Περὶ Προσευχῆς (Γ′)

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Those of us who were together for the last two talks will remember that our subject centers on this serious matter of prayer. Alongside attending church, alongside the Mystery of repentance and Holy Confession, alongside the Mystery of Holy Communion, of divine communion with God, prayer is an indispensable element. If a person knew how to pray, and if he created the conditions that prayer requires, he would be all-powerful in this world. But unfortunately he does not know;

he thinks he is praying when he is not. That is why I insist, and to some I may even seem tiresome, going on about why so many things are needed. The person who does not learn to pray, let me say, will never become fully human, and I would not be far from the truth, because the human being is not the outer person, he is the inner person, the one who resembles God, who strives to become the image and likeness of God. An outward human form is something all people have,

even criminals, but human beings they are not. Prayer sets everything in its place, because it is a communion with God from which a person draws, is illumined, and is guided. That is why I insist, and tomorrow evening too I may insist, God willing, on this subject, because a person must understand it, must want it, must make a beginning. Don't you see, prayer is not theory; prayer is praxis, the active ascetic life.

It takes labor, it takes effort, it takes perseverance, it takes a beginning. Many have not yet begun; tonight is the third talk. They have corrected nothing in their prayer, they go on praying as they always prayed, without adding any new element from those that were given, and even so. The conditions are needed that I spoke of above all last night. Let sin be removed from the midst. Let love enter toward the other,

toward the enemy. For if it does not have these marks, prayer is not prayer. Set up the tape recorder one day to listen to your prayer afterward. Set your tape recorder so your prayer is recorded. And listen to it afterward. And you will see how empty it is, how flavorless, it has no content at all, it has no depth at all, it cannot move anyone, it did not pass above the ceiling. If a person does not learn to pray, it cannot move heaven,

cannot make grace rain down, cannot bring down the things a person needs. On earth the spiritual things do not exist; on earth there are material things, a material civilization. The spiritual civilization that forms a person and transfigures him, and from a beast makes him a human being, comes from above. Every good gift and every perfect present is from above, coming down from the Father of lights, our Church says most beautifully. Try it and you will see;

a person perceives whether what he is doing is right and profitable for his soul and pleasing to God, from the reaction he meets. If it comes easily to him, let him know he is doing nothing; if it is hard for him, if his own self resists him as weariness, as dizziness, if others resist him, if the logismoi, the intrusive thoughts, resist him, if his nous wanders off, if Satan himself resists him, let him know he is going to do something that does not profit the devil and profits his soul, and there he must persevere to conquer.

The one thing a person will never master to perfection as long as he lives in the world is prayer; prayer has no end. Not even the advanced ones, not even the ascetics, not even the people of the desert and the caves ever managed, ever said, I have learned to pray, I have succeeded in praying. Think now of us, whether it is even possible that we pray, and even so God still bears with us. That is why the Church always places a paper in the hands of the faithful; it does not leave a person on his own to pray about winds and waters,

about material things. The petitions of prayer are always spiritual; I do not know if you have noticed in our Church. In the entire Divine Liturgy, there is only one petition for material things, and nine hundred and ninety-nine for spiritual things. It speaks of material things only where it says, “For favorable weather and the fruits of the earth”—how does it go? —“for an abundance of the fruits of the earth.

” Nothing else, except, “For peaceful times, let us pray to the Lord. ” Nowhere else; it mentions these things only in one place. Everything else is: “An angel of peace”; “that this whole day may be perfect, holy, peaceful, and sinless”; “a Christian ending to our life”; and on and on. By contrast, when a person stands alone and tries to pray in his own way, apart from the texts of the Church, he will find that he is always speaking about material things, fleshly things, and the things of this world. About which God has said, I will give you these, these are spare parts; you will receive the machine, and the spare parts I will give you.

We ask for spare parts without having the machine. It is the study of studies, the discipline of disciplines, the art of arts, the science of sciences, for a person to learn to say one Holy God. And even so we do not want to begin, because Satan does not let us. In any case, that is why even the sermon is considered flavorless; the same thing, one says, what new topical things will we have, the basic things which you cannot even begin. What, a bird without wings, where will it go; where will you go, you want to fly, to arrive and to find rest as David says, where will you go without prayer? It does not exist;

prayer is what will lift you and raise you and bring you to find mercy in this age for the next; this is an indispensable element, so see to it. Within the measure of your strength, each of you, attain it as far as you can. Yesterday we had stopped where a person must always pray also for others. He must always place them within his prayer. When a person stands in the place of prayer, or when he stands and thinks to pray. And even if he is not in a posture of prayer,

he is traveling in his car and going somewhere, he can pray. He is on the bus and going to his work, he can pray. Or he has stood to make his prayer at home, in the morning, in the evening, whenever. If this person does not also think of the surrounding world, of so many other people who have help from prayer, this person is not acceptable to God. Received. Just as Christ always prayed for others, so too the person. Of course some think a person must be lazy to do these things.

And yet it is not a matter of laziness, it is a matter of love. I once found myself, and this made a great impression on me, in a monastery in our homeland, specifically in the Holy Monastery of Saint Patapios, which is above Loutraki. Saint Patapios is whole-bodied, incorrupt, I do not know if you know this. I was very tired; we had gone there for a vigil, with eight coaches. And I say, there is not a corner where I can lie down even half an hour, so I can endure the rest of the night. Indeed they gave me a little cell; he tells me, here, Mister Panagopoulos.

I say, if I fall asleep, wake me at ten o'clock. So, in any case, I went. When afterward they came and woke me, when I had gone, I dropped with my head down. I saw nothing of what was inside the cell. But when afterward I woke, they knocked and I woke, I sat on that little bed and held my head in this manner, and my eyes fell on the wall opposite. What was it, the little cell was two metres by 1. 80 metres. And I see hanging there a list,

and it struck me, a list. This list had the day's mottos. For the whole monastery—there were about forty-five nuns—each nun knew what she was to pray for that day. Today she would pray for one intention, tomorrow for another, and the next day for a third, until the cycle began again. All the nuns did this together. Listen, then, to what they prayed for and what their daily watchwords were. On Monday, they prayed for those who were sick in soul and body.

That was the prayer they offered on their prayer ropes each Monday. Or, if they were working, they prayed continually with their lips—not only when they stood in Church, but throughout the rest of the day as well. They did not whistle or sing; they did not talk about horse racing or the football pools. They did not gossip about who had separated from whom or what had happened the night before. These people prayed. They prayed, it says,

for those who were sick—sick in both soul and body, not only in body. For there are more sick people standing on their feet than lying in bed. On Tuesday, they prayed for those in prison—for people imprisoned for various reasons, some guilty and others unjustly imprisoned. On Wednesday, they prayed for those living carelessly: those who simply do not care, who think they happened to find themselves here by chance and that, when they depart from this world, they will vanish into oblivion, so there is no need for them to make any effort or endure any hardship. On Thursday,

they prayed for those in despair—for people driven to despair by financial difficulties, serious illnesses, or trying circumstances, while Satan suggests that they jump from a window or put a noose around their neck. These people are in despair, and there is need for some helping hand to reach them through prayer and help them. Friday, prayer for the workers of the Holy Gospel. Which of us has ever prayed for the workers of the Gospel? No one.

Who has prayed for the clergy? Who has prayed that Christ would raise up laborers for the Gospel? We ask for preachers and clergy, even those in higher office, who will stand faithfully at their posts, and so on. But have you ever prayed for this? You never have. Then how will He give them to you? “Ask, and it will be given to you; seek, and you will find. ” Since you do not ask, it means you do not truly want them. God does not come and thrust something under your nose,

asking, “Shall I give this to you? ” You did not ask. After all, has He not told us to ask the Lord of the vineyard to send laborers into His vineyard? And today, above all, how greatly the vineyard of Christ needs laborers! On Saturday, prayer for the repose of the departed; and on Sunday, prayer for the whole world, that it may come to know the truth of the Holy Gospel. These lazy ones there do these things; their prayer has content,

they set serious matters before God and prayed out of love, anonymously. She did not say, my own people, my in-laws, my little daughter-in-law, my little grandchild, my dear father, my dear mother; rather all people, we all have needs. This is inner love that shows a person cultivated in depth. But this love is missing. We love our friends, the men and women we eat and drink with. But we do not love the others who are caught in sin, who sin knowingly, who are there through ignorance and have need of a helper.

Everyone, I do not know if you have noticed, all the states, all the people, all the governments look for ways to keep their currency strong. And yet, a person does not have need of dollars. A person has need of prayers. Anthony the Great in his troparion says, you upheld the inhabited world by your prayers. The world has need of prayers. It does not have need of money. The countries you live in here, the regions,

have plenty of money; do they have spiritual happiness? They do not have spiritual happiness, if we want to say that we are honest. And if now a trumpet were sounded from above, would I be ready to present myself and say to Him, here I am, Lord, as John says in the Apocalypse, he heard Christ saying, behold I come quickly, and John answers and says, yes, come Lord Jesus, I await You, come. Which of us can accept being put to the test at this hour? Perhaps, if He lets him live tomorrow, he will get ready tomorrow; worse it will be tomorrow,

and if you add yet another year, it will be worse still, because we do not make use of our time. And yet a person believes that if he gains money, if he manages to have a solid currency and so on, that this is it. On the globe, from Holland, up there, is there a state with more abundance of money? There is not; there they have the most money, per head as we would say. So listen to a detail that I will tell you: a hundred and twenty million mad in the world.

Madness has begun to overflow in our world, and the mentally ill have reached a hundred and twenty million, and by the end of the century they will be two hundred million. These numbers were made public by the International Labour Organization, which in a relevant report of its own stresses that mental disorders are tending to develop into one of the most serious problems of society. According to the report, cases of mental illness are spreading at a rate of three hundred a year above the increase of the earth's population. In our neighbourhood, in the United States,

about eight hundred thousand Americans are inmates of various psychiatric institutions. Every year, five million Britons turn to their family doctor with symptoms that need psychiatric help. Of these, six hundred thousand are referred by the general practitioners to specialist neurologists and psychiatrists, and two hundred and fifty thousand are admitted to psychiatric hospitals. Who is poor today?

No one. And yet, this did not produce happiness; madhouses are being built. Because a person has no communion with God. Whatever a person may do, as long as he does not manage to commune with God, his churchgoing and through prayer, then a person has succeeded. Out here, especially in America and in Europe, I do not know here, psychiatrists are indispensable. Just as we have our family doctor, the general practitioner, so they have their psychiatrists. Why?

You know, because they do not have a spiritual father. The psychiatrists today replace the spiritual fathers, with this difference. The spiritual father has the power to give the soul rest, when it confesses to him, whereas the psychiatrist leaves it still laden and sends it away once more wretched, laden. That is the difference. Pay attention to these things; we are living in a very ugly state of affairs, in a state where we have angered heaven so much that the human mind cannot imagine it. Now, now, when this bomb will go off, I do not know when it will go off.

But go off it will. Another point in passing, since we are discussing this—I came across it here. I had set it aside for another matter, but listen to this: it comes from Rome. Embryos from abortions used in beauty creams—do not be surprised; that is how things are. Reports of a macabre trade involving beauty creams have caused an uproar throughout Italy. It is reported that cosmetics companies are offering enormous sums of money to

numerous gynecologists in exchange for the embryos from the abortions they perform. According to these reports, the companies extract hormones from the embryos and use them to manufacture beauty creams. This is the age we live in. Now, how Christ puts up with us, He is not a man. His belt has no end; He wears suspenders, for this very reason. We jump about with our little

objections here and say that there is nothing, and if something stirs below, we shall discuss it. Just in case, let us pay attention to it. We are in difficult circumstances, and let each of us confess before Him in his own way. Let him pray before Him in his own way. Let him find a way that no one hears him, to go and hide somewhere and see only himself, face to face before Him, to enter his chamber in secret and ask for mercy from God, mercy from God.

Nothing will be left standing; He who looks upon the earth and makes it tremble; nothing of the world will remain, if we do not turn back, in dust and ashes, as it says. Yet prayer, as you saw with Nineveh, took away their... Prayer takes Him by the hand. The sentence had already been pronounced, yet they compelled Him to suspend it. And this is not the only time God was overcome, when people turned back and sought mercy through prayer. “Let each person cry out from where he stands,” he says. Who knows?

