Επιστροφή στο Χριστό

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

This is the continuation of last week's talk, as those of us who were together will remember.

We spoke about this season of the Triodion, and this season, as I told you then, contains many events, and it gives an opportunity to anyone who wants it, of course, always to the one who wants it, because I want you to hold on to that as your foundation.

The only one who never leans on anyone with His weight is God.

Although He made man without asking him, He does not save him without asking him. Man has great power with regard to eternity. I dare to tell you, greater even than God's. Man blasphemes God today. God does not touch him.

He is indifferent toward God. He turns his back on Him, and it does not bother him.

He does not care that one day this hymn will come to an end. The curtain will fall, the scenery will change. And then man will find himself face to face with the justice of God. And he will pay whatever he has to pay. But I say this: God has given man so much freedom today,

He gives a person such freedom that the person is left at a loss. He says: "What is going on here? Maybe there is no God at all — or if there is, He does not give Himself to us." But He does exist, and He does give Himself. Only He is long-suffering. In Greek that is a compound word, makrothymei: it means keeping anger far away, putting wrath at a distance. He holds back, and in a person's complete freedom He grants him the right to think it over — how he will act, whether he will receive Him or not.

whether he wants it or not. God does not want it by force, as we say, He does not want it by coercion, and this is very badly misunderstood. People say to me, if God existed He would do this, He would do that, He would cut off noses, He would put out, I don't know, eyes, He would cut off ears, He would punish this man. The justice of God is not acting today. The justice of God is that there is no rest, no peace. At some other time the justice of God will act. Today it does not act.

And do not be scandalised: God does not reward the righteous, the good, the honest, the upright one hundred percent, nor does He punish the unjust, the dishonourable, the wicked one hundred percent. No. Only partially, simply as signs, so that it can be seen, so that man can begin to grasp what all of this is about.

So I say, to come back to my point, this season is a season that holds a great deal in it, that is, if a person were willing to pay attention, he would be greatly benefited. The whole summary of the entire matter of man's existence is here, because if there is nothing beyond the grave, we might as well blow our brains out right now.

Is there any reason for us to be tormented and worn out? For what purpose, so that we can breathe oxygen, or so that we can eat tomatoes? What is the point? There is so much pain, so much sorrow, so much malice, so many tears in this world, that any joy is nothing compared to these ugly things that happen.

But the thing that exists, the thing that comforts a person and gives him some reason to fight, to endure in this world, is what is hidden behind it. And unfortunately, few people take care for that; most do not.

And one day, as I said, the curtain falls—and sooner than expected—and people find themselves like defendants, facing a reality they never imagined. But by then it is too late, because they have surrendered one half of themselves. For the human person is neither the body alone nor the soul alone. The union of the two is the human person. Separated from the body, the soul is spirit, while the body is the remnant left behind; together, the two make up the human person.

In any case. Human nature. One of the two went away condemned, and by the world's reckoning he should not have been condemned. What logic says that? A man who was not a thief, not dishonourable, not unjust, not this, not that, a man who gave alms, who gave a tenth of everything he had, a man who fasted, who practised self-control, who did all these things: who says that he should not go down to his house justified?

Human reasoning says exactly that. Yet it was the other man, who beat his breast and said, “God, be merciful to me, a sinner,” who, the Gospel tells us, went away justified. Try making sense of that with our human logic—it simply does not add up.

But that is not the secret. The secret is to show a person that he must change his nature. It is not enough to say, I am a good man. What do you have in your veins? You have blood from Adam. As long as you have blood from Adam, is it possible for you to be good? You cannot be good.

Your blood has to be changed and new blood has to be put in. That is why Christ came, to perform a transfusion on humanity, to give His blood to humanity, to change its blood. So that it would no longer live with the blood of Adam, but with the new blood.

This, of course, is a matter for the coming weeks. Because there is a beautiful presentation that throws light on how these things really stand. For it is easy for someone to beat his breast and say, 'God, be merciful to me, a sinner.'

And they think they are already there, that this is exactly what it is all about; but since that is not entirely how it works,

Christ brings out another great and beautiful parable, one that He Himself spoke, and about which people have said that if He had come into the world only to tell this parable and then leave, and had done nothing else, it would have been enough to teach man where he is going, why he fell, how he fell, and how he can one day return to the place from which he fell.

It's the parable we've all known since our school days, the parable of the Prodigal Son. It holds so much in so few words, with beautiful language, and what's in it really helps you grasp this secret. So it's not enough to beat your breast or your head. That's not enough.

Something more is needed. You have to learn another story. Yes, that is where you start from, that is what you keep your eye on, but that is not quite it. There is a method; a method is needed to reach him there.

You know that every ship has an anchor which it drops. Ships drop the anchor so that they will be safe at sea. From there they hold fast and they fight the waves. Man has his anchor too; he also has an anchor.

He does not drop it downward, or he drops it into his wallet. Some people keep their anchor in their wallet. Some keep their anchor in their youth, others in their learning, others in their health.

I have none of those, you say. You are wrong; you are not safe. Man drops his anchor upward, into heaven. Paul says this, it is not my own. He actually has it in the sixth chapter of Hebrews, in the last verse.

He says our safety, our anchor, is in heaven. You cast it and you take hold from there; that is, you take hold of Christ. If you do not take hold of Christ, do whatever you like. Christ is the anchor of man, of all men.

It makes no difference that some have rejected him. Some in ignorance, some knowingly, some for I do not know what reason. So this is what he wants to show now: that man absolutely has need of this Christ, because one day man fell.

That is why he told this beautiful parable, and he also wants to show where the centre of gravity lies in a human being; and he told this great and beautiful parable, which follows on from the Publican and the Pharisee.

He told it third in order; he had told two others just before it, in the fifteenth chapter of Luke. He is the only evangelist who reports this account. The first one he tells is a parable, a related one of course: that a shepherd had a hundred sheep and lost one, and he left the ninety-nine and went after the one.

And when he found it—after going down into the ravines to search for it—he came back bloodied and torn, and so forth. Yet he carried it on his shoulder and rejoiced, and he called the others to rejoice with him, because the lost sheep had been found.

That sheep is man, and the shepherd is Christ, who came down to earth for this lost one. Of course, for a sheep to be found, the sheep has to want it too. If the sheep goes off and eats and curls up somewhere out there and stretches out and says nothing, does not bleat, as we say, so that the shepherd can hear it, does not long for its mother, does not long to come back and does not bleat, then it does not make it easy for the shepherd to find it, and of course the wild beasts out there will eat it.

That is exactly how it is with man: if he does not will it, does not return, does not ask, does not desire it, then God does not will it either, because it is precisely where two wills come together that man's salvation lies. The second parable he tells: a woman lost a coin, a drachma, and she turned everything upside down, she swept the house, she did a thousand and one things to find the coin, and in the end she found it and went out and showed it — I have found the coin — so that they would rejoice with her.

Second, that is, he wants to say allegorically: if for one sheep, when he still had ninety-nine, it was not a serious matter; if for one coin there is such joy, such a search — then for one immortal soul should nothing be done at all?

And is this soul worth nothing? That is what this soul is like; that is what the soul is. And so, precisely because he has told these two parables, he then comes and opens the subject and says what you already know: that a certain man had two sons, one older, the other younger.

One day the younger says to his father, give me the share of the property that falls to me, give me my portion. You know, for us too, asking our father for a portion is rather shameful. Tell me why: where did you work, sir, where did you sweat, what did you contribute to any of this, that you now spring up and demand your share so you can leave?

So that you can take my sweat, my own labours, and squander them in reckless living, to the harm of your own soul and of others. Because when one person is lost, others are lost along with him; no one is lost alone, unless he kills himself.

But for the most part, we do not take our own lives physically; we take our own lives spiritually. And when we destroy ourselves spiritually, there are others beside us who are caught up in our whirlpool and dragged down into the depths with us. What have you truly earned by your own labor? The Apostle Paul puts it beautifully. He writes this to the Corinthians—though I do not know whether you ever open the New Testament.

He says there: man, what do you have that you did not receive? Did you bring anything with you out of your mother's womb? You brought nothing. And you will take nothing away either. That is why, as I was telling you the other day, burial shrouds have no pockets.

Because man is not going to take anything from here. Because you brought nothing here. Did you bring knowledge, did you bring eyes, did you bring feet? What did you bring here, where did you get them?

Where did you get them? Everything is on loan. So why do you boast as though you had not received it, saying, “It is mine”? You are simply a steward. Neither material nor spiritual things belong to you. No, you are mistaken. Everything is on loan; someone else has already done the work beforehand. There is another wisdom, another power, another source of being. Something beyond you and me is what has made us who we are. We do not reflect on this as deeply as we should, and that is shameful. But the father...

The father gave way. He acted as though he did not understand. Take them, my child, go with God's blessing, and let us see what you will do with them. In any case he gathered it all up, and one day he got up and left the house.

He attributes the rebelliousness to the younger son, not to the elder. Why? Because sin is younger than virtue; it came later. In the beginning there was no rebellion, there was no sin. It was introduced afterward: through the envy of the devil, death entered the world.

In any case, he left, he went off, but he squandered it all and lived a prodigal life. Yet it's only natural, as you know: sooner or later the wallet grows thin too, health slips away, youth withers, our friends abandon us, our girlfriends walk out. As long as we're in bloom, financially or physically, we have everybody around us.

But all of that, as you know, passes away; it wears out. So it was only natural that he too would come to a moment when these things ran short, when he was left without them. And he began, it says, to suffer; and on top of that, a famine broke out at the same time in that region, so that he was forced to go and attach himself to one of the men there, who evidently had a farm with swine, with pigs. And so it came to this, that this young nobleman who had gone off with his gold cuff links and his suitcases,

With all his finery—his fine shirts, his ties, his fedoras, and the like—he ended up becoming a swineherd. We have seen and read many stories like this, and we also have some firsthand knowledge of such things, if not from our own lives, then at least from the lives of people around us. We have seen such cases: people with every advantage, young men and women with great promise and sound preparation for a very different kind of life, and yet they end up...

They end up on the pavement, they end up in the underworld, they end up who knows where, ashamed by now even to say whose son they are, whose daughter they are. Because they weren't careful. And this doesn't only happen to people on the worldly level; it happens spiritually as well, to everyone who isn't careful and doesn't want to live close to the father's house.

And the father's house, spiritually speaking, is of course the Church. The Father is Christ, is God. But the Church has an order, it has a kind of inner rule, it has prayer, it has a different way of life. And a person says: I prefer my own way, so I'm going out to live my life.

And we hear of terrible things: some take their own lives, others are killed in the very act of sin. Because they laid claim to another man's wife, to another woman's husband, to the father of somebody else's children, and so on.

And we know what comes of it. It's true: many people don't want God, nor the Church, nor the Gospel, nor morality. They don't want it, and off they go to live their own lives. They imagine they're going to have a real life. That is where they will end up.

Because every pleasure of this world, every sweetness of it, is exactly of the kind Christ described. It is a carob pod. You are young, and I wish you long life. You didn't live through what happened during the occupation of Athens.

If you had lived through those days, you should have asked your elders about them. A time came—because we ourselves were prodigals—when on Athinas Street there were carts selling nothing, not even collard greens, but only carob pods. It was very telling: nothing but carob pods.

You know what carob pods are: they aren't for a human stomach, they're for the stomach of pigs. Of course we chew them a little, we taste a certain sweetness there, a certain pleasantness, but then we spit them out, because they aren't for our stomach.

That is what all the pleasures of the world are like. Whether it's the flesh you want, or food, or drink, or an embrace — whatever you want, you can imagine it. In the end you spit on that very pleasure, once it has run its course.

So there it is. But we haven't thought it through, we haven't reflected on it, and we imagine that this is the whole thing. Unfortunately it isn't. Unfortunately it isn't. This is not it. Pleasure, if we look at it as pleasure of the flesh, is a bonus, a small tip that goes along with the bearing of children.

Forgive the digression. The purpose, let us say, of the relationship between a man and a woman in a marriage is not chiefly pleasure. It is the bearing of children, and the pleasure is a tip given by God to the person who brings children into the world.

It isn't there for fornication, nor for adultery, so that we take the tip for ourselves and throw the empty shells back at God. But that is how we have taken hold of these things: we didn't listen, we didn't want to touch them, it doesn't suit us to hear them, and so they stay as they are.

But that isn't how it works.

He longed, it says, to fill his belly with the pods that the swine were eating, and no one would give him any. In other words, he would go to snatch some, and the pigs would come at him with their snouts to tear him apart. And you can imagine what this became of this boy, so delicately raised, who had gone off and all the rest.

See where he ended up. But when a person finally hits the very bottom, down there he is able to think. Let no one ever despair, wherever he may have ended up. I don't wish anyone to hit bottom. But if he does end up down there, under whatever circumstances, let him not despair.

Let him do what this young man did.

You know what it says — I don't know if you're reading along, so I won't quote it from memory, just to save us a little time. «But when he came to himself, he said…» What does that mean, «he came to himself»? In other words, where had he been until then? He was outside himself, beside himself. Anyone who acts against the laws — the moral laws, or the natural ones, or the laws of society — is, to put it simply, out of his mind. He is outside himself.

Now he came to himself, because everything he had been doing was against himself.

He could have lived the life of the flesh lawfully, right there at home — marry, raise a family of his own, and so on. But no, he had to go off and live his own life, his way, and he ended up herding pigs. Coming to himself, it says, he thought it over now and said, what am I doing here? How many hired servants of my father's have bread and to spare, and I am perishing with hunger.

Notice, he doesn't say, my brothers — because he had another brother too — he doesn't say, look how my brothers are living and look at me, how low I've sunk. No. He says, how many hired men, that is, how many workers back at the house eat and have food and bread left over, while here I am, about to be eaten alive by pigs over a couple of carob pods. "I will arise and go to my father, and I will say to him." So he says, I will get up, I will go to my father. I am going back.

