Sin and the Devil

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

The talk entitled “Sin and the Devil” was given abroad.

Christ said, “Who can convict Me of sin? Who can accuse me of having sinned? Who can boast that he has an entirely pure heart? ‘No one can boast that he has a pure heart,’ as Holy Scripture says.”

We all lie under dreadful penalties. We sin in every way, with our whole being. We sin continually, at the slightest opportunity.

We sin with all our senses and all the members of our body. God gave us eyes so that we might behold the beauty of nature and glorify the all-wise Creator.

Yet we use them to gaze upon shameful sights that give rise to impure deeds—deeds of the soul, the intellect, the heart, and the body.

“Everyone who looks at a woman with desire has already committed adultery with her in his heart.” God gave us the tongue so that we might praise and glorify Him, yet we use it to blaspheme and revile the awesome and all-holy name of God and of the Most Holy Theotokos.

We use it to judge and condemn others. God gave us hands so that we might work, create beautiful things, and raise them in prayer, yet we use them to seize what belongs to others and satisfy our greed, to strike out in fury, and to make all manner of obscene gestures. God gave us feet so that we might hasten toward good works—works of charity and love—yet we use them to go to places of sin.

All our bodily members are gifts, instruments with which we are to fashion the beautiful work of good deeds. Yet we have distorted their calling and purpose, using them instead to prepare our own destruction in eternal Hell.

We are sinners, for with every member of our body and with our intellect we serve sin. And because we are sinners, we are naturally subject to death.

We possess a diamond, yet we cast it before swine and dogs. The Lord said, “Do not give what is holy to the dogs, nor cast your pearls before swine, lest they turn and tear you to pieces.”

But Eve took the holy things—her holy soul, the holy surroundings of Paradise, and her holy relationship with God—and cast them before the swine. Before whom? Before the devil, by obeying him.

She entered into a dialogue that she should never have begun. Instead of remaining obedient to God and holding fast to the one thing He required of her—obedience—she began a dialogue with the devil, who is filthier than any swine.

More savage than a rabid dog. And he trampled on what is holy, of course; he twisted the words of God and tore apart the garment of immortality, bringing in corruption through the curse and destroying the sinlessness that the first-created human beings had worn until that moment.

The devil craftily and cunningly set his trap in Paradise and ensnared our first-created parents. They were enticed by the bait he offered them—the claim that they too would become gods.

Instead of becoming gods, they fell from being children of God and became slaves of sin and death.

The devil is always casting out some bait, and we are enticed and ensnared by it.

We ought to keep our eyes open, to be watchful, to flee when temptation comes, and to leap over the traps.

Had Eve done this, none of what followed would have happened—to our first parents, to their descendants, to us, or to the generations that came afterward.

Eve never imagined that her transgression would bring God down to earth.

She never believed that her fault would open the mouth of Hades. And yet the fruit of disobedience always brings grievous consequences.

When we hear about the devil’s snare, we are ready to place all the blame on the devil and say, “He is to blame for everything.” But is that really so? Who is to blame for sin—the devil or we ourselves? Certainly, the devil also bears blame.

And we must not forget the presence of the devil. The demonic element is present in our lives. At every moment, the devil, as an evil spirit, roams throughout the whole world. He is ever restless and cunning.

He works without ever growing weary. Indeed, he takes a frenzied delight in working against the salvation of man.

He works without fixed hours or holidays. He wants us with him in Hell, which was intended for him alone, and he devises plans to drag a great company with him into the eternal fire.

We must not underestimate him, for he is certainly a powerful force—though one that is defeated through God’s intervention. We must also be discerning and recognize his cunning schemes.

As the Apostle Paul also says, “Be sober, be watchful; your adversary the devil walks about like a roaring lion, seeking whom he may devour.”

We do not like to speak about the devil.

Yet we need to study his plans and his methods. We must answer cunning with discernment. Since he cunningly works to bring about our downfall, we too must deal shrewdly with him and resist him. The first thing an army must know is the enemy’s position: who the enemy is, how well prepared he is, the size of his forces, and what means he possesses and uses.

A question arises here: since the devil is engineering our ruin and our damnation in Hell, why did the almighty God not wipe the devil out completely, so that we could be left entirely undisturbed?

This is an important question.

Why should the devil be destroyed?

Is the devil to blame for the fact that we sin?

John Chrysostom poses this bold question. He then continues: If that were so, why did Job, who was so severely tempted by the devil, not give way?

