Η Ανάστασις του Κυρίου

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Christ is risen.

These are two words that, for Christians, have great power, great importance, and, we might say, a very special place in daily use.

Yet sadly, many of our people, even some of our officials, did not use these two words even on the very day of the Resurrection. The first Christians used the greeting “Many years.” Unfortunately, they want nothing to do with Christ as the risen Lord—not merely with the words, but with the person who rose. They settle for “Many years,” without realizing, poor souls, that without Christ, who rose from the dead, there can be no many years.

The first Christians used these two words for forty full days. “Good morning,” “good afternoon,” “hello,” “goodbye,” and “good night” were all set aside. For forty full days, none of these greetings were used.

The greeting used in the morning, at midday, and in the evening was replaced by “Christ is risen.” Sadly, these beautiful and instructive customs have faded today. As I have said, many people do not utter the words “Christ is risen” even on Pascha itself.

Blessed are those who wish to preserve this custom and thereby remind others as well. If you can, do not throw away this lantern called tradition. For this beautiful tradition is what helps others to see.

One time I picked up the phone — twenty days had already gone by since Pascha — and instead of saying "Hello," I said, "Christ is Risen!" "What are you saying, my friend?" he says. "What sort of place is this?" "It's a home," I tell him. "And what are you?" "What am I? A human being." The call had come through wrong — that is, they had given him the wrong number, he was trying to reach somebody else. He was a lawyer. "What are you telling me?" he says. "So there are still people who keep this beautiful tradition." And then he gives me his name, and so on.

He told me he was a lawyer and so on. “Well,” I said, “it seems there are still some people like that.” “That is why we have not sunk yet,” he said, “because such people still exist.” Some are ashamed to say, “Christ is risen.” Poor, wretched people! If Christ has not risen, what awaits you? Where will you go? Will you rise again if Christ has not risen? Where did all those people go during the many thousands of years before Christ? Where did they go? They went down into Hades.

Now that Christ has come into the world, where do people go? If they choose, they go to Hades. In the past they went down to Hades inevitably, whether they wished to or not. Today no one goes there unless he himself chooses to do so.

John Chrysostom expresses this most beautifully in his Catechetical Homily. You remained in the Church and heard it at the end of the Paschal Divine Liturgy. And you know how to understand what this Catechetical Homily says. In one of its passages, among its many instructive words, it says, “Christ is risen, and life reigns.” Before this, life lay hidden. Satan would seize a person and drag him down to Hades. A person died, and there was no hope that he would rise again.

But from the moment Christ came into the world, was crucified, died, was buried, and rose again, everything changed. Hades is no longer terrifying; indeed, Hades as it once was no longer exists. Now there are Hell and Paradise.

Under the old dispensation, all of you were in Hell, both the righteous and the unrighteous. Yet people refuse to say, “Christ is risen.” Why? Because they do not want Christ. They accepted the gift of the Resurrection, however. They accepted the public holiday that came from the Resurrection, and they ate their goats and lambs because of the Resurrection.

They drank the good wine, they went on their cruise, and on top of it all they blasphemed Him. That's us. "Glory to Your long-suffering, O Lord" — which we kept saying all through Holy Week about Judas. It fits us, the modern-day Judases; it fits us, the Barabbases.

For sadly, we are the Barabbases who walk free, while Christ was crucified. That is the truth. I do not know how you see it from where you stand. My dear friends, the Resurrection of our Christ is the most momentous event of all.

Pay close attention to two questions in your life, O man: whether Christ was God, and whether Christ rose from the dead. For if Christ was merely a man, then He is not also God. He has met His fate, and we shall meet ours.

And if Christ did not rise, the same holds true. Hades still holds Him below, and we shall never rise. But fortunately, both things are true: He was God, and He rose. These are the two great truths.

His works prove that He was God. He walked upon the sea, opened graves, cast out demons, and restored an eye with a little saliva. There was nothing He could not do. These works belong to His divine nature. And fortunately, He also rose. Satan could not hold Him below; Hades could not hold Him.

He became the firstborn from the dead, and consequently we too shall rise one day.

There are many religions in the world, and people readily believe in them because those religions do not rebuke them for their lawless way of life. Only the Gospel says, “Do not” and “You shall not.” Christ is continually saying, “Do not” and “You shall not.” All the others are indifferent to a person’s moral condition.

People believe in Buddha; today we even have Buddhism here in Athens. The Bank of Greece is full of Buddhists. We also have Muslims today, who believe in Muhammad; others believe in Zoroaster, and still others in someone else. Few are those who believe in Jesus Christ—not just in some Jesus, but in that Jesus of whom the angel spoke to the Myrrh-bearing Women.

He said, “I know whom you seek: Jesus the Crucified, the Nazarene. He is not here; He is risen.” The founders of all the so-called religions lie within their tombs. Only the Founder of Orthodoxy has an empty tomb.

If you go to Buddha’s tomb, you will find Buddha inside. His relics are there; death held him fast. If you go to Muhammad’s tomb, you will find his remains there. If you go to the tomb of any founder of a so-called religion, his tomb is sealed.

Only the tomb of Jesus, the Crucified Nazarene, is empty. The tomb could not hold Him. And we who follow Him should rejoice humbly in this, because the Founder of our faith rose from the dead and, consequently, granted everyone who believes in Him the right to rise as well. And we shall rise.

He became the firstborn from the dead. The most serious matter, then, is the Resurrection of Jesus. And do you know what those Jews did from the very first day—from the day the soldiers went and told them that Christ had risen?

What was the first thing they did? They paid the soldiers a large sum of money and told them, “You are to say that, while you were asleep, His disciples came and stole Him away.” And if you are ever summoned to stand trial—because they should have been put to death: they were on guard duty, yet they fell asleep—they would normally have had to face what we would call a court-martial and be executed.

“We will keep you out of trouble,” he says. “We will pay.” From that moment, Jewish money was paid out to seal the matter and cover up the Resurrection—to claim that Christ had not risen, but had been stolen away. But Christ had already told us prophetically: “If you remain silent, the stones will cry out.” The stones themselves will speak, He says. If they silence you with money, so that you do not confess the Resurrection of Jesus—which concerns the salvation of mankind—then the stones will speak.

In this case, the burial cloths speak—the linen wrappings. In this case, the sudarium, folded up in a place by itself, speaks. These things testify that Christ was not stolen, but rose from the dead. Great Friday, my beloved, is evidence of the Resurrection—of the true and genuine Resurrection.

For on Great Friday events took place that established the authenticity of the Resurrection. First, our Christ was wrapped and buried according to the Jewish custom. And what was that custom? They anointed the dead body with an adhesive substance, something like resin.

Myrrh and aloes are essences—that is, perfumes. But when this fragrance is extracted, the essence leaves behind a residue like resin, an adhesive substance. As you remember, Nicodemus and Joseph bought a hundred pounds of it.

They anointed Him properly and wrapped Him in a clean linen sheet. Because of that adhesive substance, this sheet hardened against the skin of Jesus like granite, like concrete, as we would say. If He was stolen, how were the linen wrappings found there, lying in the tomb? If two, three, or five disciples had gone to steal Him, how could this have happened?

At the moment when they're there all alone, what would they have done? They'd have spread a blanket on the ground, laid Him on it, two of them taking the front, two the back, and off they'd have gone again. I think that's how you steal something, isn't it? I don't know if you know any other way of stealing. Or else they'd have gone and found a big sack, dropped Him inside, and thrown Him over a shoulder. The whole body of Christ would have come to about fifty kilos; they'd have put Him in and left. Why would they have peeled the linen sheets off Him — and how do you peel those sheets off anyway? Do the sheets come away once that sticky mixture has set, the one they made there in Palestine? They don't come away.

Did they bring cauldrons of hot water, soak Him in them, and then remove the cloths? And why would they remove them at all?

Second, there was the sudarium—the cloth tied around the head. They found it folded, carefully rolled up in a place by itself, there at the side of the tomb. Why was it there, and who folded it?

Where was Christ buried? In a new tomb—a καινόν μνημείον, with alpha-iota—a tomb in which no one had ever been laid. Why was He not buried in a common tomb, in a tomb belonging to Joseph, to the Most Holy Theotokos (All-Holy), or to some other relative? So that His Resurrection could not be slandered, because a miracle had occurred long before, in the days of the Prophet Elisha.

Once, by mistake and through necessity, they threw a dead man into the tomb of the Prophet Elisha. When the dead man fell upon Elisha’s relics, he rose and went away. Thus no one could claim that Christ had not risen by His own power, but had been raised through the power of the relics of prophets or of someone else.

By Divine Economy, He was buried in a new tomb in which no one had ever been laid, as the Gospel says. And what did the scribes, the Pharisees, and the chief priests go and say to Pilate? “Listen,” they said, “we have remembered something.”

“What have you remembered?” “We remembered that this deceiver said, while He was still alive, ‘On the third day I will rise.’ Therefore, do not let the second deception become worse than the first. Give orders for the tomb to be sealed, so that they cannot steal Him.”

He tells them: "Go and make it as secure as you know how. You people know about such things," he says, "go ahead." And indeed they went and sealed the tomb, and set the guard there with it. Isn't that exactly what the twelfth Gospel says, in the service of the Twelve Gospels on Holy Thursday evening? In other words, they put chains around the tomb, around that great stone; they put locks on it; they made it secure.

Men stood guard outside. Who could go and take Him? Who, moreover, could roll away that stone? Who could bring iron saws and cut through the chains? Who could break through all those safeguards? All this happened deliberately, through the Divine Economy of God, so that no malicious mouth could claim that Christ was stolen and did not rise.

After all, does the Gospel not say that Mary Magdalene and Mary the mother of Joses were watching where He was laid? And did the Myrrh-bearing Women not ask, “Who will roll away the stone for us?” It was a great boulder placed over the entrance to the tomb. Who would roll it away? Could these poor women, who went there carrying spices to anoint Christ, have lifted that stone in the presence of the Roman guard and done all these things?

Thus, all the security measures taken on Great Friday did nothing but confirm the authenticity of the Resurrection: Christ was not—pardon me—stolen, but rose from the dead. Yet some Roman Catholic images show angels opening the tomb while Christ comes forth carrying a red banner, as though Christ rose with the help of an angel or of angels—as though the angels opened the tomb and Christ then came out. Really? Is that what happened? No, it was nothing like that.

The tomb was indeed opened by the angels, but it was opened so that the Myrrh-bearing Women could see that Christ was not inside.

The angels did not go and roll away the stone so that Christ could rise. Christ had already risen during the night, between twelve and one, as Saturday gave way to Sunday. And our Christ spent thirty-three hours in Hades, corresponding to the thirty-three years He spent here on earth.

From three o’clock on Friday afternoon until midnight on Saturday night is thirty-three hours, corresponding to the years He lived in the flesh in this world.

The angel did not help Him in any way. The angel simply said, “I know why you have come here. You seek Jesus of Nazareth, who was crucified. He is risen; He is not here. Here is the place—come and see where they laid Him. But now you will find Him in Galilee. There you will meet Him, just as He told you.”

Had He not told you that you would meet Him in Galilee? There you will see Him. Do not seek the living among the dead. He is not here; He is risen. So the angel did not assist in the Resurrection. The angel announced the Resurrection to the Myrrh-bearing Women and, through them, afterward to the whole world.

They went out and proclaimed the Resurrection. You see, for a person to understand the Resurrection and its authenticity—to understand that Christ truly rose—he must pay attention to the events of Great Friday. If he does not consider the events of that Friday and the precautions that were taken, he cannot understand anything.

Sadly, many have also failed to notice that Christ died voluntarily, and they do not appreciate this. Many say that the Jews crucified Him. Yes, the Jews crucified Him. But if He Himself had not willingly surrendered out of love for mankind, could the Jews have crucified Him?

We do not appreciate that His suffering was voluntary and freely chosen. As the Lord approached His voluntary Passion, He came willingly, of His own accord, and gave Himself to be crucified for the sake of mankind.

And we do not appreciate even this. Could anyone have done it against His will? No one could.

Notice what the Gospel reading of the Taking Down from the Cross said at the moment our Christ died. It said that Christ died in the opposite order from the way people ordinarily die. How do people die? They give up the spirit and then bow their head.

And how did Christ die? “And bowing His head, He gave up the spirit.” He died at the very hour He chose. They did not put Him to death — He Himself died. We do not appreciate what that means. Let us not imagine that Christ came into the world to put on celebrations.

Nor did He come to give us an opportunity to sin.

He died voluntarily. Death had no claim over Jesus. Satan had no claim over Jesus, because He had no sin. Since He was without sin, Satan could have no rights over Him. Yet Christ died voluntarily and descended into the deepest chambers of Hades.

There He plundered Hades and preached with power to the people who were there. They had already heard the preaching of John, whom He had sent ahead of Him. And you know how John came to be there: because Herodias and Salome had danced so well!

That is why John was beheaded, and that is the only reason Jesus permitted it. It was a divine dispensation, God's providence working through that event. Why? "So that he might preach the good news even to those in Hades — God made manifest in the flesh, the One who takes away the sins of the world." These women, for their part, take his head from him.