This is a great decision: for a person to turn back. Sadly, a person is like an avalanche. At the top of a mountain, a little bird passes by and, who knows, stirs slightly, dislodging a little snow. That snow rolls down the slope, gathering more snow, and more, and more, until an entire mountain of snow comes crashing down and destroys many homes.

When a person hits the very bottom, that is where he can stop and think and say, if he still wants to, where was I, what was I meant for, and how did I end up here? And what can be done for me now? In any case, there is one thing I want to breathe into you, if I can, one thing I want to stay with you out of everything I am asking of you: never despair, no matter what happens.

Even if everything has closed in on you for the worse, as long as your chest is still breathing, that is a guarantee from God that He is waiting for us. There is salvation. Everything can be set right, everything can be put in order, behind that one word: metanoia, repentance.

Behind that word — repentance. Repent. This is where he ended up. He is repenting now for what he did, and he sees the consequences of it too, and he makes the decision to get up, to go home, to ask for forgiveness.

As the popular saying has it, a head that bows is never cut off. And in the theology of God Himself it says: a broken and humbled heart God will not despise.

There is no sin that cannot be forgiven, except the sin for which a person remains unrepentant and which he leaves unconfessed. If a person does not repent of some sin, or, although he knows about it, does not confess it, then he is choosing to remain with a primed stick of dynamite in his hands—and one day it will blow his brains out.

But that is his own fault. It is not that there is some sin that cannot be put right. A fall that cannot be repaired does not exist. Everything can be repaired, everything can be put in order in this world. I will get up, he says, and go to my father. But from I will get up to actually getting up, the distance is a long one.

And I don't know if it has ever happened to you, to repent of something and to say, yes, I really should go and make my confession, for example, and so on. And then the postponing begins, and the postponing of the postponing, and so on.

And on and on it goes. Satan will not let a person carry his repentance through, because from the moment a person repents and admits, yes, I am the one who fell, as David did. David, a king, a prophet, and he became an adulterer and a murderer, and with premeditation, with premeditation. He thought it out, he made plans. You understand how grave that is. And a man did it, a king did it, a prophet did it.

And when this same man was rebuked by Nathan the Prophet, he said, I have sinned against the Lord. Yes, I did this thing. And he received the answer immediately: and the Lord has put away your sin. It was settled at once, because he confessed, yes, I did it.

I am the one who did this thing. And it was against the will of God. I have sinned against the Lord. Very well, and the Lord has put away your sin. There is nothing, I repeat, that cannot be put in order. Except what is not repented of.

Something bad that I did and I do not repent of it, I hold on to my grudge, and so on. And what is not confessed, what I hold on to even though I know about it and I do not confess it. Those are the things God cannot cleanse and cannot set right, because we do not offer them to Him.

If we do offer them, that settles the matter. This man, if you read the Scripture, you will find that he got up and went to his father. And he arose and went to his father. First there is an intention: and I will arise and go to my father, that is repentance.

And then, and he arose, the carrying out of it, repentance put into action. He makes the decision, he cuts the rope, I am going.

Many people are afraid to go. They think the priest will do something to them, will set them straight, will give them who knows what, will lay a canon on them as a rule of penance, all sorts of things. These are the lies of that other one, the master craftsman, Satan. Whatever a person is carrying, let him go and bring it out into the open in this world.

Let him not hold on to it for that other world, because over there nothing gets settled. Here is where things get settled. And in this very parable Christ shows us exactly how a person must act. It is not enough to believe in God and to believe that here in his heart, in his soul, there is a nest of sins.

That is not enough. He also has to walk the rest of the road. Because to sin means you moved away from your father's house. You are a little prodigal son, in your own way. And if you want to come back, it will not be by your own road.

I am fine, I will give alms out of what I stole, and I will do this and I will do that. No, do not deceive yourself, there is no salvation by that route. Here is what you will do. You will repent, you will return. The Father will receive you, Christ will receive you, the Church will receive you, and she will restore you exactly as you ought to be restored.

And how did the father see him? While he was yet a great way off, still far away, he saw him. Say, for example, the son is coming from over here, from the Mesogeia. And the father is standing here, looking toward Faliro. Will he see him? Or is he looking toward home? If the son is coming from this direction, then what this means to teach us is this: God watches for a person and waits for a person along the very road by which he left. That is the road he must return by.

This is the way he will come, because this is the way he left. He left by stealing, so he will come back this same way, returning what he stole. He left by dishonouring, so he will come back this way, making it right. He left blaspheming, so he will come back this way, blessing.

It happens through what is called tautopatheia — like for like, by the very same road you took away. Not: "I stole, and now I'm turning back to God, and out of the stolen goods I'm giving alms."

He says, “Moses, no. What was stolen must be returned to its rightful owner, and if he wishes, let him give it as alms.” He says, “Moses, you must give from what is your own; you must not give from what was stolen.”

And this isn't a legitimate way either — taking stolen money to have chandeliers made for the church, to commission icons and so on, and to help orphans and widows. God doesn't take any of that into account. What He wants, rather, is what we call tautopatheia — that you make it right in kind, by the very same thing you did.

That saying of mine does not hold: I kill and I pay, I dishonour and I pay. No, sir. You dishonoured her. If she pleased you, then you must take her. You will marry her. Or the same thing towards the other person, and so on. So this shows that God wants you to set things right by the very way in which you sinned.

A lady was speaking to me on the telephone the other day, and what she said became the occasion for a talk. She tells me, you know, we bought a property. The contractor we bought it from put pressure on us, and we declared a lower price so that he would not be taxed heavily.

But I wanted to pay the full amount to the state, she says. And now, she says, I have about fifteen thousand drachmas that I have kept back from the state. The normal amount. The tax office did not charge me anything extra.

And I am thinking, she tells me, of giving that money to the poor. You have no right at all, I said. From what source are you drawing what you steal from the state in order to give it to the poor? Give what is your own to the poor, if you wish; this money you will give back to the state.

If today you have a thousand drachmas, take five tax stamps and cancel them, and keep doing that until you make up the amount you owe the state. And if you have one drachma that is truly your own, give it to the poor. You have no right to steal from the state in order to give.

There are many delusions like this in the world, and people find their own ways to make satisfaction. God does not accept them. That is why He says, I saw him and I was waiting for him — he had to come back by this road, and it was by that road that he did come back. He left as a rebel; he came back humbled. That is how it is.

He is teaching this to us, so that we will not be deceived into thinking that we can somehow satisfy the justice of God by a method of our own. The father, it says, saw him in that wretched state and was moved with compassion for him. He remembered how this child had left and how he was coming back.

In rags, unshaven, filthy. Living in a shack with pigs — do you understand now? And when there is such a great distance between the height he fell from and the depth he reached, then the compassion is all the greater.

And when there is such a great distance between the height he fell from and the depth he reached, then it is all the greater. He could not hold himself back; the father ran, it says, and fell upon his neck and kissed him.

He did not send him off to be washed, to be put in the wash tub, to be cleaned up and so on, and only then to be received. No — just as he was. This is God's longing; this is Christ's longing at the return of every soul. Every soul stained by any sin whatever is in exactly that condition.

And yet God rushes upon that soul and kisses it. To kiss in that way means, in our everyday language, he smothered him with kisses, as we say. There is another moment like this in the Gospel, when Judas was selling Christ, when he was betraying Him — he took our Christ in his arms and kissed Him fervently, the Evangelist writes.

He did not simply give him a kiss—and a false one at that, cheek to cheek, as we do today so that we do not leave our lipstick on other people. Not one of those false kisses of ours; he kissed him fervently, as though he wanted to devour him with kisses.

That is what the father did to him as well — showing the longing that is in God for the soul of a human being. Do you understand what a shock this must have been for the boy? By rights he should have expected the opposite, given what he had done, how he had insulted his father, and so much else.

And now he sees his father receiving him. How could he ever have imagined such a thing? By rights he should have lost his words altogether, but he did not; he began to speak out his repentance. The words he had said down there among the pigs, the ones he had been shaping, the preparation he had made.

And he says, he dared to say: Father, I have sinned against heaven and before you. I have sinned — do you know what that word means? Do you know what sin means? Missing the mark. He missed the target. Man's destination is over there, and this man went off in the other direction. The purpose of the target is that you strike the centre, and if you strike outside it, you have missed the mark. So: I have sinned, I have made a mess of everything, neither here nor there, nothing, I have lost it all. I am no longer worthy — I am no longer worthy to be called your son.

At that point he should have gone on and said the rest as well: Make me as one of your hired servants. His father did not let him; he cut him off right there. He cut him short. He would not let this child say it his own way. I have no need of slaves. I do not accept him as a slave.

I have angels and archangels as my servants. What I want is for him to be my child. To become my son. A slave does not feel at ease.

He feels at ease before the Lord, since the son and fellow heir feels at home in his Father’s house, in the palace. And this teaches us that God did not come to make human beings slaves, but to set them free. It makes no difference if a person willingly acknowledges Christ as his Lord and calls himself a servant. One day I heard...

One day, when I was travelling to Patras, I heard this from a student: "There is no way I can accept slavery." Are you free? I asked him. Of course, he says, I'm free. Are you a fornicator, I asked him, or not? And what does that have to do with it, he says. You are a slave of the flesh, a slave of Satan. How can you tell me you are free? What does "free" even mean, I said to him. Do you know anything about freedom? Go and read Saint Anthony the Great, and get from him the definition of freedom. What does it mean, that you're free? To do crazy things, to make yourself a slave to the flesh, to the world, to your own ego, to your own advantage. Where is your freedom in that?

But sit down, I told him, and let me explain what it means. And he says to me, I can't stand Paul — that a Paul, a giant of learning, should call himself a slave of Jesus Christ. Don't rush ahead, I told him. Sit down, and don't do an injustice either to the Gospel or to Christ when you haven't studied them.

When it comes to your own field of expertise, you may have something to say. But you cannot speak about Christianity without having studied it. You do an injustice both to Christianity and to yourself. So listen. This is what I told him, and I will take this opportunity to say it to you as well: what is Christ seeking to teach us, and why?

And this is how things really are. In the days of the slave trade, when human beings were bought and sold, a man went to the market and bought some slaves. Among those he bought from a slave trader was a strong, well-built man, himself a slave, but the price asked for him was astronomical.

That is, if for one man he was asked five hundred drachmas, for this one he was asked fifty thousand drachmas. And without a word of complaint, without any haggling, he took out the money and paid for him too. He set them aside so he could finish the rest of his shopping, and then take them and head out to the farm.

When he came back, they were all talking cheerfully and joking among themselves — all except this big, strong one. The new master comes up to him: what's wrong with you, he says, I see you're downcast, I see you're sullen and troubled. What's the matter with you?

The man wouldn't speak. Well, he says to him, is something wrong, are you ill? Let's see to it here and now. Once we go out there, it's hard for us to come back into the city. So tell me what it is, and we'll go to the doctor. What's wrong with you, why are you like this, why don't you laugh, why don't you join in?

He opens his mouth and says to him: how do you expect me to laugh, when I heard how much you paid for me? And what does it matter to you how much I paid for you?

Surely, he says, you didn't buy me out of kindness. You bought me so that you could exploit me. And so, when you paid those astronomical sums for me, think how much work I'm going to have to do there just to earn that back — and to turn you a profit.

So when I'm waiting and I understand what's waiting for me once I get there, how am I supposed to be in the mood to laugh and joke around? That was his answer. So that's why you're troubled, the master says to him. That's why, he says — is there anything worse than that?

Then listen, he says to him: I didn't buy you to have you as a slave. Then why, he says, did you buy me? I bought you because I felt pity for you — to set you free. Go, he says, with God's blessing; you are free. When the man heard that he was free, he fell at his feet and said to him: I will be your slave forever, a slave by my own free will. That is Christ, and that is why we give ourselves to Him as His servants. I call Him my Lord, my Lord, because He redeemed me from the curse of the law.

This gentleman does not understand; he does not know what freedom means, yet he says these things, and everyone repeats them mindlessly, without knowing who Christ is, what Christ did, or what part Christ has played in the life of mankind. Do you understand?

The son asks to become a hired servant — I don't want you as a slave, I want you as my son, I want you to feel free. I will restore you to your place there; I'm not holding your offence against you. You, as a human being, remember it and mutter about it to your son, you mutter about it to your daughter, you mutter about it to your husband. I forget. It is a godlike quality in a person to forget the malice of others, of the people around him. But we don't have this; unfortunately we remember, and that is not good.

Here, it seems, the Mystery of repentance and confession was instituted. A person repents: “Oh dear, I have made a mess of things; I should not have done it,” and so on. This is repentance: a person reproaches himself, examines his conscience, and so forth. But then he took that repentance and went and made it known in confession. No repentance is valid without confession, just as no legal judgment takes effect unless it is formally communicated. I pray that you never find yourself in a situation where you need to obtain a judgment in your favor.

But if you do find yourselves there and you win the case and the decision goes in your favour, and you go, let's say, to the treasury office to claim some money on the strength of that decision, you may well hear the following, when you go there.

"No such decision was ever served on us." "Then how did those other documents come out, with their file numbers on them?" "That's your problem; nothing was served on us." "Come back in a few days." And you come back in a few days, and by then the decision has been served after all, and you collect what you have a right to. That's how it goes. And I say this for the following reason: because even though the mystery, the sacrament, is not repentance alone, nor confession alone, it is repentance and confession together. We have many people who have repented and never once confessed,

And many who have confessed and never repented. Many confess on Holy Wednesday to snatch a prayer of absolution, so they can receive Holy Communion on Holy Thursday, and then they go and do the same things all over again. They did not repent.

We have others who say, I've cut that out, I won't do it again. Yes, agreed — but you're still in debt. You have to go and settle the account. You know what — send the child down to the neighbourhood grocer.