Someone may say, “Yes, Job did not give way, but Adam did.” The facts seem to show that one person defeats the devil, while a hundred are defeated by him. That is quite a difference. So what shall we answer?

Since even a few people—even ten, or even one—can succeed in defeating the devil, it is possible for every human being to defeat him. The enemy is not invincible. Besides, the few who are courageous are always of greater worth than the many who are cowardly and fainthearted.

According to the Word of God, “Better is one who does the will of God than ten thousand transgressors,” says Sirach. Virtue is not measured by numbers. A few righteous people are worth more than billions of the ungodly, just as a few eagles are worth more than billions of worms.

There were only twelve Apostles: a small amount of leaven, a little yeast, a small quantity, a little flock. Yet they leavened the whole mass of society.

Twelve men changed the whole world. Twelve carried out the most successful revolution.

The devil is not the cause of our sin; he is the one who inspires evil. The cause of our own sin is our corrupt intention, our spiritual negligence, and our indifference. For the devil is the adversary, and without an adversary the worth of the athlete cannot be revealed.

This is perfectly natural. John Chrysostom says that we have two athletes and one opponent. Instead of preparing for the contest, one athlete gives himself over to eating, drinking, and revelry, and so he completely loses his athletic strength.

He grows weak. The other trains and is fully prepared for the contest.

Now, if you remove the opponent, make him disappear, and take him out of the contest, which of the two athletes will be wronged?

Certainly the one who is prepared. He will lose the opportunity to compete and receive the crown and the prize.

Do you understand? The devil is our opponent, our adversary, our enemy.

If he were to disappear from our life, there would be no struggles. And so there would be no victors and no prizes.

This is your answer. The devil is useful. In what way? It sounds like a paradox. And yet John Chrysostom proves it. There are certain snakes, he says, called vipers, adders, poisonous ones. And from these snakes, as you know, certain medicines are made.

In the same way, the devil is a snake, a viper. But if you know how to confront him, he becomes useful in the spiritual life.

A monk learned to pray well, and I asked him, “How did you learn the prayer? How did you learn to pray noetically? How did you attain this state of grace?” He answered, “My teacher was the devil.” Strange indeed. “Was it not Christ?” “No,” he said, “it was the devil.” “But how?” “As he fought against me through the passions and tried to make me fall into sin, I resisted and fought back with prayer—and that is how I learned to pray.”

So there you have it: the devil proved useful in helping this monk acquire such beautiful prayer, one of the extraordinary gifts of the Holy Spirit. The devil is like an executioner. An executioner strikes the condemned man, but not with as many blows as he himself wishes—only with as many as the judge permits.

In the same way, the devil strikes us, but not arbitrarily, and not with all the malice that rises within him against us. He strikes us only to the extent that God permits him—provided, of course, that we are people of God.

Subtitling

Otherwise he strikes us, otherwise he strikes us freely, because by ourselves, through our carelessness, through our lack of faith and our refusal to repent, we have handed ourselves over into his hands. Our inattention is the cause, not the devil, but our own sin. The devil only serves the dish.

If we do not rush to taste what he serves, we will suffer no harm. The devil issues his invitation seductively and attractively. But if we close our ears, as the companions of Odysseus did when they passed the island of the Sirens, we will not be enchanted by his voice.

The devil sets traps, but if we are not led astray and keep our eyes open, we will not be ruined.

According to John Chrysostom, then, we ourselves are responsible for our sin.

It is we who fail to be watchful and allow the devil to lead us astray. The proof is the comparison—the contrast—between Adam and Job. The devil tempted Adam with words alone, but he tempted Job through deeds as well, as we know.

He took nothing away from Adam; he merely spoke to Eve.

But from Job he took his wealth, his possessions, his ten children—everything he had. And yet he led Adam astray, while he could not make Job yield.

One offered no resistance; the other resisted courageously.

This is the crucial point: Adam was overcome in Paradise, while Job became victorious in the scorching heat of temptation.

We are sinners.

And what is the standard that judges us and confirms our sinfulness? Judgments and comparisons. Before the future Judgment, our conscience already passes judgment within us.

The conscience is a fire, an unquenchable fire that burns within our very depths. It is Hell before Hell.

The Fathers pray that no one may fall into the hell of a guilty conscience.

It is a terrible thing. Can this fire of conscience be extinguished? Yes—with the tears of metanoia, of repentance, and with the blood of our Jesus Christ. The conscience of every one of us, without exception, is wounded and injured. But it can be healed by the medicine offered by our most beautiful Orthodox Church.