God may relent. And God did not reject their appeal. If we wanted to use an image to describe the power of prayer, we could say that prayer is like an atomic bomb, something before which we stand in awe. People are terrified of the hydrogen bomb. Prayer, however, differs from a bomb in one crucial way. The bomb destroys and kills, whereas prayer saves and gives life. Prayer is just as powerful, but with better results.

With prayer we get the exact opposite results from a bomb. There is one thing I want to tell you at this point, something in which a soul can find comfort. Many of us who have somehow taken hold of this subject have family problems, problems with their children. They have problems with their wife, with their husband, with a brother, with a father, with this and that, and these people pray, and they have been praying for years, but they receive no answer, they see no change,

and so they grow discouraged and say there is nothing there. Others say, 'I am a sinner and God does not hear me.' Here I would like you to know this, what James the Brother of the Lord said and wrote: 'The effective prayer of a righteous man avails much.' Many cannot interpret this passage, because they fail to notice the word 'effective, ' the prayer that is at work. It is not that a righteous person prays and overpowers God. A mother prays until her knees and her hands have swollen into lumps,

praying for the son or the daughter who went off and broke up a marriage, where another woman took away the father of her children, and she sees no results. She does not know it, she has not noticed there that it says 'at work, ' and she does not discern that her prayer is left inactive. Yes, the righteous one will pray to God, but on the other side as well, there where the prayer is sent, the prayer must be set to work, the prayer must be put to use. Some do not know this, and they grow discouraged and distressed, or Satan leads them to think that there is no God, that it is nothing. Let us be careful: it is like sending a check to your son,

the prodigal who is suffering. And even though he is hungry, even though he is naked and in rags, and the post office notifies him to collect it, when he sees that it is from home, he does not go to collect it. And the check remains undelivered. He suffers there, and the check comes back undelivered. It is returned undelivered. You will receive your reward, because you prayed out of love. But it brought no results on that end, because in his egotism he did not want it. He refused.

God respects the human person’s free will. He cannot say to the prodigal son or daughter, the wayward husband or wife, and so on, “You know, your mother called Me, or your father, or your wife, and asked Me to tell you to come back. ” God never says such a thing. You call him on the phone, but as soon as he hears the word “God, ” he hangs up and walks away. He will not accept it. He will not enter the Church; he refuses, and at that point nothing can be done.

Your prayer remains without effect. That is precisely what happens, strange as it may seem to you. Two wills are needed; it is not only that God wills it, or that you will it, or that I will it, and that we pray for a situation to be saved or for a situation to be prevented. When the other party, for whom the prayer is made, for whom the supplications are offered, for whom the effort is made, does not will it, nothing happens. I do not know whether you would like me to give you an example. We find this example on the evening of Great and Holy Thursday.

That evening, something happened concerning Peter. At one point, our Christ stopped and said to Peter, “Simon, Simon, behold, Satan has asked to have you, that he may sift you as wheat. ” Look, He says, tonight the devil has asked to sift you as wheat is sifted on the threshing floor. 'But I have prayed for thee, that thy faith fail not' — not that you should not fall, but that your faith should not fail, because not falling depends on you. I find for you a mitigating circumstance and I forestall you, so that you may not be derailed,

so that you may not take your own life like the other one, Judas. 'And when thou art converted, strengthen thy brethren.' This is the secret, and here is what I am telling you. Christ prays, and Peter falls. Peter, a father of the Church, has said concerning these very thoughts we are speaking of now: grace, though it is grace, saves those who are willing. Grace, he says, even though it is grace freely given, nevertheless saves those who are willing; those who do not want it, it does not save; it does not force.

So when even God cannot hold Peter and lets him fall, because Peter does not accept Christ's prayer as a common means of salvation, what can another, ordinary man do? Of course, he found a mitigating circumstance for Peter, and our Christ made this prayer, because some will ask, why was no prayer made for Judas as well, and Judas was lost? It is because Peter fell differently from Judas. Peter fell from a zeal not according to knowledge, because he said, when our Christ was speaking and said that

tonight you will all be scandalized in me, Peter said, I do not know what the others will do, but I — he put in that little word, I — will come even unto death. And then He said to him, “Before the rooster crows, you will deny Me three times. ” Peter did not say, “With Your help, Teacher, I will remain close to You; I will stand firm and not deny You. ” Instead, relying on himself, he simply said, “I. ” But because Christ sees that Peter is acting out of love—“He is willing to sacrifice himself for Me, yet if he relies on his own strength,

he will fall”—He does not let him be condemned. And he rises from the belly of Hades, because Peter's falls are higher than Judas's — he swore three times, I do not know him, a grave matter — but they fell in different ways: the one denied him out of self-interest, while the other put forward love, to sacrifice himself for him, regardless of whether he lacked the strength to sacrifice himself, and he fell from a zeal not according to knowledge, as I told you. That is why our Christ hastens to save him. He throws two cushions beneath him, right where he is going to fall,

so that the fall will not destroy him. And so Peter fell; afterward, Christ asks this of him: “And when you have returned, strengthen your brethren. I want you to bring forth something good from my pain and from yours: strengthen your brethren and stoop down to help others. For tomorrow you will become an Apostle; you will be a bishop. Do not act like a little beast and refuse to forgive. You must forgive. Just as I am helping you to rise again, so tomorrow you too must strengthen others. And we have a duty at this point to

stand beside the other person in his fall, which many of us do not do. So do not be scandalized if ever you pray and receive no answer to your prayer, if you pray for years and see no result. Do not lose heart. Christ will grant what you ask; He will grant it one day, provided that the person you are praying for is willing. Here I would also like to say something about certain people who hold a mistaken view.

They think that, because they pray for their children, their family, or someone else, Christ is obliged to keep them safe—their children, their family in general, their husband or wife, and so on. If they themselves are not willing to struggle, they will not be kept safe. They will not be kept safe. I once read an account in the sayings of the elders. There was an abbot who had his own monastic brotherhood. His prayer was always the same, and it ended as follows. My Christ, count me worthy, just as I am here with these spiritual children,

to be found together with them in the other life as well. He always had this as a refrain, and in a certain way he had the illusion that God would grant him this thing he was asking for. But God does not judge in this way. People are not saved by kinship; they are saved individually. And one day a notice comes to him from a neighboring monastery that was celebrating its feast, and they beg him and say: tomorrow, when we celebrate, take your community and come to our monastery.

We invite you; you are our guests. Although in the evening he said no, that they should not go, during the night he saw a dream, and someone said to him: let the children go, and you come along afterward if you are tired. And indeed in the morning he tells them: get ready to go, and I will come too. So with joy they truly rose early in the morning to set out for the monastery that was celebrating. On the road they met an elder who was lying injured there at the edge of the road, in a ditch; a mule had thrown him down, and the mule had run off.

They asked him: what is wrong with you? I know, he said. Can you move? I cannot. What can we do for you, they said; we are now going to the Liturgy, we cannot do anything for you. They left, went on, and headed for the monastery. A little while later, the elder came along slowly with his staff, on his way to the same monastery. And he met the elder there.

He says to him: what are you doing here, brother? “Well,” he said, “I fell from a mule here. I was on my way when it threw me off. The mule ran away, and I am injured and cannot go on. ” The elder asked him, “Did some monks not pass by here a little while ago? ” “They did,” he replied. “Did you not ask them to help you? ” “I did, but they told me they were going to the Divine Liturgy and could not help me. ” The elder was deeply grieved.

He saw that what they had done was not right. It would have cost them nothing to pick the man up and take him with them as far as the monastery, where he could be cared for. They were strong young men, built like oxen. “Can you walk at all? ” he asked him. “Can you hold on to me and use your staff... let me take you on, slowly, a little further. He says: I cannot at all; it seems I have even broken something,

because I have severe, terrible pains. Well, what will happen then? You must leave this place; you cannot stay here, the wild beasts will devour you. Come, slowly climb up onto that little rock, and let me crouch down below and take you onto my shoulder. But you, he says, cannot. Never mind; as much as I can, God will help. And so the elder made the effort. He helped the man up onto a small rock, then bent down and took him upon his shoulders.

The weight made him feel as though he were carrying the whole of heaven on his shoulders. Nevertheless, he slowly began to walk and make his way forward. That great weight began to grow lighter, up to a point where he felt nothing at all, until he was forced to turn and look whether there was anyone on his back or not, what it was. And this man had been changed into an angel; it was Christ Himself, who said to him:

when your monks too do as you do, then you will be together in the other life. But if they do not do so, you will not be together in the other life. God wants families, companions, communities, the whole world to go to Him. But also each one individually. If the one for whom you are striving does not will it too, the one for whom you pray, for whom you supplicate, for whom you weep, for whom you beat your breast, if he too does not will to say the okay, as you put it, in the end, to sign his name, nothing comes of it. You will receive your reward, you will have all of God's love and all of God's care,

but that person will not be saved. Now, I want you to know further, concerning this great matter of prayer, that two prayers are needed; a prayer is needed for prayer itself. If you do not pray, you will not be able to pray. I do not know whether you have noticed, our Church always begins with: O Heavenly King, the Comforter, the Spirit of Truth, who is everywhere present and fills all things. This is a prayer to the Holy Spirit, which gives a person the strength to pray further.

The Holy Fathers have a saying which I have preserved. When the angel comes, all those who trouble us immediately withdraw, and the nous, the spiritual intellect, finds great relief and is able to pray soundly. An angel comes, he says, to help a person in prayer when he asks, “My God, give me the strength to pray. Send me the grace to pray. Send me an angel to help me pray. ” The angel comes, he says, and drives away the demons of Satan who come to hinder you. At that very moment, they bring before you all your thoughts,

all your concerns, and all your problems, so as not to let you pray. They make the burden heavier and heavier. Then your nous finds relief and is able to pray soundly. Those of you who read the New Testament will surely have found in Romans, chapter eight, verses 26 to 27, the following. Paul says: Likewise the Spirit also helps our weaknesses, for we do not know what we should pray for as we ought. We ourselves do not know what to pray. But this Spirit intercedes, mediates, pleads on our behalf with groanings that cannot be uttered;

in His own way He speaks to God. And He who searches the hearts, who examines, who knows, knows what is the mind of the Spirit; He sees, he says, what is the mind of the Spirit, that it intercedes according to God. Do we know this? We do not know it. That is why in our prayers we always begin from O Heavenly King, which is a prayer to the Holy Spirit; for without the Holy Spirit no one can pray. So keep this in mind as well: prayer needs prayer for prayer,

a kind of warming up, so to speak, for prayer. Now, in passing, let me tell you something else, about the posture of prayer: how it is good to pray, whether one is standing, kneeling, prostrate, or seated. How should it be? We find many different examples throughout the history of the Church, in both the Old Testament and the New Testament. Christ our Lord stood and prayed before the tomb of Lazarus. In Gethsemane, however, He prayed on His knees.

The place remains to this day—you saw it last night—where, in His great agony, He fell prostrate, face down upon the ground. Paul, out on the shore before he departed, as we read in the Acts of the Apostles, chapter twenty, knelt down on the sand and prayed as he took leave of the brethren. Peter, when he asked for the raising of Tabitha in Joppa, also prayed kneeling. The Prophet Elijah put his head between his knees, curling himself into the shape of the letter omicron, and seven times he prayed; then he brought rain after three and a half years. And Mark says, “Whenever you stand praying, whenever you are at prayer.

And the Church has devised a beautiful way to accommodate everyone. It has what are called the stalls. Have you seen what the stalls are like? They are not like the ones back in our homeland; here it is done a different way. Each person stands inside and rests his arms so as to keep them open, because he cannot always hold them raised up to God. Do you remember, when I spoke to you about the Cross on the first evening, about the prefigurations of the Cross, how Moses stood there on Sinai like this? And when Aaron and Hur saw that his armies prevailed only while he held his arms outstretched in the form of a cross,

they seated him on a stone. Aaron sat on one side and Hur on the other, and they held up his arms; and his armies were victorious. From this very case the Church took the pattern and made the stalls, where a person stands with his arms open. But because there are also times when a person may sit in church and rest, there are what are called the so-called seats. When the psalms are read, the Psalter, when the Apostle is read, and so on, then a person may sit. He has a seat in his stall and he lowers it down and sits.