Do you even dare to send the child with a message like this: «Mr. George, my father says that from today we're going to start buying with cash. We're not taking anything on credit anymore.» What will Mr. George answer? «Tell that big-spending father of yours to come and pay off the old account, and then he can start paying cash. The old debt — who is going to pay that?» Somebody has to pay it. And notice: Christ does not ask the man to pay it. Mr. George says, «Tell him to come and pay.» But Christ says, «Tell your father to come, so we can settle the account and I can forgive him the whole debt.» And still the gentleman, the father, does not go. Because we are not the ones who do the paying. All we have to do is acknowledge it. «Yes, I did it.» How did you do it? «How should I know how I did it? I was carried away, it appealed to me, I was enticed. What do I know? I did it. I didn't understand, and I did it.» And still the man does not go. Because a person's sins cannot be paid off. They are not paid. That is what he is teaching here as well. So at that point the father stopped him. And there began an open-handedness, a lavish generosity. He calls out to the servants: «Bring him the first robe, the finest one. Put a ring on his hand. Clothe him. Put shoes on his feet.»

And bring him inside, where the fatted calf is. Do you know what the fatted calf is? It is Holy Communion; it is Christ. The whole doctrine of the Orthodox Church is contained in the parable of the Prodigal Son.

He did not bring him inside as he was, wearing the clothes—the garb—of a swineherd. He took them off him and said, “Bring out the first robe for him.” What is this first robe? Is it something from 3A Dimitriadis, Malina, and so on? No, certainly not. The first robe is the robe of Baptism. When a person is baptized, he is clothed in a white robe: “Grant me a garment of light, O You who clothe Yourself with light as with a garment.”

Every one of us is a descendant of Adam and Eve, of those naked human beings — naked because along the paths of sin they lost the grace of God. “I have stripped off the robe woven by God, wretched that I am,” says Adam when he is cast out of Paradise.

When the first-created human beings sinned and disobeyed, what did they become aware of? That they were naked. Naked? Were you not naked before? You were, but neither saw the other's nakedness, nor did either feel shame because of it.

And what did they do? They went and made themselves a kind of bikini out of fig leaves; they hid their private parts. And afterwards God made them garments of skin and clothed them. And if anyone wants to see the tricks of Satan, let him watch this.

This: God made human beings naked, but clothed in grace, and Satan is the one who left them with these garments of skin. And when God clothed them again after the Fall, now Satan strips them once more. And you have seen people walking stark naked in the street today. He always sets himself against exactly what God urges and what God wants.

So this first robe is the robe of Baptism. In order to receive this robe, a person makes a confession of faith. And with us Orthodox, our godfather makes it, our godmother makes it. Our sponsor — the one who sponsors us, who receives us, who takes on responsibility for us.

Because we are not in a position to confess the faith ourselves, they confess it for us. And it happens — if you have noticed; because unfortunately we do not pay attention. We have to admit that. When we go to a baptism, we go to see what the godmother is doing, what gifts she will give, whether she is beautiful, what the godfather is doing, what he will offer.

Hands behind our backs, chatting away, a chance to see other people, and so on. Go and stand close by there and hear what this priest is doing and what this priest is saying, so as to drive the devil out of the heart of that little child.

Out of that dragon, or that little dragoness — because our mothers' theology wants the boy to be a dragon and the girl a little dragoness. And so it is. Go and stand close and see what happens: he cries out at Satan and says, "I renounce you, Satan," and "I unite myself to you, Christ," and he spits on him and blows on him, and then turns and unites himself to Christ, and says the Creed three times. And so, when the child has renounced Satan and been joined to Christ, the priest clothes him symbolically with the grace which we cannot see, but by means of this white garment.

Have you noticed what we say over and over during Holy Week? "I see Your bridal chamber adorned, O my Savior, and I have no wedding garment to enter in." That is exactly what this is about. "Make the robe of my soul to shine." It is speaking about a robe, a garment.

And do you know what the last sign is that we have not remained naked descendants of Adam? Our burial shroud. That thing they wrap around us, front and back — that is what it is. The garment that Adam lost, that he left behind on the paths of sin.

And this is the garment that Christ gives to all who are baptized in his name in his Church. But then people grow up — they turn twelve, thirteen, fifteen years old — and they turn around and say to Christ: 'I renounce you, Christ. Goodbye.' 'Where are you going, my child?' 'I'm going off with the devil.' 'Why? Only yesterday you renounced the devil and united yourself to me.' 'Yes, yes, but my family did that for me; now, though, I'm free and I can reason for myself...' There is no such thing as reason at twelve, at fifteen, at eighteen.

"I renounce You. You ask me for chastity; I will go with the devil, who asks nothing of the sort. You ask me to fast; I will go with the devil, who does not. You ask me to have children; I will go with the devil, who does not." And he denies Christ. "I am not forcing you. If you think I am of use to you, stay near Me. If I am of no use to you, go. But wait, please: give Me back this white garment I gave you at your Baptism.

And let Me put it away in My spiritual wardrobe." Every person who lives far from God's road is naked, spiritually naked. And if he ever returns in repentance like the prodigal son and says, "I have made a mess of things, I was at fault, I have sinned," then the angels will clothe him again in that first robe.

Let us not deceive ourselves: outwardly we may wear a great deal of white, our wardrobes may be full of things, for every hour of the day and every occasion we could want. But the soul has no spiritual robe. It is naked and exposed.

And only when a person makes his Holy Confession — there, in the confessional, the first robe is given. The pledge is given. Once again the person enters into a relationship with Christ. The soul of every person has Christ as its Bridegroom. And at the same time shoes are given.

What are the shoes? They are the powers He gives you so that you can cope.

You know, look at what happens in Baptism, when the priest seals the sole of the foot with chrism. What does he say? “To tread upon serpents and scorpions, and over all the power of the enemy.” There are many stumbling blocks, many inclinations, many weaknesses, and without the grace of God you cannot overcome them. A person says, “It is impossible for me to give this up,” and then he gives it up. How does he do it? He says, “It is impossible for me to love this and accept it,” and then he accepts it. How? From the moment a person repents and returns, another power enters into him. It gives him the strength to look with compassion today upon things he hated yesterday, and to hate today the things he loved yesterday—the things he said he would take with him to the grave—and to see that they are not beneficial to him. That is what happens. Then, after the father had set him right, washed him, and so forth, he slaughtered the fatted calf. But as we are, we come forward on Holy Thursday for the “little golden tooth,” for the “treat,” as mothers say to small children—and then again next year, and the year after that, dressed in our suit and wearing gloves.

With a tongue like this, with sins of the flesh, with worldly sins, with a thousand and one other things. So this is a moment a person must pay attention to. And then, it says, they made merry, and there was joy in heaven.

This is the whole point, the whole secret of man's salvation: that a person come into communion with the fatted calf, with Christ. Christ is the One who changes human nature.

When a person receives Holy Communion, human nature is grafted into the nature of God. He takes Christ's own body and assimilates it. He takes Christ's own blood and assimilates it. Of course the subject has many sides to it, many parentheses, some of which will be spoken of next Sunday, because next Sunday is the day of Judgment.

I do not know whether you are following the sequence. It is the day of Judgment, and you will see how God will judge there, and whom He will judge, and whom He will receive. He has laid everything out on the table, and He simply leaves each person in his freedom to call upon Him or not to call upon Him.

Here the scene changes, because in that house there was not only the younger son; there was an older one as well, and he stayed outside.

He came back to the house, and when he heard the celebration and all the rest of it, he got angry and would not go in. You know, there are Christians as bad as that, who think God belongs to them alone and everyone else is damned.

No. God wants every human being, and He loves sinners more than He loves the righteous. Think of a mother: she runs to the child who is ill, even when that child is not her favourite and some other one is. Still she runs to that one, there with the syringe, there with the thermometer, there with the bottle, with the milk, and everything else, to take care of that child.

In the same way God loves the sinner, so as to help him get out of his sin in time and come back. And here comes the other son in a rush: what is going on up there, he says. Your father has got the younger one back, they tell him, and he is rejoicing. He got angry. He will not go and rejoice together with the one who has returned.

And the father comes down to the younger one's defence, because he wants them both, this one and that one. God is not a shopkeeper, my beloved. Never mind, let us lose one since we have gained the other. No. With Him there is no plus and minus. He does not trade one person away for another.

He gave Himself for all. He wants all people to be saved and to come to the knowledge of the truth. Come down, He tells him. Shouldn't you have rejoiced? Your brother was dead and has come back to life, he was lost and has been found. You ought to have rejoiced, He tells him.

“This son of yours,” he says, “who has devoured your living with harlots.” Your son — not my brother. As if to say: “The kind of man you are, that’s the kind of child you had.” And his father turns the word right back around and says: “Your brother,” he says, “was dead.” Not “my son” — “your brother.”

However much you may want to insist otherwise, he was not made from some other climate, from some other soil, the way the Pharisee liked to imagine; even so, he is your brother. But notice, my beloved, that Scripture does not tell us whether the elder brother ever went in. The other one went in, the one who had sinned, who had lived a stormy, disreputable life, and all the rest of it.

But he repented, and that settled the account in his favour, unlike the other one who played the Jesuit, the Pharisee standing there nearby, who was left outside. So inside this one parable the whole of the teaching is contained.

You're human — you're going to fall. Get up. There is repentance, there is confession, there is Holy Communion. There is joy in heaven. Nowhere does Scripture say that there is joy in heaven over one sinner who does not repent. That's a tremendous thing. Only God knows what a single soul costs — a soul we throw away so easily. How often we say to someone, "Go on, you poor thing, do it, I'll take the sin on myself. Eat — the sin will be mine, not yours. Go ahead and do that other thing too. What's one sin going to do to you?" It's hard currency, and you are going to have to cash it in — but you'll be doing it alone. One sin crucified God. Never mind that it drove man out of Paradise — that is nothing; one sin crucified God.

And every one of us can take hold of this, if he really wants to take hold of it.

From that point on, each person will understand and reckon with his own responsibilities—do you understand? So, my prayer is that, without of course wishing for this to happen, if it does happen, we may at least find ourselves in the place of the younger prodigal son: that we may recognize our error and return.

Let us not remain Jesuits and Pharisees, like the other son, who, because of their pride, cannot see their own fall.

And they believe that they are saved by their own efforts, because they have always lived close to God. These remarks are, more or less, a supplement to what we said the day before yesterday, as we continue through this great liturgical season. We will stop here and, God willing, return to the subject in our next talk. With God's help.

Είναι η συνέχεια της περασμένης ομιλίας, όπως θα ενθυμείστε όσοι είμεθα μαζί.

Μιλήσαμε αναφορικώς με την περίοδο αυτή του Τριωδίου, που μέσα αυτή η περίοδος, όπως σας είπα τότε, έχει πολλά περιστατικά, που δίδει μια ευκαιρία σε όποιον θέλει βέβαια πάντοτε, γιατί αυτό να το έχετε ως βάσιν.

Ο μόνος αβαρής είναι ο Θεός.

Παρότι έφτιαξε τον άνθρωπο χωρίς να το ρωτήσει, δεν τον σώζει χωρίς να το ρωτήσει. Έχει μεγάλη δύναμη ο άνθρωπος για τον αιώνα. Τολμώ να σας πω, μεγαλύτερη κι απ' αυτό το Θεό. Τον βλασφημεί τον Θεό σήμερα ο άνθρωπος. Δεν τον πειράζει.

Αδιαφορεί γι' αυτόν. Του γυρίζει τα οπίσθιά του, δεν τον πειράζει.

Αδιάφορος αν κάποτε θα σταματήσει αυτό το τροπάριο. Θα πέσει αυλαία, θα αλλάξουν τα σκηνικά. Και τότε θα βρεθεί ο άνθρωπος αντιμέτωπος της δικαιοσύνης του Θεού. Και θα πληρώσει ό,τι έχει να πληρώσει. Λέγω όμως, έχει σήμερα τόση ελευθερία δώσει στον άνθρωπο

Δίνει στον άνθρωπο τέτοια ελευθερία, που ο άνθρωπος τα χάνει. Λέει: «Τι γίνεται εδώ πέρα; Μπορεί και να μην υπάρχει ή, κι αν υπάρχει, δεν θα δίνεται». Και υπάρχει και δίνεται. Αλλά μακροθυμεί. Είναι μια λέξη σύνθετη. Μακριά τον θυμό. Αναβάλλει και δίδει, εν πλήρει ελευθερία του ανθρώπου, το δικαίωμα να σκεφτεί το πώς θα ενεργήσει, αν τον δεχτεί ή όχι.

ή όχι. Δεν θέλει με το ζόρι που λέμε, δεν θέλει εκβιαστικά, και αυτό παρεξηγείται πάρα πολύ. Σου λέω, αν υπήρχε Θεός θα έκανε αυτό, θα έκανε εκείνο, θα έκοβε μύτες, θα έβγαζε ξέρω 'γω τι, μάτια, θα έκοβε αυτιά, θα τον τιμωρούσε αυτόν. Δεν ενεργεί η δικαιοσύνη του Θεού σήμερα. Η δικαιοσύνη του Θεού είναι η μη ανάπαυση. Κάποτε άλλοτε θα ενεργήσει η δικαιοσύνη του Θεού. Σήμερα δεν ενεργεί.

και μη σκανδαλίζεστε, ούτε αμείβει τους δικαίους, τους καλούς, τους τιμίους, τους ηθικούς 100%, ούτε τους αδίκους, τους ατίμους, τους κακούς, τους τιμωρεί 100%. Όχι. Μερικώς, απλώς για σημάδια να φαίνεται, ότι να μπαίνει ο άνθρωπος περί τίνος πρόκειται.