First, however, we must recognize the wounds of our soul. We must come to blessed self-knowledge and learn who we truly are—our passions, our weaknesses, our infirmities, our past, and everything else within us.

We accomplish nothing by shifting the burden of responsibility onto the devil. But when we recognize our wounds and earnestly seek the proper remedies through effort, prayer, and spiritual struggle, then we obtain forgiveness and the remission of our transgressions.

...Those who work with money and finances, as we know, every evening go over the accounts and close out the books. It is the same for the Christian. The Christian too must take an account of his actions every evening before he goes to sleep. This practice, this spiritual reckoning, achieves

In this way, we keep ourselves from becoming spiritually bankrupt, from finding ourselves one day in utter spiritual poverty.

We must make this accounting, and blessed is the Christian who does so. If the ancient Pythagoreans examined their lives every evening, how much more ought we Christians to do the same?

Our conscience bears witness against us concerning what we did and what we failed to do. If we wish, we can convene this court every evening. And if we pass through such a judgment every evening, we will surely be vindicated before God, because this judgment will correct us.

And when our conscience reproves us, we flee with tears to Holy Confession. In this blessed washing given by God, a person lays his sins before God through his spiritual father and receives remission.

What a great thing this is! What great salvation! What great mercy from God! The human mind cannot comprehend its magnitude—

God’s awe-inspiring compassion, His great mercy, and His abundant love. Whatever the spiritual father absolves, God absolves. Can you grasp this?

But if we stifle the voice of our conscience and refuse to obey it, the hour will come when we shall be judged by our fellow servants, who corrected themselves and were saved.

We are sinners. Let us desire to become aware of this; let us hasten and keep watch. The Lord of love and compassion awaits us with open arms, ready to grant us forgiveness and redemption.

By the power of Him who is our great God, we can also resist the devil. By the grace of God, we can tear ourselves away from sin and live in the freedom of the children of God. Amen. May it be so.

Ομιλία «Αμαρτία και Διάβολος» έγινε στο εξωτερικό.

Είπε ότι «τις ελέγξει με περί αμαρτίας; Ποιος μπορεί να με κατηγορήσει ότι έχω αμαρτήσει; Ποιος μπορεί, ποιος μπορεί να καυχηθεί ότι έχει πέρα για πέρα αγνή καρδιά; Ουδείς καυχήσεται αγνήν έχειν καρδίαν», το γραφικό.

Όλοι βρισκόμαστε κάτω από επιτίμια φοβερά. Αμαρτάνουμε καθολικώς, εξ ολοκλήρου. Αμαρτάνουμε πάντοτε με την ευχερέστατη αφορμή.

Αμαρτάνουμε με όλες τις αισθήσεις και με όλα τα μέλη του σώματός μας. Τα μάτια που μας τα έδωσε ο Θεός για να βλέπουμε την όμορφη φύση και να δοξάζουμε τον Πανσοφό Δημιουργό,

εμείς τα χρησιμοποιούμε για αισχρά θεάματα που γεννούν ακάθαρτες πράξεις, πράξεις ψυχικές, διανοητικές, καρδιακές και σωματικές.

Βλέπεις σας και επιθυμείς σας ήδη εμήχευσε αυτήν την καρδία αυτού. Τη γλώσσα που μας την έδωσε ο Θεός για να τον υμνούμε και να τον δοξολογούμε, εμείς τη χρησιμοποιούμε για να βλασφημούμε και να βρίζουμε το φοβερό και πανάγιον όνομα του Θεού και της Παναγίας,

για να κρίνουμε και να κατακρίνουμε. Τα χέρια που μας τα έδωσε ο Θεός για να εργαζόμεθα και να φτιάχνουμε καλλιτεχνήματα και για να τα υψώνουμε όταν προσευχόμεθα, εμείς τα χρησιμοποιούμε για να αρπάζουμε και να ικανοποιούμε την πλεονεξία, για να χειροδικούμε με μανία και να χειρονομούμε με ποικίλη αισχρότητα. Τα πόδια που μας τα έδωσε ο Θεός για να τρέχουμε στα καλά έργα, στα έργα της φιλανθρωπίας και της αγάπης, εμείς τα χρησιμοποιούμε για να πηγαίνουμε σε τόπους αμαρτωλούς.