So that he would not tear down their unlawful bed. Yet God acts as though He does not see, and allows John to die—even in this sense—so that he may descend into Hades and preach. For just as John preached here in flesh and soul to us human beings, who are flesh and soul, so he descended into Hades and, as the forerunner of Jesus, proclaimed “God manifested in the flesh,” “the One who takes away the sin of the world.” Yes. And with his spirit he descended to the spirits in prison in Hades, where those spirits were held captive, and preached to them. In the same way, our Christ spoke here as man to human beings, and as spirit He spoke in Hades; for our Christ also went and spoke—He preached in Hades.

But preaching presupposes a free response. I am preaching at this moment: if you wish, you listen; if you do not wish, you do not. He compels no one, either here or below. Yet some say, “If you were down there in Hell, how could you possibly refuse to receive Christ? Surely everyone would have received Him.” Sadly, not everyone received Him. Why? Because at that time Paradise and Hell had not yet been separated; everyone was together. They did not know that there was anything better, and that is where they were deceived.

Those who received Him believed, and He granted life to those in the tombs. But some did not receive Him even there. For if Paradise and Hell had already been separated, who would have remained in Hell when given an opportunity to leave it? No: Abraham was in Hades, the greatly beloved Daniel was in Hades, Jacob was in Hades, and all God’s chosen ones were in Hades—all together.

“Now I shall see whether you believe.” And He preached, but some did not receive Him—just as Christ is preached today and people do not receive Him. They consider it a joke; they cannot comprehend such things. Let me give you a small example concerning this. It is said that once grace was granted for the doors of a prison to be opened so that everyone could leave.

And the trumpet sounded, announcing that the doors had been opened: “Go! You are free.” Two prisoners were playing a game, and they said to each other, “Do you believe such things? Sit down, man, and let’s keep playing.” So while the others went out, they stayed there and carried on playing. A little later—I do not know how—a fire broke out in the prison, and they were burned to death.

Even though the prison doors were open and the others had left, those two would not go; they just kept playing. “Oh, you don’t believe such things.” People say the same today: “You expect me to believe in Hell and Paradise? The priests made all that up.”

Then why don’t you become a priest yourself and invent such things, so that you too can make plenty of money? Why don’t you? But that is not the real issue. Through a satanic device, the devil lulls man to sleep, telling him that he will remain here forever, that there is no Hell or Paradise, and that there is no Resurrection.

“Who has ever gone there and come back to tell us that it exists?” they ask. But there is One who came from there, returned there, and is waiting for us. Have you ever read about Him? Have you ever opened the guidebook? You will die. We will all die, yes—but leave the others aside: you will die.

For when you ask someone, “Will you die or will you not?” he does not answer, “I will die.” He says, “Everyone will die.” But you will die. Let us make the matter personal, so that you and I can discuss it.

So, since you are going to die, tell me what happens if there is a life beyond. You say to me, 'There is nothing.' But if there is, tell me what I have lost by believing there is a life beyond, and what you have gained by believing there isn't.

Tell me: is not the person who tries to evade the question of life beyond the grave simply foolish? For if Christ, my beloved, has risen, He rose for this very reason. Many believe in Christ, yet they do not believe in Christ as the risen Lord.

They take the same position as our forefathers, the Athenians. Have you ever read the seventeenth chapter of the Acts of the Apostles,

In the Acts of the Apostles, we read what happened at the Pnyx here in Athens, when Paul came and brought us the message of Christianity. They listened to him for a long time. He spoke to them about many things. He quoted their philosophers and their own Athenian poets, who had spoken of Christ, of the Messiah. But when he came to the point that Christ had risen, it seemed so ridiculous to them, such utter nonsense—as you can see from what follows.

where they asked Paul to end the discussion and said they would hear him again at some other gathering? They did not even want to discuss it. From the outset, they rejected the possibility of a Resurrection and of life beyond the grave.

And if there is no life beyond the grave, why not blow your brains out right now, man? Why sit there suffering, threatened by cancer, threatened by Ecevit, and threatened by earthquakes?

And your heart almost tells you, “Go on, blow your brains out.” Yet you do not. Why? Because deep within you there is a still, small voice that speaks of eternity. It tells you that the human person is not an object, not an empty nutshell, not a fishbone to be thrown away. The human person is something altogether different, with meaning and a purpose. But egotism and the flesh stand in the way. Egotism and the flesh—those are the two things.

If a hundred people go to Hell, ninety-eight go because of their pride and their flesh. Those are the two causes. If they put those two things in order, everything else will also be put in order. In any case, when you hear all these arguments intended to discredit the Resurrection, I urge you not to believe them.

Indeed, there is a class of people who, knowing neither the Scriptures nor their meaning, accuse Christ by saying that He disappeared between the ages of twelve and thirty. They claim that He must have gone to India, learned the art of the fakirs there, and then returned as a fakir, remaining in the tomb for a few hours and rising after merely appearing to be dead.

This is exactly what the fakirs do. Christ, they say, was in the tomb for thirty-three hours; but these men stay buried for seventy hours, for eighty. So are they greater than Christ? What is so remarkable about thirty-three hours, when some other fakir stays in for seventy?

People stand there open-mouthed like gullible fools—forgive the expression—and swallow the sweet they are handed: the claim that Christ was a fakir. For, I repeat, they have never opened a book and do not know who Christ truly was or what Christ did.

Let me take this opportunity to tell you that Christ never left Israel — not once, not ever. He stayed right there inside it. There is even a whole book written about where Christ was from the age of twelve until the age of thirty. But people don't read, and since people don't read, it's only natural that they know nothing about these matters.

So let me say again that our Christ never left Palestine. Moreover, I want you to understand one difference between the Lord and all the others: fakirs are buried alive; they are not buried dead.

That fact alone is answer enough for anyone who says such things about the Lord. The fakirs are buried alive. If you want the fakir to actually die, then let us give him a thrust of the spear here in the side too, so that all the blood and the water pour out. And then go and bury him, and wait to see whether he rises again. Do you see the point? Christ truly died.

They even verified it. Did Joseph not go and ask Pilate for His body? “He cannot possibly be dead already,” Pilate said. So he summoned the centurion, the officer in charge, and asked him, “Has He died?” Only then did he release the body. And they did not go and break Christ’s legs to make Him die, as they did with the others.

And they found Him dead. And did not the Roman soldier come and pierce Him with a spear? And blood and water flowed from His side. That is, the serum had separated from the blood. Do you know what that means scientifically? It means that He was dead.

Simpson, the inventor of chloroform and a professor at Edinburgh, stated authoritatively on this matter that the separation of the serum—the water—from the blood is proof of death. That is also why they did not break His legs: He was already dead.

So this was not some fakir, however highly trained—for what is it that fakirs actually do?

They train themselves to use the oxygen available inside the grave very sparingly, and so they can endure for many hours. But they enter alive; they do not die and then rise again. Here, however, we are speaking of an actual death. Christ died and was buried; the tomb was sealed, and He came forth while it was still sealed. Life dawned from the tomb.

Just as He entered the upper room while the doors were shut—twice, when the disciples were gathered there for fear of the Jews, once when Thomas was absent and once when Thomas was present—so He also came forth while the tomb remained closed and sealed.

Our Church proclaims as doctrine: “O Christ, who did not violate the locks of the Virgin during her childbirth, You also preserved the seals of Your tomb intact.” You preserved the seals intact; they remained as they were, just as the virginity of Your Most Holy Mother remained intact.

Just as You did not harm Your Mother’s virginity when You came forth from her—or when You entered her womb—but left her Ever-Virgin, so too You left the tomb sealed. But how can people believe such things? Will their pride allow them?

And how can they believe in Christ, when tomorrow Christ will seat them in the dock for judgment? A missionary once spoke to a tribe of cannibals. He told them many things, and they listened gladly. But when he came to the subject of the Resurrection, one of them suddenly sprang up.

“Impossible!” he shouted in his own language. “Impossible!” “What do you mean, impossible?” “He will not rise! There is no Resurrection!” The speaker found this so strange that he wanted to look more deeply into why the man objected. Someone might ask, “Why would he not want a person to return to life?” So he asked him, “Why is it impossible?” The man replied, “It is impossible. Move on to something else. There is no Resurrection.”

The missionary stopped there and pressed the matter, wanting to discover why there must be no Resurrection. What was the man’s answer? He reasoned like this: “If there is a Resurrection, and all the people I have eaten rise again, what will happen to me?” Do you understand? There was a deeply ingrained habit behind his objection. That is why our own people do not want the Resurrection either. That is why they treat it as a joke and refuse to speak about it. “Do not tell me about it,” they say. But I will tell you, and tell you again. The priest will say it in your ear, and the deacon will proclaim it over your head.

And alas, alas! You will hear it whether you want to or not—whether they gather you up from beneath some utility pole or from wherever else. One day someone will say it over you, and then you will understand; but when he says it over you—and over me—it will be too late. There is no human being who will not drink this cup.

God became man and died. The Most Holy Theotokos gave birth to God, and she died. Who are we to think that we will not die? We will die. But how we die depends on us. That is in our own hands.

Christ left us a way of life so that we might die well and not fear death. But unfortunately, we do not live that way. And John Chrysostom tells us that everyone will rise: “Christ is risen, and not one remains in the tomb.” What? No one in the graves? Everyone will rise.

Yes, divine Chrysostom, they will rise. But will they all rise as doves? That depends. If they are buried as doves, they will rise as doves. But if they are buried as ravens, they will rise as ravens.

That depends on the person. What I know is that the graves will open. Now, what will the grave bring up out of itself? Whatever has been entrusted to it. Nothing is more certain than that. Whatever you may have in the bank or in a vault — no, those things are not as secure as the grave is.

The grave will yield exactly what you give it. Did you give it metanoia—repentance—Confession, faith, and good works? That is what it will yield. Did you give it unbelief, worship of the flesh, fashion, slander, and the like? That is what it will yield. Whatever you gave it, it will return when, “at the word of command and at the voice of an archangel,” the graves are opened. Everything will be exactly as you fashioned it with your own hands, O man.

People went to the Church; people buried Christ. They followed His funeral procession, yet they do not believe the Church. They do not believe what they were taught when they went to bury Christ.

I am holding the Holy Week prayer book in my hand—the same kind of book that you too hold today, whether it is a prayer anthology or a pilgrim’s prayer book. Ninety-five percent of churchgoing people today carry one in their hands. After the Epitaphios returned from the procession,

most of them raised it above the doorway, and the people passed beneath it, asking for the blessing of Jesus. Yet for most of us, of course, all this is false. I know that most of us do not even want Him to have a say in our lives—not over our flesh, not over our bed, not over our money, and not even over our cooking pot.

We want Him nowhere. And yet, even if only as an empty gesture, we passed beneath the Epitaphios. When we entered the Church, the right-hand chanter turned to read a prophecy written about eight hundred years before Christ by the Prophet Ezekiel, specifically in the thirty-seventh chapter. It says there that we shall rise; it speaks about the Resurrection. Yet people say, “Hell is here, and Paradise is here,” and they do not believe in the Resurrection. Then why did you go to the Church? Why did you pass beneath Christ? Why did you stand there and listen? Why did you hold that book? Why do you not put it down? Do you know what it says? It says that you will rise and become a human being once again.

Not an angel, as some people say; you will again be a human being, just as you are now. But there will no longer be male and female. All will be like the angels, beyond sexual distinction. Listen, then, to what it says, if you did not hear it there.

And whenever you go home, sit down and read it carefully.

“The hand of the Lord came upon me,” he says, “and the Lord brought me out in the Spirit and set me down in the middle of the plain, and it was full of human bones.” Ezekiel is saying: “The hand of God took hold of me and brought me out to a great plain that was full of human bones.”

“And He led me all around them,” taking me round and round the plain so that I could see them closely. “And behold, there were very many on the face of the plain, and they were very dry”—utterly dried out. And the Lord said to me, “Son of man, can these bones live?” What do you say? Can these dry bones come to life? The man had humility—unlike us, who think we know everything—and he said, “O Lord, O Lord, You know these things. Why ask me? What do I know about such matters?”

“And He said to me, ‘Prophesy over these bones, and say to them: O dry bones, hear the word of the Lord.’” God is speaking. And what does He say? “Thus says the Lord to these bones.” What does He tell them? “Behold, I will bring into you the breath of life. I will put sinews upon you, bring flesh upon you, cover you with skin, and put My Spirit within you; and you shall live, and you shall know that I am the Lord.”

This is what the faith teaches. What does it mean? That those who come to life will receive flesh, sinews, skin, and spirit, and they will rise.

They will rise. What does that mean? It means that the human being will become human again, no matter where the material of his body may be today. Even if wild beasts devoured him, or snakes, or lions, or fish—even sharks—whatever may have happened to him, he will become human again. After all, ever since the atom was split, science itself has acknowledged that matter is not lost; it merely changes form. Its form changes, but its particles remain. The sharks that devoured us at sea expelled what remained, and it is there in the water; and the wild beasts that devoured us on land expelled what remained, and it is there on the earth.

Everything that belongs to the human person still exists, and one day God will give the command. All these things will be gathered together and will form the skeletons and the human beings anew. “Tell them this,” He says. And indeed Ezekiel says, “So I prophesied as the Lord commanded me. And as I prophesied, there was a sound, and behold, an earthquake; and the bones came together, each one to its proper joint.” When this great mass of bones was shaken, each bone came and took its own place.