Λέγω λοιπόν, για να επανέλθω, αυτή η περίοδος είναι μια περίοδος πολύ περιεκτική, που δηλαδή αν ο άνθρωπος ήθελε να προσέξει θα ωφελείτο πολύ. Υπάρχει όλο το ρεζουμέ όλης υποθέσεως και της υπάρξεως του ανθρώπου, διότι εάν δεν υπάρχει τίποτα πέραν του τάφου είναι καλύτερα να πετάξουν τα μυαλά μας από τώρα.

Υπάρχει κανένας λόγος να βασανιζόμαστε και να κουραζόμαστε; Για ποιο λόγο, για να πνέουμε το οξυγόνο ή για να τρώμε τις ντομάτες; Ποιος ο λόγος; Είναι τόσος ο πόνος, τόση η θλίψη, τόση η κακία, τόσα τα δάκρυα στον κόσμο τούτον, που οποιαδήποτε χαρά είναι τίποτα μπροστά σε αυτά τα άσχημα που γίνονται.

Εκείνο όμως που είναι και που παρηγορεί τον άνθρωπο και του δίδει κάποιο περιεχόμενο να παλέψει, να αντέξει στον κόσμο τούτο, είναι εκείνο που κρύβεται πίσω. Για το οποίο βέβαια λίγοι άνθρωποι δυστυχώς φροντίζουν, οι περισσότεροι δεν το φροντίζουν.

Και πέφτει μια μέρα, όπως είπα, και γρηγορότερα η αυλαία, και βρίσκονται σαν υπόδικοι μπροστά σε μια κατάσταση που δεν την περίμεναν ποτέ τους. Αλλά είναι πλέον αργά, διότι έχουν καταθέσει το ήμισυ, διότι άνθρωπος δεν είναι ούτε το σώμα ούτε η ψυχή. Ο συνεταιρισμός είναι ο άνθρωπος· ξεχωριστός, η ψυχή από το σώμα, το μεν είναι λείψανον υπόλοιπον, το δε είναι πνεύμα, τα δύο μαζί είναι ο άνθρωπος.

Τέλος πάντων. Ανθρωπή. Ο εις απωλέσθη, και κατά κόσμον δεν έπρεπε να απωλεσθεί. Ποια λογική το λέει; Ένας μη κλέφτης, μη άτιμος, μη άδικος, μη, μη, μη, ένας ελεήμων από δέκα το ως ακτόμερ, ένας που νήστευε, που εγκρατεύεται, που έκανε, ποιος το λέει να μην κατέβει δεδικαιωμένος;

Η λογική του ανθρώπου αυτό λέει, όμως ο άλλος ο οποίος χτυπούσε το στήθος του και έλεγε «ο Θεός, ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ», αυτός λέει δικαιώθη. Άντε να τα βγάλεις πέρα με την λογική τη δικιά μας, δεν βγαίνουν αυτά.

Αλλά το μυστικό δεν είναι αυτό, το μυστικό είναι να δείξει ο άνθρωπος ότι πρέπει να αλλάξει φύση του. Δεν είναι είμαι καλός άνθρωπος, τι έχεις μέσα στις φλέβες σου; Έχεις αίμα από τον Αδάμ. Εφόσον έχεις αίμα από τον Αδάμ είναι δυνατόν να είσαι καλός; Δεν μπορεί να είσαι καλός.

Πρέπει να αλλάξει το αίμα σου και να βάλεις ένα καινούριο αίμα. Γι' αυτό ο Χριστός ήρθε να κάνει μετάγγιση στην ανθρωπότητα, να δώσει αίμα στην ανθρωπότητα, να της αλλάξει το αίμα. Να πάψει να είναι με το αδαμιαίο αίμα και να γίνει με το καινό αίμα.

Είναι μια υπόθεση βέβαια αυτή η οποία είναι τις άλλες εβδομάδες. Γιατί υπάρχει μια ωραία τοποθέτηση που διαλευκαίνει τα γεγονότα πώς έχουν. Διότι όμως είναι εύκολος ο τρόπος να χτυπήσει κανείς στο στήθος και να πει, ο Θεός ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ.

Και νομίζει ότι είναι ήδη εκεί, ότι γι’ αυτό ακριβώς πρόκειται, διότι δεν συμβαίνει αυτό απόλυτα,

επιστρατεύει μια άλλη μεγάλη ωραία παραβολή την οποία έχει πει ο Χριστός, για την οποία μάλιστα έχουν πει ότι μόνον αυτή αν ήρχετο στον κόσμο να πει και να φεύγει, να μην έκανε τίποτα άλλο, ήταν αρκετό να διδάξει στον άνθρωπο πού θα έρχεται, γιατί έπεσε, πώς έπεσε και πώς μπορεί να επανέλθει κάποτε εκεί από όπου έπεσε.

Είναι η παραβολή που έχουμε από το σχολείο ακόμη, του λεγομένου Ασώτου Υιού, η οποία είναι πολύ περιεκτική, με όμορφα λόγια και με περιεχόμενο που βοηθάει πολύ τον άνθρωπο να πιάσει αυτό το μυστικό. Δεν είναι λοιπόν αρκετό να χτυπήσεις το στήθος σου ή το κεφάλι σου, δεν είναι αρκετό αυτό.

Χρειάζεται κάτι τι άλλο, πρέπει να μάθεις μια άλλη ιστορία. Ναι μεν από εκεί θα εξαρτήσεις, από εκεί θα προσέξεις, αλλά δεν είναι αυτό ακριβώς. Υπάρχει μια μέθοδος, χρειάζεται μια μέθοδος για να φτάσεις σε αυτόν εκεί.

Ξέρετε όλα τα πλοία έχουν μια άγκυρα την οποία ρίπτουν. Ρίπτουν λοιπόν τα πλοία την άγκυρα για να είναι ασφαλή στη θάλασσα. Και από εκεί αγκιστρώνονται και παλεύουν με τα κύματα. Ο άνθρωπος την άγκυρά του, έχει κι αυτός μια άγκυρα.

Δεν τη ρίχνει κάτω, ή δεν τη ρίχνει στο πορτοφόλι, ορισμένοι την άγκυρα την έχουν στο πορτοφόλι τους. Ορισμένοι την άγκυρα την έχουν στα νιάτα τους, άλλοι την έχουν στη γνώση τους, άλλοι την έχουν στην υγεία τους.

Εγώ δεν έχω, έχεις λάθος, δεν είσαι ασφαλής. Ο άνθρωπος την άγκυρά του τη ρίχνει επάνω, στον ουρανό. Ο Παύλος το λέει αυτό, δεν είναι δικό μου. Το έχει μάλιστα στο έκτο κεφάλαιο προς Εβραίους, στο τελευταίο εδάφιο.

Λέγει η δικιά μας η ασφάλεια, η δικιά μας η άγκυρα είναι στον ουρανό. Ρίχνεις και πιάνεσαι από εκεί, πιάνεσαι από το Χριστό δηλαδή. Αν δεν πιαστείς από το Χριστό, ό,τι θέλεις κάνε. Χριστός είναι η άγκυρα του ανθρώπου, όλων των ανθρώπων.

Αδιαφόρως αν ορισμένοι τον απέρριψαν. Άλλοι εν αγνοία, άλλοι εν γνώσει, άλλοι δεν ξέρω τι. Αυτό λοιπόν θέλει τώρα να δείξει, ότι απαραιτήτως ο άνθρωπος έχει την ανάγκη αυτού του Χριστού, γιατί ο άνθρωπος έπεσε κάποια μέρα.

Γι' αυτό είπε αυτή την ωραία παραβολή και θέλει να δείξει ακόμη πού είναι το κέντρο του βάρους στον άνθρωπο, και την έχει πει αυτή τη μεγάλη ωραία παραβολή η οποία είναι συνέχεια Τελώνου και Φαρισαίου.

Την έχει πει τρίτην κατά σειρά, έχει πει δύο άλλες γρηγορότερα, στο δέκατο πέμπτο κεφάλαιο του Λουκά. Είναι ο μόνος ευαγγελιστής ο οποίος αναφέρει αυτό το περιστατικό. Λέγει το πρώτον, μια παραβολή, παρεμφερή βέβαια, ότι ένας τσοπάνος είχε εκατό πρόβατα και έχασε το ένα και άφησε τα 99 και ήρθε για το ένα.

Και όταν το βρήκε, πήγε κάτω στα φαράγγια και το βρήκε, εν πάση περιπτώσει ήρθε ματωμένος, ξεσκισμένος, τα τοιαύτα. Όμως το είχε στον ώμο του και χάρηκε και είπε και στους άλλους να συγχαρούν, διότι ευρέθη το απολωλός πρόβατον.

Αυτό είναι ο άνθρωπος και ο Τσοπάνος είναι ο Χριστός, ο οποίος κατέβηκε στη γη για αυτό το απολωλός. Βέβαια, για να βρεθεί ένα πρόβατο πρέπει να θέλει και το πρόβατο. Αν το πρόβατο πάει και φάει και μουλώξει κάπου εκεί πέρα και τεντώνεται και δεν μιλάει, δεν βελάζει που λέμε να το ακούσει ο Τσοπάνος, δεν επιθυμεί τη μητέρα του, δεν επιθυμεί να επιστρέψει και δεν βελάζει, δεν διευκολύνει τον Τσοπάνο να το βρει, και θα το φάνε βέβαια τα θηρία εκεί έξω.

Αυτό είναι και ο άνθρωπος· εάν δεν θελήσει, δεν επιστρέψει, δεν ζητήσει, δεν επιθυμήσει, δεν θέλει ο Θεός, διότι όπου ενώνονται δύο θελήσεις, εκεί ακριβώς είναι η σωτηρία του ανθρώπου. Τη δεύτερη παραβολή λέγει, μια γυναίκα έχασε μια δραχμή και σήκωσε τα πάντα, εσάρωσε, έκαμε χίλια δυο πράγματα για να βρει τη δραχμή, και εν τέλει τη βρήκε τη δραχμή και ευγήκε και την έδειξε, ότι τη βρήκα τη δραχμή, να συγχαρούν.

Δεύτερον, δηλαδή θέλει να πει αλληγορικώς, αν για ένα πρόβατο εφόσον είχε 99 δεν ήταν σοβαρό θέμα, αν για μια δραχμή γίνεται τόση χαρά, γίνεται τόση αναζήτηση, τόσο για μια ψυχή αθάνατη δεν πρέπει να γίνει τίποτα;

Και δεν αξίζει τίποτα αυτή η ψυχή; Έτσι είναι αυτή η ψυχή, τι είναι η ψυχή. Γι' αυτό ακριβώς εφόσον λέγει αυτές τις δυο παραβολές, έπειτα έρχεται και ανοίγει το θέμα και λέει αυτό που ξέρετε εσείς, ότι άνθρωπός τις είχε δύο υιούς, ο ένας πρεσβύτερος, ο άλλος νεότερος.

Ο νεότερος κάποια μέρα του λέει του πατέρα του, δώσ' μου το επιβάλλον μέρος της ουσίας, δώσ' μου το μερίδιό μου. Ξέρετε και εμείς αυτοί να ζητούμε από τον πατέρα μερίδιο είναι λίγο ντροπή. Για να μου πείτε γιατί, πού ειργάσθης κύριε, πού ίδρωσες, τι προσέφερες εσύ σε αυτά, ώστε να μου πεταχθείς τώρα και να μου ζητάς μερίδιο για να φύγεις;

Να πάρω τον ιδρώτα τον δικό μου, τους κόπους τους δικούς μου, να τους σπαταλήσεις εσύ ασώτως, εις βάρος και της ψυχής σου και των άλλων. Διότι όταν ένας χάνεται, συγχάνονται, γιατί ένας μόνος του δεν χάνεται, εκτός και αυτοκτονήσει.

Αλλά ως επί το πλείστον δεν αυτοκτονούμε σωματικώς, αυτοκτονούμε ψυχικώς. Και όταν αυτοκτονούμε ψυχικώς, τότε υπάρχουν και άλλοι δίπλα μας οι οποίοι στη δίνη τη δικιά μας κατέρχονται εις τον βυθόν. Πού ειργάσθης; Ωραία το έχει ο Απόστολος Παύλος, στους Κορινθίους γράφει αυτό, δεν ξέρω αν ποτέ ανοίγετε την Καινή Διαθήκη.

Λέγει εκεί, άνθρωπε, τι είναι εκείνο το οποίο έχεις και ουκ έλαβες; Έφερες τίποτα από την κοιλιά της μάνας σου; Τίποτα δεν έφερες. Όπως και δεν θα πάρεις τίποτα. Γι' αυτό όπως σας έλεγα και προχθές, τα σάββανα δεν έχουν τσέπες.

Διότι ο άνθρωπος δεν πρόκειται να πάρει τίποτα από εδώ. Διότι δεν έφερες τίποτα από εδώ. Έφερες γνώση, έφερες μάτια, έφερες πόδια; Τι έφερες εδώ πέρα, πού τα βρήκες;

Πού τα βρήκες; Όλα είναι δανεικά. Και τι καυχάσαι, λοιπόν, ως μη λαβών, ότι είναι δικά μου; Απλώς διαχείριση κάνεις. Δεν είναι δικά σου και τα υλικά και τα πνευματικά. Όχι, έχεις λάθος. Όλα δανεικά, κάποιος άλλος έχει προεργαστεί. Κάποια άλλη σοφία, κάποια άλλη δύναμη, κάποια άλλη ύπαρξη. Ένα ξένο πράγμα προς εσένα και προς εμένα είναι εκείνο που μας έχει κάνει αυτούς που είμαστε. Δεν το φιλοσοφούμε όσο πρέπει. Γι' αυτό είναι ντροπή. Όμως ο πατήρ...

Ο πατήρ έκαμε το μικρότερο. Έκανε σαν να μην κατάλαβε. Πάρε τα παιδί μου, άντε στην ευχή του Θεού, να δούμε τι θα τα κάνεις. Τα μάζεψε, εν πάση περιπτώσει, και κάποια μέρα σηκώθηκε και έφυγε από το σπίτι.