And on the Holy Mountain there is also a third position, where you sit and yet do not sit. The broad seat folds down for you to sit on, and it also folds back up; it has a rounded support like this. And the wooden sides that hold the stasidi have two small ledges: you place one foot on one and the other foot on the other, and you rest here in a half-seated position. Yes, you sit down—or rather, whether you sit or not, you rest—but you do not sit comfortably, as you would when the kathismata are being read.

There are countless ways a person may sit, according to the occasion, especially in the Church. At home, he may arrange things however he wishes, but not in the Church. Many people pray in their own way. For example, as I say, in the Church one is not permitted to pray on one’s knees during a service, especially on Sundays. Kneeling is forbidden on Sunday. There are Canons of the Church that forbid it. Indeed,

the question of kneeling occupied the Church from her earliest days, from the first century, and various Synods, Fathers, and martyrs declared that kneeling is forbidden from Saturday evening at Vespers until Sunday evening. This entire period is resurrectional. Perhaps some of you would like me to prove this to you now. The twentieth Canon of the Sixth Ecumenical Council forbids kneeling. The ninetieth Canon of the Sixth Ecumenical Council also forbids kneeling. I do not know whether I said it correctly:

it is the twentieth Canon of the First Ecumenical Council and the ninetieth Canon of the Sixth. Perhaps I made a mistake. Third, the ninetieth canon of Basil the Great forbids it on Sunday, neither this way nor that, except for the Holy Things and so on. The tenth canon of Saint Nikephoros the Confessor forbids kneeling. The second canon of Saint Nicholas of Constantinople forbids kneeling. The fifteenth canon of Saint Peter of Alexandria forbids kneeling. Saint Justin Martyr and Philosopher, in his 115th Answer, also forbids kneeling.

From Saturday evening, when we hear “O Gladsome Light, ” until Sunday evening, when we hear “O Gladsome Light” again, kneeling is not permitted—not even at “Let us bow our heads unto the Lord, ” nor during the Holy Things, nor at any other time. A person may therefore pray in different ways, according to his circumstances. Some people are tired; some are elderly and cannot sit and pray. And some people wish to pray during the night. And there is no understanding between husband and wife, or, for example, between parents and child.

The child wants to pray, and his parents blaspheme the Most Holy Theotokos. So the child will huddle up and pray under his blanket. A wife wants to rise and make a prostration and ask for mercy upon her household, but her husband will curse her, or she will wake him; so she will pray under her blanket. Or the husband, when his wife reacts, or so as not to disturb her, will simply bow in veneration where he is. And God sees; He has no need of our posture. Besides, you should know that there are many circumstances in our

life that bring us to our knees without our realizing it; we feel the need to kneel, and then you will kneel. But all these things I am speaking of are at home, not in church. The Church is a public act of worship which proclaims, and it cannot proclaim something contrary; at that moment Sunday is the Resurrection, you cannot turn it into mourning, you cannot make it Great Week. So this too was good for us to know. As for those who want to have their own way: we must never insist on our own will. We must do what the Church says, because God desires man above all to be obedient.

We must say with humility, “Let it be unto me. ” As Saint Gregory of Nyssa says, “Let Your will be done in me, so that the will of the devil may be extinguished. ” For when the will of God and of the Church is that you should not kneel, yet you do as you please, then you are doing the will of the devil, not the will of God. And we must not listen to the clever things people say, for we ought to obey God rather than men. Now, I don't know whether you would be interested if I told you two sayings about the good effects of prayer,

which of course are not my own but those of our Holy Fathers. Saint Gregory of Nyssa, for example, the brother of Basil the Great, says this:

Prayer is the safeguard of chastity. If you want to guard your virginity, your chastity, your honor, your purity, pray. It is the seal of virginity, the schooling of anger, prayer is the teacher even of anger, of disordered anger; it is the suppression of pride, the suppression of egoism, the cleansing of resentment. When you envy someone, go and pray, and ask God to give you the strength to love him. It is the undoing of envy, the safeguard of peace. Where there is prayer, says the divine Chrysostom,

where there is prayer and thanksgiving, the grace of the Holy Spirit comes, and demons are put to flight, and every opposing power takes to its heels and departs. And Saint Nilus the Ascetic says: when you ask God for something good, when you seek some good thing from God, and He does not listen to you at once and does not give it to you immediately, do not lose heart; do not say that He does not hear you, and do not become faint-hearted and stop praying. For often, for the present moment, the request is not to your benefit;

He should not give it to you then, He must withhold it in order to make you pray all the more. Prayer, my beloved, let me give you a simple picture: it is like drilling a well. The well-digger told you that at five meters you would find water, and you reached five meters and found nothing. What will you do? Will you throw the soil back in and walk away, or will you drive down another meter or two? You drive down another meter or two. And if at nine meters you still find nothing, what will you do?

You will drive down another meter or two, thinking of all the money you have already spent up to this point. You don't find it at eleven. You don't find it at thirteen. You don't find it at fifteen. What will you do? Will you give it up? In my own region, my beloved, there is a well two hundred and thirty-four meters deep. Imagine they had stopped drilling at two hundred and thirty-three, and said,

enough, throw it in and let's go, this place is haunted, there's a demon here. They would have lost the whole thing for the sake of one meter. Never give up on your prayer. Even if He gives you no answer, God pretends not to hear, although in fact He hears you and He sees you. God's clock does not run on time; it runs behind. His is the only clock that keeps the old time. Only God's clock, as I was telling you the other day, runs by itself. Take note of this. He may not answer you at once, but the answer will be given.

Your part is to keep on praying. Do not imagine, it says here, that He does not hear you, or that He has not the power, or that He does not want to. He does want to; only you must keep praying. Prayer is confession to God, the cleansing of sins, the healing of diseases, the routing of demons. And why should I tell you many things about this beauty? Prayer is deliverance from every evil and a harbor for those tossed by the storm. To be in prayer is like entering a harbor at the very moment the winds are beating against you from outside,

the winds of the world's malice; and the one who prays this way will suffer no harm, he will never come to any injury. But pray not like the Pharisee, but like the publican in the holy place of prayer, so that you too may be justified by the Lord. Do not accuse everyone else in order to prop up your own standing. I am the one at fault, not him; he wronged me, but I am at fault; if I had not willed it, he could not have wronged me; he harmed me, he hurt me, but if I had not willed it, he could not have. I am the sinner, the responsibility is mine.

Cast the blame upon yourself, not like the Pharisee, but like that publican: I am at fault. And then a person finds mercy in the eyes of God. The praise of prayer, the applause The criterion for prayer, it says, lies not simply in its quantity, in saying, I prayed for a whole hour, but in its quality: whether you managed to send your prayer up, whether the prayer was pure, whether it came out from pure lips and from pure hands. Not the quantity, it says, but the quality. And this is shown by the two who went up to pray, the publican and the Pharisee.

The publican simply beat his breast and said to God, "Be merciful to me, the sinner." Do you know what "Be merciful to me, the sinner" is? It is "Lord Jesus Christ, have mercy on me." O God, O Lord, be merciful to me, have mercy on me, the sinner. What the monks say with their prayer rope, and what many lay people in the world say as well, is the publican's prayer; it is a Gospel prayer. It is not the invention of some monk, of some simpleton, as certain people claim. It is from the Gospel; they are the words of the publican,

who went down to his house justified, rather than the other. Do not desire things as they seem good to you, do not desire them as they please you, but as God is pleased; let what concerns you come to pass, and remain untroubled in your prayer. Bring it to His attention, present your request, tell Him what is happening to you, and then leave it; do not dictate to God what He should do. Not as you will, but as He wills, for He knows what is more to your benefit, when and whether He ought to give it. What I will read out to you are the opinions of

holy men who have experience in this very matter. If you truly pray, you will find great assurance, and angels will gather to you as they did to Daniel, and they will enlighten you concerning the meaning of what comes to pass. If, it says, you really pray rightly, angels will come, just as Daniel was thrown there among the beasts and they guarded him; so they will guard you too in your difficult moments. A man who is bound cannot run. If you tie someone up, can he walk, can he run? In the same way,

a nous—the spiritual intellect—enslaved to the passions cannot attain the place of spiritual prayer. Nor can a person weighed down by sins of the flesh, worldly sins, and material cares reach the heights above while he remains bound here below. Once, some Englishmen got drunk on the quay and climbed into a boat to row out to their ship. But in the morning, when others came by on their business, they found them still pulling at the oars. Because they were drunk, they had forgotten to untie the rope,

and though they kept rowing to leave, they never went anywhere. Many such people, without cutting the bonds of sin, pray and make their requests to God, and their prayer will never reach up above, and consequently it will never bring anything down. Let this be enough for tonight as well.

Όσοι μεθα μαζί στις δύο τελευταίες ομιλίες, θα ενθυμίστε ότι το θέα μας είναι γύρω από το σοβαρό θέμα αυτό της προσευχής Μετά των εκκλησιασμών, μετά των μυστήριων της μετανοίας και εξομολογήσεως, μετά των μυστήριων της θείας κοινωνίας, της θείας επικοινωνίας μετά του Θεού, η προσευχή είναι απαραίτητο στοιχείο Εάν ο άνθρωπος ήξερε να προσεύχεται και αν δημιουργούσε τις προϋποθέσεις που χρειάζονται για την προσευχή θα ήταν παντοδύναμος των κόσμων τούτων Αλλά δυστυχώς

δεν ξέρει, νομίζει ότι προσεύχεται και δεν προσεύχεται Γι' αυτό επιμένω και σε ορισμένους ίσως φέρουμε και φορτικός φέρνουμε τι χρειάζονται τόσα πράγματα Ο άνθρωπος που δεν θα μάθει να προσεύχεται, να πω δεν θα γίνει ποτέ άνθρωπος, δεν θα είμαι μακριά της πραγματικότητας, διότι ο άνθρωπος δεν είναι ο εξωτερικός άνθρωπος, είναι ο εσωτερικός άνθρωπος, είναι ο εκείνος που μοιάζει με το Θεό, που τίνει να γίνει εικόν και ομοίωση του Θεού, μορφήν εξωτερικήν ανθρωπίνειν έχουν

όλοι οι άνθρωποι, και αυτοί οι κακούργοι ακόμη, αλλά άνθρωποι μόνον δεν είναι Η προσευχή τοποθετεί τα πάντα στη θέση τους, διότι είναι μια επικοινωνία με το Θεό, που από εκεί ο άνθρωπος αντλεί, φωτίζεται, κατευθύνεται Γι' αυτό επιμένω, και ίσως και αύριο βράδυ να επιμείνω, Θεού θέλοντος, επάνω στο θέμα αυτό, διότι πρέπει να το καταλάβει ο άνθρωπος, να θελήσει, να ξεκινήσει Δεν το βλέπεις αθεωρία, δεν είναι θεωρία η προσευχή, είναι πράξη η προσευχή Χρειάζεται κόπος, χρειάζεται προσπάθεια, χρειάζεται επιμονή, χρειάζεται

ξεκίνημα Πολλοί δεν ξεκίνησαν κάνα, είναι η τρίτη ομιλία απόψε Δεν διόρθωσαν τίποτα από την προσευχή τους, ξακολουθούν να προσεύχονται όπως προσήφχοντο Χωρίς να προσθέσουν τίποτα καινούριο στοιχείο από εκείνα τα οποία ειδόθησαν και εντούτης Χρειάζονται οι προϋποθέσεις που κατεξοχείρη είπα χθες το βράδυ Να φύγει η αμαρτία από τη μέση Να εισέλθει η αγάπη προς τον τρίτον, προς τον εχθρόν Διότι αν δεν έχει αυτά τα διακριτικά, η προσευχή δεν είναι προσευχή Βάλε το μαγνητόφωνο μια μέρα να ακούσεις την προσευχή σου εκ των υστέρων Βάλε το μαγνητόφωνο σου να γραφεί η προσευχή σου Και ακούσέ την εκ των υστέρων Και