To its own place — my wife's foot didn't end up on mine, or on yours; everyone's went to their own foot, their own hand, right where it belongs. It all came together, each one to its joint. "And I looked, and behold, sinews were upon them" — the sinews, the tendons and nerves. Sinews first, you see: the bones like this, and then the sinews. And what are the sinews? He laid them on, it says, drawing everything together, binding it all around. Look at that — have you ever noticed the part they play?

See what a part the sinews play in the human body. If your sinews do not hold you together, nothing can—not even a sack. After all, what is the human body? A sack, is it not? There are bones and a few other things inside, and the skin on the outside is like a sack. If the sinews are gone, can I move? Can you walk? Can you stand? So the sinews come first. That is how they too are put into place.

Do you see? Look at the rest of creation as well. Take a cuttlefish. What has the Wisdom of God placed inside it? Something like foam: a bone to support it, yet so hollow and so light.

Take a squid. What has He placed inside it? You will find a membrane. But because of our flesh and our ego, we do not now see the Wisdom of God. Everything speaks of God’s almighty power and all-wise providence, yet we do not see it. We are blind. Should we be asking for health? We should ask for nothing but this: “Give us eyes to see Your love and Your almighty power.”

And then we will be torn to shreds, we will fall to the ground. "Behold," he says, "I see sinews." The sinews came on first, then flesh grew upon them, and skin came up over them. Now it closed over them; they became human beings. "But there was no spirit in them" — only a fallen body, that is, a corpse lying there.

He saw corpses. All those bones were fitted together and became bodies, lifeless remains. But there was no spirit in them; there was no soul in them yet. And He said to me: Prophesy, son of man, prophesy to the spirit.

«Prophesy,» — and He said, «prophesy to the spirit: Thus says the Lord: Come from the four winds, and breathe into these dead, and let them live.» In other words, let the spirits of these people come, the souls of these people, so that they may live. «And I prophesied just as He commanded me, and the spirit entered into them, and they lived and stood upon their feet, an exceedingly great assembly.»

These words were spoken about Christ’s dominion over death: “I am going down to raise you up. Unless I go down to conquer Hades and despoil it, woe to you.”

The whole lot of you would have been taken down there to Keratsini, to be turned into fertilizer, if I don't go down. When I do go down, things change, and they keep going. «And the Lord spoke to me, saying: Son of man, these bones are the whole house of Israel» — the whole world, he says, that's what it is — and they say…

Dry bones — and you're telling me about life now? "Therefore prophesy and say to them: Thus says the Lord, the Lord: Behold, I am opening your tombs, and I will bring you up out of your tombs, and I will bring you into the land of Israel. And you shall know that I am the Lord, when I open your graves and bring up my people out of the graves."

Who heard these words? Who paid attention to them? Who preached them? No one.

All we cared about was tearing at the Epitaphios, stripping it bare, supposedly to receive a blessing, and so on, while all the while we bore lawlessness and a curse upon ourselves. For we never wished to look seriously at what it was truly about.

Allow me to read you another passage, to convince you of this. I am reading from chapter 20 of the Apocalypse, verse 11 and following. It says: “And I saw a great white throne, and Him who sat upon it.”

From whose face the earth and heaven fled away, and no place was found for them. This is the hour of judgment.

“And I saw the dead, great and small, standing before the throne; and books were opened. And another book was opened, which is the Book of Life”—a book in which the names of all people are written.

But there is also another book, the Book of Life, in which the baptized are recorded. “And the dead were judged from what was written in the books, according to their faith and their works. And the sea gave up the dead who were in it,” it says, those whom it held. “And Death and Hades gave up the dead who were in them, and each person was judged according to his works.” The sea will give up those whom it holds, and Hades...

The mountains and the ravines will give them up as well. One day their bodies will be reassembled, and all people will rise, whether they want to or not, whether they believe it or not. I do not know how you yourselves live in relation to the Resurrection of Jesus.

Some people, as I told you earlier, believe in Christ only for this present world. They say, “Christ is good; His teaching is beautiful; all these things are wonderful.”

Then listen to what Paul says. If you do not wish to believe in Christ, remember that Christ is a historical person; you cannot simply dismiss Him. You cannot tell me that Buddha is a historical person and Muhammad is a historical person, but Christ is not, because they did not stir the whole world or leave behind what Christ did.

As Christ passed through this world, with His twelve barefoot, unarmed preachers, He shook everything to its foundations. He toppled established powers, cast out false gods—He overturned everything. And today, every scoundrel in the world writes the year 1979.

Counting from what? From Buddha? From what? From Mohammed? From the Pope? From what? From Russell? From that other Protestant over there? From Luther? From what? No — from Jesus the Crucified, the Nazarene. From the founding of Rome? No. From the creation of the world? No. From the year of salvation of Jesus Christ the Crucified.

“By your words you will be judged.” Tomorrow He will say to him, “You wicked man, what year do you write?” “I write 1979.” “And from whom do you reckon it?” Do you understand? So Paul writes something beautiful here, in chapter fifteen of his First Epistle to the Corinthians: “Now if Christ is preached as risen from the dead, how can some among you say that there is no resurrection of the dead?” Christ is proclaimed to have risen. How, then, can you say that human beings will not rise? “But if there is no resurrection of the dead, then Christ is not risen.” If the others are not raised, then neither has Christ been raised.

“And if Christ is not risen, then our preaching is empty, and your faith is also empty.” Then everything we are telling you now is futile and lost, if Christ has not risen. “And we are also found to be false witnesses of God, because we testified concerning God that He raised Christ.”

We would even be telling lies against God, claiming that Christ rose when, in fact, He did not rise.

“For if the dead are not raised, then Christ is not raised either.” If the dead will not rise, Paul says, neither was Christ raised. “And if Christ is not risen, your faith is futile; you are still in your sins.” Then we are lost; we remain in our sins.

Then those also who have fallen asleep in Christ have perished. Those who believed in Him even for a moment—they too are lost. What does he say now? He draws this conclusion: “If in this life only we have hoped in Christ,”

“…then we are of all people the most to be pitied.” If we believe in Christ merely as a reformer, a good man who preached love and so on — but only for here, only for this present life — then, he says, we are the most pitiable of all people. And it is Paul who says this, that prodigy of learning.

Because when Paul came here, he shook them up, he shook them all out — and he did it out of their own books, right here. "Your own forefathers, your own lyric poets and your philosophers speak about the very thing that I am preaching to you now."

Indeed, if we read Plato, Socrates, and Aristotle, we shall see that they spoke of Christ. Of course, they did not speak as the Jews did; they did not possess so much light. Nevertheless, they did speak of Him.

There is an account in which Plato later appeared to a man who had been reviling him. He appeared long after his death, though he had lived before Christ, and said to him, “Brother, why do you condemn me?” “Who are you, and why should I not condemn you?” “I am Plato, the one you revile. Yes, I lived before Christ. But did you know that I wrote about Christ? Have you read me? And when Christ descended into Hades, I believed in Him.” “I have been saved, so do not condemn me,” he told him.

Do you read, or do you only read newspapers such as Eleftherotypia? Read the texts, and see what has been written about the truths of our faith. The question of the Resurrection, then, is a great one, my beloved. Woe to those who smash plates upon the tombs of the dead.

Woe to those who turn the pictures around in their homes. Woe to those who remove sweets from the house, lest Death taste something sweet and return. Woe to these people, who wage war against Christ.

And they do not go to Church because someone close to them has died. Sadly, man has sunk lower than a chick still in its shell.

The little chick is inside the egg, enclosed by the shell, sitting there all cramped up. Its mother calls to it from outside, “Come out! Come out!” But it says, “No, no!” Is this not what we do? Someone dies, and we cry, “No, no!” Yet the person could not have remained without dying, because death is a liberation.

What is it that frightens you? You are frightened because your account books are dirty. It is not death that frightens you; it is the judgment beyond death. That is what frightens you: you will have to give an account. Is a cashier afraid when everything is in order, when his books are up to date and properly kept? Is he afraid of an audit, no matter when it comes?

Who is afraid? The one who has embezzled the money and squandered it on revelry, gambled it away at cards, or drunk it away in the tavern. That is what frightens him. The same is true here. What is man? Man is like a chick. And what is his flesh, which we applaud, cultivate, strip naked, and display today on newsstands? What is it? It is a shell that you pick up and throw away. “You are dust, and to dust you shall return.”

What is its true content, what lies within? The bird—the living thing inside—is the content, not the shell. Is the egg the shell, or is it what lies inside? It is what lies inside, although of course there can be no egg without its shell, just as we cannot conceive of a human being without the flesh. The flesh, too, is necessary.

How frightened the chick is when its mother begins calling it! Then, after a few pecks, the chick comes out. It sees the sun, begins to walk, and finds its food all prepared. “What a fool I was to want to remain in there!” Death was permitted by Christ so that evil might not become immortal. But today death no longer has the final word, because after death comes the Resurrection.

"Even if he dies, he shall live." But once again, that depends on the person himself: whether he will die a Christian death, a right and proper death, or whether he will die a satanic death. Because at the judgment he will find, as I told you a little earlier, whatever he sowed — and the one he failed to visit.

These things are necessary so that we may be enlightened concerning the Resurrection of our Lord and our own resurrection, which I pray may be granted to one another and to all. Amen.

Χριστός Ανέστη.

Είναι δυο λέξεις αυτές που για τους χριστιανούς έχουν μεγάλη ισχύ, μεγάλη θέση και μεγάλη χρήση, θα μπορούσαμε να πούμε.

Βέβαια πολλοί μας, δυστυχώς, και από τους επισήμους μας ακόμη, ούτε την ημέρα της Αναστάσεως δεν τις χρησιμοποίησαν αυτές τις δυο λέξεις. Οι πρώτοι χριστιανοί χρησιμοποίησαν τα «χρόνια πολλά». Δυστυχώς, δεν θέλουν να έχουν σχέση με τον Χριστό ως Αναστάντα, και όχι με τις λέξεις, αλλά με το πρόσωπο το οποίο ανέστη. Στέκονται στα «χρόνια πολλά», χωρίς να γνωρίζουν οι δυστυχείς ότι χωρίς τον Χριστό αυτόν, ο οποίος ανέστη, χρόνια πολλά δεν υπάρχουν.

Οι πρώτοι χριστιανοί τις δύο λέξεις αυτές τις είχανε εν χρήσει επί 40 ολόκληρες ημέρες. Είχε αποσυρθεί η καλημέρα, είχε αποσυρθεί η καλησπέρα, το χαίρετε, το αντίο, το καληνύχτα σας. Αυτά είχαν αποσυρθεί επί 40 ολόκληρες ημέρες.

Ο χαιρετισμός και του πρωινού, και του μεσημβρινού, και του βραδινού είχε αντικατασταθεί με το «Χριστός Ανέστη». Δυστυχώς, σήμερα ξεθωριάσανε αυτοί οι ωραίοι θεσμοί, οι διδακτικοί. Και δεν ακούγεται, λέγω, ούτε ανήμερα το Πάσχα από πολλούς το «Χριστός Ανέστη».

Χαρά στους ανθρώπους οι οποίοι θα ήθελαν να κρατήσουν, για να υπενθυμίζουν και στους άλλους. Αν μπορείτε, μην πετάτε αυτό το φανάρι που λέγεται παράδοσις. Διότι αυτή η ωραία παράδοση είναι εκείνη η οποία βοηθάει και τους άλλους να ιδούνε.

Σήκωσα κάποτε το τηλέφωνο, αφού είχαν περάσει 20 μέρες από το «Χριστός Ανέστη», και είπα «Χριστός Ανέστη» αντί για «εμπρός». «Τι λες, βρε παιδί μου;» λέει. «Τι είναι εκεί;» «Σπίτι είναι», λέω. «Τι είσαι εσύ;» «Τι είμαι; Άνθρωπος». Είχε κάνει λάθος το τηλέφωνο αυτός, δηλαδή του έδωσε άλλο νούμερο, άλλον έπαιρνε, δικηγόρος ήταν αυτός. «Τι λες, ρε παιδί μου; Υπάρχουν άνθρωποι», λέει, «ακόμη οι οποίοι κρατούν την ωραία αυτή παράδοση». Μου λέει, λοιπόν, το όνομά του, ξέρω εγώ.

Ξέρω εγώ, μου είπε δικηγόρος και λοιπά. Λέω εγώ, ξέρω εγώ, μου φαίνεται ότι υπάρχουν, του λέω, ακόμη. Γι' αυτό, λέει, δεν μας βούλιαξε, λέει, ακόμη. Διότι υπάρχουν άνθρωποι ακόμη. Ορισμένοι ντρέπονται να πούνε το «Χριστός Ανέστη». Δυστυχισμένοι άνθρωποι. Εάν ο Χριστός δεν ανέστη, τι σε περιμένει; Πού θα πας; Θα βγεις επάνω αν ο Χριστός δεν ανέστη; Πού πηγαίνανε τόσοι άνθρωποι τόσες χιλιάδες χρόνια π.Χ.; Πού πηγαίνανε; Πηγαίνανε στον Άδη.

Που ήρθε ο Χριστός στον κόσμο, πού πάνε οι άνθρωποι; Αν θέλουν, πάνε στον Άδη. Τότε πηγαίνανε αναγκαστικά στον Άδη, θέλαν δεν θέλαν, στον Άδη. Σήμερα δεν πάνε στον Άδη· πρέπει να θέλει ο άνθρωπος για να πάει στον Άδη.