Αποδίδει την ανταρτοσύνη στον μικρότερον, όχι τον μεγαλύτερον. Γιατί; Διότι είναι νεωτέρα η αμαρτία της αρετής. Ευθύς εξ αρχής δεν υπήρχε ανταρσία, δεν υπήρχε αμαρτία, εκ των υστέρων εισήχθη· φθόνω διαβόλου ο θάνατος εισήλθε εις τον κόσμο.

Εν πάση περιπτώσει, έφυγε, πήγε, τα σπατάλησε όμως και έζησε ασώτως. Είναι φυσικό όμως, όπως ξέρετε, και το πορτοφόλι καμιά φορά αδυνατίζει και η υγεία χάνεται και τα νιάτα μαραίνονται, οι φίλοι μας εγκαταλείπουν, οι φιλενάδες αναχωρούν, όσο έχουμε κάποιο άνθος οικονομικό ή σωματικό έχουμε από όλους.

Αλλά όμως όλα αυτά, όπως ξέρετε, φεύγουν, φθείρονται. Φυσικό είναι λοιπόν και αυτός να έρθει σε μια στιγμή τέτοια ώστε να του λιγοστέψουνε, να τα στερηθεί αυτά. και άρχισε λέγει να υποφέρει, έγινε δε και ένας λοιμός ταυτόχρονα στο μέρος εκείνο, όπου αναγκάστη να πάει να προσκολληθεί σε έναν των ανθρώπων εκεί που είχε μια φάρμα προφανώς με χοίρους, με γουρούνια και να πάει να φτάσει αυτό το αρχοντόπουλο που έφυγε με τα μανικέτια του τα χρυσά, με τις βαλίτσες του.

Με τα λούσα του, με τα πουκάμισά του, με τις γραβάτες του, με τις ρεπούμπλικες του και τα τοιαύτα, να φτάσει να γίνει χοιροβοσκός. Έχουμε δει πολλά έργα και έχουμε διαβάσει πολλά έργα και έχουμε και κάποια ιδία γνώμη, αν όχι απάνω στους εαυτούς μας, τουλάχιστον σε κάποιο άλλο περιβάλλον μας. Τέτοια περιστατικά, άνθρωποι με πολλές προϋποθέσεις, παιδιά, κορίτσια με πολλές προϋποθέσεις, με εφόδια γερά, ανάλογα για μια άλλη ζωή, και να φτάσουν

Να φτάσουν στο πεζοδρόμιο, να φτάσουν στον υπόκοσμο, να φτάσουν δεν ξέρω πού να φτάσουν, να ντρέπονται και ήδη να πούνε ότι είναι παιδί του τάδε, είναι κορίτσι του τάδε. Διότι δεν προσέξαν. Αυτό δεν το παθαίνουν μόνο οι άνθρωποι σαν άνθρωποι κοσμικά, το παθαίνουν και πνευματικά, όσοι δεν προσέξουν και δεν θελήσουν να ζήσουν κοντά στο πατρικό.

Το πατρικό βέβαια από πνευματικής πλευράς είναι η Εκκλησία. Ο Πατέρας είναι ο Χριστός, ο Θεός, έχει μια τακτική, έχει κάποιον εσωτερικό κανονισμό, έχει ξέρω εγώ προσευχή, έχει κάποια άλλη ζωή. Μου αρέσει εμένα και βγαίνω να κάνω τη ζωή μου.

Και μαθαίνουμε πολλά άσχημα, άλλοι αυτοκτονούν, άλλοι τους σκοτώνουν επάνω στην αμαρτία. Διότι διεκδίκησαν τη γυναίκα του άλλου, τον άντρα της άλλης, τον πατέρα των άλλων, των παιδιών και ούτω καθεξής.

Και ξέρουμε τα αποτελέσματα αυτά. Είναι αλήθεια, δεν τον θέλουν τον Θεόν πολλοί άνθρωποι, ούτε την Εκκλησία, ούτε το Ευαγγέλιο, ούτε την ηθική. Δεν το θέλουνε και φεύγουν να κάνουν τη ζωή τους. Έχουν τη γνώμη ότι θα κάμουν ζωή. Εκεί θα φτάσουν.

Διότι οποιαδήποτε ηδονή του κόσμου τούτου, οποιαδήποτε ηδύτητα είναι ακριβώς της μορφής αυτής που ο Χριστός είπε. Είναι ξυλοκέρατο. Είσαστε νέες και το εύχομαι και σας εύχομαι μακροζωία. Δεν ζήσατε τα περιστατικά της κατοχής των Αθηνών.

Εάν ζούσατε, θα έπρεπε να έχετε ερωτήσει τους μεγαλυτέρους σας. Ήρθε εποχή, καθότι άσωτοι εμείς, που στην οδόν Αθηνάς υπήρχαν μόνο καροτσάκια, ούτε με λαχανίδα, με ξυλοκέρατα μόνο. Πολύ ενδεικτικό. Μόνο με ξυλοκέρατα.

Ξέρετε τα ξυλοκέρατα, δεν είναι για το στομάχι του ανθρώπου, είναι για το στομάχι των χοίρων. Εμείς βέβαια τα μασάμε λίγο, αισθανόμεθα μια γλυκύτητα, μια ηδύτητα εκεί, αλλά τα φτύνουμε, διότι δεν είναι για το στομάχι μας.

Έτσι είναι όλες οι ηδονές του κόσμου. Μα σάρκα τη θέλεις, μα φαγητό τη θέλεις, μα ποτό τη θέλεις, μα αγκαλιά τη θέλεις. Τι θέλεις, μπορείς να την φανταστείς. Πτύεις επάνω στην ίδια αυτή την ηδονή, στη συνέχεια της.

Αυτοίς. Αλλά δεν το έχουμε φιλοσοφήσει, δεν το έχουμε φιλοσοφήσει και νομίζουμε ότι αυτό είναι. Δεν είναι δυστυχώς αυτό. Δεν είναι δυστυχώς αυτό. Αυτό δεν είναι αυτό. Η ηδονή, αν τη μεριάσουμε σαν σαρκική ηδονή, είναι ένα ρεγάλο, ένα μπουρμπουάρ της παιδοποιίας.

Με συγχωρείτε για την παρένθεση. Ο σκοπός φέρ' ειπείν της σχέσεως ανδρός και γυναικός ενός γάμου δεν είναι η ηδονή κυρίως. Είναι η παιδοποιία, και η ηδονή είναι μπουρμπουάρ που δίδεται από τον Θεό για τον άνθρωπο που παιδοποιεί.

Δεν είναι ούτε δια την πορνεία, ούτε δια την μοιχεία να παίρνουμε το μπουρμπουάρ και να του πετάμε τα υπόλοιπα τα τσόφλια εις τον Θεό. Έτσι τα έχουμε πιάσει εμείς, δεν τα ακούσαμε, δεν θελήσαμε να τα αγγίξουμε, δεν μας συμφέρει να τα ακούσουμε και μένουν έτσι.

Όμως δεν γίνεται έτσι.

Εφρόντιζε λέει να γεμίσει την κοιλία του εκ των κερατίων ων ήσθιον οι χοίροι, και δεν του δίδανε. Δηλαδή επήγαινε να αρπάξει και τα γουρούνια με τη μύτη τους να τον ξεσκίσουν. Και καταλαβαίνετε αυτό το παιδί, το τόσο αβροδίαιτο που έφυγε και λοιπά.

Που έφτασε Αλλά όταν ο άνθρωπος κάμια φορά φτάσει κάτω κάτω, εκεί κάτω μπορεί να σκεφτεί. Ποτέ του να μην απελπιστεί ο άνθρωπος οπουδήποτε και φτάσει. Δεν του εύχομαι ποτέ να φτάσει κάτω. Αυτό, αλλά εάν φτάσει δεν ξέρω κάτω από ποια συνθήκας, να μην απελπιστεί.

Ας κάνει αυτό που έκανε αυτό το παιδί.

Ξέρετε τι λέγει· δεν ξέρω αν το διαβάζετε, χωρίς να το λέω απ’ έξω, για να κερδίσω λίγο χρόνο. «Εἰς ἑαυτὸν δὲ ἐλθὼν εἶπε». Τι πάει να πει «εἰς ἑαυτὸν ἐλθών»; Δηλαδή, τώρα πού ήταν; Ήταν εκτός εαυτού. Κάθε άνθρωπος που ενεργεί παρά τους νόμους, τους ηθικούς ή τους φυσικούς ή τους κοινωνικούς, είναι τρελός, με απλά λόγια. Είναι εκτός εαυτού.

Τώρα ήρθε στον εαυτόν του, διότι όλα αυτά που έκανε ήταν εναντίον του.

Τη ζωή τη σαρκική μπορούσε να κάνει και νόμιμα στο σπίτι του, να παντρευτεί, να κάνει την οικογένειά του κλπ. Αλλά πήγε να κάνει τη ζωή αυτός, τη δικιά του, και έφτασε να γίνει χοιροβοσκός. Εις εαυτόν, λέει, ελθών, εσκέφτη τώρα και είπε, τι γίνεται εδώ, λέει, πόσοι μίσθιοι του πατρός μου περισσεύουσιν άρτων, εγώ δε λιμώ απόλλυμαι.

Όχι πώς, αδέρφια, γιατί είχε κι άλλον αδελφό αυτός, όχι τα αδέρφια μου πώς περνάνε και πώς περνώ εγώ που κατήντησα, αλλά πόσοι μίσθιοι, δηλαδή πόσοι εργάτες στο σπίτι τρώνε, περισσεύουν και φαγητό και ψωμί, και εγώ να με φάνε τα γουρούνια εδώ πέρα για δυο ξυλοκέρατα, αναστάς πορεύσομαι εις τον πατέρα και ερώ. Θα σηκωθώ λοιπόν, λέει, θα πάω στον πατέρα. Θα γυρίσω πίσω.

Μεγάλη απόφαση αυτή, για να γυρίσει ο άνθρωπος πίσω. Δυστυχώς ο άνθρωπος είναι σαν τη χιονοστιβάδα, που στην κορφή του βουνού περνά ένα πουλάκι και ξέρω εγώ τινάζεται λίγο και φεύγει λίγο χιόνι, και αυτό το χιόνι κυλάει τον κατήφορο και παίρνει άλλο χιόνι, άλλο, άλλο, άλλο και βγαίνει κάτω βουνό ολόκληρο και καταστρέφει πολλές οικίες.

Όταν ο άνθρωπος φτάσει κάτω-κάτω, τότε εκεί μπορεί να σκεφτεί και να πει, εάν πάλιν θέλει, πού ήμουν εγώ, για πού προοριζόμουνα και πώς ευρέθηκα εδώ. Και τι μπορεί να γίνει σε μένα τώρα. Πάντως ένα που θέλω να σας εμφυσήσω, ει δυνατόν, να μείνει επάνω σας από όλα αυτά τα οποία σας ζητήσω, είναι ποτέ μην απελπιστείτε, οτιδήποτε και αν συμβεί.

Έστω και τα πάντα αν έκλεισαν επί κακό, εφόσον αναπνέει το στήθος ακόμη, είναι μία εγγύηση από τον Θεό ότι μας περιμένει. Υπάρχει σωτηρία. Όλα ρυθμίζονται, όλα τακτοποιούνται πίσω από τη λέξη μετάνοια.

Από τη λέξη μετάνοια. Μετανόησε. Εδώ ευρέθη αυτός. Αυτός μετανοεί τώρα για ό,τι έκαμε και βλέπει και τα αποτελέσματά του και παίρνει την απόφαση να σηκωθεί, να πάει σπίτι, να ζητήσει συγγνώμη.

Προσκυνημένο κεφάλι κατά την λαϊκή θεολογία, δεν κόβεται. Κατά την θεϊκή θεολογία λέγει, καρδίαν συντετριμμένην και τεταπεινωμένην ο Θεός ουκ εξουθενώσει.

Δεν υπάρχει αμάρτημα το οποίον δεν συγχωρείται, ει μη το αμετανόητον, το ανεξομολόγητον. Αν για κάποιο δε μετανοεί ο άνθρωπος ή κάποιο, παρότι το ξέρει, δεν το εξομολογείται, τότε μόνος του μένει με το καψύλλιον της δυναμίτιδος ταγκωμένο και κάποια στιγμή θα του πετάξει τα μυαλά.

Φταίει αυτός όμως, όχι ότι υπάρχει αμάρτημα το οποίο δεν τακτοποιείται· πτώση που δεν διορθώνεται, δεν υπάρχουν. Όλα διορθώνονται, όλα τακτοποιούνται εις τον κόσμο τούτον. Θα σηκωθώ, λέει, να πάω στον πατέρα μου. Από το θα σηκωθώ μέχρι που εσηκώθη πέφτει λίγο μακριά.

Και δεν ξέρω αν σας έχει συμβεί ποτέ σας να μετανοήσετε για ένα πράγμα και να πείτε ότι ναι, θα πρέπει να πάω κι εγώ να εξομολογηθώ, φέρ' ειπείν, κλπ. Και αρχίζει η αναβολή της αναβολής, της αναβολής κλπ.

και λοιπά και λοιπά. Δεν αφήνει ο σατανάς να πραγματοποιήσει ο άνθρωπος τη μετάνοιά του, διότι από τη στιγμή που ο άνθρωπος θα μετανοήσει και θα αναγνωρίσει, ναι έπεσα εγώ, όπως έκανε ο Δαβίδ, ο Δαβίδ βασιλεύς, προφήτης, και έγινε μοιχός και φονεύς εκ προμελέτης, εκ προμελέτης, εμελέτησε, έκαμε σχέδια, καταλαβαίνετε τι βαρύ, το έκαμε ο άνθρωπος, το έκαμε βασιλιάς, το έκαμε προφήτης.