θα δεις τι άδεια είναι, τι ανούσια είναι, δεν έχει καθόλου περιεχόμενο, δεν έχει βάθος καθόλου, δεν μπορεί να συγκινήσει κανέναν, δεν πέρασε επάνω από το ταβάνι, αν ο άνθρωπος δεν μάθει να προσεύχεται, δεν μπορεί να συγκινήσει στον ουρανό, να βρέξει χάρι, να βρέξει πράγματα απαραίτητα για τον άνθρωπο. Στη γη δεν υπάρχουν τα πνευματικά πράγματα, στη γη υπάρχουν υλικά πράγματα, υλικός πολιτισμός, ο πνευματικός πολιτισμός που μορφώνει τον άνθρωπο και τον μεταμορφώνει και από θηρίο τον κάνει άνθρωπο, έρχεται από πάνω Πασαδόσεις αγαθή και παν δόρημα τέλειον, άνοθενε στι καταβαίνον, εξού του πατρός των φώτων, λέγει ωραιότατα η εκκλησία μας

Δοκιμάστε ότι θα δείτε, ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται, αν αυτό που κάνει είναι σωστό και συμφέρον για την ψυχή του και αριστός το Θεό, από την αντίδραση που βρίσκει Άμα του είναι εύκολο, να γνωρίζει δεν κάνει τίποτα, άμα του είναι δύσκολο, άμα του αντιτάσσεται ο εαυτός του σαν κούραση, σαν ζαλάδα του αντιτάσσονται οι άλλοι, του αντιτάσσονται οι λογισμοί, φεύγει ο νους του, του αντιτάσσεται αυτός ο σατανάς να γνωρίζει ότι πάει να κάνει κάτι που δεν συμφέρει στον διάβολο και συμφέρει στην ψυχή του και εκεί θα επιμείνει να νικήσει ένα πράγμα που δεν θα μάθει στην τελειότητα ο άνθρωπος όσο να ζήσει στον κόσμο είναι

η προσευχή, προσευχή δεν έχει τέλος Ούτε αυτοί οι προχωρημένοι, ούτε αυτοί οι ασκητές, ούτε οι άνθρωποι της ερήμου και των ωραίων, κατόρθωσαν ποτέ, είπαν ότι εγώ έμαθα να προσεύχομαι, ότι εγώ επέτυχα να προσεύχομαι Σκεφτείτε τώρα εμείς, αν είναι δυνατόν, να προσευχόμεθα και εντούτοις ο Θεός μας ανέχεται ακόμη Γι' αυτό η Εκκλησία πάντοτε δίδει ένα χαρτί στο χέρι των πιστών, δεν τον αφήνει μόνον του να προσεύχεται περί ανέμων και υδάτων, περί υλικών πραγμάτων Πάντοτε τα αιτήματα είναι πνευματικά της προσευχής, δεν ξέρω αν έχετε προσέξει την Εκκλησία μας Μία στροφή μόνον σε ολόκληρη λειτουργία υπάρχει για υλικά πράγματα και 999

στροφές για πνευματικά πράγματα Για υλικά πράγματα, ομιλεί εκεί που λέγει υπέρ των αέρων των καρπών της γης, πώς λέει εκεί πέρα, έχει ένα

υπέρ εφορίας των καρπών της γης Τίποτα άλλα, και καιρών ειρηνικών του κυρίου Δευτόμεν, πουθενά άλλο, δεν ξαναμιλάει, σε ένα μέρος, όλα τα άλλα είμαι, άγγελων ειρήνης Την ημέρα μου τελεί Αναγία Νεροϊνική και Αναμάρτητον, Χριστιανά τα τέλει της ζωής ημών και, και, και, και Εν αντιθέση, όταν ο άνθρωπος σταθεί μόνος του με τον τρόπο του να προσευχηθεί έξω από τα κείμενα της Εκκλησίας θα δει ότι ομιλεί πάντοτε για υλικά πράγματα, για σαρκικά πράγματα, για πράγματα του κόσμου τούτου τα οποία έχει πει ο Θεός ότι θα στα δώσω εγώ αυτά, είναι ανταλλακτικά αυτά, θα πάρεις το μηχάνημα εσύ Και τα ανταλλακτικά θα σας τα δώσω εγώ Εμείς ζητάμε ανταλλακτικά, χωρίς να έχουμε το μηχάνημα

Είναι η σπουδή των σπουδών, η μελέτη των μελετών, η τέχνη των τεχνών, η επιστήμη των επιστημών Για να μάθω ο άνθρωπος να πει ένα Άγιος Θεός Και εντούτες δεν θέλουν να ξεκινήσουμε, γιατί δεν μας αφήνει ο Σατανάς Εν πάση περιπτώσει, γι' αυτό και θεωρείται και ανούσιο το κήρυγμα, λέει, μα το ίδιο, λέει, τι Τι, περιτήνους, νέα επίκαιρα θα έχουμε, τα βασικά πράγματα τα οποία δεν μπορεί να ξεκινήσεις, τι, πουλί χωρίς τερούγες, πού θα πάει, πού θα πας, θέλεις να πετάξεις, να φτάσεις και να καταπαύσεις όπως λέγει ο Δαβίδ, πού θα πας, χωρίς την προσευχή, δεν υπάρχει, προσευχή είναι αυτή που θα σε σηκώσει και θα σε ανεβάσει και θα σε φτάσει να ελεηθείς από τον ειναιόνα για τον άλλον, αυτό είναι απαραίτητο στοιχείο και φροντίστε το, Μέσα στο πλαίσιο των δυναμεών σας ο

καθένας, να το επιτύχετε όσο μπορείτε Χθες είχαμε σταματήσει εκεί που ο άνθρωπος πάντοτε πρέπει να προσεύχεται και υπέρ των τρίτων Να τους βάζει πάντοτε μέσα στην προσευχή του Όταν ο άνθρωπος σταθεί στη θέση της προσευχής ή όταν σταθεί σκεφτεί να προσευχηθεί Αδιαφόρος αν δεν είναι σε θέση προσευχής, ταξιδεύει στο αυτοκίνητό του και πηγαίνει Μπορεί να προσευχηθεί, Είναι στο λεωφορείο και πάει στη ουλιά του, Μπορεί να προσευχηθεί, Ή εστάθηκε να κάνει την προσευχή του στο σπίτι του, ξέρω εγώ, το πρωί, το βράδυ, πότε. Αν ο άνθρωπος αυτός δεν σκεφτεί και το έξωθεν περιβάλλον, Τόσους άλλους ανθρώπους που έχουν βοήθεια από προσευχή, Αυτός ο άνθρωπος δεν είναι

στο Θεό ευπρόσδεκτος. Δεκτός. Όπως ο Χριστός προσευχήθη πάντοτε υπέρ των άλλων, έτσι και ο άνθρωπος. Βέβαια ορισμένοι νομίζουν ότι πρέπει να είναι τεμπέλης ο άνθρωπος για να κάνει αυτές τις δουλειές. Και εντούτης δεν είναι θέμα τεμπελιάς, είναι θέμα αγάπης. Είχα βρεθεί κάποτε και μου έκανε αυτό πολλή αίσθηση σε μία μονή στην πατρίδα μας, συγκεκριμένως στην Ιερά Μονή του Αγίου Παταπείου, που είναι από πάνω από το Λουτράκι. Είναι ολόσομος ο Άγιος Πατάπιος, δεν ξέρω εάν ξέρετε Ήμουνα πολύ κουρασμένος, είχαμε πάει για αγρυπνία εκεί, μεθα 8 πουλμαν Και λέγω, δεν υπάρχει μια άκρη να ξαπλώσω έστω και μισή ώρα, για να μπορέσω να ανθέξω

την υπόλοιπο νύχτα Πράγματι μου έδωσαν ένα κελάκι, μου λέει εδώ κύριε Παναγόπουλε, λέγω αν αποκοιμηθώ στις 10 ευρώ να με ξυπνήσετε Λοιπόν, εν πάση περιπτώσει, πήγα. Όταν έπειτα ήρθα και με ξύπνησα, όταν πήγα, έπεσα με το κεφάλι. Δεν είδα τίποτα τι ήταν μέσα στο κελί. Όταν όμως έπειτα, ξύπνησα, μου χτύπησαν και ξύπνησα, κάθεσα στο κρεβατάκι αυτό και κράτησα το κεφάλι μου κατά αυτή την έννοια και τα μάτια μου έπεσαν απέναντι στον τοίχο. Τι ήτανε, ήτανε 2 επί 1, επί 80 ήταν το κελάκι. Και βλέπω εκεί κρεμασμένη μια λίστα και μου έκανε αίσθηση, μια λίστα Η λίστα αυτή είχε συνθήματα της ημέρας

Για όλη τη μόνη, ήσαν 45 τόσες μοναχές Ήξερε η κάθε μοναχή τι θα προσεύχεται την ημέρα Σήμερα θα προσευχηθεί για το Α, αύριο θα προσευχηθεί για το Β Την άλλη για το Γ και έρχεται ένας κύκλος Αυτό γινόταν ταυτόχρονα από όλες τις μοναχές Ακούστε λοιπόν τι προσήφοντο, τι συνθήματα είχανε Τη Δευτέρα, προσευχή υπέρ των ασθενών ψυχής και σώματος Στο κομποσκήνι τους δηλαδή που τραβούσαν τη Δευτέρα Ή αν εργάζοντο με το στόμα τους, συνεχώς, όχι την ώρα που στέκοντος στην Εκκλησία Αλλά και τις υπόλοιπες ώρες, δεν σφυράγανε, ούτε τραγουδάγανε, ούτε μιλάγανε για τα λόγα, ούτε μιλάγανε για το προπό Δεν μιλάκα για

χώρισε η άλλη ή τι έγινε το βράδυ, προσεύχονται οι άνθρωποι, προσήφχονται λέγει υπέρ των ασθενών, ψυχή σε σώματος ασθένεια, όχι μόνο σώματος, έχουμε περισσότερους ασθενείς ορφίους παρά στο κρεβάτι. Τρίτη, υπέρ των φυλακές ευρισκομένων, οι άνθρωποι που είναι στις φυλακές, κάτω από διάφορες αιτίες, άλλοτε ενοχιώντες και άλλοτε άδικα όντες στις φυλακές. Τετάρτη, Υπέρ των Εραθιμεί Αδιαγώντων, Αυτοί που δεν τα έχουνε πέρα βρέχει, αδιαφορούν, νομίζουν ότι τυχαία βρεθήκαν εδώ και ότι θα φύγουν από τον κόσμο αυτών πάνε στην αφάνεια και δεν χρειάζεται να κάνουνε καμιά προσπάθεια να κουραστούν Πέμπτη, υπέρ των αναπογνώσεων ευρισκομένων των ανθρώπων που έρχονται

σε απόγνωση λόγω οικονομικών δυσκαιριών, λόγω σοβαρών ασθενειών, λόγω δυσκολών περιστάσεων και ο σατανάς υποδεικνύει να πηδείς από το παράθυρο, να βάλεις θηλιά Είναι αναπογνώσια αυτοί οι άνθρωποι και είναι ανάγκη να φτάσει κάποια χείρα βοηθείας δια προσευχής να τους βοηθήσει Παρασκευή, προσευχή υπέρ των εργατών του Ιερού Ευαγγελίου, ποιος από εμάς προσευχήθη ποτέ για τους εργάτας του Ευαγγελίου, κανένας Ποιος προσευχήθη για τον κλήρο, ποιος προσευχήθη να βγάλει εργάτα στο Ευαγγελίο ο Χριστάς, ζητούμε ιεροκήρυκας, ζητούμε κληρικούς, ανωτέρους, να στέκουν στη θέση τους κλπ. Προσευχήθηκες ποτέ, ποτέ δεν προσευχήθησες, Πώς θα σου δώσει, Ετείτε και δοθήσετε, Ζητείτε και ευρίσετε, Φόσον δεν ζητάς, Άρα δεν θέλεις, Ποτέ ο Θεός δεν έρχεται να σου βάλει μες στη μύτια σου, Ας σου δώσω, Δεν ζήτησες,

Και το έχει πει άλλωστε, Δεν έχει πει, Ότι ζητήσετε από τον Κύριον του Αμπελόνος, Να δώσει εργάτες εσύ στον Αμπελώνα του, Και σήμερα κατεξογήν πόσο ανάγκη έχει, Από ο εργάτες ο Αμπελόνος του Χριστού, Σάββατο Προσευχή υπέρ αναπαύσεως των νεκρών και Κυριακή υπέρ ολοκλήρου του κόσμου όπως γνωρίσει την αλήθεια του Ιερού Ευαγγελίου Αυτές οι τεμπέλες εκεί τα κάνουν αυτά, περιεχόμενο η προσευχή, λόγους σοβαρούς προέβαλων στον Θεόν και προσήφχοντο από αγάπη, ανώνυμα Δεν είπε τους δικούς μου, τα κουνιάδια μου, την υφούλα μου, το εγγονάκι μου, τον πατερούλη μου, τη μανούλα μου, όλους τους ανθρώπους, όλοι έχουμε ανάγκες Αυτό είναι αγάπη εσωτερική που δείχνει άνθρωπο

καλλιεργημένων σε βάθος Αλλά λείπει αυτή η αγάπη Αγαπούμε τους φίλους μας και τις φιλενάδες μας που τα τρώμε μαζί και τα πίνουμε μαζί Αλλά δεν αγαπούμε τους άλλους που βρίσκονται στην αμαρτία, που βρίσκονται από γνώση, που βρίσκονται στην άγνοια και έχουν ανάγκη από βοηθόν Όλοι, δεν ξέρω αν έχετε προσέξει, όλες οι καταστάσεις, όλοι οι άνθρωποι, όλες οι κυβερνήσεις κοιτάζουν τι τρόπο θα έχουνε τον τρόπο όσο το συναλλαγμά τους να είναι γερό. Και εν τούτσι, ο άνθρωπος δεν έχει ανάγκη από δολάρια. Ο άνθρωπος έχει ανάγκη από προσευχές.

