουμε, γιατί τότε είναι άλλο από τις δυνάμεις μας και δεν μπορούμε.

Δεν μπορούμε να τα βρούμε. Επίκαιρα.

Επίκαιρα τον λόγο, για να μην τον κάνω βαρετό σε εσάς, και έτσι σας δίνω τις όλες ευχές μου, την όλη συγγνώμη της καρδιάς μου.

Ας είναι ευλογητός ο Θεός που έκαμε την καρδιά μου να μη λογίζομαι ποτέ κακώς στους ανθρώπους και ποτέ να μην έχω αφήσει άνθρωπο. Προτού να το ζητήσει ο άνθρωπος, ήδη έχει πάρει τη συγγνώμη, πλούσια. Εύχομαι και ο Θεός να μου δώσει έτσι τη συγγνώμη.

Αγαπώ τους ανθρώπους με όλη την καρδιά μου και αυτό είναι γιατί βλέπω την αγάπη του Θεού.

Προσπαθώ να δώσω εκείνα που θέλω να πάρω. Είμαι πονηρός, διότι ξέρω, αν δεν δώσω, δεν θα πάρω.

Και αν δώσω, τότε, αν θέλει ο Θεός, θα δώσει και σε μένα. Ευχαριστώ, ευχαριστώ. Δεν λέω ότι έχω αυτά τα πράγματα, όσο κι αν μου τα αποδίδετε.

Ευχαριστώ, παιδιά μου, κι όποτε σας έχω στενοχωρήσει, σας έχω χτυπήσει, σας έχω σκανδαλίσει. Σε ό,τι δεν σας βοήθησα από αναξιότητα, από τις βλακείες που έχω, από αμέλεια, ζητάω συγγνώμη με όλη την καρδιά μου και από όλο τον λαό, γιατί άνθρωπος είμαι. Μόνο ο Θεός δεν κάνει λάθη. Κάθε θνητός είναι γεννημένος για λάθη και επομένως συγκαταλέγομαι κι εγώ με όσους έχουν κάνει μεγάλα λάθη.

Και τα μεγάλα μου, και εύχεστε τουλάχιστον να ορθοποδώ, τουλάχιστον στο εξωτερικό να μη σκανδαλίζω τους ανθρώπους, διότι χρειάζονται παράδειγμα. Από λόγια χόρτασαν κι αυτοί, αλλά ζητούν παράδειγμα, ζητάνε αλήθεια, ζητάνε κάτι γνήσιο και άμα το δούνε, πρέπει.

Αγία Γραφή. Κι άμα δεν το δούνε, πάλι τους παρατάν τους ανθρώπους. Είναι κάτι που είναι σαν αισθητήριο. Ας μην επανέλθω, γιατί σας κούρασα. Με την ψυχή μας θα επικοινωνούμε, με τη φαντασία μας θα είμαστε πάντα ενωμένοι. Το φανταστικό και το λογιστικό θα είναι πάντα σε ενέργεια, οπότε είναι σαν να μην είμεθα χωρισμένοι.

Εάν δεν παλαιοξεχαστούμε, εάν βρισκόμαστε σε ενέργεια, πάντα θα είμαι τα ενωμένη, πάντα θα μαθαίνω ψυχικά κατανομένη, σαν να μην λείπω ένας από τον άλλον. και εύχομαι που ο Θεός να με ξαναφέρει Θα σας ξαναδώ.

Σε καλύτερη κατάσταση. να μπορέσω Να δεχτώ το βάδισμά μου που προσδοκώ. και πιστεύω στον Θεό και στην Γλυκόφιλού Δεν ξέρω ποιο θα είναι. αλλά πιστεύω βγάζεται ένα ψεύτη στην πίστη προς την Πανελλή Το πιστεύω, μπορεί να είναι και λάθος μου, αλλά το πιστεύω.

Φωνάζω και σαν σε σοκ και σαν σε δράμα· ξέρω, το έχω αυτό το πράγμα, το να πιστεύω ότι ο Θεός δεν θα παραβλέψει φωνές, καρδιές, πόνους, μόχθους, αγωνίες. Ο Θεός τα γνωρίζει. Επομένως, ούτως αν περνούμε δοκιμαστική περίοδο, γιατί θα μας ωφελήσει κι αυτή, γιατί δεν ωφελούν μόνο τα γλυκά· και τα πικρά βοηθούν, απαλλάσσουν τον οργανισμό από το ξύγκι και τα λιπίδια.

Αυτά, πατέρα μου, και τώρα θα σας διαβάσω και τη συγχωρετική ευχή και εσείς, από την ψυχή σας, συγχωρέστε.

Τα Ενέργο, τα Ενεγνώση, τα Εναρμία, τα Παραβάσι και παρακοηγενόμενα Παραπολούς Κι είτε ως άνθρωποι σάρκα φορούνες και τον κόσμο νικούνες του γεγόνου ευλαιμίτησαν είτε λόγο, είτε Ενέργο, είτε Ενέγνωση, την Αρμία και λόγων ιερέως κατεπάθησαν ή που κατάλληλον ιερέως εγένοντο

«Ὅσα ἐὰν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται λελυμένα ἐν τῷ οὐρανῷ». Αυτό μόνο να μάθετε και να δίδετε δόξα στον Άγιο Πατέρα και στο Πανάγιο Πνεύμα. «Μη λυπείτε το Πνεύμα το Άγιο».