Και ούτος, όταν ηλέγχθη από τον Νάθαν τον Προφήτη, είπε «Ημάρτηκα τω Κυρίω». Ναι, τόκαμα αυτό το πράγμα. Και πήρε την απάντηση αμέσως, και ο Θεός παρεβίβασε το αμάρτημά σου. Τακτοποιήθη αμέσως, διότι ομολόγησε «Ναι, τόκαμα».

Εγώ τόκαμα αυτό το πράγμα. Και ήταν παρά το θέλημα του Θεού. «Ημάρτηκα τω Κυρίω». Εντάξει, και ο Κύριος παρεβίβασε το αμάρτημά σου. Δεν υπάρχει, επαναλαμβάνω, κάτι το οποίο δεν τακτοποιείται. Ή μη το αμετανόητο.

Για ένα πράγμα κακό που έκανα και δεν μετανοώ, κρατώ κακία κλπ. Και το ανεξομολόγητο, που το κρατώ παρότι το γνωρίζω και δεν το εξομολογούμαι. Αυτά τότε δεν μπορεί ο Θεός να τα καθαρίσει και να τακτοποιήσει, διότι εμείς δεν του τα προσφέρουμε.

Εάν εμείς θα τα προσφέρουμε, και αυτό τακτοποιεί η ιδέα. Ο άνθρωπος αυτός, αν διαβάσετε τη Γραφή, θα βρείτε ότι εσηκώθη και πήγε στον Πατέρα του. Και αναστάς επορεύθη στον Πατέρα του. Υπάρχει μία πρόθεση, «και αναστάς πορεύσομαι στον Πατέρα», μετάνοια.

Και αναστάς, πραγματοποίηση, σε ενέργεια η μετάνοια. Παίρνει την απόφαση, κόβει το σχοινί, θα πάω.

Πολλοί άνθρωποι φοβούνται να πάνε, πολλές φορές ότι ο παπάς θα τους κάνει, θα τους φτιάξει, ξέρω εγώ τι, θα τους βάλει κανόνα, τα διάφορα. Αυτά είναι ψέματα του αλουνού, του αρχιμάστορα, του σατανά. Ο άνθρωπος οτιδήποτε και αν έχει, ας πάει να το θεατρήσει στον κόσμο τούτον.

Μην το κρατήσει για τον κόσμο εκείνον, διότι εκεί δεν τακτοποιούνται θέματα, εδώ τακτοποιούνται τα θέματα. Και σε αυτή μέσα την παραβολή δείχνει ακριβώς το πώς πρέπει να ενεργήσει ο άνθρωπος. Δεν είναι αρκετό να πιστεύσει στο Θεό και να πιστέψει ότι εδώ στην καρδιά του υπάρχει ένα κέντρο αμαρτιών η ψυχή του.

Δεν είναι αυτό αρκετό, αλλά θα ακολουθήσει και τον υπόλοιπο δρόμο, γιατί για να αμαρτήσεις πάει να πει απεμακρύνθης από το πατρικό. Είσαι μικρός κάπως άσωτος υιός. Αν θέλεις να επιστρέψεις, όχι με τον δρόμο το δικό σου.

Εγώ είμαι εντάξει, θα κάνω ελεημοσύνες από τα κλεμμένα και θα κάνω τούτο και θα... Όχι, μη πλανάσαι, έργο σωτηρία δεν υπάρχει. Αλλά θα κάνεις αυτό. Θα μετανοήσεις, θα επιστρέψεις. Θα σε δεχτεί ο Πατήρ, θα σε δεχτεί ο Χριστός, θα σε δεχτεί η Εκκλησία και θα σε αποκαταστήσει ακριβώς όπως θα πρέπει.

Και πώς τον είδε; Έτι μακράν, ακόμη μακριά που ήταν τον είδε. Παραδείγματι, ο γιος έρχεται από εδώ, από τα Μεσόγεια. Και ο πατέρας στέκεται εδώ και βλέπει προς το Φάληρο. Θα τον δει αυτόν ή βλέπει προς τα οίκη; Αν του έρθει από εδώ, αυτό θέλει να διδάξει το εξής: ότι ο Θεός βλέπει τον άνθρωπο και περιμένει τον άνθρωπο από το δρόμο που έφυγε, από εκεί να επιστρέψει.

Από δω θα έρθει, από δω έφυγε. Έφυγε κλέβοντας, θα επιστρέψει από δω επιστρέφοντας τα κλεμμένα. Έφυγε ατιμάζοντας, θα επιστρέψει από δω ικανοποιώντας. Έφυγε βλασφημών, θα επιστρέψει από δω ευλογών.

Διά ταυτοπαθείας. Όχι εγώ έκλεψα και γυρίζω στο Θεό και από τα κλεμμένα τώρα κάνω ελεημοσύνη.

Λέει: «Μωυσή, όχι, τα κλεμμένα θα δοθούν σε εκείνον που είναι δικά του, και αν θέλει ας τα κάνει ελεημοσύνη». Λέει: «Μωυσή, εσύ θα δώσεις από τα δικά σου, δεν θα δώσεις από τα κλεμμένα».

Ούτε αυτός είναι ένας τρόπος, από τα κλεμμένα να φτιάξεις πολυελαίους, να φτιάχνεις εικόνες και λοιπά και να βοηθήσεις ορφανά και χήρες. Δεν τα λαμβάνει αυτά υπ’ όψιν ο Θεός. Θέλει λοιπόν δια της ταυτοπαθείας.

Δεν ισχύει εκείνο που λέω εγώ, σκοτώνω και πληρώνω, ατιμάζω και πληρώνω. Όχι κύριε, την ατίμασες. Αν σου άρεσε πρέπει να την πάρεις. Θα την πάρεις εσύ. Ή το ίδιο προς τον άλλον και ούτω καθεξής. Αυτό δείχνει λοιπόν ότι ο Θεός θέλει δια του τρόπου που ημάρτησες να τακτοποιήσεις.

Μου μιλούσε από τηλεφώνου μια κυρία προχθές, η οποία ήταν αφορμή να ομιλήσει μια ομιλία. Και μου λέγει ότι, ξέρετε ότι αγοράσαμε ένα ακίνητο. Από τον εργολάβο που το αγοράσαμε μας επίεσε και βάλαμε λιγότερο την τιμή για να μην φορολογηθεί πολύ αυτός.

Εγώ όμως ήθελα να πληρώσω, λέει, το ακέραιον στο κράτος. Όμως, λέει, τώρα έχω περίπου 15.000 δραχμές κατακρατήσει από το κράτος. Τα κανονικά. Δεν μου έβαλε τίποτα παραπάνω η εφορία.

Και σκέπτομαι, μου λέγει, αυτά να τα δώσω, λέει, στους πτωχούς. Δεν έχετε, λέω, κανένα δικαίωμα. Από ποιο μέρος αντλείτε όσα κλέβετε από το κράτος για να δώσετε στους φτωχούς; Τα δικά σας θα δώσετε στους φτωχούς αν θέλετε, αυτά θα τα επιστρέψετε στο κράτος.

Έχετε σήμερα χίλιες δραχμές, πάρε πέντε χαρτόσημα και θα τα σκίσεις, μέχρι να συμπληρώσεις το ποσό που οφείλεις στο κράτος. Και εάν έχεις εσύ μια δραχμή δική σου, δώσε στους φτωχούς. Δεν έχεις κανένα δικαίωμα να κλέβεις το κράτος για να δώσεις.

Είναι πολλές πλάνες αυτές στον κόσμο και βρίσκουν δικούς τους τρόπους να ικανοποιήσουν. Δεν τους δέχεται ο Θεός. Γι' αυτό λέει τον είδα και τον περίμενα, ότι από εδώ πρέπει να γυρίσει και από εκεί εγύρισε. Έφυγε αντάρτης, εγύρισε ταπεινωμένος. Έτσι είναι.

Το διδάσκει σε μας, και μην πλανηθούμε ότι εμείς με κάποιον τρόπο δικό μας θα ικανοποιήσουμε δήθεν τη δικαιοσύνη του Θεού. Ο πατέρας, λέει, τον είδε στα χάλια αυτά και τον εσπλαχνίσθη. Τον θυμότανε πως έφυγε αυτό το παιδί και πως εγύρισε.

Ένας κουρελιάρης, ένας αξύριστος, ένας βρώμικος. Να διαιτάσαι σε μια καλύβα με γουρούνια, καταλαβαίνεις τώρα; Ε, και όταν υπάρχει μια τόσο μεγάλη διαφορά από πού έφυγε ψηλά και πού έφτασε, τότε είναι πιο πολύ.

Και όταν υπάρχει και μια τόσο μεγάλη διαφορά από πού έφυγε ψηλά και πού έφτασε, τότε είναι πιο πολύ. Δεν μπόρεσε να κρατηθεί και έτρεξε, λέγει, ο πατήρ και επέπεσεν επί τον τράχηλον αυτού και κατεφίλησεν αυτόν.

Δεν τον έστειλε να τον πλύνουν, να τον βάλουν στο καζάνι, να καθαριστεί κλπ. και τότε να... Όχι, όπως ήτανε. Αυτή είναι η λαχτάρα του Θεού, αυτή είναι η λαχτάρα του Χριστού στην επιστροφή κάθε ψυχής. Κάθε ψυχή λερωμένη από οποιαδήποτε αμαρτία είναι σε αυτή την κατάσταση.

Όμως ο Θεός ορμά επάνω και καταφιλεί. Καταφιλώ πάει να πει, στην δικιά μας γλώσσα, τον εματσούλησε, που λέμε. Υπάρχει και μια άλλη τέτοια στιγμή μέσα στο Ευαγγέλιο, όταν ο Ιούδας πουλούσε το Χριστό, επρόδιδε, τον έπιασε στην αγκαλιά του το Χριστό μας και τον κατεφίλησε, γράφει ο Ευαγγελιστής.

Όχι απλώς του έδωσε ένα φιλί, και ψεύτικο, με τα μάγουλα, που δίνουμε εμείς σήμερα για να μην αφήσουν τα κραγιόνια μας στους άλλους. Όχι αυτά τα ψεύτικα δικά μας, αλλά τον εφίλησε, τον εδάγκωσε, τον ματσούλησε που λέμε, έτσι.

Αυτό του το έκαμε και αυτός, τη λαχτάρα την οποία υπάρχει στο Θεό για την ψυχή του ανθρώπου. Καταλαβαίνετε πώς θα σοκαρίστηκε το παιδί αυτό τώρα; Θα έπρεπε, τι είχε κάνει, πώς τον προσέβαλε και τόσα άλλα πράγματα.

Και τώρα τον βλέπει να τον δέχεται. Πού να το φανταστεί αυτό το πράγμα; Θα έπρεπε κανονικά να χάσει τα λόγια του, όμως δεν έχασε και άρχισε να πει τη μετάνοιά του. Αυτά που είχε πει κάτω εκεί που ήταν μαζί με τα γουρούνια, που τα έφτιαχνε, που έκανε μια προετοιμασία.

Και λέγει, ετόλμησε να πει, Πάτερ, ήμαρτον εις τον ουρανόν και ενώπιόν σου. Ήμαρτον, ξέρετε τι είπα να πει, τι είπα να πει η αμαρτία Αστοχία, αστοχία, ημάρτησεν του στόχου, ημάρτησεν του στόχου, δηλαδή πήγε στον προορισμό του, προορισμός του ανθρώπου είναι για εκεί και αυτός ημάρτησε, πήγε από εδώ. Προορισμός του στόχου είναι να χτυπήσει εκεί στο κέντρο του στόχου και τη χτυπάς όξω, ημάρτησεν του στόχου. Ημάρτησα λοιπόν, τα μπλέξα, ούτε επάνω ούτε σε ένα σ' άκουσα, τίποτα, τα χάσα. Ουκέτι ειμί άξιος, ουκέτι ειμί άξιος κληθήναι υιός σου.

Εκεί έπρεπε κανονικά να πει και το άλλο, Κάμε με έναν των μισθίων σου. Δεν τον άφησε, τον έκοψε εκεί. Τον έκοψε. Αυτό το παιδί να τα πει όπως θέλει. Δεν έχω ανάγκη από δούλους. Δεν τον δέχομαι για δούλο.

Έχω αγγέλους και αρχαγγέλους δούλους. Το θέλω να είναι παιδί μου. Να γίνει υιός μου. Ο δούλος δεν αισθάνεται άνετα.

Άνετα μπροστά στον Κύριο, εφόσον ο Υιός, ο Συγκληρονόμος, αισθάνεται άνετα στο σπίτι μέσα, το πατρικό, το ανάκτορο. Και αυτό διδάσκει ότι ο Θεός δεν ήρθε να κάνει δούλους τους ανθρώπους, αλλά να ελευθερώσει τους ανθρώπους. Αδιαφόρως, αν ο άνθρωπος θεληματικά παραδέχεται ότι είναι Κύριός του ο Χριστός και αυτός λέγεται δούλος. Ήκουσα μια μέρα που...

Μια μέρα που ταξίδευα για την Πάτρα, άκουσα αυτό από ένα φοιτητή: «Εγώ είναι αδύνατο να δεχτώ δουλεία». Είσαι, του λέω, ελεύθερος; Βέβαια, μου λέει, ελεύθερος. Είσαι πόρνος, του λέω, ή δεν είσαι; Και τι δουλειά έχει αυτό, μου λέει. Είσαι δούλος της σαρκός, του σατανά. Πώς μου λες ότι είσαι ελεύθερος; Τι πάει να πει ελεύθερος, του λέω; Ξέρεις από ελευθερία; Να διαβάζεις τον Μέγα Αντώνιο να πάρεις τον ορισμό της ελευθερίας. Τι πάει να πει είσαι ελεύθερος; Να κάνεις τρέλες, να υποδουλώνεσαι στη σάρκα, στον κόσμο, στο εγώ, στο συμφέρον. Πού είσαι ελεύθερος;

Αλλά κάθεσε του λέω να σου πω τι είπα να πει και ασυχαίνουμε μου λέει τον Παύλο που έναν Παύλο ένα τέρας μορφώσεως να λέει δούλωση Ιησού Χριστού. Μην παίρνεις φόρα, του λέω. Κάθεσε και μην αδικείς ούτε το Ευαγγέλιο ούτε το Χριστό όταν δεν έχεις μελετήσει.