Ο Μέγας Αντώνιος στο τροπάριό του λέγει τη οικουμένη εστήριξας ευχές σου. Ο κόσμος έχει ανάγκη από προσευχές. Δεν έχει ανάγκη από λεφτά. Τα κράτη που μένετε εδώ πέρα, οι περιοχές, έχουν πολλά λεφτά, έχουν ευτυχίαν πνευματικήν, δεν έχουν πνευματικήν ευτυχίαν, αν θέλουν να πούμε ότι είμαστε ειλικρίνες Και αν τώρα χτυπήσεις άλπιγκα από πάνω, είμαι θα εισθέσει να παρουσιαστούμε να του πούμε, Ιδού εγώ Κύριε, όπως λέγει ο Ιωάννης στην Αποκάλυψη, άκουσε το Χριστό και έλεγε, Ιδού έρχομαι ταχή και απαντά ο Ιωάννης και λέει, ναι,

έρχο Κύριε Ιησού, σε περιμένω, έλα, ποιος από εμάς μπορεί να δεχτεί έλεγχο αυτή την ώρα, μήπως θα, αν τον αφήσει να ζήσει αύριο, θα ετοιμαστεί αύριο, χειρότερα θα είναι αύριο, να του προσθέσεις και του χρόνου, ακόμη χειρότερα θα είναι, γιατί δεν εκμεταλλευόμεθα τον χρόνο εμείς, και τούτης πιστεύω ο άνθρωπος ότι αν κατακτήσει χρήματα, αν κατορθώσει να έχει συναλλαγμα, στερεό και λοιπά, ότι αυτό είναι, υπάρχει στο Στην Ιδρόγειο, Από την Ολλανδία, Εκεί επάνω, Υπάρχει πιο έτσι κράτος με ευμάρια χρήματος πιο πολύ, Δεν υπάρχει, Εκεί έχουν το πιο πολύ χρήμα, Κατά κεφαλήν όπως θα λέγαμε, Ακούσετε λοιπόν μια λεπτομέρεια που θα σας πω, 120 εκατομμύρια τρελή στον κόσμο, Η τρέλα άρχισε

να περισσεύει στον κόσμο μας, και οι ψυχοπαθείς έχουν φτάσει στα 120 εκατομμύρια και ως το τέλος του αιώνος θα είναι 200 εκατομμύρια. Τους αριθμούς αυτούς τους έδωσε στη δημοσιότητα η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας, η οποία σε σχετική έκθεσή της τονίζει ότι οι ψυχικές διαταραχές τίνουν να εξελιχθούν σε ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της κοινωνίας. Κατά την έκθεση, τα κρούσματα ψυχικών ασθενειών επεκτείνονται με ρυθμό 300 ετησίως επί της αυξήσεως του πληθυσμού της γης στη γειτονιά μας Στις Ηνωμένες Πολιτείες, 800.000 περίπου Αμερικανοί είναι τρόφιμοι διαφόρων ψυχιατρικών ιδρυμάτων Κάθε χρόνο, 5 εκατομμύρια Βρετανοί καταφεύγουν στο οικογενειακό τους γιατρό με συμπτώματα που έχουν ανάγκη

από ψυχιατρική βοήθεια Από αυτούς, 600.000 παραπέμπονται από τους παθολόγους σε ειδικούς νευρολόγους και ψυχιάτρους και 250.000 εισάγονται σε ψυχιατρία Ποιος είναι φτωχός σήμερα, κανένας Και εν τούτης, ευτυχία δεν έφτιαξε, τρελοκομία γίνονται, γιατί, διότι δεν έχει επικοινωνία με τον Θεό Ό,τι θέλει ας κάτσε ο άνθρωπος, εφόσον δεν κατορθώσει να επικοινωνήσει με τον Θεό, η συνεκκλησία του και διά της προσευχής, πέτυχε ο άνθρωπος Εδώ έξω, κατεξοχήν στην Αμερική και στην Ευρώπη, δεν ξέρω εδώ, ψυχίατροι είναι απαραίτητοι. Όπως έχουμε τον οικογενειακό μας διατρό, τον παθολόγο, έτσι έχουν τους ψυχίατρους. Γιατί, ξέρετε, διότι δεν έχουν πνευματικό. Οι ψυχίατροι σήμερα αντικαθιστούν τους πνευματικούς με την εξής διαφορά.

Ο μεν πνευματικός έχει την δύναμη να ξεκουράσει την ψυχή, εξομολογουμένη προς αυτόν, ο δε ψυχίατρος να την αφήσει φορτωμένη και να φύγει ξανά δυστυχισμένη, φορτωμένη. Αυτή είναι η διαφορά. Προσέχτετα, ζούμε σε μια κατάσταση πολύ άσχημη, σε μια κατάσταση που τον ουρανό τον έχουμε οργήσει, τόσο που δεν μπορεί να φανταστεί η ανθρωπίνη διάνοια. Τώρα, τώρα, πότε θα εκραγεί αυτή η βόμπα, δεν ξέρω πότε θα εκραγεί. Θα εκραγεί όμως. Ένα άλλο παροξύτουνο μια και το συζητώ, το βρίσκω εδώ, το έχω για μια άλλη υπόθεση, αλλά ακούστε το, αυτό έρχεται από τη Ρώμη Έμβρια από αμβλώσεις για κρέμες εμορφιάς, μη

στενοχωριώσεστε, έτσι έχουν τα πράγματα Πληροφορίες για μακάβριο εμπόριο για τις κρέμες εμορφιάς έχει προκαλέσει σ' άλλος ολόκληρο την Ιταλία Αναφέρουν ότι βιομηχανίες καλλιτικών προσφέρουν τεράστια ποσά σε πλήθος γυναικολόγων για να τους δίδουν τα έμβρια από τις εμβλώσεις που πραγματοποιούν Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι οι βιομηχανίες αυτές αφαιρούν τις ορμόνες από τα έμβρια και τις χρησιμοποιούν για να παραστευάσουν κρέμες ομορφιάς Σε αυτόν τον αιώνα ζούμε Τώρα, το πως μας ανέχεται ο Χριστός του, δεν είναι άνθρωπος Η λουρίδα του δεν έχει τέρμα, φοράει τυράντες, γι' αυτό ακριβώς Πηδάμε εμείς ανταποτικάκια εδώ και λέμε

ότι δεν υπάρχει και αν ασκάτευει κάτω, θα συζητήσουμε Μπάς περίπτωση, ας το προσέξουμε Είμαστε σε δύσκολες καταστάσεις και ο καθένας μας ας εξομολογηθεί μπροστά σε αυτόν με τον τρόπο του Ας προσευχηθεί μπροστά σε αυτόν με τον τρόπο του Ας βρει έναν τρόπο να μην τον ακούει κανένας, να πάει να κρυφτεί κάπου και να βλέπει μόνο τον εαυτό του, αυτός ενώπιον ενώπιον, να μπει στο ταμείο του κρυφά και να ζητήσει έλεος από το Θεό, έλεος από το Θεό, δεν πρόκειται να μείνει τίποτα όρθιο, ο επιβλέπων επί την γήν και ποιόν αυτήν τρέμειν, δεν πρόκειται να μείνει τίποτα από τον κόσμο, εάν δεν γυρίσουμε πίσω, εν χώματι και σποδό όπως λέγει, όμως η προσευχή, όπως είδατε της Νινεβήτας, του πήρανε τους Προσπαθεί από το χέρι.

Βγαλμένη η απόφαση, το ενάγκασαν και την αίσθηση. Και δεν είναι η μοναδική περίπτωση που ενικήθηκε ο Θεός, όταν οι άνθρωποι εγγύρισαν και ζήτησαν ελεός εν την προσευχή τους. Ας φωνάξει ο καθένας λέει, από τη θέση του. Πού ξέρεις ο Θεός. Και ο Θεός δεν την χάλασε την κίνευή. Αν θα θέλαμε να χρησιμοποιήσουμε κάτι για να πούμε για τη δύναμη φεριπίν της προσευχής θα μπορούσαμε να πούμε ότι η προσευχή είναι βόμπα τόν και τρομάζουμε μπροστά σε αυτή στη βόμπα δρογών, τρομάζουν Έχει όμως μία διαφορά η προσευχή από τη βόμπα Η μεν βόμπα καταστρέφει και θανατώνει εφόσον η

προσευχή σώζει, ζωοποιεί Τόσο δυνατοί είναι και η προσευχή, αλλά με αγαθότερα αποτελέσματα, τελείως τα αντίθετα αποτελέσματα έχουμε με την προσευχή παρά με τη βόμπα Ένα θέλω να σας πω στο σημείο αυτό που μπορεί να βρει παρηγοριά μια ψυχή Πολλοί από εμάς που κάπως έχουν πιάσει το θέμα έχουν οικογενειακά προβλήματα, έχουν προβλήματα με τα παιδιά τους Έχουνε προβλήματα με την σύζυγον, έχουν προβλήματα με τον σύζυγον, με τον αδελφόν, με τον πατέρα, με, με, με και προσεύχονται οι άνθρωποι αυτοί και έχουνε χρόνια που προσεύχονται αλλά απάντηση δεν λαμβάνουν, δεν βλέπουν μετατροπή και έρχονται και απαγοητεύονται και λένε δεν υπάρχει τίποτα.

Άλλοι λένε, είμαι αμαρτωλός και δεν με ακούει ο Θεός, εδώ θα ήθελα να ξέρετε το εξής, εκείνο που έχει πει και έχει γράψει ο αδελφό Θεός Ιάκωβος, δέησης δικαίου ενεργουμένη πολλά ισχύει, πολλοί δεν μπορούν να ερμηνεύσουν αυτή την παράγραφο, διότι δεν προσέχουν τη λέξη ενεργουμένη, δεν είναι να προσεύχεται ένας δίκαιος και νίξε το Θεό, Προσεύχεται η μάνα και έχουν βγάλει καρούμπαλα τα πόδια της και τα χέρια της που προσεύχεται για το γιο ή για την κόρη που έφυγε και πήγε και χώρισε το ανδρόγενο και πήρε τον πατέρα των παιδιών της Αλληνής και δεν έχει αποτελέσματα δεν το ξέρει, το έχει προσέχει εκεί ότι λέγει ενεργουμένη και

δεν διακρίνει ότι μένει ανενέργητος η προσευχή της Ναι μεν, θα προσευχηθεί ο δίκαιος στο Θεό, Αλλά πρέπει και από την άλλη πλευρά, Εκεί που στέλνει την προσευχή, Να ενεργηθεί η προσευχή, Να χρησιμοποιηθεί η προσευχή, Αυτό δεν το ξέρουν ορισμένοι, Και απαγοητεύονται, Και στενοχωρούνται, Ή τους οδηγεί ο σατανάς, Ότι δεν υπάρχει Θεός, Ότι δεν είναι τίποτα, Είναι, να προσέχουμε, Είναι σαν να στέλνεις μια επιταγή, Στο γιος σου, τον άσωτο που υποφέρει, Και παρότι πεινάει, και παρότι είναι γυμνός, είτε τετραχυλισμένος, και ειδοποιείται από το αχυδρομείο να πάρει, όταν βλέπει ότι είναι από το σπίτι, δεν πάει να την πάρει. Και μένει ανεπίδοτος η επιταγή. Αυτός υποφέρει εκεί, η επιταγή επιστρέφει ανεπίδοτος. Επιστρέφεται ανεπίδοτος.