Ωραιότατα τα λέγει ο θείος Χρυσόστομος στον κατηχητικό του λόγο. Μείνατε στην Εκκλησία, τον ακούσατε στο τέλος της Λειτουργίας Αναστάσεως. Και ξέρετε να τον ερμηνεύσετε, τι λέει αυτός ο κατηχητικός λόγος. Λέγει σε μια του στροφή εκεί μέσα, μέσα στα άλλα τα διδακτικά, λέγει: «Ανέστη Χριστός και ζωή πολιτεύεται». Προηγουμένως η ζωή ήταν κρυμμένη, την έπιανε απ’ τ’ αυτιά ο Σατανάς και την πήγαινε στον Άδη. Πέθανε ο άνθρωπος και δεν υπήρχε ελπίδα να αναστηθεί.

Από τη στιγμή, όμως, που ο Χριστός ήρθε εις τον κόσμο, εσταυρώθη, απέθανε, ετάφη και ανέστη, τα πράγματα άλλαξαν. Ο Άδης πλέον δεν είναι φοβερός, δεν είναι Άδης σήμερα· σήμερα είναι κόλασις και παράδεισος.

Στην παλιά εντολή ήσατε όλοι μέσα στην κόλαση και οι δίκαιοι και οι άδικοι Και δεν θέλουν οι άνθρωποι να το πούνε το «Χριστός Ανέστη». Γιατί; Γιατί δεν θέλουν τον Χριστό. Πήραν το δώρο, όμως, από την Ανάσταση, πήραν το δώρο από την Ανάσταση, πήραν την αργία από την Ανάσταση, φάγανε τα κατσίκια και τα αρνιά λόγω της Αναστάσεως.

Ήπιαν το καλό κρασί, κάνανε την κρουαζιέρα τους και Τον εβλασφήμησαν κι από πάνω. Αυτοί είμαστε. Δόξα στη μακροθυμία σου, Κύριε, που λέγαμε σε όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα για τον Ιούδα. Αξίζει για μας τους σύγχρονους Ιούδες, για μας τους Βαραββάδες.

Διότι εμείς είμαστε οι Βαραββάδες, δυστυχώς, οι οποίοι κυκλοφορούμε έξω και ο Χριστός εσταυρώθη. Αυτή είναι η αλήθεια. Δεν ξέρω εσείς πώς τη βλέπετε από την πλευρά σας. Η Ανάσταση του Χριστού μας, αγαπητοί μου, είναι το σοβαρότερο γεγονός.

Δύο περιστατικά πρόσεχε στη ζωή σου, άνθρωπε. Αν ο Χριστός ήτο ο Θεός και αν ο Χριστός ανέστηκε. Διότι αν ο Χριστός ήταν μόνον άνθρωπος, δεν είναι και ο Θεός. Είναι άξιος της τύχης του κι αυτός κι εμείς της δικής μας.

Εάν ο Χριστός δεν ανέστηκε, και πάλι είναι άξιος της τύχης του. Τον κρατάει ο Άδης κάτω κι εμείς δεν πρόκειται να αναστηθούμε. Αλλά ευτυχώς και τα δύο είναι αλήθεια. Και Θεός ήτο και ανέστηκε, τα δύο.

Θεός αποδεικνύεται ότι ήτο από τα έργα Του. Περιπατούσε επί της θαλάσσης, άνοιγε τάφους, έδιωχνε δαιμόνια, έφτιαχνε με λίγο σάλιο μάτι, δεν άφησε τίποτα που να μην μπορούσε να το κάνει. Αυτά είναι της θεϊκής του φύσεως και, ευτυχώς, πάλι και ανέστη. Δεν κατόρθωσε να τον κρατήσει ο Σατανάς κάτω, ο Άδης κάτω.

Και έγινε αυτός πρωτότοκος εκ των νεκρών και, κατά συνέπεια, και εμείς θα αναστηθούμε μιαν ημέρα.

Υπάρχουν πολλά θρησκεύματα στον κόσμο και πιστεύουν οι άνθρωποι εύκολα, διότι τα θρησκεύματα αυτά δεν τους ελέγχουν την παράνομο ζωή τους. Μόνο το Ευαγγέλιο λέει «μη» και «ου». Όλο ο Χριστός λέει «μη» και «ου». Όλοι οι άλλοι αδιαφορούν για την ηθική κατάσταση του ανθρώπου.

Πιστεύουν οι άνθρωποι στο Βούδα, έχουμε βουδισμό σήμερα εν μέσα σ' Αθήνα. Η Τράπεζα της Ελλάδος είναι γεμάτη από βουδιστάς. Έχουμε σήμερα Μωαμεθανούς, πιστεύουν στον Μωάμεθα, άλλοι στο Ζωροάστρη, άλλοι, άλλοι, άλλοι. Είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν στον Ιησούν τον Χριστόν και όχι σε κάποιον Ιησούν, αλλά σε εκείνον τον Ιησούν που είπε ο άγγελος στις Μυροφόρες.

Ξέρω λέει τι ζητάτε, οι Ιησούν ζητήδε, των Εσταυρωμένων, των Ναζαρινών, ούκες θεώδε εγεί κερδέ. Όλων των λεγομένων θρησκειών οι αρχηγοί είναι μέσα στους τάφους τους. Μόνον της Ορθοδοξίας ο αρχηγός έχει κενόν τάφον.

Εάν πάτε στο Βούδα, θα βρείτε το Βούδα μέσα. Τα λείψανά του είναι μέσα εκεί, τα κράτησε ο θάνατος. Εάν πάτε στον τάφο του Μωάμεθ, θα βρείτε τα λείψανά του εκεί. Αν πάτε σε οποιονδήποτε αρχηγό λεγομένης θρησκείας, ο τάφος του είναι σφραγισμένος.

Μόνο ο τάφος του Ιησού, του Εσταυρωμένου, του Ναζαρινού, είναι κενός. Δεν κατόρθωσε να τον κρατήσει ο τάφος και εμείς, οι οποίοι τον ακολουθούμε, πρέπει να χαιρόμεθα ταπεινώς για το θέμα αυτό, διότι ο αρχηγός της πίστεώς μας ανέστηκε και, κατά συνέπεια, έδωσε το δικαίωμα και σε καθέναν που θα πιστεύει σε Αυτόν να αναστηθεί, και θα αναστηθούμε.

Πρωτότοπος εκ των νεκρών εγένετο. Το σοβαρότερο, λοιπόν, θέμα είναι η Ανάσταση του Ιησού. Και γνωρίζετε τι έκαναν αυτοί οι Εβραίοι από την πρώτη ημέρα; Από την ημέρα εκείνη που οι στρατιώται επήγαν και τους είπαν ότι ο Χριστός ανέστη.

Τι ήταν η πρώτη τους ενέργεια; Να πληρώσουν χρήματα ικανά και να τους πούνε: «Εσείς θα πείτε ότι καθ' ην ώραν εκοιμώσαστε, σας τον εκλέψανε οι μαθητές του». Και αν ποτέ σας καλέσουν σε δίκη, διότι έπρεπε να εκτελεστούν, κάθε στιγμήν ήσαν φρουρά και κοιμηθήκανε, έπρεπε κανονικά να περάσουν στρατοδικείο, το λεγόμενο, και να εκτελεστούν.

Αν εμείς, λέγει, θα σας ποιήσουμε υμάς αμερίμνους, θα πληρώσουμε. Από τότε έπεσε το εβραϊκό χρήμα για να σφραγιστεί, να καλυφτεί η υπόθεση της Αναστάσεως. Ότι ο Χριστός δεν ανέστη, αλλά εκλάπη. Αλλά ο Χριστός μας είχε πει γρηγορότερα, προφητικώς, το εξής: «Εάν σεις σιωπήσετε, οι λίθοι κεκράξονται». Θα μιλήσουν τα λιθάρια, λέγει. Αν σας το κλείσουν με λεφτά το στόμα το δικό σας, να μην ομολογήσετε την Ανάσταση του Ιησού, που έχει σχέση με τη σωτηρία του ανθρώπου, θα μιλήσουν τα λιθάρια.

Εν προκειμένω, ομιλούν τα οθόνια, τα σεντόνια. Εν προκειμένω, ομιλεί το σουδάριον, εντετυλιγμένον εις έναν τόπον. Αυτά ομιλούν και λένε ότι ο Χριστός δεν εκλάπη, αλλά ανέστηκε. Η Μεγάλη Παρασκευή, αγαπητοί μου, είναι απόδειξη της Αναστάσεως, της γνησίας Αναστάσεως.

Διότι κατά τη Μεγάλη Παρασκευή έλαβαν χώρα τέτοια γεγονότα, που εξασφάλισαν τη γνησιότητα της Αναστάσεως. Πρώτον, ο Χριστός μας εσπαργανώθη και ετάφη κατά το Ιουδαϊκό έθιμο. Τι ήταν το Ιουδαϊκό έθιμο; Να αλείφουν τον νεκρό με μια κολλητική ουσία, όπως η ρητίνη.

Η σμύρνα και η αλόη είναι εσάνς, είναι δηλαδή άρωμα. Όμως, για να βγει αυτό το άρωμα, το εσάνς αφήνει ένα υπόλοιπο, όπως η ρητίνη, μια κολλητική ουσία. Απ' αυτήν, όπως ενθυμείσθε, ο Νικόδημος με τον Ιωσήφ 100 λίτρες αγόρασαν.

Τον ήλειψαν δεόντως και τον εφασκίωσαν με ένα σεντόνι καθαρό. Αυτό το σεντόνι, με αυτή την κολλητική ουσία, απάνω στο δέρμα του Ιησού έγινε γρανίτης, μπετόν, όπως τα λέγαμε. Πώς, εφόσον εκλάπη, ευρέθηκαν τα σεντόνια εκεί, τα οθόνια κείμενα, εάν πήγανε δυο, τρεις, πέντε μαθητές να τον κλέψουν;

Καθ' ην στιγμήν είναι αυτοί εκεί μόνοι, έτσι, τι θα έκαναν; Θα έβαζαν μια κουβέρτα κάτω, θα τον έβαζαν επάνω, θα τον έπαιρναν δυο μπροστά, δυο πίσω και θα ξαναέφευγαν. Νομίζω, έτσι δεν κλέβουνε; Ξέρω αν ξέρετε εσείς κανέναν άλλον τρόπο κλοπής. Ή θα πήγαιναν να βρουν ένα μεγάλο τσουβάλι, θα τον ρίχνανε μέσα, θα τον έπαιρναν στον ώμο. 50 κιλά θα πήγαινε όλος ο Χριστός, θα τον έπαιρναν μέσα και θα έφευγαν. Γιατί να τα ξεκολλήσουν τα σεντόνια και πώς ξεκολλάνε τα σεντόνια; Ξεκολλάνε τα σεντόνια έπειτα από αυτή την κολλητική ουσία, η οποία ήτανε φτιαγμένη στην Παλαιστίνη; Δεν ξεκολλάνε.

Επήγανε καζάνια με νερό ζεστό και τον εμβουλιάσανε μέσα και τα βγάλανε; Και γιατί να τα βγάλουνε;

Δεύτερον, το σουδάριον, λέει — σουδάριον είναι αυτό που δένουν το κεφάλι. Το βρήκαν τετυλιγμένο, και τυλιγμένο μάλιστα σε έναν τόπο. Εκεί στην άκρη, στο μνήμα. Για ποιο λόγο να είναι εκεί πέρα και ποιος το τύλιξε;

Πού ετάφη ο Χριστός; Σε καινόν μνημείον, με άλφα γιώτα. Δεν είχε κανένας τεθεί. Γιατί δεν ετάφη σε κοινόν μνημείον, σε ένα μνημείο του Ιωσήφ, σε ένα μνημείο της Παναγίας ή κάποιου άλλου συγγενούς; Για να μη συκοφαντηθεί η Ανάσταση, διότι είχε γίνει ένα θαύμα παλαιότερον, επί ημερών προφήτου Ελισαίου.

Κάποτε, κατά λάθος και κατά ανάγκην, έριξαν ένα λείψανο μέσα στον τάφο του προφήτου Ελισαίου. και όταν νίκησε ο νεκρός επάνω στα λιψανά του, ανέστηκε και φύγε. Για να μην μπορεί να πει κανείς ότι δεν αφ’ εαυτού ανέστη ο Χριστός, αλλά ότι ανέστη δυνάμει άλλων λειψάνων, προφητών κ.λπ.

Θεία οικονομία, ετάφη σε καινόν μνημείον, που δεν είχε κανένας τεθεί, όπως λέγει. Ακόμη, τι πήγανε και είπαν στον Πιλάτο οι γραμματείς, οι Φαρισαίοι και οι αρχιερείς; Λέει: «Άκουσε να σου πούμε, θυμηθήκαμε κάτι».

Τι θυμηθήκατε? «Εμνήσθημεν», λέει, «ότι εκείνος ο πλάνος είπε, έτι ζων, όταν ήταν ζωντανός, ότι τη τρίτη ημέρα εγείρομαι. Μη γίνει λοιπόν», λέει, «η δευτέρα πλάνη χείρων της πρώτης. Δώσετε οὖν να σφραγίσουν τον τάφο, ώστε να μην μπορούν να τον κλέψουν».