Επάνω στην επιστήμη σου μπορεί να πεις δυο λόγια. Αλλά για τον χριστιανισμό δεν μπορείς να πεις. Αδικείς και τον χριστιανισμό και τον εαυτό σου. Άκουσε λοιπόν. Και του είπα το εξής, και δράττομαι της ευκαιρίας να το πω και σε σας: για ποιον λόγο και τι θέλει να διδάξει ο Χριστός.

Και πώς είναι οι πραγματικότητες. Στην εποχή του δουλεμπορίου, δηλαδή που πουλιούνταν οι άνθρωποι, πήγε κάποιος και αγόρασε δούλους από την αγορά. Μεταξύ των δούλων που αγόρασε από έναν άλλον που πουλούσε, αγόρασε και έναν εύσωμο, έναν γεροδεμένο άνθρωπο, δούλο κι αυτόν, όμως σε μία αστρονομική τιμή.

Του ζήτησε δηλαδή, αν για τον άλφα του ζητούσε πεντακόσιες δραχμές, γι' αυτόν του ζήτησε πενήντα χιλιάδες δραχμές. Αυτός αδιαμαρτύρητα, χωρίς παζάρι, έβγαλε και πλήρωσε και γι' αυτόν. Τους έβαλε στην άκρη να κάνει τα υπόλοιπα ψώνια του και να τους πάρει έπειτα να φύγουν έξω για τη φάρμα.

Όταν επέστρεψε, όλοι χαριεντιζόμενοι συζητούσαν, αστεΐζοντο μεταξύ των, πλην αυτού του ευσώμου, του γερού. Τον πλησιάζει ο νέος αφέντης, τι έχεις, του λέει, σε βλέπω δύσθυμο, σε βλέπω κατσούφη, στενοχωρημένο, τι σου συμβαίνει;

Δε μιλούσε αυτός. Ε, του λέει, έχεις τίποτα, είσαι άρρωστος; Τώρα εδώ να κοιταχτούμε. Όταν βγούμε έξω είναι δύσκολο να επανέλθουμε στην πόλη. Και πες μου τι είναι, να πάμε στον γιατρό, τι έχεις, γιατί είσαι έτσι, γιατί δεν γελάς, γιατί δεν κάνεις;

Ανοίγει το στόμα του και του λέει, πώς θέλετε, του λέει, να γελάσω; Όταν άκουσα πόσο με αγοράσατε Και τι σε ενδιαφέρει εσένα πόσο σε αγόρασα;

Ασφαλώς, λέει, δεν με αγοράσατε για φιλανθρωπία. Με αγοράσατε για να με εκμεταλλευτείτε. Κατά συνέπεια, όταν εσείς με αγοράσατε με αυτά τα αστρονομικά ποσά, πόσο εγώ έχω να δουλέψω εκεί για να τα βγάλω αυτά και να κερδίσετε.

Λοιπόν, όταν περιμένω και καταλαβαίνω τι με περιμένει όταν φτάσω εκεί, πώς να έχω, λέει, το κέφι να γελάσω και να αστειευτώ. Απάντηση. Ώστε γι' αυτό, του λέει, είσαι στενοχωρημένος. Λέει, γι' αυτό λέει, υπάρχει άλλο χειρότερο;

Άκουσε λοιπόν, του λέει, δε σε αγόρασα για να σ' έχω δούλο Γιατί τότε, λέει, με αγόρασες; Σε αγόρασα, σε λυπήθηκα, για να σε ελευθερώσω Πήγαινε, του λέει, στην ευχή του Θεού, είσαι ελεύθερος Όταν τ' άκουσε αυτός ότι είναι ελεύθερος, του έπεσε στα πόδια και του λέγει Θα σου είμαι πάντοτε δούλος, θεληματικά δούλος. Αυτός είναι ο Χριστός και δουλωνόμεθα, τον λέγω Κύριό μου, τον Κύριό μου, διότι με εξηγόρασε εκ της κατάρας του νόμου.

Ο κύριος αυτός δεν το ξέρει, δεν γνωρίζει τι πάει να πει η ελευθερία και λέει αυτά που λέει, και τα πιπιλίζει ο καθένας χωρίς να γνωρίζει τι είναι ο Χριστός και τι έκανε ο Χριστός και τι ρόλο έπαιξε στον άνθρωπο ο Χριστός, καταλάβατε.

Αυτός υποζητάει να γίνει δούλος, δεν σε θέλω δούλο, σε θέλω γιο μου, σε θέλω να αισθάνεσαι ελεύθερα, θα σε υποκαταστήσω εκεί, δεν σου το λογαριάζω το παράπτωμά σου. Εσύ σαν άνθρωπος το θυμάσαι και το μουρμουρίζεις του γιου σου, το μουρμουρίζεις της κόρης σου, το μουρμουρίζεις του άντρα σου Εγώ ξεχνώ, είναι ένα προτέρημα θεϊκό το να ξεχνάει ο άνθρωπος την κακία των ανθρώπων και των συνανθρώπων Αλλά εμείς δεν το έχουμε αυτό το πράγμα, θυμόμαστε δυστυχώς και δεν είναι καλό αυτό

Εδώ θεσπίστηκε, μάλλον, το μυστήριο της μετανοίας και της εξομολογήσεως. Μετανοεί ο άνθρωπος: «Πω πω, τα έμπλεξα, δεν έπρεπε να το κάνω», και λοιπά. Αυτό είναι μετάνοια· χτυπιέται ο άνθρωπος, έλεγχος συνειδήσεως και λοιπά. Όμως σήκωσε τη μετάνοιά του αυτή και πήγε και την κοινοποίησε. Ούτε μία μετάνοια ισχύει άνευ εξομολογήσεως. Ούτε μία απόφαση ισχύει άνευ κοινοποιήσεως. Δε σας εύχομαι ποτέ να βρεθείτε σε στιγμή που να έχετε την ανάγκη να προκαλέσετε κάποια απόφαση υπέρ σας.

Όμως, εάν βρεθείτε και κερδίσατε την υπόθεση και οι αποφάσεις εσείς είναι υπέρ σας και πάτε στο Ταμείο, φέρ' ειπείν, να διεκδικήσετε λίγα χρήματα εξαιτίας αυτής της αποφάσεως μπορεί να ακούσετε το εξής, έτσι θα πάτε.

Δεν μας κοινοποιήθηκε καμία απόφαση τέτοια. «Πώς βγήκαν τα άλλα έγγραφα με τους αριθμούς τους;» «Δική σας δουλειά· σε εμάς δεν κοινοποιήθηκαν». «Περάστε σε λίγες μέρες». Και περνάτε σε λίγες μέρες, οπότε κοινοποιήθηκε η απόφαση, και εισπράττεις εσύ αυτό που έχεις δικαίωμα. Έτσι είναι. Και το λέγω αυτό για τον εξής λόγο: διότι, παρότι το μυστήριο δεν είναι μετάνοια ούτε εξομολόγηση, είναι μετάνοια και εξομολόγηση· έχουμε πολλούς μετανοημένους και ουδέποτε εξομολογημένους.

και πολλούς εξομολογημένους και ουδέποτε μετανοημένους. Εξομολογούνται πολλοί τη Μεγάλη Τετάρτη για να υποκλέψουν μια ευχή, για να κοινωνήσουν τη Μεγάλη Πέμπτη και έπειτα ξανακάνουν τα ίδια. Δεν μετανόησαν.

Έχουμε άλλους οι οποίοι, εγώ το έκοψα αυτό, δεν ξανατοκάνω. Ναι, σύμφωνοι, αλλά είσαι χρεωμένος. Πρέπει να πας να εξοφλήσεις. Ξέρεις τι, να στείλεις το παιδί στο μπακάλη της γειτονιάς

Τολμάς και να του παραγγείλεις να πει το παιδί: «Κύριε Γιώργο, μου είπε ο πατέρας μου ότι από σήμερα θα αρχίσουμε να αγοράζουμε τοις μετρητοίς, δεν παίρνουμε ξανά βερεσέ». Τι θα απαντήσει ο κύριος Γιώργος; «Πες στον κουβαρντά τον πατέρα σου να έρθει να πληρώσει τα παλιά και τότε θα αρχίσει να πληρώνει τοις μετρητοίς. Για τα παλιά ποιος θα τα πληρώσει;» Κάποιος πρέπει να τα πληρώσει. Και δεν ζητάει τον άνθρωπο να τα πληρώσει. Ο κύριος Γιώργος θα πει: «Πες του να έρθει να πληρώσει». Ο Χριστός λέγει: «Πες του πατέρα σου να έρθει να λογαριαστούμε, να του τα χαρίσω». Και ο κύριος πατέρας δεν πηγαίνει. Διότι δεν πληρώνουμε εμείς. Εμείς απλώς να αναγνωρίσουμε. Ναι, το έκαμε. Πώς το έκαμε; Ξέρω εγώ πώς το έκαμε; Παρασύρθηκα, μου άρεσε, δελεάστηκα. Ξέρω εγώ, το έκανα. Δεν εγνώριζα, το έκανα. Και δεν πηγαίνει ο άνθρωπος. Διότι δεν πληρώνουν οι αμαρτίες του ανθρώπου. Δεν πληρώνονται. Αυτό διδάσκει και εδώ. Εκεί, λοιπόν, τον εσταμάτησε. Και άρχισε μια απλοχεριά, κουβαρνταλίκια. Φωνάζει μέσα στους δούλους: «Φέρτε του τη στολή την πρώτη. Βάλτε του δαχτυλίδι στο χέρι. Ενδύσατε αυτόν. Βάλτε του υποδήματα».

και προωθήστε τον μέσα, ένθα ο μόσχος ο σιτευτός. Μόσχος ο σιτευτός, ξέρετε τι είναι; Η Θεία Κοινωνία, ο Χριστός είναι. Όλο το δόγμα της Εκκλησίας Ορθοδόξου είναι μέσα στην παραβολή του Ασώτου Υιού.

Δεν τον επέρασε μέσα όπως ήταν, με τα ρούχα, με τη στολή της χοιροκαλύβης, του τα έβγαλε, φέρτε του τη στολή την πρώτη. Ποια είναι η στολή η πρώτη; Τριάλφα Δημητριάδη, Μάλινα κλπ.; Όχι κύριε, η στολή η πρώτη είναι η στολή του βαπτίσματος. Όταν ο άνθρωπος βαπτίζεται ενδύεται μια στολή λευκή, χιτῶνά μοι παράσχου φωτεινόν, ὁ ἀναβαλλόμενος.

Ο άνθρωπος είναι απόγονος του Αδάμ και της Εύας, των γυμνών αυτών ανθρώπων, διότι έχασαν στα μονοπάτια της αμαρτίας την χάρη του Θεού. «Στολήν θεοΰφαντον ἀπεξεδύθην, ὁ τάλας ἐγώ», λέγει ο Αδάμ στην έξωσή του.

Όταν αυτοί ημάρτησαν, παρήκουσαν οι πρώτοι, τι ένιωσαν; Ότι είναι γυμνοί. Γυμνοί, προηγουμένως δεν ήσασταν γυμνοί; Ήσασταν, αλλά δεν έβλεπε ο ένας τη γύμνια του άλλου, ούτε αισθανόταν ο ένας ντροπή για τη γύμνια του άλλου.

Και τι έκαναν; Πήγαν και έφτιαξαν μπικίνι με συκόφυλλα, έκρυψαν τα απόκρυφά τους. Και έπειτα ο Θεός τους έκανε δερμάτινους σάκους και τους ενέδυσε. Και αν θέλει κανείς να βλέπει τα τεχνάσματα του σατανά, θα παρακολουθεί αυτό.

Αυτό, ο Θεός έφτιαξε τους ανθρώπους γυμνούς, αλλά ενδεδυμένους χάριτι, και ο σατανάς τους έντυσε με δερμάτινους σάκους. Και όταν τους έντυσε ξανά ο Θεός εξαιτίας της πτώσεως, ξανά τους γδύνει τώρα. Και είδατε τσίτσιδοι στον δρόμο οι άνθρωποι σήμερα, αντιτίθεται πάντοτε σε ό,τι ακριβώς ο Θεός προτρέπει και σε ό,τι ο Θεός θέλει.

Η στολή λοιπόν αυτή η πρώτη είναι η στολή του βαπτίσματος. Για να την πάρει αυτή τη στολή ο άνθρωπος κάνει μία ομολογία. Και σε εμάς τους Ορθοδόξους την κάνει ο νονός μας, την κάνει η νονά μας. Η ανάδοχός μας, ανάδοχος, αναδέχεται, αναλαμβάνει τας ευθύνας μας.

Διότι εμείς δεν είμαστε εις θέση να ομολογήσουμε, ομολογούν αυτοί. Και γίνεται, αν έχετε προσέξει, γιατί εμείς δυστυχώς δεν προσέχουμε. Πρέπει να το παραδεχτούμε αυτό. Όταν πάμε σε ένα βαφτίσι, πάμε να δούμε τι κάνει η κουμπάρα, τι δώρα θα δώσει, αν είναι όμορφη, τι κάνει ο κουμπάρος, τι θα προσφέρει.