Θα πάρεις το μισθό σου, διότι από αγάπη προσευχήθης. Αλλά αποτελέσματα δεν έφερε από εκεί, διότι αυτός εν το εγωισμό του δεν η θέλησε. Αντέλησε. Ο Θεός σέβεται το αυτεξούσιο του ανθρώπου. Δεν μπορεί να πει στον άσωτο γιος, στην άσωτη κόρη, στον άσωτο σύζυγος ή σύζυγον κλπ. Ξέρεις να τον πάρεις στο τηλέφωνο μου, είπε η μάνα σου μου, που πατέρα σου μου, που η γυναίκα σου, να σαγυρίσω πίσω. Δεν το λέει αυτό το πράγμα ποτέ ο Θεός. Τον παίρνει στο τηλέφωνο μπρος, μόλις ακούς Θεός το κλίνει κάτω και φεύγει αυτός, δεν το δέχεται Δεν μπαίνει μέσα στην Εκκλησία, δεν δέχεται, δεν μπορεί τότε Μένει ανενέργητος η προσευχή σου Αυτό είναι ακριβώς, ίσως να σας φαίνεται παράξενο Χρειάζονται δύο θελήσεις, δεν είναι μόνο να θέλει ο

Θεός ή να θέλεις εσύ ή εγώ Και να προσευχόμεθα για να σωθεί μια κατάσταση ή να προληφθεί μια κατάσταση Όταν και το έτερο μέλος για το οποίο γίνεται η προσευχή, για το οποίο γίνεται οι παράκλησες, γίνεται η προσπάθεια, δεν θελήσει, δεν γίνεται τίποτα Δεν ξέρω αν θα θέλατε να σας πω ένα παράδειγμα, το παράδειγμα αυτό υπάρχει τη Μεγάλη Πέμπτη το βράδυ, μεγάλη Πέμπτη το βράδυ έγινε κάτι αναφορικώς με τον Πέτρο Ο Χριστός μας σε μια στιγμή στάθηκε και του είπε του Πέτρου ότι Σίμων Σίμων, Ιδού ο Σατανάς, Ιτίσατο τους λυκμίσε ως των Σίτων Κοιτάξτε, λέει ο Διάβολ, ζήτης απόψε να σας κοσινήσει όπως κοσινάνε το σιτάρι στο αριολόι

Πλην εγώ, εδεήθην περί σου, ή να μη εκλείψει η πίστη σου, όχι να μη μπέσεις, να μη εκλείψει η πίστη σου, γιατί για να μη μπέσεις χρειάζεται από σένα Εγώ σου βρίσκω ένα αλαφριντικό και σε προλαμβάνω να μην εκτροχιαστεί, να μην αυτοκτονίσεις σαν τον άλλον, τον Ιούδα Και όταν ποτέ επιστρέψεις στήριξον τους αδελφούς σου, αυτό είναι το μυστικό και εδώ είναι εκείνο το οποίο σας λέγω Ο Χριστός προσεύχεται και ο Πέτρος πέφτει Ο Πέτρος πατήρ της Εκκλησίας έχει πει για αυτές τις σκέψεις που λέμε τώρα, οι χάρις καν χάρις ή τους θέλοντας σώζει Η Χάρις λέει παρότι είναι Χάρις δωρεάν, εντός της αυτούς που θέλουν σώζει,

όσους δεν θέλουν δεν τους σώζει, δεν εκβιάζει Όταν λοιπόν ένας Θεός δεν μπορεί να κρατήσει τον Πέτρο και τον αφήνει να πέσει, διότι αυτός δεν δέχεται την προσευχή του Χριστού σαν ένας κοινής σωτήριο, τι μπορεί να κάνει ένας άλλος απλούς άνθρωπος Βέβαια, του βρήκε ένα λαφρυντικό του Πέτρου και έκαμε αυτή την προσευχή ο Χριστός μας, διότι θα πούνε ορισμένοι, γιατί δεν έγινε προσευχή και για τον Ιούδα και ο Ιούδα σε χάθη, είναι διότι ο μεν Πέτρος έπεσε διαφορετικά από τον Ιούδα. Ο Πέτρος έπεσε από ζήλο νου κατεπίγνωσιν, διότι είπε όταν ο Χριστός μας μιλούσε και είπε ότι απόψε όλοι

θα σκανδαλιστείτε εν εμεί, ο Πέτρος είπε δεν ξέρω τι θα κάνουν οι άλλοι εγώ, έβαλα αυτή τη τριγράμμα των λέξην εγώ, θα έρθω μέχρι θανάτου Και τότε του είπε, πριν αλεκτροφωνήσε τρεις απαρνήσεις με, δεν είπε εγώ με τη βοηθιά σου δάσκαλε, θα έρθω κοντά σου, θα κρατήσω, δεν θα σαρνηθώ, αλλά είπε μόνος του εγώ, αλλά διότι βλέπει ο Χριστός ότι από αγάπη το κάνει, θυσιάζεται για μένα, όμως με τη δικιά του δύναμη θα πέσει, αλλά ας μην κολλαστεί και σηκώνεται από την κοιλία του Άδου, γιατί του Πέτρου οι πτώσεις είναι ανωτέρα του Ιούδα, ορκίστηκε τρεις φορές, δεν τον ξέρω,

μεγάλη υπόθεση, αλλά έπεφτε κατά διαφορετικών τρόπων, ο Μέντων που λούσε από συμφέρον, ο άλλος επρόβαλε αγάπη να θυσιαστεί για αυτόν, αδιαφόρος αν δεν είχε τη δύναμη να θυσιαστεί και έπεσε από ζήλων ού κατεπίγνωση που σας είπα, Γι' αυτό ο Χριστός μας σπεύδει να τους τρώσει, του πετάξει δύο μαξιλάρια κάτω να μην σκοτωθεί, εκεί που θα λαπές Έπεσε λοιπόν και του ζητάει εκ των υστέρων και όταν ποτέ επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου Θέλω να μου φέρεις κερίσα τον πόη μου, τον πόη σου, στήριξε τους αδελφούς, να σε επικείς προς τους άλλους Διότι αύριο θα γίνεις Απόστολος, θα είσαι επίσκοπος, μην κάνεις το θηριάκι και δεν συγχωρείς Θα συγχωρείς, όπως εγώ, σε βοηθάω να σκωθείς, έτσι και εσύ θα στηρίξεις τους άλλους αύριο Και

έχουμε καθήκον στο σημείο αυτό, να συμπαριστάμεθα στην πτώση του άλλου, που πολλοί δεν το κάνουμε αυτό το πράγμα Γι' αυτό μη σκανδαλίζεστε αν ποτέ σας, προσεύχεστε και δεν έχετε απάντηση στην προσευχή σας, προσεύχεστε χρόνια και δεν βλέπετε κανένα αποτέλεσμα Μην παρεντήστε, ο Χριστός θα δώσει, θα δώσει κάποια μέρα, αν όμως ο άνθρωπος εκείνος θελήσει Εδώ επάνω ήθελα και ένα άλλο να έλεγα για μερικούς πάλι που έχουν πεπλανημένη γνώμη Έχουν τη γνώμη ότι διότι προσεύχονται για τα παιδιά τους, για την οικογένειά τους, για κάποιον ότι ο Χριστός είναι υποχρεωμένος να τους τα φυλάξει. Τα παιδιά, γενικότερα την οικογένεια, των σύζυγων, την σύζυγων κλπ.

Αν αυτοί οι ίδιοι δεν θελήσουν να αγωνιστούν, δεν θα κρατηθούν. Δεν θα κρατηθούν. Είχα διαβάσει ένα περιστατικό στο γεροντικό, είτο ένα ειζυγούμενος και είχε την ακολουθία του. Η προσευχή του ή το πάντοτε η ιδία έκλεινε ως εξής Χριστέ μου αξίωσέ με όπως είμαι εδώ με τα παιδιά τα πνευματικά αυτά να βρεθώ και στην άλλη ζωή μαζί τους Το είχε πάντοτε ως ρεφρέν αυτό και κατά κάποιον τρόπον είχε την ψευδέστηση ότι ο Θεός θα του δώσει αυτό το πράγμα που ζητούσε Αλλά ο Θεός δεν γκρίνει έτσι.

Οι άνθρωποι δεν σώζονται συγγενειακώς, σώζονται ατομικώς. Και μια μέρα του έρχεται μια ειδοποίηση από ένα γειτονικό μοναστήρι που εόρταζε και τον παρακαλούνε και του λένε αύριο που εορτάζουμε πάρε τη συνοδεία σου και έλα στο μοναστήρι μας. Σας καλούμε, είσαστε προς και κλειμένοι. παρότι το βράδυ είπε όχι να μην πάνε, όμως τη νύχτα είδε ένα όνειρο και κάποιος του είπε άφησε τα παιδιά να πάνε και πήγαινε και εσύ έπειτα αν είσαι κουρασμένος και πράγματι το πρωί τους ειδοποιεί ετοιμαστείτε να πάτε και θα έρθω και εγώ. Με τα χαράς λοιπόν αυτοί πράγματι πρωί πρωί σηκώθηκαν για

να πάνε προς το μοναστήρι που εόρταζε. Στον δρόμο συνήθησαν ένα γέροντα, ο οποίος το κτυπημένος εκεί στην άκρη του δρόμου, σε ένα ρήθρο, τον είχε κρυμίσει ένα μουλάρι, το οποίο μουλάρι είχε φύγει Του είπανε, τι έχεις, ξέρω εγώ, είπε αυτός, μπορείς να κινηθείς, δεν μπορώ, τι να σου κάνουμε, λέει, εμείς τώρα πάμε για τη λειτουργία, δεν μπορούμε να σου κάνουμε τίποτα Έφυγαν, προχώρησαν και πάνε για το μοναστήρι Από λίγη ώρα έπειτα ήρθε σιγά σιγά με τον πασουνάκι του και ο γέροντας πηγαίνοντας προς το ίδιο μοναστήρι Και τον συνέντησε το γέροντα εκεί Του λέει τι κάνεις αδελφέ εδώ Λέει να εδώ λέγει έπεσα σε ένα μουλάρι ερχόμουνα και με πέταξε Και έφυγε το μουλάρι και έχω χτυπήσει

και δεν μπορώ Του λέγει προλίγου δεν πέρασαν από εδώ κάτι καλογεριά Λέει πέρασαν, Δεν τους είπες να σε βοηχήσουνε, Λέγει, Τους είπα, Αλλά μου είπανε ότι πάνε στη λειτουργία, Και δεν μπορούν να με βοηχήσουν, Στενοχωρήθηκε μέσα του ο Γέρον, Είδε ότι αυτό που κάμανε δεν ήταν σωστό, Δεν του κόσετε τίποτα σε αυτόν να το αρπάξουνε, Και να τον πάρουν μαζί τους μέχρι το μοναστήρι εκεί πέρα, Να τον περιποιηθούν, Παλικάρια σαν γεράισαν αυτά, Μπορείς του λέγει, Να περπατήσεις καθόλου, Να πιαστείς από μένα, Και με τη μαγκούρα σου Σιγά σιγά να σε πάω πιο πέρα, του λέει δεν μπορώ καθόλου, φαίνεται έχω και σπάσει γιατί έχω δυνατούς φρικτούς πόνους, ε τι θα γίνει τότε, πρέπει να φύγεις από εδώ πέρα, δεν μπορεί να μείνεις εδώ, θα σε