Όλα τα μέλη μας είναι δώρα, εργαλεία για να φτιάχνουμε το καλλιτέχνημα των καλών έργων, και εμείς διαστρέψαμε την αποστολή τους, τον σκοπό τους, και τα χρησιμοποιούμε για να ετοιμάζουμε την καταστροφή μας στην αιώνια κόλαση.

Είμεθα αμαρτωλοί, αφού με όλα τα μέλη και τη διάνοια δουλεύουμε την αμαρτία. Και ως αμαρτωλή φυσικά είμαι θανόητη

Έχουμε ένα διαμάντι και το ρίχνουμε στους χοίρους και στα σκυλιά. Ο Κύριος είπε μη δώτε τα Άγια της κησί Μη δε ρίψετε τους μαργκαρίδας ημών έμπροσαν των χείρων Μήποτε στραφέμπες ρίξωσεν ημάς

Αλλ’ η Εύα πήρε τα Άγια, την αγία ψυχή της, το άγιο περιβάλλον του Παραδείσου, την αγία σχέση της με τον Θεό. Πήρε τα Άγια και τα έριξε στον χοίρο. Σε ποιον; Στον Διάβολο. Με την υπακοή που του έκανε.

Άνοιξε διάλογο που δεν θα έπρεπε να ανοίξει, τον διάλογο. Τηρώντας υπακοή στον Θεό, που της είχε απαγορεύσει να μην προσέξει τίποτε, αλλά μόνο την υπακοή. Άνοιξε διάλογο με τον διάβολο, που είναι πιο ακάθαρτος από τον χοίρο, το γουρούνι,

Αγριότερος από λυσσασμένο σκυλί. Και εκείνος τσαλαπάτησε τα Άγια, βεβαίως, διέστρεψε τα λόγια του Θεού και ξέσχισε τον χιτώνα της αθανασίας, προκαλώντας τη φθορά διά της κατάρας και καταστρέφοντας την αναμαρτησία, που μέχρι τότε φορούσαν οι πρωτόπλαστοι.

Η Μεθαμαρτωλή έστησε έντεχνα, πονηρά, την παγίδα του διαβόλου μέσα στον Παράδεισο και παγίδευσε τους πρωτοπλάστους. Δελεάστηκαν από το δόλωμα που τους έριξε, ότι τάχα θα γίνονταν και αυτοί θεοί.

Αντί για θεοί, έγιναν από παιδιά του Θεού δούλοι της αμαρτίας και του θανάτου.

Ο διάβολος πάντοτε κάποιο δόλωμα ρίχνει και δελεαζόμεθα και παγιδευόμεθα.

Έπρεπε να έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά, να προσέχουμε, να φεύγουμε την ώρα του πειρασμού, να υπερπηδάμε τις παγίδες.

Αν η Εύα το έκανε αυτό, δεν θα γινόταν ό,τι έγινε στους ίδιους, στους απογόνους, σε εμάς και στους μετέπειτα ανθρώπους.

Ποτέ δεν φανταζόταν η Εύα ότι το παράπτωμά της θα κατέβαζε τον Θεό στη γη.

Ποτέ δεν πίστευε ότι το σφάλμα της θα άνοιγε το στόμα του Άδη. Κι όμως, της παρακοής ο καρπός πάντοτε έχει αποτελέσματα οικτρά.

Ακούγοντας για την παγίδα του διαβόλου, είμεθα έτοιμοι να ρίξουμε όλη την ευθύνη πάνω στον διάβολο και να πούμε: «Αυτός θα φταίει για όλα». Είναι όμως έτσι; Ποιος φταίει για την αμαρτία, ο διάβολος ή εμείς; Ασφαλώς φταίει και ο διάβολος.

Και δεν πρέπει να λησμονούμε την παρουσία του διαβόλου. Το δαιμονικό στοιχείο υπάρχει στη ζωή μας. Σε κάθε στιγμή ο διάβολος, ως πονηρό πνεύμα, κινείται σε όλη την οικουμένη. Είναι αεικίνητος και πανούργος.

Δουλεύει χωρίς καν να κουράζεται, μάλλον έχει έξαλλη χαρά όταν εργάζεται εναντίον της σωτηρίας του ανθρώπου.

Δουλεύει χωρίς ωράριο και αργίες, θέλει να μας έχει μαζί του στην κόλαση, που είναι γι’ αυτόν μόνο. Και καταστρώνει σχέδια να τραβάει αρκετή παρέα στο αιώνιο πυρ.