Λέει: «Πηγαίνετε και ασφαλίσασθε ως οἴδατε. Ξέρετε εσείς από τέτοια πράγματα», λέει, «πηγαίνετε». Και πράγματι πήγαν και σφράγισαν τον τάφο μετά της κουστωδίας. Έτσι δεν λέει το 12ο Ευαγγέλιο στα 12 Ευαγγέλια τη Μεγάλη Πέμπτη το βράδυ; Δηλαδή βάλανε αλυσίδες γύρω από τον τάφο, από την πέτρα αυτή τη μεγάλη, βάλανε κλειδωνιές, ησφάλισαν.

Άντρες απ’ έξω φυλάνε. Ποιος να πάει να τον πάρει; Ποιος να κυλήσει τον λίθον αυτόν, άλλωστε; Ποιος να πάρει σιδηροπρίονα να παρακόψει τις αλυσίδες; Ποιος να κόψει όλα αυτά τα πράγματα; Όλα αυτά γίνονται από σκοπού, Θεία Οικονομία του Θεού, να μην μπορεί να πει κανένα πονηρό στόμα ότι ο Χριστός εκλάπη και δεν ανέστη.

Άλλωστε, τι λέγει; Δεν λέγει ότι η δε μαρια η μαγδαληνη και μαρια ιωση εθεωρουν που τιθεται. Και δεν είπαν οι μυροφόρες: «Ποιος θα αποκυλίσει τον λίθον;» Ένα μεγάλο ογκολίθαρο που έβαλαν επάνω στο στόμιον του τάφου. Ποιος θα το αποκυλίσει; Μπορούσαν λοιπόν αυτές οι γυναικούλες, τώρα που πήγαν εκεί πέρα με τα μυρωδικά να μυρώσουν τον Χριστό, μπορούσαν να σηκώσουν αυτό το λιθάρι μέσα στη φρουρά τη Ρωμαϊκή και να κάνουν αυτά τα πράγματα;

Λοιπόν, αυτή η ασφάλεια της Μεγάλης Παρασκευής δεν έκανε τίποτα άλλο, ει μη εξασφάλιζε τη γνησιότητα της Αναστάσεως. Ότι ο Χριστός δεν ανέστη — συγγνώμη — δεν εκλάπη, αλλά ανέστη. Άλλωστε, παρουσιάζουν κάτι εικόνες καθολικές που παρουσιάζουν τους Αγγέλους να ανοίγουν τον τάφο και τον Χριστό να φέρει μια κόκκινη σημαία επάνω, Ώστε τη βοηθεία του Αγγέλου ή των Αγγέλων να νέστη ο Χριστός Ο Χριστός... οι άγγελοι άνοιξαν τον τάφο και βγήκε ο Χριστός έξω. Σοβαρά, έτσι είναι; Δεν είναι καθόλου έτσι.

Ο τάφος ηνοίχθη παρά των αγγέλων, είναι αλήθεια, αλλά για να ιδούν οι μυροφόρες ότι ο Χριστός δεν είναι μέσα.

Δεν πήγανε οι άγγελοι να αποκυλίσουν τον λίθον για να αναστηθεί ο Χριστός. Ο Χριστός είχε αναστηθεί τη νύχτα, 12 με 1, του Σαββάτου προς την Κυριακή. Και ο Χριστός μας έκαμε 33 ώρες στον Άδη, όσα χρόνια έκαμε εδώ.

Από την Παρασκευή το απόγευμα στις 3 μέχρι τις 12 τη νύχτα είναι 33 ώρες, όσα χρόνια έζησε εν σαρκί εις τον κόσμο.

Δεν βοήθησε σε τίποτα ο Άγγελος. Ο Άγγελος απλώς είπε: «Ε, ξέρω γιατί ήρθατε εδώ, ζητάτε τον Ιησούν τον Εσταυρωμένο των Αναζών, ούτε στη Όδε, Όδε ο τόπος, έλατε να δείτε που τον είχαν θάψει». Όμως τώρα θα τον βρείτε στη Γαλιλαία. Εκεί θα συναντηθείτε, όπως σας είχε πει.

Δεν σας είχε πει ότι θα συναντηθείτε στη Γαλιλαία; Εκεί θα τον δείτε. Μη ζητάτε τον ζώντα μετά των νεκρών, δεν υπάρχει εδώ, ούτε εστιαώδε, έγινε γερδέ Ούτε ο Άγγελος εβοήθησε, λοιπόν, στην Ανάσταση. Ανήγγειλε την Ανάσταση ο Άγγελος εις τας μυροφόρους και, κατ’ επέκτασιν, σε όλον τον κόσμο έπειτα.

Οι οποίες βγήκαν και εκήρυξαν την Ανάσταση. Βλέπετε, για να μπορέσει να καταλάβει ο άνθρωπος την Ανάσταση, τη γνησιότητα, ότι πράγματι ανέστη, πρέπει να προσέξει τα γεγονότα της Μεγάλης Παρασκευής. Εάν δεν προσέξει τα γεγονότα της Παρασκευής και τα μέτρα που πάρθησαν εκεί, δεν μπορεί να καταλάβει τίποτα.

Πολλοί, δυστυχώς, επίσης δεν πρόσεξαν ότι ο Χριστός πέθανε θεληματικώς. Και δεν του το εκτιμούν αυτό το πράγμα. Πολλοί λένε ότι οι Εβραίοι τον εσταύρωσαν. Ναι, οι Εβραίοι τον εσταύρωσαν. Εάν δεν ήθελε και αυτός από αγάπη να παραδοθεί για τον άνθρωπο, θα τον εσταύρωναν οι Εβραίοι;

Αυτό, λοιπόν, το θεληματικό, το εκούσιο, δεν του το εκτιμούμε εμείς. Ερχόμενος ο Κύριος προς το εκούσιον πάθος, θεληματικά έρχεται μόνος του και δίδει τον εαυτό του να σταυρωθεί για το χατίρι του ανθρώπου.

Κι εμείς ούτε αυτό του το εκτιμούμε. Θα μπορούσε κανείς; Δεν θα μπορούσε.

Προσέξατε τι είπε το Ευαγγέλιο της Αποκαθηλώσεως την ώρα που πέθανε ο Χριστός μας. Είπε ότι ο Χριστός απέθανε κατά αντίθετον τρόπον απ’ ό,τι αποθνήσκουν οι άνθρωποι. Πώς αποθνήσκουν οι άνθρωποι; Αφήνουν το πνεύμα και κλίνουν την κεφαλή.

Ο Χριστός πώς απέθανε; Καὶ κλίνας τὴν κεφαλὴν παρέδωκε τὸ πνεῦμα. Πέθανε την ώρα που ήθελε. Δεν τον πεθάνανε, πέθανε. Αυτό δεν το εκτιμούμε εμείς. Μην νομίζουμε ότι ο Χριστός ήρθε στον κόσμο να κάνει εορτές.

Ή να μας δώσει την ευκαιρία να αμαρτήσουμε εμείς.

Θεληματικά. Ο θάνατος δεν είχε δικαίωμα επί του Ιησού. Ο Σατανάς δεν είχε δι' αξίωση επί του Ιησού. Δεν είχε αμαρτία. Και όπως δεν είχε αμαρτία, δεν μπορούσε ο Σατανάς να έχει δικαιώματα μαζί του. Όμως θεληματικά ο Χριστός απέθανε και κατέβη μέχρις Άδου ταμείων.

Και εσκύλευσε εκεί, εκήρυξε δυναμικά στους ανθρώπους που ήσαν στον Άδη. Οι οποίοι είχαν ακούσει το κήρυγμα του Ιωάννου, που είχε στείλει γρηγορότερα. Έχετε γνώμη, διότι χόρεψε καλά η Ηρωδιάς με τη Σαλώμη εκεί πέρα.

Γι' αυτό απεκεφαλίσθη ο Ιωάννης, γι' αυτό μόνον επέτρεψε και ο Ιησούς. Οικονομία γεγονότος θεϊκή. Γιατί; Ἵνα καὶ τοῖς ἐν ᾍδῃ εὐαγγελίσῃ Θεὸν φανερωθέντα ἐν σαρκί, ὁ αἴρων τὰς ἁμαρτίας τοῦ κόσμου. Οι μεν του παίρνουν το κεφάλι, αυτές οι γυναίκες.

Για να μην γκρεμίσουν το παράνομο κρεβάτι τους. Όμως ο Θεός κάνει ότι δεν καταλαβαίνει. Και τον αφήνει να πεθάνει, έστω και κατά αυτήν την έννοια. Για να κατέβει στον Άδη να κηρύξει. Γιατί όπως εκήρυξε εδώ ο Ιωάννης με σάρκα και με ψυχή σε εμάς εδώ τους ανθρώπους που είμαστε με σάρκα και με ψυχή, έτσι κατέβηκε στον Άδη και εκήρυξε ως πρόδρομος του Ιησού «Θεὸν φανερωθέντα ἐν σαρκί», «τὸν αἴροντα τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου». Ναι. Και κατέβηκε στα εν φυλακή πνεύματα στον Άδη, που ήσαν φυλακισμένα τα πνεύματα, με το πνεύμα του και τους εκήρυξε. Το ίδιο και ο Χριστός μας εδώ ως άνθρωπος ομίλησε σε ανθρώπους και ως πνεύμα ομίλησε στον Άδη, διότι ο Χριστός μας επήγε και μίλησε, κήρυξε στον Άδη.

Το κήρυγμα δε προϋποθέτει αποδοχή. Εγώ κηρύττω αυτή την ώρα· αν θέλετε ακούτε, αν δεν θέλετε δεν ακούτε. Δεν εκβιάζει κανέναν ούτε εδώ ούτε κάτω. Λένε όμως ορισμένοι: «Είναι δυνατόν, εφόσον βρισκόσαστε στην κόλαση κάτω εκεί, να μην τον εδέχτηκαν τον Χριστό;» Όλοι θα τον εδέχτησαν. Δυστυχώς δεν τον εδέχτησαν όλοι. Γιατί; Διότι δεν υπήρχε κόλαση και παράδεισος τότε, ήσαν όλοι μαζί, ώστε δεν ξέραν ότι υπάρχει και τίποτα καλύτερο, και εκεί την έπαθαν.

Όσοι τον εδέχτησαν, επίστεψαν, και τοῖς ἐν τοῖς μνήμασι ζωήν χαρισάμενος. Όσοι δεν τον εδέχτησαν όμως και εκεί, διότι αν ήταν κόλαση και παράδεισος, ποιος θα καθόταν στην κόλαση; Ευκαιρία είναι να φύγουμε, να περάσουμε από εδώ. Όχι, και ο Αβραάμ στον Άδη, και ο σφόδρα ηγαπημένος Δανιήλ στον Άδη, και ο Ιακώβ στον Άδη, και όλοι οι εκλεκτοί του στον Άδη, όλοι μαζί.

Τώρα θα σας δω εάν πιστέψετε. Και εκήρυξε, δεν τον εδέχθησαν, όπως και σήμερα κηρύττεται Χριστός, δεν τον δέχονται οι άνθρωποι. Το θεωρούν αστείο, δεν μπορούν να καταλάβουν από αυτά τα πράγματα. Λέγεται ότι κάποτε, ένα μικρό παράδειγμα πάνω σε αυτό θέλω να σας φέρω, ότι κάποτε εδόθηκε χάρις να ανοίξουν οι φυλακές, να φύγουν όλοι.

Και εκτύπησε η σάλπιγγα ότι άνοιξαν οι πόρτες: «Φύγετε, είστε ελεύθεροι». Δύο παίζανε και λένε μεταξύ τους: «Πιστεύεις τέτοια πράγματα; Κάτσε κάτω, ρε, να παίξουμε». Και εφόσον οι άλλοι έφυγαν έξω, αυτοί κάτσαν και παίζαν. Σε λίγο, δεν ξέρω πώς, γίνεται μια πυρκαγιά στη φυλακή και απανθρακώθηκαν.

Παρότι οι φυλακές ήταν ανοιχτές και οι άλλοι έφυγαν, όχι, συνέχιζαν το παιχνίδι. Α, δεν πιστεύεις σε τέτοια πράγματα. Το λένε και σήμερα αυτό. Πιστεύεις σε κόλαση, σε παράδεισο, μου λες τώρα εσύ. Αυτά τα φτιάξανε οι παπάδες.

Γιατί δεν πας εσύ, λοιπόν, να γίνεις παπάς, να φτιάξεις τέτοια, για να οικονομήσεις και πολλά; Για δεν πας. Αλλά δεν είναι αυτός ο λόγος. Με σατανικό τέχνασμα αποκοιμίζει τον άνθρωπο, να του λέει ότι έχει μονιμότητα εδώ, ότι δεν υπάρχει κόλαση και παράδεισος, ότι δεν υπάρχει Ανάσταση.

Ποιος πήγε λέει από εκεί για να μας πει λέει ότι υπάρχει εκείνος που ήρθε από εκεί και ξαναπήγε εκεί και μας περιμένει. Διάβασες ποτέ σου; Άνοιξες ποτέ σου τον οδηγό; Θα πεθάνεις εσύ. Όλοι θα πεθάνουμε. Εσύ θα πεθάνεις, άσε τους άλλους.

Γιατί αυτή είναι η απάντηση όταν θέτεις σ’ έναν άνθρωπο: «Θα πεθάνεις ή δεν θα πεθάνεις;» Η απάντηση δεν λέει ότι «θα πεθάνω», λέει «όλοι θα πεθάνουν». Εσύ θα πεθάνεις. Να εντοπίσουμε το θέμα, για να συζητήσουμε οι δυο μας.