φάνε τα θηρία, για σιγά σιγά να ανέβεις εκεί την πετρούλα και να κάτσω εγώ κάτω και να σε πάρω στον ώμο μου, μα εσύ του λέει δεν μπορείς, δεν πειράζει όσο μπορώ, θα βοηθήσει ο Θεός, Πράγματι λοιπόν ο Γέρον έκανε μια προσπάθεια, τον ανέβαζε σε μια πετρούλα και ο άλλος έστυψε κάτω και τον επήρε στον ώμο του Ένιωσε ότι έχει ολόκληρο τον ουρανό στον ώμο του, από βάρος, βάση περιπτώσει και άρχισε σιγά σιγά να περπατάει, να ανοίγει τα προχωρή Αυτό το βάρος το πολύ άρχισε να ελαφρώνει μέχρι ενός σημείου που δεν αισθάνεται τίποτα και μέχρι που αναγκάσει να γυρίσει να ιδίει, έχει κανέναν στην πλάτη του ή δεν έχει, τι είναι Και

ο άνθρωπος αυτός είχε μετατραπεί εισάγγελος, ήταν ο ίδιος ο Χριστός, ο οποίος του είπε ότι όταν και τα καλογέρια σου κάνουν όπως κάνεις εσύ, τότε θα είσαστε μαζί στην άλλη ζωή. Εάν δεν κάνουν όμως, δεν θα είσαστε μαζί στην άλλη ζωή. Ο Θεός θέλει οικογένειες, συντροφιές, κοινωνίες, ο κόσμος όλος να πάει. Αλλά και ατομικός ένας έκαστος Εάν δεν θελήσει και εκείνος για τον οποίο προσπαθείς, για τον οποίο προσεύχεσαι, για τον οποίο δέεσαι, κλαίσαι, χτυπιάσαι Αν και αυτός δεν θελήσει να πει το οκ που λέτε εσείς στο τέλος, να μονογράψει, δεν γίνεται τίποτα Θα πάρετε το μισθό σας, θα έχετε όλη την αγάπη του Θεού και τη φροντίδα του Θεού, αλλά ο άνθρωπος

αυτός δεν θα σωθεί Τώρα, θέλω ακόμη να ξέρετε για το μεγάλο αυτό θέμα της προσευχής, ότι χρειάζεται δυο προσευχές, χρειάζεται προσευχή δια την προσευχή, εάν δεν προσευχηθείς, δεν πρόκειται να μπορέσεις να προσευχηθείς Δεν ξέρω αν έχετε προσέξει, πάντοτε η Εκκλησία μας αρχίζει με το Βασιλεύ ουράνιο παράκλητο, το Πνεύμα της Αληθείας, του Πανταχού Παρών και τα πάντα πληρών Αυτή είναι μια προσευχή προς το Πνεύμα του Άγιον που δίδει στον άνθρωπο την δύναμη να προσευχηθεί περαιτέρω

Οι Άγιοι Πατερές έχουν μια γνώμη την οποία έχω περισσώσει Επιστάντος του Αγγέλου, αφρώος, άπαντες, αφίστανται οι ενοχλούντες οι μην και βρίσκεται ο νους, εν πολύ ανέση, υγιώς προσευχόμενος. Έρχεται άγγελος, λέγει, να βοηθήσει τον άνθρωπο στην προσευχή, όταν ζητήσει, Θεέ μου, δώσε μου τη δύναμη να προσευχηθώ, στείλε μου χάρη να προσευχηθώ, στείλε μου άγγελο να με βοηθήσει να προσευχηθώ. Έρχεται, λέει, και διώχνει τους σατανάδες οι οποίοι έχονται να σε εμποδίσουν, να σου φέρνουν όλες εκεί την ώρα της σκέψης, όλες τις απασχολήσεις σου, όλα τα ζητηματά σου. για να μην σε αφήσουν να προσευχηθείς, σου κόνος, σου σκόνονται το βάρος και τότε ο νους σου βρίσκεται έναν έση υγιώς προσευχόμενος.

Όσοι διαβάζετε την Καινή Διαθήκη θα πρέπει να έχετε βρήσει στους Ρωμαίους το Ιτα κεφάλαιο 26-27 τα εξής. Λέγει ο Παύλος, ως αυτός δε και το πνεύμα συναντιλαμβάνεται τες ασθενείες ημών. Το γαρτί προσευχσόμεθα καθώς δι ουκίδομαι. Δεν ξέρουμε εμείς τι να προσευχηθούμε. Αλλά αυτό το πνεύμα υπερεν την χάνει, μεσολαδί, μεσιτεύει, υπερ ημών στεναγμής αλλαλίτης, με τον τρόπο το δικό του μιλάει στο Θεό Ο δε ερευνώντας καρδίας, ο Ετάζων, αυτός που ξέρει, είδε τι το φρόνημα του πνεύματος, βλέπει λέει τι το φρόνημα του πνεύματος, ότι κατά Θεόν εν την χάνει

Το ξέρουμε αυτό, δεν το ξέρουμε Γι' αυτό πάντοτε στις προσευχές μας ξεκινάμε από το Βασιλεύ Ουράνια που είναι προσευχή προς το Πνεύμα του Άγιου που ανεφ Πνεύματος Αγίου κανένας δεν μπορεί να προσευχηθεί Έχετε το λοιπόν και αυτό υπόψη σας ότι χρειάζεται προσευχή διά την προσευχή, προθέρμανση ούτως υπήν, διά την προσευχή Τώρα, επιτροχάδη να σας πω και κάτι τι άλλο, περί της τάσεως της προσευχής,

πώς είναι καλά να προσεύχετε ήσουν ότι είσαι κανείς, όρθιος, γονατιστός, πρινής, καθιστός, πώς Έχουμε πολλές όψεις μέσα στην ιστορία της Εκκλησίας και στην Παλαιά Διαθήκη και στην Καινή Διαθήκη Ο Χριστός μας ενώπιον του Τάφ του Λαζάρου ειστάθει όρθια και προσευχήθη Συγιαστημανή γονατιστός όμως Υπάρχει μέχρι τη σήμερα, ο τόπος, τον είδατε χτες το βράδυ, που ακριβώς, και πριν είσαι, έπεσε μπρούμητα, σε άλλη περίπτωση, έπεσε με το κεφάλι κάτω, πριν είσαι, στη μεγάλη του αγωνία Ο Παύλος, έξω στον Αιγαία Λόπο Επρώιτο να φύγει, που διαβάζουμε στις πράξεις των

Αποστόλων, στο ΚΑΠΑ 36, γονάτισε στην Άμμο και προσευχήθηκε για να χαιρετήσει τους αδελφούς Ο Πέτρος, για να ζητήσει την Ανάσταση της Ταβηθά, στην Ιώπη, γονατιστός κι αυτός Ο προφήτης Ηλίας έβαλε την κεφαλή του μέσα στα γονατά του, για καμένα όμικρον, 7 φορές, και έφερε νερό επί τα από 3,5 χρόνια Ο Μάρκος λέει, όταν στείκεται προσευχόμενοι, όταν είσταστε προσευχόμενοι Η δε Εκκλησία έχει εφεύρει έναν ωραίον τρόπο να εξυπηρετεί όλους Έχει τα στασίδια τα λεγόμενα Τα Στασίδια τα έχετε δει πως είναι, δεν είναι όπως στην πατρίδα μας, εδώ είναι άλλος τρόπος Κάθεται ο καθένας μέσα να ακουμπάει τα χέρια του για να τα έχει ανοιχτά, για να δεν μπορεί να τα κρατάει

πάντοτε σηκωμένα προς τον Θεό Θυμόσαστε όταν σας μιλούσα περί Σταυρού το πρώτο βράδυ τους τύπους του Σταυρού, πώς όμως συζήτω επάνω στο Σινάγη πέρα έτσι Και όταν είδε ο Αρών και ο Ορ, μόνο όταν είχε τα χέρια του ανοιχτά σε τύπο σταυρό, ενικούσαν τα στρατεύματα του, τον εικάτσαν σε μια πέτρα και κάθεσε ο ένας τον αμέρος, ο Αρών, το άλλο ο Ορ και του κρατούσαν τα χέρια εκεί και ενίκησαν τα στρατεύματα του Από αυτή την περίπτωση, η Εκκλησία έχει πάρει και έχει φτιάσει τα σασίδια, είναι ο άνθρωπος στέκεται με ανοιχτά τα χέρια εκεί Διότι δε όμως είναι και περιπτώσεις που μπορεί να καθίσει ο άνθρωπος στην εκκλησία, να ξεκουράζεται τα λεγόμενα καθίσματα Όταν διαβάζονται οι ψαλμοί, το ψαλτήρι, όταν διαβάζεται ο Απόστολος τελοιπά που μπορεί να καθίσει ο

άνθρωπος Έχει στο στασίδι του και το κατεβάζει κάτω και κάθεται Στο δε Άγιον Όρος έχει και μια τρίτη κατάσταση που κάθεσε και δεν κάθεσε Αυτό που το βάζουμε πλατιά και κάθεται κάτω, στέκεται και επάνω και έχει ένα τόσο στρογγυρό και τα ξύλα που κρατούν το στασίδι έχουν δύο ντάκους και πατάς το ένα σπουδο εκεί και το άλλος εκεί και κάθεσαι εδώ πέρα, κάθεσαι εδώ και είσαι ναι μεν κάθεσαι αλλά κάθεσαι ή μη κάθεσαι ξεκουράζεσαι αλλά δεν κάθεσαι αναπαυτικά όταν κάθεσαι όπως κάθεσαι όταν διαβάζουν τα καθίσματα Είναι μύριοι τρόποι που μπορεί ο άνθρωπος, κατά αναλογίαν της όρασης στην Εκκλησία κατεξοχήν, να καθίσει. Στο σπίτι του μπορεί να φτιάξει ό,τι θέλει.

Στην Εκκλησία όμως όχι. Πολλοί προσεύχονται με τον τρόπο το δικό τους. Παραδείγματι στην Εκκλησία, λέγω, δεν επιτρέπεται γονατιστός να προσεύχεσαι. Σε ώρα λειτουργίας και μάλιστα τα Συριακάς. Κατά την Κυριακή να απαγορεύεται η γονικλησία. Υπάρχουν κανόνες που απαγορεύουν τη γον Γονικλησία. Γονικλησία, μάλιστα, της Εκκλησίας, απασχόλησε την Εκκλησία από τις πρώτες ημέρες της, από τον πρώτον αιώνα και διάφοροι σύνοδοι, πατέρες, μάρτυρες, απεφάνθησαν ότι απαγορεύε την νηστεία, η Γονικλησία, από το Σάββατο το βράδυ, στον Εσπερινό, μέχρι την Κυριακή το βράδυ. Είναι αναστάσιμος αυτή η περίοδος.