Όχι μόνο δεν πρέπει να τον υποτιμάμε, διότι είναι μια οπωσδήποτε ισχυρή δύναμη, αλλά νικώμενη με την επέμβαση του Θεού, αλλά και πρέπει να είμεθα έξυπνοι και να αντιλαμβανόμεθα τις πανουργίες του.

Όπως λέει και ο Απόστολος Παύλος, «νήψατε, γρηγορήσατε· ὁ ἀντίδικος ὑμῶν διάβολος ὡς λέων ὠρυόμενος περιπατεῖ ζητῶν τίνα καταπίῃ».

Δεν μας αρέσει να μιλάμε για τον διάβολο.

Είναι όμως ανάγκη να σπουδάζουμε πάνω στα σχέδιά του, στις μεθοδίες του. Πονηρία αντί πονηρίας. Εφόσον με πονηρία κατεργάζεται τον υποσκελισμό μας, με πονηρία και εμείς θα τον αντικρούουμε. Το πρώτο που οφείλει να γνωρίζει ένας στρατός είναι οι θέσεις του αντιπάλου. Ποιος είναι ο αντίπαλος, πόση είναι η προετοιμασία του και το μέγεθος και τα μέσα που διαθέτει που διαθέτει και χρησιμοποιεί.

Γεννάται το ερώτημα: αφού ο διάβολος μεθοδεύει την καταστροφή μας και την κόλασή μας, γιατί ο παντοδύναμος Θεός δεν εξαφάνισε τελείως τον διάβολο, ώστε να είμαστε τελείως ανενόχλητοι;

Εδώ είναι ένα σπουδαίο ερώτημα.

Γιατί να εξαφανιστεί ο διάβολος;

Ο διάβολος φταίει για το ότι αμαρτάνομε;

Αυτό το τολμηρό ερώτημα απευθύνει ο Ιερός Χρυσόστομος. Και συνεχίζει: αν ήταν έτσι, γιατί ο Ιώβ, που τόσο πειράχθηκε από τον διάβολο, δεν λύγισε;

Ίσως θα πει κανείς: ναι, ο Ιώβ δεν λύγισε, αλλά ο Αδάμ λύγισε. Τα πράγματα δείχνουν ότι ένας νικάει τον διάβολο, εκατό νικώνται από τον διάβολο. Διαφορά. Και τι θα απαντήσουμε;

Αφού και λίγοι, έστω και δέκα, έστω και ένας, κατορθώνει να νικά τον διάβολο, σε όλους τους ανθρώπους είναι δυνατόν να τον νικήσουν. Ο εχθρός δεν είναι αήττητος. Άλλωστε, οι λίγοι γενναίοι έχουν πάντοτε μεγαλύτερη αξία από τους πολλούς δειλούς και λιποψύχους.

Κατά το Λόγο του Θεού, κρίσον, ίσπιον το θέλημα του Θεού, η μοίρη παράνομη, λέει ο Σιρά Η αρετή δεν μετράται με τα νούμερα. Λίγοι δίκαιοι αξίζουν περισσότερο από δισεκατομμύρια ασεβείς, όπως λίγοι αετοί αξίζουν περισσότερο από δισεκατομμύρια σκουλήκια.

Οι Απόστολοι δώδεκα μόνο ήσαν. Μικρά ζύμη, λίγο προζύμι, μικρά ποσότης, μικρό ποίμνιο, και όμως ζύμωσαν όλο το φύραμα της κοινωνίας.

Δώδεκα άλλαξαν όλη την οικουμένη. Δώδεκα έκαναν την πιο πετυχημένη επανάσταση.

Αίτιος της αμαρτίας μας δεν είναι ο διάβολος· εμπνευστής του κακού είναι. Αλλά αίτιος της δικής μας αμαρτίας είναι η κακή μας προαίρεση και η πνευματική μας ραθυμία και αδιαφορία. Γιατί ο διάβολος είναι ο αντίπαλος και χωρίς αντίπαλο δεν φαίνεται η αξία του αθλητού.

Πολύ φυσικό. Έχουμε, λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος, δύο αθλητές και έναν αντίπαλο. Ο ένας αθλητής, αντί να προετοιμαστεί για την πάλη, το ρίχνει στο φαγοπότι. Το ρίχνει στο φαγοπότι, στο γλέντι, και χάνει τελείως την αθλητική του δύναμη.

Εξασθενεί. Ο άλλος προπονείται και είναι πανέτοιμος για την πάλη.