Εφόσον θα πεθάνεις, λοιπόν, πες μου τι θα γίνει αν υπάρχει ζωή παραπέρα. Εσύ μου λες: «Δεν υπάρχει τίποτα». Αν υπάρχει, πες μου τι έχασα εγώ που πιστεύω ότι υπάρχει και τι εκέρδισες εσύ που πιστεύεις ότι δεν υπάρχει.

Πες μου, είναι καθαρά αστείος ο άνθρωπος αυτός, ο οποίος θέλει να καλύψει το θέμα της ζωής πέραν του τάφου. Διότι εάν ο Χριστός, αγαπητοί μου, ανέστη, ανέστη γι’ αυτόν τον λόγο. Γιατί πολλοί πιστεύουν στον Χριστό, αλλά δεν πιστεύουν τον Χριστό ως αναστάντα.

Στέκονται εκεί όπως εστάθησαν οι παππούληδές μας οι Αθηναίοι. Διαβάσατε ποτέ στο 17ο των Πράξεων,

Πράξεων, τα περιστατικά της Πνύκας εδώ στας Αθήνας, όταν ήρθε ο Παύλος και μας έφερε την υπόθεση του Χριστιανισμού εδώ, τον άκουσαν για πολλή ώρα. Μίλησε πολλά πράγματα· τους μίλησε από τους φιλοσόφους, τους μίλησε από τους ποιητάς τους δικούς τους, των Αθηναίων, τους μίλησε, οι οποίοι μιλούσαν για το Χριστό, για το Μεσσία. Αλλά όταν έφτασε στο σημείο ότι ο Χριστός ανέστη, εκεί τους φάνηκε τόσο αστείο, τόσο λήρος, που το παρακολουθείτε.

που τον παρακάλεσαν να διακόψουν τη συζήτηση και να ξανά τον ακούσουν σε κάποια άλλη συγκέντρωση. Δεν θέλανε καν να το συζητήσουν. Το απέρριπτον εκ προοιμίου, ότι δεν είναι δυνατό να υπάρχει Ανάσταση, να υπάρχει ζωή πέρα του τάφου.

Και αν δεν υπάρχει ζωή πέρα του τάφου, δεν πετάς τα μυαλά σου από τώρα, άνθρωπε; Τι κάθεσαι και βασανίζεσαι και σε απειλεί ο καρκίνος και σε απειλεί ο Ετζεβίτ και σε απειλεί ο σεισμός;

Και πάει το φιλοκάρδι σου έτσι, πέταξ τα μυαλά σου, αλλά δεν τα πετάς τα μυαλά σου. Γιατί; Γιατί μέσα υπάρχει μια φωνούλα η οποία μιλάει περί αιωνιότητος, ότι ο άνθρωπος δεν είναι αντικείμενο, ο άνθρωπος δεν είναι τσόφλι από καρύδι, ο άνθρωπος δεν είναι ψαροκόκαλο να το πετάξεις. Ο άνθρωπος κάτι άλλο πράγμα είναι, που έχει περιεχόμενο και έχει αποστολή, αλλά δεν αφήνει ο εγωισμός και η σάρξ. Ο εγωισμός και η σάρξ, αυτά τα δύο πράγματα είναι.

Αν πάνε 100 στην κόλαση, οι 98 πηγαίνουν από εγωισμό και από τη σάρκα τους. Αυτά τα δύο. Αν αυτά τακτοποιήσουν, όλα τα άλλα επίσης τακτοποιούνται. Εν πάση περιπτώσει, θα ήθελα σε αυτά τα οποία συζητούνται γύρω από το να προσβληθεί η Ανάσταση να μην πιστέψετε.

Μάλιστα υπάρχει μια τάξη ανθρώπων η οποία, μη γνωρίζοντας Γραφάς, κατηγορεί τον Χριστόν ότι ο Χριστός έλειψε από 12 ετών έως 30 και ασφαλώς πήγε στας Ινδίας και εκεί έμαθε την τέχνη του φακίρη και σαν φακίρης ήρθε και έμεινε ορισμένες ώρες μέσα στον τάφο και έτσι, έπειτα από μια νεκροφάνεια, ανέστη.

Αυτά τα κάνουν οι φακίρηδες. Ο Χριστός, λέμε, είναι 33 ώρες, αυτοί μένουν 70, 80· είναι ανώτεροι αυτοί από τον Χριστό; Τι πάει να πει 33 ώρες; Αφού ένας άλλος φακίρης μένει 70 ώρες.

Στέκονται με ανοιχτό το στόμα σαν χάνοι, συγχωρέστε με για την έκφραση, και το χάφτουνε αυτό το κουφέτο που τους δίνουν, ότι ο Χριστός ήταν φακίρης. Διότι, επαναλαμβάνω, δεν άνοιξαν ποτέ τους και δεν ξέρουν τι ακριβώς ήταν ο Χριστός και τι έκανε ο Χριστός.

Δράττομαι της ευκαιρίας να σας πω ότι ο Χριστός δεν έφυγε ποτέ από το Ισραήλ, ούτε ποτέ. Εκεί μέσα έμενε. Έχει γραφτεί ειδικό βιβλίο για το πού ήταν ο Χριστός από 12 ετών έως τα 30. Αλλά δεν διαβάζουν οι άνθρωποι και, εφόσον δεν διαβάζουν οι άνθρωποι, είναι φυσικό και να μην ξέρουνε επάνω στα θέματα αυτά.

Δράττομαι της ευκαιρίας, λοιπόν, να σας πω ότι ο Χριστός μας ουδέποτε εξήλθε από την Παλαιστίνη. Άλλωστε, θέλω να ξέρετε μια διαφορά μεταξύ του Κυρίου και των άλλων. Τι δηλαδή; Ότι οι φακίρηδες θάπτονται ζωντανοί, δεν θάπτονται νεκροί.

Αυτό και μόνο δίνει απάντηση σε όποιον λέει αυτά για τον Κύριο. Θάπτονται ζωντανοί οι φακίρηδες. Για να πεθάνει ο φακίρης, να του τραβήξουμε και μια λογχιά εδώ στην πλευρά, να χυθεί όλο το αίμα και το νερό. Και πήγαινε να τον θάψεις και περίμενε να τον δεις να ανασταίνεται. Το καταλαβαίνετε; Ο Χριστός απέθανε.

Επήγανε μάλιστα. Δεν πήγε ο Ιωσήφ και τον ζήτησε από τον Πιλάτο; Δεν είναι δυνατόν του λέει να πέθανε Και κάλεσε τον Κεντυρίωνα, τον επικεφαλής, Και του λέει πέθανε Και τότε το έδωσε. Και δεν πήγανε να κατεάξουν αυτού τα σκέλη, για να πεθάνει μαζί με τους άλλους.

Και τον βρήκαν πεθαμένον. Και δεν πήγε ο Ρωμαίος ο στρατιώτης και του έδωσε μια λογχιά; Και εξήλθε αίμα και ύδωρ από την πλευρά του. Εχώρισε δηλαδή ο ορός από το αίμα. Ξέρετε τι πάει να πει αυτό επιστημονικώς; Ότι είναι πεθαμένος.

Ο εφευρέτης του χλωροφορμίου, ο Σίμψον, καθηγητής του Εδιμβούργου, έχει, πρώτα να σας πω, δογματίσει στο θέμα αυτό, ότι ο χωρισμός του ορού, του ύδατος, από το αίμα είναι απόδειξις θανάτου. Και γι' αυτό και δεν κατέαξαν αυτού τα σκέλη, γιατί ήταν ήδη νεκρός.

Δεν πιάστηκε λοιπόν ένα φακύρι οσοδήποτε εκπαιδευμένον, γιατί φακύρι τι κάνουν.

Εκγυμνάζονται να χρησιμοποιούν το ενυπάρχον εις τον τάφον οξυγόνον με πολύ μεγάλην οικονομία και αντέχουν περισσότερες ώρες. Αλλά ζωντανοί όμως, δεν πεθαίνουν και μπαίνουν μέσα, δεν ανίστανται. Εδώ πρόκειται περί θανάτου. Απέθανε και ετάφη, εσφραγίσθη ο τάφος και εξήλθε εσφραγισμένου· η ζωή εκ του τάφου ανέτειλε.

Όπως εισήλθε και κεκλεισμένων των θυρών, δυο φορές στο υπερώον, που ήσαν συνηγμένοι διά τον φόβον των Ιουδαίων, μία ελλείποντος του Θωμά και μία παρόντος του Θωμά, και κεκλεισμένων των θυρών, έτσι εξήλθε και κλεισμένου και εσφραγισμένου του τάφου.

Η Εκκλησία μας δογματίζει: «Ὁ τὰς κλεῖς τῆς Παρθένου μὴ λυμηνάμενος ἐν τῷ τόκῳ, ἐφύλαξας τὰ σήμαντρα σῶα, Χριστέ, τοῦ τάφου σου». Τα σήμαντρα τα φύλαξες σώα, έμειναν έτσι όπως έμεινε και η παρθενία της Παναγίας Μητέρας σου.

Όπως της μητέρας σου δεν επείραξες την παρθενία όταν εξήλθες, ούτε όταν εισήλθες, την άφησες Αειπάρθενο, έτσι άφησες και τον τάφον εσφραγισμένον. Βέβαια οι άνθρωποι, πού να τα πιστέψουν αυτά τα πράγματα; Τους αφήνει ο εγωισμός τους;

Και πώς μπορεί να πιστέψουν σε ένα Χριστό, ο οποίος Χριστός αύριο θα τους καθίσει στο σκαμνί; Μιλούσε κάποτε ένας ιεραπόστολος σε ανθρωποφάγους. Τους μίλησε πολλά πράγματα. Τον ήκουαν ηδέως. Όταν έφτασε όμως στο θέμα της Αναστάσεως, ένας εκεί κάτω πετάχτηκε σαν ελατήριο.

«Αδύνατον!» φωνάζει στη γλώσσα του. «Αδύνατον!» «Δηλαδή τι αδύνατον;» «Δεν θα αναστηθεί! Δεν υπάρχει Ανάσταση!» Του φάνηκε τόσο περίεργο του ομιλητού, που θέλησε να βαθυστοχήσει γιατί δεν του αρέσει. Κάποιος θα έλεγε: «Να ξανάρθει στη ζωή αυτός, γιατί δεν θέλει;» Του λέει: «Γιατί αδύνατο;» Του λέει: «Αδύνατο, προχώρησε παρακάτω. Ανάσταση», του λέει, «δεν υπάρχει».

Σταμάτησε εκεί αυτός, κόλλησε, να δούμε γιατί δεν πρέπει να υπάρχει Ανάσταση. Για ποια ήταν η απάντηση, αυτός εσκέπτεται ως εξής, «Εάν», λέει, «υπάρχει Ανάσταση και αναστηθούν όσοι έχω φάει εγώ, τι θα γίνεται;» Καταλάβατε, έχει χούι η υπόθεση. Γι' αυτό δεν θέλουν την Ανάσταση και οι δικοί μας. Γι' αυτό τα θεωρούν αστεία. Δεν θέλουν να μιλάνε. «Μη μου το λες». Σου το λέω και σου το παραλέω, και θα στο πει και ο παπάς στ' αυτί και ο διάκος στο κεφάλι.

Και αλίμονος, αλίμονος! Θα στο πει είτε το θέλεις είτε όχι, είτε σε μαζέψουν από καμιά τηλεγραφοκολώνα είτε δεν ξέρω τι. Θα στο πει κάποια μέρα κάποιος και τότε θα καταλάβεις, αλλά θα είναι αργά όμως τότε που θα στο πει και θα μου το πει. Δεν υπάρχει άνθρωπος ο οποίος δεν πρόκειται να πιει αυτό το ποτήρι.

Ο Θεός έγινε άνθρωπος και πέθανε. Η Παναγία γέννησε το Θεό και πέθανε. Εμείς ποιοι θα είμαστε που δεν θα πεθάνουμε; Θα αποθάνουμε. Εξαρτάται όμως από εμάς πώς θα πεθάνουμε. Αυτό είναι στο χέρι το δικό μας.

Ο Χριστός μας άφησε μια ζωή να πεθάνουμε καλά και να μη φοβόμαστε τον θάνατο. Αλλά εμείς δυστυχώς δεν το κάνουμε. Φίλος Χριστός όμως λέει μάλιστα ότι θα αναστηθούν και όλοι Ανέστη Χριστός και ουδήσαι το μνήμα Τι Στα μνήματα κανένας; Όλοι θα αναστηθούν.

Ναι, θείε Χρυσόστομε, θα αναστηθούν. Αλλά θα αναστηθούν όλοι περιστέρια; Εξαρτάται. Αν ταφούνε περιστέρια, θα αναστηθούν περιστέρια. Αν ταφούνε κοράκια όμως, θα ταφούνε κοράκια, θα αναστηθούν κοράκια.

Αυτό εξαρτάται από τον άνθρωπο. Εγώ ξέρω ότι οι τάφοι θα ανοίξουν. Τώρα, τι θα βγάλει από μέσα; Ό,τι του έχει εμπιστευθεί. Δεν υπάρχει πιο σίγουρο. Ό,τι να έχετε στην τράπεζα ή στο θησαυροφυλάκιο, όχι, δεν είναι εξασφαλισμένα αυτά όσο είναι εξασφαλισμένος ο τάφος.