Ίσως ορισμένοι αν θέλετε πλείο να σας αποδείξεις. Ο 20ς κανόν της 6ης Οικουμενικής Συνόδου απαγορεύει την γονεκκλησία. Ο 90ς κανόν της 6ης Οικουμενικής Συνόδου απαγορεύει την γονεκκλησία. Δεν ξέρω αν σας είπα, ο εικοστός της πρώτης Οικουμένικής και ο ενεικοστός της έκτης, όπως έκαμα λάθος Τρίτον, ο ενεικοστός κανόν του Μεγάλου Βασιλείου απαγορεύει την Κυριακή, ούτε σωτασά εκτός όμως τα Άγια κλπ. Τίποτα Ο δέκατος κανόν του Αγίου Νικηφόρου του Ομολογητού απαγορεύει την Γονεκκλησία Ο δεύτερος κανόν του Αγίου Νικολάου Κωνσταντινουπόλεως απαγορεύει την Γονεκκλησία Ο δέκατος πέμπτος κανόν του Αγίου Πέτρου Αλεξανδρίας απαγορεύει τη γονεκκλησία Και ο Άγιος Ιουστίνος Μάρτης και Φιλόσοφος στην

115 Απόκρισή του απαγορεύει τη γονεκκλησία Από το βράδυ του Σαββάτου που θα ακούσουμε το φως ηλαρών μέχρι της Κυριακής που θα ακούσουμε το φως ηλαρών Ούτε στο Τασά εκτωσών, ούτε στα Άγια, ούτε ούτε ούτε Επιτρέπεται η γονικλησία Κατά διαφόρους λοιπόν τρόπους μπορεί ο άνθρωπος να προσευχεί Όπως κατανοίγεται Είναι άνθρωποι που είναι κουρασμένοι, είναι άνθρωποι που είναι γέροντες Που δεν μπορούν να καθίσουν και να προσευχηθούν Είναι άνθρωποι που θέλουν να προσευχηθούν και τη νύχτα Και δεν υπάρχει συνενόηση στο ανδρόγενο ή παραδείγματι Ή στους γονείς και το παιδί Το παιδί θέλει να προσευχηθεί και οι γονείς του βλαστιμού την Παναγία Θα

μαζευτεί το παιδί και θα προσευχηθεί από κάτω από την κουβέρτα του Θέλει σύζυγο να σκοθεί να κάνει μια μετάνοια και να ζητήσει το έλεος για το σπίτι της Αλλά θα την βλαστημίσει ο σύζυγος ή θα τον ξυπνήσει Θα προσευχηθεί κάτω από την κουβέρτα της Ή ο σύζυγος όταν η σύζυγος αντιδρά ή δεν πρέπει να ανησυχηθεί Θα προσκυνήσει εκεί που είναι Και ο Θεός βλέπει, δεν έχει ανάγκη της θάσεώς μας Άλλωστε να ξέρετε, υπάρχουν πολλά περιστατικά στη ζωή μας που μας γονατίζουν χωρίς το καταλάβουμε, νιώθουμε την ανάγκη να γονατίσουμε, τότε θα γονατίσεις, αλλά όλα αυτά τα πράγματα λέγω στο σπίτι, όχι στην Εκκλησία, η Εκκλησία είναι μια δημοσία εκδήλωσης η οποία κηρύττει και δεν μπορεί να κηρύττει σ' άλλα, κατά τη στιγμή η Κυριακή είναι Ανάστασης, δεν μπορείς να την φέρεις πέθος, να την κάτσεις μεγάλη εβδομάδα, έτσι,

λοιπόν και αυτό καλό ήταν να το ξέρουμε Για ορισμένους που θέλουν να κάνουν το δικό τους Να μην κάνουμε ποτέ το δικό μας Να κάνουμε εκείνο που λέει η Εκκλησία Διότι ο Θεός θέλει τον άνθρωπο Να υπακούει περισσότερο Πρέπει να πούμε με ταπείνωση Γεννηθεί το εναιμί Όπως λέγει ο Άγιος Γρηγόριος Νήσεις Γεννηθεί το εναιμί Το θέλημά σου Ή να σβεστεί του διαβόλου το θέλημα Διότι όταν το θέλημα του Θεού Και της Εκκλησίας είναι να μην γονατίσεις Και εσύ κάνεις το δικό σου, τότε κάνεις του διαβόλου το θέλημα, δεν κάνεις του Θεού το θέλημα Και θα πρέπει ακόμη να μην ακούμε τι λέει ο κόσμος, εξυπνάδες, πειθαρχήν Θεό μάλλον παρά ανθρώπης Τώρα, δεν ξέρω αν σας ενδιέφερε να σας έλεγα δύο γνώμες γύρω από τα αγαθά αποτελέσματα της προσευχής Που

δεν είναι βέβαια δικές μου, αλλά είναι των Αγίων Πατέρων μας Ο Άγιος Γρηγόριος Νίσης, σε παραδείγματο, ο αδελφός του Μεγάλου Βασιλείου, λέγει

Προσευχή, σοφροσύνησες, τι φυλακτήριο, θέλει να φυλάξεις την παρθενία σου, τη σοφροσύνη σου, την τιμειοτητά σου, την καθαρότητά σου, να προσεύχεσαι Παρθενία σφραγής, θυμού παιδαγωγία, προσευχή παιδαγωγή και των θυμών, των άτακτων θυμών, τύφου καταστολή, εγωισμού καταστολή, μνησικακίας καθάρσεων Όταν κάποιον τον φθονείς πήγαινε να προσευχηθείς και ζήτης από τον Θεό να σου δώσεις τη δύναμη να τον αγαπήσεις Φθόνου καθαίρεσης, ειρήνης ασφάλεια, όπου ευχή λέει ο Θείος Χρυσόστομος, όπου προσευχή και ευχαριστία, Αγίου Πνεύματος παραγίγνεται χάρης και φυγαδεύονται δαίμονες και πάσα αντικειμένη δύναμης δραπετεύει, αφήσταται.

Ο δε Άγιος Μήλος ο Ασκητής λέγει, όταν περίτινος αγαθού παρακαλέσεις τον Θεό, Ζητάς ένα καλό από τον Θεό Και μη εισακούει σου παραυτήκα και δες το δίδει αμέσως, μη ολιγόρησεις, μη πεις ότι δεν σ' ακούει, μη δε μικροψυχήσεις και σταματήσεις να προσεύχεσαι Πολάκης γαρ, προς το παρόν, ουσυμφέρησαι το αίτημα, δεν πρέπει να στο δώσει τότε, θα πρέπει να μη στο δώσει για να σε αναγκάσει να προσεύχεσαι ακόμη. Προσευχή, αγαπητοί μου, ένα απλό τρόπο θα σας πω, είναι σαν να χτυπάς πηγάδι. Σου είπε ο τεχνίτης σε πέντε μέτρα θα δρεις νερό και έφτασαι στα πέντε μέτρα και δεν βρήκες. Τι θα κάνεις, θα ρίξεις το χώμα μέσα και θα

φύγεις ή θα βαρέσαι ένα-δύο μέτρα ακόμη. Βαρέσαι ένα-δύο μέτρα ακόμη. Κι αν στα εννιά που πήγες δεν βρεις, τι θα κάνεις. Θα χτυπήσεις ένα-δυο μέτρα ακόμη Σκεπτόμενος τα έξοδα που έκαμε μέχρι εδώ Δεν το βρεις ούτε στα 11 Δεν το βρεις στα 13 Δεν το βρεις στα 15 Τι θα κάνεις να τα παρατήσεις Στην περιοχή μου αγαπητοί μου υπάρχει πηγάδι 234 μέτρα Σκέψου να χτυπούσανε στα 233 Να πούνε επιτέλους Πέτατα και πάμε Αερικό είναι εδώ, δαιμονικό είναι εδώ Αντιχάναν την υπόθεση για ένα μέτρο Μην παρετήστε ποτέ από την προσευχή σας Ας μην σας απαντά Ο Θεός κάνει ότι δεν ακούει Εφόσον σας ακούει και σας βλέπει Του Θεού το ρολόι δεν πάει κανονικά Πάει πίσω Το μόνο ρολόι πάει με το παλιό Μόνο ρολόι

όπως σας έλεγα και προχθές Θεός πάει μόνο Προσέξτε το Μπορεί να μην σας απαντήσει αμέσως Όμως η απάντηση θα δοθεί Εσείς να συνεχίσετε να προσεύχεστε Μην νομίσεις λέει εδώ πέρα Ότι δεν σε ακούει, δεν έχει τη δύναμη, δεν θέλει, θέλει, εσύ όμως θα προσεύχες Προσευχή εστί νομολογία προς Θεών, αμαρτημάτων καθάρσιων, νοσημάτων ιατήριων, δε μόνον φυγαδευτήριων Και τι δημιλέγει πολλά περί της καλονής αυτής, προσευχή εστί παντός κακού απαλλαγή και λυμήν των χυμαζομένων Η προσευχή μέσα είναι σαν να μπεις σε λιμάνι, Καθήν σε στιγμήν, Σε κτυπούνε οι άνεμοι απ' έξω, Της κακίας του κόσμου, Και ο ταύτην προσευχόμενος, Ούπ το ηθίσετε ουδέ πονηρών, Δεν πρόκειται να πάθει ποτέ καμιά ζημιά,

Μη όμως φαρισαϊκός, Αλλά τελωνιακός προσεύχου, Εν το ιερό τόπο της προσευχής, Είνα και εσύ δικαιωθείς υπό του Κυρίου, Μην κατηγορείς όλους τους άλλους, Για να στερεώσεις τη δικιά σου, Εγώ φταίω, Δε φταίει αυτός, Με πείραξε, Εγώ φταίω, Αν δεν ήθελα εγώ, Δε θα με πείραζε, Με έβλαψε, Ματήμασε, Αν δεν ήθελα εγώ, Δε θα, Εγώ είμαι ο αμαρτωλός, Εγώ είμαι η αμαρτωλή, Ρίξε πάνω σου την ευθύνη, Όχι σαν το Φαρισαίο, Ούτε ως πέρα αυτός ο τελώνης, Εγώ φταίω, Και τότε βρίσκει έλεος ο άνθρωπος, Στα μάτια του Θεού, Προσευχής έπαινος, Χειρο Προκροτήματα για την προσευχή λέγει, ούχ απλώς η ποσότηση, είπα μια ώρα προσευχόμουνα, αλυπιώτης, αν κατάφερες να στείλεις επάνω την προσευχή, κι αν είτο καθαρά η προσευχή, αν

βγήκε από καθαρά χείλη κι από καθαρά χέρια η προσευχή, ούχ λέγει η ποσότης, αλυπιώτης, και τούτο δηλούσιν οι αναβαίνοντες τελών, τελώνης και φαρισαίος. Ο Τελώνης απλώς εκτύπαγε και έλεγε ο Θεός «Ηλάστη τίμη το αμαρτωλό». Ξέρετε τι είναι το «Ηλάστη τίμη το αμαρτωλό»? Είναι το «Κύριο Ιησού Χριστέ ελέησέ με». Ο Θεός, ο Κύριος, «Ηλάστη τίμη, ελέησέ με τον αμαρτωλό». Αυτό που λένε οι μοναχοί με το κομποσυνάκι τους, και το λένε και πολλοί λαϊκοί στον κόσμο, είναι του Τελώνη προσευχή, είναι ευαγγελική προσευχή. Δεν φεύγεσαι κανός καλογύρου, κανός κουτού που λένε ορισμένη, είναι του Ευαγγελίου, είναι τα λόγια του τελώνου, ο οποίος κατέβει δεδικαιωμένος κάτω παρά ο άλλος

Μη θέλαι όσοι δοκοί, μη θέλαι όπως αρέσει εσένα, αλλά ως Θεός αρέσκει, γενέσαι το κατά σε και έσαι ατάραχος εν την προσευχή σου Συ θες το υπόψη, δώσε το αίτημά σου, πέσε τι σου συμβαίνει, κι άστο, μη υποδεικνύεις το Θεό τι να κάνει, όχι ως θέλεις εσύ, ως Αυτός, γιατί Αυτός ξέρει συμφερότερα, πότε και αν πρέπει να το δώσει Αυτές που θα διαβάζω είναι γνώμες Αγίων ανθρώπων, οι οποίοι έχουν εμπειρία στο θέμα αυτό επάνω Εάν αληθώς προσεύχει πολλήν πληροφορία με βρίσεις και άγγελοι συνελευσούνται εσύ ως και το Δανείλ και τους λόγους των γενωμένων φωτιούσισε Αν πραγματικά λέει προσεύχεσαι σωστά θα έρθουν άγγελοι όπως το Δανείλ που έπεσε μέσα εκεί πέρα στα θηρία να τον φύλαξαν έτσι θα σε φυλάξουν και εσένα στις δύσκολες περιπτώσεις

Ου δύνατε δεδεμένος δραμήν, Αν τον δέσεις έναν, Μπορεί να περπατήσει να τρέξει, Ουδέ νους πάθη δουλεύων, Προσευχής πνευματικής τόπονη δίν, Ούτε ο άνθρωπος με σαρκικά, Με κοσμικά αμαρτήματα, Με φροντίδες υλικές, Μπορεί εφόσον είναι δεμένος εδώ, Να κατορθώσει να φτάσει εκεί επάνω, Κάποτε κάτι εγκλέζει τα ήπιανε στην προκυμαία, Και μπήκανε στη βάρκα να πάνε στο καράβι, Αλλά το πρωί περάσανε άλλια δουλειά και τους βρήκανε και τραβάγανε, είχανε αφήσει το σχοινί δεμένο από το κρασί και τραβάγανε για να πάνε και δεν πήγανε ποτέ Πολλοί τέτοιοι χωρίς να κόψουν τους δεσμούς της αμαρτίας προσεύχονται και ζητάνε στο Θεό, δεν θα φτάσει προσευχή τους ποτέ απάνω και κατά συνέπεια δεν θα κατεβάσει ποτέ κάτω Τα αυτά και για απόψε