Τα χέρια πίσω, συζητούμε, μια ευκαιρία να ιδωθούμε με τους άλλους κλπ. Για πήγαινε κοντά εκεί να ακούσεις τι κάνει αυτός ο παπάς και τι λέει αυτός ο παπάς, για να διώξει το διάβολο μέσα από την καρδιά του μικρού παιδιού αυτού.

Από τον δράκον αυτόν ή από τη δρακούλα, διότι η θεολογία των μητέρων μας, το αρσενικό το θέλει δράκο και το άλλο το θέλει δρακούλα. Και έτσι είναι. Πήγαινε εκεί κοντά να δεις τι γίνεται, και φωνάζει ο σατανάς και του λέει «Αποτάσσομαί σοι, Σατανά» και «Συντάσσομαί σοι, Χριστέ», και τον φτύνει και τον φυσάει και γυρίζει και συντάσσεται τω Χριστώ και λέει το Πιστεύω τρεις φορές και Ε, όταν λοιπόν αποταχθεί το σατανά και συνταχθεί το Χριστό, τον ενδύει συμβολικώς με την χάρη την οποία δεν βλέπουμε, αλλά με το ένδυμα αυτό το λευκό.

Έχετε προσέξει τη Μεγάλη Εβδομάδα τι λέμε κατά κόρον; «Τον νυμφώνα σου βλέπω, Σωτήρ μου, κεκοσμημένον, και ένδυμα ουκ έχω, ίνα εισέλθω εν αυτώ». Είναι αυτό. «Λάμπρυνόν μου την στολήν της ψυχής». Μιλάει για μια στολή.

Και ξέρετε ποιο είναι το τελευταίο σύμβολο ότι εμείς δεν εμείναμε ένα, απόγονοι γυμνοί του Αδάμ; Το σάβανό μας. Αυτό που μας βάζουν μπρος πίσω, είναι αυτό. Το ένδυμα που έλειψε, που έχασε ο Αδάμ στα μονοπάτια της αμαρτίας.

Το οποίο δίδει σε όσους βαφτιστούν στο όνομά του ο Χριστός στην εκκλησία του. Αλλά όταν μεγαλώσουν οι άνθρωποι, γίνουν 12, 13, 15 ετών, γυρίζουν και του λένε του Χριστού: «Αποτάσσομαί σε, Χριστέ. Χαίρετε». «Πού θα πας, παιδί μου;» «Θα πάω με τον διάβολο». «Γιατί; Εχθές αρνήθης τον διάβολο και συνετάχθης με εμένα». «Ναι, ναι, το κάμανε οι δικοί μου αυτό, εγώ όμως τώρα, ελεύθερος ων και λογικός...» Λογική στα 12, στα 15, στα 18 δεν υπάρχει.

«Αποτάσσομαί σοι, εσύ μου ζητάς παρθενία, εγώ θα πάω με το διάβολο που δεν θέλει.» «Εσύ μου ζητάς νηστεία, εγώ θα πάω με το διάβολο που δεν θέλει.» «Εσύ μου ζητάς τεκνοποιία, εγώ θα πάω με τον διάβολο που δεν θέλει.» Και αρνείται τον Χριστό. «Δεν σε εκβιάζω.» «Αν νομίζεις ότι σου είμαι χρήσιμος, μείνε κοντά μου.» «Δεν σου είμαι χρήσιμος, φύγε.» Αλλά στάσου σε παρακαλώ, βγάλε μου το κοστούμι αυτό το λευκό που σου έχω δώσει εν τω βαπτίσματι.

Και βάλ' το στην ιματιοθήκη την πνευματική μου. Κάθε άνθρωπος που ζει μακριά από του Θεού το δρόμο είναι γυμνός, πνευματικώς. Και όταν ποτέ επιστρέψει εν μετανοία σαν τον άσωτο υιό και πει «τα 'μπλεξα, έφταιξα, ήμαρτον», τότε οι άγγελοι θα ξαναφορέσουν τη στολή την πρώτη.

Μη πλανώμεθα, μπορεί πολλά λευκά εξωτερικώς να φορούμε, γκαρνταρόμπες να έχουν πολλά πράγματα, για όλες τις ώρες και για όλες τις εκδηλώσεις που θέλουμε. Πνευματική στολή όμως η ψυχή δεν έχει. Είναι γυμνή και τετραχηλισμένη.

Και μόνο όταν ο άνθρωπος εξομολογηθεί, εκεί στο εξομολογητήριον δίδεται η στολή η πρώτη. Δίδεται ο αρραβών. Ξανά ο άνθρωπος έρχεται σε σχέσεις με τον Χριστό. Η ψυχή κάθε ανθρώπου έχει νυμφίο τον Χριστό και δίδεται ταυτόχρονα υποδήματα.

Τι είναι τα υποδήματα; Είναι οι δυνάμεις που σου δίδει για να μπορέσεις να αντεπεξέλθεις.

Ξέρετε, πηγαίνετε να κοιτάξετε εκεί που βαφτίζει, που τους σφραγίζει το πόδι από κάτω με μύρο, τι του λέγει; «Του πατείν επί όφεων και σκορπίων και επί πάσης δυνάμεως του εχθρού». Είναι πολλά τα σκάνδαλα, είναι πολλές οι ροπές, είναι πολλές οι αδυναμίες, που χωρίς τη χάρη του Θεού δεν μπορείς. «Είναι αδύνατον», λέει, «να το κόψω εγώ», και το κόβει. Πώς το κόβει; «Είναι αδύνατον να το αγαπήσω εγώ και να το δεχτώ αυτό», και το δέχεται. Πώς; Είναι μια άλλη δύναμη που μπαίνει μέσα στον άνθρωπο από τη στιγμή που θα μετανοήσει και θα επιστρέψει, που του δίδει τη δύναμη πράγματα τα οποία μισούσε χθες να τα βλέπει με συμπάθεια σήμερα, και πράγματα τα οποία αγαπούσε χθες και έλεγε «θα τα πάρει στον τάφο του», να τα μισεί και να τα βλέπει ότι δεν του είναι συμφέροντα σήμερα. Αυτό είναι. Και έπειτα, εφόσον τον τακτοποίησε, τον έπλυνε και λοιπά, τότε έσφαξε τον μόσχο τον σιτευτό. Εμείς, όπως είμεθα, Μεγάλη Πέμπτη βγαίνουμε για χρυσό δοντάκι, για κοκά, όπως λένε οι μητέρες για τα μικρά παιδιά, και του χρόνου, και του χρόνου με το κοστούμι, με τις χειροκαλύβες.

Με μια γλώσσα τόση, με αμαρτήματα σαρκικά, κοσμικά, με χίλια δυο άλλα πράγματα. Αυτό λοιπόν είναι μια στιγμή που πρέπει ο άνθρωπος να προσέξει. Και τότε ευφράνθησαν, λέγει, και έγινε χαρά στον ουρανό.

Αυτό είναι το θέμα, το μυστικό όλο της σωτηρίας του ανθρώπου. Είναι ο άνθρωπος να έρθει σε επικοινωνία μετά του μόσχου του σιτευτού, μετά του Χριστού. Ο Χριστός είναι εκείνος που αλλάζει την φύση του ανθρώπου.

Κοινωνώντας ο άνθρωπος την φύση του ανθρώπου, του Θεού, εμβολιάζεται. Παίρνει το σώμα το δικό του και το αφομοιώνει αυτός. Παίρνει το αίμα το δικό του και το αφομοιώνει αυτός. Έχει βέβαια πολλές όψεις το θέμα, με πολλές παρενθέσεις, που βέβαια θα ειπωθούνε μερικές στην άλλη Κυριακή, διότι η άλλη Κυριακή είναι η μέρα της Κρίσεως.

Δεν ξέρω αν παρακολουθείτε τη συνέχεια. Είναι η μέρα της Κρίσεως και θα δείτε πώς θα κρίνει εκεί ο Θεός και ποιους θα κρίνει και ποιους θα δεχτεί. Τα έχει θέσει όλα επί τάπητος και απλώς αφήνει τον άνθρωπο εν τη ελευθερία του να καλέσει ή να μην καλέσει.

Εδώ αλλάζουν τα σκηνικά, διότι στο σπίτι δεν ήταν μόνο ο μικρός υιός, ήταν και ένας μεγάλος, ο οποίος έμεινε έξω.

Επέστρεψε στο σπίτι και όταν άκουσε χαρά και λοιπά θύμωσε και δεν ήθελε να πάει επάνω. Ξέρετε πως τέτοιοι κακοί χριστιανοί υπάρχουν που νομίζουν ότι ο Θεός είναι μόνο για αυτούς και οι άλλοι κολασμένοι.

Όχι, Θεός θέλει όλους τους ανθρώπους και αγαπά περισσότερο τους αμαρτωλούς παρά τους δικαίους. Διότι όπως η μητέρα τρέχει επάνω στο παιδί το άρρωστο, έστω και αν δεν είναι το καλό της παιδί αυτό και είναι τα άλλα κάποιο άλλο, όμως τρέχει εκεί, εκεί με τη σύριγγα, εκεί με το θερμόμετρο, εκεί με το μπουκάλι, με το γάλα κλπ. να περιποιηθεί εκείνο.

Έτσι και ο Θεός αγαπά τον αμαρτωλόν άνθρωπο, να τον βοηθήσει να βγήσει το χρόνο από την αμαρτία και να επιστρέψει. Από εδώ έρχεται φουριός ο άλλος, τι είναι, λέει, επάνω; Λέει ο πατέρας σου, λέει, απέλαβε το μικρό και χαίρεται. Θύμωσε, δεν πάει να συγχαρεί και αυτός που επέστρεψε πίσω.

Και κάνει το μικρότερο νοπατήρι. Γιατί θέλει και τους μεν και τους δε. Θεός δεν είναι μπακάλης, αγαπητοί μου. Δεν πειράζει, ας χάσουμε έναν εφόσον κερδίσαμε τον άλλον. Όχι, δεν έχει σύν και πλήν. Δεν διαθέτει κανέναν δια κανέναν.

Διετέθη αυτός δι' όλους. Θέλει όλους σωθήναι και εις επίγνωσιν της αληθείας ελθείν. Κατέβα, του λέει. Δεν έπρεπε να χαρείς; Ο αδελφός σου νεκρός ήταν και ανέζησε, απολωλώς ην και ευρέθη. Έπρεπε να χαρείς, του λέει.

«Ο υιός σου ούτος», λέει, «ο καταφαγών σου τον βίον μετά πορνών». Ο υιός σου, όχι ο αδελφός μου. «Αλλά τέτοιος που είσαι, τέτοιο παιδί είχες». Και ο πατήρ του αντιστρέφει τον όρο και λέει: «Ο αδελφός σου», λέγει, «ήτο νεκρός». Όχι ο υιός μου, ο αδελφός σου.

Όσο και να θέλεις να λες ότι δεν συστήθηκε από άλλο κλίμα, από άλλο χώμα, σαν τον Φαρισαίο, εν τούτοις όμως είναι αδελφός σου. Η Γραφή όμως, αγαπητοί μου, δεν αναφέρει αν εισήλθε ο μεγάλος αδελφός. Εισήλθε ο άλλος που ημάρτησε, έκανε μια ζωή πολυκύμαντη, άσημη κλπ.

Όμως μετενόησε και έκλεισε μια κατάσταση υπέρ του, εν αντιθέσει με τον άλλον που έκανε τον Ιησουίτη, τον Φαρισαίο εκεί κοντά, ο οποίος έμεινε έξω. Μέσα λοιπόν σε αυτή την παραβολή κλείνει ολόκληρο το δόγμα.

Άνθρωπος είσαι, θα πέσεις. Σήκω, υπάρχει μετάνοια, εξομολόγηση, Θεία Κοινωνία. Χαρά γίνεται ἐν τῷ Οὐρανῷ. Ουδαμού αναφέρει η Γραφή ότι γίνεται χαρά ἐν τῷ Οὐρανῷ ἐπὶ ἑνὶ μὴ μετανοοῦντι ἁμαρτωλῷ. Μεγάλο πράγμα. Μόνον ο Θεός ξέρει πόσο κοστίζει μια ψυχή που εμείς την πετάμε τόσο εύκολα και λέμε πολλές φορές, κάνε το, καημένε, εγώ θα τρώω την αμαρτία, φάε, εγώ θα την έχω την αμαρτία, κάνε το εκείνο, τι θα την κάνεις την αμαρτία; Συνάλλαγμα είναι και πρόκειται να την εξαργυρώσεις, αλλά μόνος σου. Μια αμαρτία σταύρωσε τον Θεό. Όχι, έβγαλε τον άνθρωπο από τον Παράδεισο, αυτό είναι τίποτα, εσταύρωσε τον Θεό μια αμαρτία.

και μπορεί ο καθένας να το πιάσει, αν θέλει βέβαια να το πιάσει.

Από εκεί και πέρα θα καταλάβει και θα μετρήσει ο καθένας τας ευθύνας του, καταλάβατε; Λοιπόν, εγώ εύχομαι να είμεθα καλύτερα στη μερίδα, χωρίς να θέλω βέβαια να γίνει, αλλά αν γίνει, του ασώτου του μικρού, και να δούμε το σφάλμα μας και να επιστρέψουμε.

Να μην μείνουμε Ιησουίτες και Φαρισαίοι, όπως στην περίπτωση του άλλου υιού, οι οποίοι από τον εγωισμό τους δεν βλέπουν την πτώση τους.

Και έχουν τη γνώμη ότι αυτοί είναι σεσωσμένοι αφ' εαυτών, διότι ζούσαν πάντοτε κοντά στο Θεό. Αυτά περίπου είναι συμπληρωματικά των προχθεσινών, στη συνέχεια αυτής της μεγάλης περιόδου. Θα μείνουμε μέχρι εδώ και, Θεού θέλοντος, θα επανέλθουμε στην άλλη μας ομιλία. Ο Θεός βοηθός.