Ο τάφος ό,τι του δώσεις, αυτό θα αποδώσει. Έδωσες μετάνοια, εξομολόγηση, πίστη, έργα; Αυτά θα αποδώσει. Έδωσες απιστία, σαρκολατρία, μόδα, διαβολές και λοιπά; Αυτά θα αποδώσει. Ό,τι του έδωσες, το επιστρέφει, όταν, ἐν κελεύσματι καὶ ἐν φωνῇ ἀρχαγγέλου, θα ανοίξουν οι τάφοι. Τα πράγματα θα είναι όπως ακριβώς τα έφτιαξες με τα ίδια τα χέρια, άνθρωπε.

Οι άνθρωποι πήγανε στην εκκλησία, οι άνθρωποι έθαψαν τον Χριστό. Παρηκολούθησαν την κηδεία του, αλλά δεν πιστεύουν στην Εκκλησία. Δεν πιστεύουν σε εκείνα τα οποία εδιδάχθησαν όταν πήγαν και κήδευσαν τον Χριστό.

Έχω στο χέρι μου το Εγκόλπιο της Μεγάλης Εβδομάδος, το οποίο και εσείς σήμερα, ή κάποια Σύνοψη ή κάποιο Συνέκδημο, το 95% των θρησκευομένων σήμερα κρατούν στο χέρι τους. Όταν επέστρεψε ο επιτάφιος από την περιφορά.

Τον εσήκωσαν οι περισσότεροι στην πόρτα. Και πέρασε από κάτω ο λαός, ζητώντας την ευλογία του Ιησού. Ψέματα, βέβαια, όλα αυτά. Διότι, ξέρω, οι περισσότεροί μας ούτε καν τον θέλουμε να έχει γνώμη. Ούτε στη σάρκα μας, ούτε στο κρεβάτι μας, ούτε στα λεφτά μας, ούτε στη χύτρα μας.

Πουθενάν τον θέλουμε Όμως, έστω και στα αστεία, περάσαμε από κάτω. Όταν μπήκαμε μέσα, ο δεξιός ψάλτης έστρεψε να διαβάσει μια προφητεία, η οποία προφητεία είναι γραμμένη 800 χρόνια περίπου π.Χ., Από τον προφήτη Ιεζέκυλ Συγκεκριμένως, από το 37ο κεφάλαιό του. Εκεί αναφέρεται ότι θα αναστηθούμε, εκεί ομιλεί για την Ανάσταση, και οι άνθρωποι λένε «εδώ είναι η κόλαση, εδώ και ο Παράδεισος», δεν πιστεύουν στην Ανάσταση. Τότε γιατί πήγες στην Εκκλησία; Γιατί πέρασες από κάτω από τον Χριστό; Γιατί στάθηκες και άκουσες αυτό; Γιατί το κρατούσες αυτό; Γιατί δεν το αφήνεις από το χέρι σου; Ξέρεις τι λέει αυτό; Λέει ότι θα αναστηθείς και θα ξαναγίνεις άνθρωπος.

Όχι άγγελος, που λένε ορισμένοι· άνθρωπος όπως είσαι θα ξαναγίνεις. Μόνο δεν θα υπάρχει φύλο, δηλαδή αρσενικά και θηλυκά. Θα είναι ισάγγελοι, ουδέτεροι όλοι. Ακούστε τι λέει, λοιπόν, αν δεν το ακούσετε εκεί.

Και όποτε πάτε σπίτι σας, να κάθεστε, διαβάστε με προσοχή.

Ἐγένετο ἐπ’ ἐμέ, λέγει, χεὶρ Κυρίου, καὶ ἐξήγαγέ με ἐν πνεύματι Κύριος καὶ ἔθηκέ με ἐν μέσῳ τοῦ πεδίου, καὶ τοῦτο ἦν μεστὸν ὀστέων ἀνθρωπίνων. Ο Ιεζεκιήλ λέει: «Με έπιασε το χέρι του Θεού και με έβγαλε σε μια πεδιάδα μεγάλη που ήταν γεμάτη από κόκαλα ανθρώπινα».

Και περιείγαγε με επ' αυτά κύκλος εν κύκλο και με γύρισε γύρω γύρω στην παιδιάδα για να τα είδω από κοντά «Καὶ ἰδοὺ πολλὰ σφόδρα ἐπὶ προσώπου τοῦ πεδίου ξηρὰ σφόδρα», κατάξερα. Και είπε πρόσμεν ο Κύριος, Ιεάνθρωπο, εις ζήσετε τα ωστέα ταύτα, τι λες τι λέει, μπορεί αυτά τα ξερακόκαλα να ζήσουνε, είχε ταπείνωση ο άνθρωπος, όπως και εμάς που τα ξέρουμε όλα, και είπε, Κύριε, Κύριε, σοι επίσταστε ταύτα, τι με ρωτάς, τι ξέρω εγώ από αυτά τα πράγματα.

«Καὶ εἶπεν πρός με, προφήτευσον ἐπὶ τὰ ὀστᾶ ταῦτα καὶ ἐρεῖς αὐτοῖς· τὰ ὀστᾶ τὰ ξηρά, ἀκούσατε λόγον κυρίου». Μιλάει ο Θεός. Τι μιλάει; «Τάδε λέγει κύριος τοῖς ὀστέοις τούτοις». Τι τους λέει; «Ἰδοὺ ἐγὼ φέρω εἰς ὑμᾶς πνεῦμα ζωῆς καὶ δώσω ἐφ᾿ ὑμᾶς νεῦρα καὶ ἀνάξω ἐφ᾿ ὑμᾶς σάρκας καὶ ἐκτενῶ ἐφ᾿ ὑμᾶς δέρμα καὶ δώσω πνεῦμά μου εἰς ὑμᾶς καὶ ζήσεσθε καὶ γνώσεσθε ὅτι ἐγώ εἰμι κύριος».

Αυτά λέει η πίστη. Τι πάει να πει αυτό; Ότι όσοι θα ζήσουν θα πάρουν σάρκα, θα πάρουν νεύρα, θα πάρουν δέρμα, θα πάρουν πνεύμα, θα σηκωθούν.

Θα σηκωθούν. Τι πάει να πει; Όταν ξαναγίνει ο άνθρωπος άνθρωπος, οτιδήποτε κι αν υπάρχει σήμερα. Όχι θηρία αν τον φάγανε, όχι φίδια αν τον φάγανε, όχι λιοντάρια αν τον φάγανε, όχι ψάρια αν τον φάγανε, καρχαρίες. Ό,τι θέλει να γίνει, θα ξαναγίνει άνθρωπος. Από τότε άλλωστε που διεσπάσθη το άτομο, κι αυτή η επιστήμη παραδέχεται ότι η ύλη δεν χάνεται, αλλάζει όψη, την όψη αλλάζει, τα μόρια υπάρχουν. Και αυτοί που μας φάγανε στη θάλασσα, οι καρχαρίες, μας απέβαλαν και είμαστε μέσα στο νερό, και τα θηρία που μας φάγανε στη στεριά μάς απέβαλαν και είμαστε εκεί.

Τα πάντα υπάρχουν του ανθρώπου και κάποια μέρα θα δοθεί εντολή από τον Θεό και αυτά θα μαζευτούν και θα ξαναφτιάξουν τους σκελετούς και τους ανθρώπους. Αυτά του λέει πέστους, πράγματι ο Ειδεκήν λέει Και προεφύτευσα καθώς ενετήλα τόμη, κύριος, όπως μου είπε Και γένετο φωνή εν το εμέ προφητεύσε και ιδούς σεισμός Και προσήγαγε τα οστά εκάτερον προς την αρμονία ναυτού Όπως το κούνησε αυτό το κόσκινο με τα κόκαλα, με τα οστά, ήρθε, λέει, το καθένα και πήγε στη θέση του.

Στη θέση του δεν πήγε της γυναικός μου το πόδι στο δικό μου, ούτε στο δικό σας· του καθενός επήγε στο πόδι, στο χέρι του, εκεί που πρέπει. Έγινε συναρμολόγηση, εκάτερον προς την αρμονία αυτού. Και ιδού, εγώ κοιτούσα, λέει, και ιδού επ’ αυτά νεύρα. Νεύρα πρώτον, βλέπετε, κόκκαλα έτσι, νεύρα. Τα νεύρα τι είναι; Έβαλε, λέει, συνάζει γύρω γύρω. Να το δεις, έχετε δει τι ρόλο παίζουν;

Πώς όλο παίζουν τα νεύρα στον άνθρωπο. Αν τα νεύρα σου δεν πρόκειται να σε μαζέψουν, τίποτα, ούτε σε τσουβάλι. Άλλωστε τι είναι το σώμα του ανθρώπου; Ένα τσουβάλι, όχι; Μέσα κόκαλα και μερικά άλλα πράγματα, το δέρμα απ' έξω είναι ένα τσουβάλι. Τη ρίγα, αν τα νεύρα φύγουν, μπορώ εγώ να κινηθώ; Μπορείτε να περπατήσετε; Μπορείτε να σταθείτε; Τα νεύρα πρώτον. Έτσι μπαίνουν και αυτά.

Είδατε; Αν κοιτάξετε και την υπόλοιπο δημιουργία, πάρετε μια σουπιά. Τι της έχει βάλει μέσα η Σοφία του Θεού; Ένα πράγμα σαν αφρολέξ. Ένα κόκαλο να την κρατάει, αλλά τόσο κούφιο, τόσο ελαφρό.

Πάρετε ένα καλαμάρι. Τι του έχει βάλει μέσα; Θα δείτε μια μεμβράνη. Δεν βλέπουμε εμείς τώρα από τη σάρκα μας και από το εγώ μας, δεν βλέπουμε τη Σοφία του Θεού, που τα πάντα ομιλούν για την Παντοδυναμία και την Πανσοφία του Θεού, αλλά δεν τα βλέπουμε. Είμαστε τυφλοί. Αυτό, πρέπει να ζητάμε υγεία; Δεν πρέπει να ζητάμε τίποτα. Μάτια δώσ' μας να δούμε την αγάπη σου και την Παντοδυναμία σου.

Και τότε θα κουρελιαστούμε, θα πέσουμε κάτω. Ιδού, λέει, βλέπω νεύρα. Μπήκαν τα νεύρα πρώτα, έπειτα σάρκες ἐφύοντο και ανέβαινε επ' αυτά δέρμα επάνω. Έκλεισε τώρα, έγιναν άνθρωποι. Πνεῦμα οὐκ ἦν ἐν αὐτοῖς, πτώμα μόνο, δηλαδή είναι ένα λείψανο κάτω.

Είδε λείψανα. Όλα αυτά τα οστά συναρμολογήθηκαν και έγιναν λείψανα. Αλλά πνεύμα δεν υπήρχε, ψυχή δεν υπήρχε μέσα ακόμη. Και είπε προς με· προφήτευσον, υἱὲ ἀνθρώπου, προφήτευσον ἐπὶ τὸ πνεῦμα.

«Προφήτευσον», καὶ εἶπε, «τῷ πνεύματι· Τάδε λέγει Κύριος· Ἐκ τῶν τεσσάρων πνευμάτων ἐλθὲ καὶ ἐμφύσησον εἰς τοὺς νεκροὺς τούτους, καὶ ζησάτωσαν». Να έρθουν τα πνεύματα των ανθρώπων, οι ψυχές των ανθρώπων αυτών, να ζήσουν. «Καὶ προεφήτευσα καθότι ἐνετείλατό μοι, καὶ εἰσῆλθεν εἰς αὐτοὺς τὸ πνεῦμα, καὶ ἔζησαν καὶ ἔστησαν ἐπὶ τῶν ποδῶν αὐτῶν, συναγωγὴ πολλὴ σφόδρα».

Αυτά ελέχθησαν για την κυριαρχία του Χριστού επί του θανάτου: «Πάω εγώ κάτω για να αναστήσω εσάς. Εάν δεν πάω εγώ κάτω να νικήσω τον Άδη και να σκυλεύσω τον Άδη, αλίμονό σας».

Όλους σας θα σας πηγαίνανε στο Κερατσίνι, κάτω εκεί, να σας φτιάχνανε για λίπασμα, εάν δεν πάω εγώ. Όταν πάω εγώ, τα πράγματα αλλάζουν και συνεχίζουν. «Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρός με λέγων· Υἱὲ ἀνθρώπου, τὰ ὀστᾶ ταῦτα πᾶς οἶκος Ἰσραήλ ἐστιν» — ο κόσμος, λέει, όλος είναι — και αυτοί λέγουν…

Κόκαλα ξερά, μου λέτε εμένα για ζωή τώρα; Διὰ τοῦτο προφήτευσον καὶ εἰπὸν πρὸς αὐτούς· Τάδε λέγει Κύριος Κύριος· Ἰδοὺ ἐγὼ ἀνοίγω τὰ μνήματα ὑμῶν καὶ ἀνάξω ὑμᾶς ἐκ τῶν μνημάτων ὑμῶν καὶ εἰσάξω ὑμᾶς εἰς τὴν γῆν τοῦ Ἰσραήλ. Καὶ γνώσεσθε ὅτι ἐγώ εἰμι Κύριος, ἐν τῷ ἀνοῖξαί με τοὺς τάφους ὑμῶν, τοῦ ἀναγαγεῖν με ἐκ τῶν τάφων τὸν λαόν μου.

Ποιος τα άκουσε; Ποιος τα πρόσεξε; Ποιος τα κήρυξε; Τίποτα.

Μόνο κοιτάξαμε να κατασπαράξουμε τον επιτάφιο, να τον γδύσουμε, να πάρουμε δήθεν ευλογία και λοιπά, όσον έχουμε ανομία και κατάρα επάνω μας. Διότι δεν ηθελήσαμε ποτέ να ιδούμε στα σοβαρά περί τίνος πρόκειται.

Επιτρέψτε μου να σας διαβάσω ένα άλλο, να σας πιστώσω αυτό. Διαβάζω από το 20ό κεφάλαιο της Αποκαλύψεως, στίχος 11 και κατωτέρω. Λέγει το εξής: καὶ εἶδον θρόνον μέγαν λευκὸν καὶ τὸν καθήμενον ἐπ' αὐτῷ.

Οὗ ἀπὸ προσώπου ἔφυγεν ἡ γῆ καὶ ὁ οὐρανός, καὶ τόπος οὐχ εὑρέθη αὐτοῖς. Είναι η ώρα της κρίσεως εδώ.

Καὶ εἶδον τοὺς νεκρούς, τοὺς μεγάλους καὶ τοὺς μικρούς, ἑστῶτας ἐνώπιον τοῦ θρόνου· καὶ βιβλία ἠνοίχθησαν, καὶ ἄλλο βιβλίον ἠνοίχθη, ὅ ἐστι τῆς ζωῆς. Ένα βιβλίο που είναι γραμμένοι όλοι οι άνθρωποι.

Αλλά και ένα βιβλίο, που είναι το βιβλίο της ζωής, που είναι οι βαφτισμένοι. «Και εκρίθησαν οι νεκροί εκ των γεγραμμένων εν τοις βιβλίοις κατά την πίστην αυτών και τα έργα αυτών. Και έδωκεν η θάλασσα τους νεκρούς τους εν αυτή», γράφει, «και κράταγε. Και ο θάνατος και ο Άδης έδωκαν τους νεκρούς τους εν αυτοίς. Και εκρίθησαν έκαστος κατά τα έργα αυτών». Και η θάλασσα θα δώσει αυτούς που κρατάνε, και ο Άδης...

Και τα βουνά και τα φαράγγια θα τα δώσουν. Και θα συναρμολογηθούν μια ημέρα και θα αναστηθούν οι άνθρωποι. Είτε το θέλουν είτε όχι, είτε το πιστεύουν είτε όχι. Δεν ξέρω εσείς πώς πολιτεύεστε έναντι της Αναστάσεως του Ιησού.

Πιστεύουν ορισμένοι, όπως σας είπα γρηγορότερα, στον Χριστό μόνο στον κόσμο τούτο. Καλός ο Χριστός, ωραία η διδασκαλία Του, ωραία όλα αυτά τα πράγματα.

Ακούστε, λοιπόν, μια γνώμη του Παύλου. Αν δεν θέλετε να πιστέψετε στον Χριστό, γιατί ο Χριστός είναι ιστορικό πρόσωπο, δεν μπορείς να τον απορρίψεις. Δεν μπορείς να μου λες ότι ο Βούδας είναι ιστορικό πρόσωπο και ο Μωάμεθ είναι ιστορικό πρόσωπο και ο Χριστός δεν είναι ιστορικό πρόσωπο, διότι αυτοί δεν συνεκίνησαν τίποτα και δεν άφησαν τίποτα.

Ο Χριστός, στο πέρασμά του, με τους δώδεκα ξυπόλυτους, αόπλους κήρυκάς του, ανεμόχλευσε το παν, γκρέμισε καταστάσεις, θεούς εξέβαλε, τα πάντα, και γράφουν όλοι οι κατεργαραίοι του κόσμου 1979 σήμερα.

Από πού, από Βούδα, από πού, από Μωάμες, από Πάπα, από πού, από Ρώσελ, από τον άλλον τον Προτεσάντη εκεί πέρα, από το Λούθουρ, από πού, από Ιησού Εσταυρωμένου Ναζαρινού, από κτίσεως Ρώμης, όχι, από κτίσεως κόσμου, όχι, από σωτηρίου έτος του Ιησού Χριστού Εσταυρωμένου.

Εκ των λόγων του κρινώθε, θα του πει αύριο πονηρέ Για να τον ρωτήσει πόσο γράφεις, γράφω 1979 Από που μετράς, καταλάβατε Γράφει, λοιπόν, εδώ ο Παύλος ένα ωραίο: Είναι στο 15ο κεφάλαιο στην 1η προσκορυθίου της επιστολής Ει δε Χριστός, λέει, κηρύσσεται ότι εκ νεκρών εγήγερται, Πως λέγουν στις νέες έξι μόνο τη ανάσταση νεκρονού και στη Λοιπόν κηρύβεται ο Χριστός ανέχει Πώς λέτε λέει ούτε θα αναστεθούν οι άνθρωποι. Ή δε ανάσταση νεκρών ουκ εστί. Ουδέ Χριστός εγήγερθε. Διασπεριτός ούτε ο Χριστός εγήγερθε, αν δεν αναστεθούν οι άλλοι.

Ει δε Χριστός ουκ εγήγερται, κενόν άρα το κήρυγμα ημών, κενή δε και η πίστις υμών. Άρα, λέει, ωραία, χαμένα όλα αυτά τα οποία σας ζητούμε τώρα, αν ο Χριστός δεν εγήγερται. Ευρισκόμεθα δε και ψευδομάρτυρες του Θεού, ότι εμαρτυρήσαμεν κατά του Θεού ότι ήγειρεν τον Χριστόν.

Λέμε και ψέματα εναντίον του Θεού, ότι δήθεν ανέστη ο Χριστός, εφόσον δεν ανέστη ο Χριστός.

Ήπερ άρα νεκροί ούτε γύρονται, ήγαρα νεκροί ούτε γύρονται, ούτε ο Χριστός έγιγερτε Αν λοιπόν δεν αναστηθούν οι νεκροί, ούτε ο Χριστός, λέει, ηγέρθη. Εἰ δὲ Χριστὸς οὐκ ἐγήγερται, ματαία ἡ πίστις ὑμῶν· ἔτι ἐστὲ ἐν ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν. Πάμε χαμένοι, μένουμε με τις αμαρτίες μας.

Ἄρα καὶ οἱ κοιμηθέντες ἐν Χριστῷ ἀπώλοντο. Κι αυτοί που πίστεψαν για μια στιγμή σε Αυτόν, κι αυτοί πάνε χαμένοι. Τι λέγει τώρα; Βγάζει ένα συμπέρασμα: Εἰ ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ ἠλπικότες ἐσμὲν ἐν Χριστῷ μόνον,

Ελεεινότεροι πάντων ανθρώπων εσμέν. Αν πιστεύουμε στον Χριστό ότι ήταν ένας αναμορφωτής, ένας καλός άνθρωπος, και κήρυξε αγάπη και λοιπά, αλλά για εδώ όμως, για τη ζωή ταύτη, είμαστε, λέει, οι ελεεινότεροι των ανθρώπων. Λέγει ο Παύλος, το τέρας αυτό της μορφώσεως.

Διότι, όταν ήρθε εδώ ο Παύλος, τους ξεκούνησε, τους ξετίναξε όλους από τα δικά τους τα βιβλία εδώ πέρα. Οι πατέρες σας, οι λυρικοί ποιητές οι δικοί σας και οι φιλόσοποι ομιλούν για αυτό που σας κηρύττω εγώ τώρα.

Ε, πράγματι, αν διαβάσουμε τον Πλάτωνα, αν διαβάσουμε τον Σωκράτη, τον Αριστοτέλη, θα δούμε ότι ομιλούσαν για τον Χριστό. Ε, όχι, δεν μιλούσαν βέβαια όπως μιλούσαν οι Εβραίοι, δεν είχαν τόσο φως, όμως ομίλησαν.

Εδώ ο Πλάτων παρουσιάσει εκ των υστέρων σε έναν που τον έβριζε, παρουσιάσει εκ των υστέρων, πλέον ως δείτε προ Χριστού και του λέει αδελφέ γιατί κολάζεσαι, ε ποιος είσαι εσύ γιατί κολάζουν, εγώ του λέει είμαι ο Πλάτων, αυτόν που βρίζεις εσύ Εγώ του λέει έζησα πριν Χριστού, ναι «Έγραψα όμως εγώ για τον Χριστό», του λέει, «το ξέρεις; Με έχεις διαβάσει;» «Και όταν ήρθε κάτω», λέει, «εγώ τον πίστεψα τον Χριστό.» Κι είμαι θεσοσμένος, μην κολάδεσαι, του λέει

Διαβάζετε ή διαβάζετε εφημερίδα και την Ελευθεροτυπία; Διαβάζετε τα κείμενα. Να δείτε τι υπάρχει γραμμένο επάνω στα θέματα της πίστεώς μας. Μεγάλο λοιπόν το θέμα της Αναστάσεως, αγαπητοί. Αλίμονο από αυτούς που σπάνε τα πιάτα απάνω στο κιβούρι των νεκρών.

Αλίμονο από αυτούς που γυρίζουν τα κάδρα στα σπίτια τους. Αλίμονο από αυτούς που διώχνουν το γλυκό από το σπίτι, μην γλυκαθεί ο Χάρος και ξαναέρθει. Αλίμονο από τους ανθρώπους αυτούς που κηρύττουν τον πόλεμο του Χριστού.

Και δεν πηγαίνουν στην εκκλησία, γιατί πέθανε κάποιος δικός τους. Ο άνθρωπος δυστυχώς κατήντησε χειρότερα από το κλωσοπούλι.

Κωσοπούλη είναι μέσα στο αβγό, μέσα στο τσουφ και κάθεται εκεί ζαρωμένο Και του λέει η μάνα του απ' έξω, αυγής, όπου όπου όχι όχι Γιατί έτσι δεν κάνουμε εμείς; Πεθάνει κανείς, «όπου όπου». Δεν θα είχε πεθάνει ο άνθρωπος, γιατί δεν είναι ελευθερία ο θάνατος.

Τι είναι αυτό που σε φοβίζει; Σε φοβίζει γιατί έχεις βρόμικα κατάστιχα. Δεν σε φοβίζει ο θάνατος· σε φοβίζει η κρίση που είναι πίσω από τον θάνατο. Αυτό σε φοβίζει· θα δώσεις λογαριασμό. Φοβείται ο ταμίας που είναι τακτοποιημένος, που είναι ενημερωμένα τα βιβλία του και τακτοποιημένα; Φοβείται τον έλεγχο, οποιαδήποτε ώρα κι αν έρθει;

Ποιος τον φοβείται; Αυτός που έχει υπεξαιρέσει το ταμείο και τα έχει πάει με τη γλεντάδα του. Ή τα έχει παίξει στα χαρτιά ή τα έχει πιει στην ταβέρνα· αυτό τον φοβίζει. Αυτή είναι και η περίπτωση αυτή. Τι είναι ο άνθρωπος; Ένα κλωσσόπουλο είναι ο άνθρωπος. Τι είναι η σάρξ του, αυτή την οποία εμείς χειροκροτούμε και την φτιάξαμε, δεν ξέρω πού τη φτιάξαμε, και τη γδύσαμε και τη βάλανε στα περίπτερα σήμερα; Και τι είναι; Ένα τσόφλι είναι, το οποίο το πιάνεις και το πετάς. Χοῦς εἶ καὶ εἰς χοῦν ἀπελεύσει.

Ποιο είναι το περιεχόμενο, το εσωτερικό; Το πουλί, αυτό που είναι από μέσα, αυτό είναι το περιεχόμενο, δεν είναι το άλλο. Το αυγό είναι το τσόφλι ή το μέσα είναι; Το μέσα είναι, αδιαφόρως αν δεν εννοείται αυγό χωρίς το τσόφλι, όπως δεν εννοείται και άνθρωπος χωρίς την σάρκα· χρειάζεται και αυτή.

Πόσοι θάνατο το πουλί όταν η μάνα του πάθα να το ρωτάει Μια και δυο βγαίνει το πουλί έξω, βλέπει ήλιο, περπατάει, νοικοκυρά, έτοιμο το φαγητό. Βρε, τι κορόιδο ήμουνα που έλεγα να μείνω εκεί μέσα. Εδώ ο θάνατος παρεχωρήθη από τον Χριστό, Ή να μην το χακώνε όνειον γέννητε Αλλά σήμερα δεν υπάρχει θάνατος, γιατί υπάρχει ανάσταση μετά τον θάνατο.

Κἂν ἀποθάνῃ, ζήσεται. Αλλά εξαρτάται πάλι από αυτόν, εάν θα πεθάνει θάνατον χριστιανικόν, σωστόν, ή θα πεθάνει θάνατον σατανικόν, διότι κατά την κρίση θα βρει, όπως σας είπα γρηγορότερα, ό,τι έσπειρε, ό,τι δεν επισκέφτηκε.

Είναι απαραίτητα αυτά για να διαφωτιστούμε απάνω στο θέμα της Αναστάσεως του Κυρίου μας και στη δικιά μας Ανάσταση, την οποίαν εύχομαι εις αλλήλους και εις πάντας. Αμήν.