Αν τώρα πάρεις από τη μέση τον αντίπαλο και τον εξαφανίσεις και τον βγάλεις εκτός θέματος, ποιος από τους δύο αθλητάς θα αδικηθεί;

Οπωσδήποτε εκείνος που είναι. Αυτός θα χάσει την ευκαιρία να παλέψει και να λάβει το στεφάνι και το βραβείο.

Καταλάβατε; Ο διάβολος είναι ο αντίπαλος, Είναι ο πολέμιος, είναι ο εχθρός μας.

Εάν εξαφανιστεί από τη ζωή μας, δεν θα υπάρχουν αγώνες. Άρα, δεν θα υπάρχουν νικητές και βραβεία.

Αυτή είναι η απάντησή σας. Ο διάβολος είναι χρήσιμος. Πότε; Φαίνεται παράδοξο. Και όμως το αποδεικνύει ο Ιερός Χρυσόστομος. Υπάρχουν, λέγει, κάποια φίδια που λέγονται έχιδνες, οχιές, φαρμακερά. Από τα φίδια αυτά, που ξέρετε, κατασκευάζονται ορισμένα φάρμακα.

Έτσι και ο διάβολος είναι φίδι, έχιδνα. Αλλά αν ξέρεις να τον αντιμετωπίσεις, γίνεται χρήσιμος στην πνευματική ζωή.

Ένας μοναχός έμαθε να προσεύχεται καλώς και τον ερώτησα: «Πώς έμαθες την προσευχή; Πώς έμαθες να προσεύχεσαι νοερά; Πώς έφτασες σε αυτή την κατάσταση της χάριτος;» Απαντά: «Ο δάσκαλός μου ήταν ο διάβολος». Παράξενο. «Όχι ο Χριστός;» «Όχι», λέει, «ο διάβολος ήταν». «Μα τι;» «Αυτός, πολεμώντας με τα πάθη, προσπαθώντας να με ρίξει στην αμαρτία, αντιστεκόμενος και αντιπαλεύοντας με την προσευχή, έμαθα την προσευχή».

Ορίστε τώρα που ο διάβολος έγινε χρήσιμος στο να αποκτήσει ο μοναχός αυτός την ωραία προσευχή, που είναι ένα από τα εξαιρετικά χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. Ο διάβολος είναι σαν ένας δήμιος. Ο δήμιος χτυπάει τον κατάδικο, όχι όμως όσες ραβδιές θέλει αυτός, αλλά όσες το επιτρέψει ο δικαστής.

Έτσι και ο διάβολος μας χτυπάει, αλλά όχι αυθαίρετα, όχι όση κακία πηγάζει από μέσα του εναντίον μας. Μας χτυπάει όσο του επιτρέπεται από τον Θεό, αν φυσικά εμείς είμεθα άνθρωποι του Θεού.

Υποτιτλισμός

Διαφορετικά μας χτυπάει, διαφορετικά μας χτυπάει ελεύθερα, διότι μόνοι μας, με την αμέλειά μας, με την απιστία μας και την αμετανοησία μας, έχουμε παραδοθεί στα χέρια του. Η απροσεξία μας είναι ο αίτιος, όχι ο διάβολος, αλλά η αμαρτία μας. Ο διάβολος σερβίρει.

Εάν εμείς δεν σπεύσουμε να δοκιμάσουμε τα σερβιριζόμενα, δεν θα πάθουμε κακό. Ο διάβολος προσκαλεί δελεαστικά, ελκυστικά. Αν εμείς κλείσουμε τα αυτιά, όπως τότε οι σύντροφοι του Οδυσσέα, όταν περνούσαν από το νησί των Σειρήνων, δεν θα γοητευθούμε από τη φωνή του.

Ο διάβολος στήνει παγίδες, αλλά αν εμείς δεν παρασυρθούμε, αλλά έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά, δεν θα τσακιστούμε.

Κατά τον Ιερό Χρυσόστομο, λοιπόν, εμείς είμεθα αίτιοι της αμαρτίας.

Εμείς που δεν προσέχουμε και παρασυρώμεθα από τον διάβολο. Απόδειξη, η σύγκριση του Αδάμ και του Ιώβ. Αντιπαραβολή. Τον Αδάμ τον πείραξε με τα λόγια μόνο ο διάβολος. Τον Ιώβ όμως τον πείραξε και με έργα, όπως ξέρουμε.

Από τον Αδάμ δεν αφαίρεσε απλώς για τις έμπας μίλησε μόνο.

Από τον Ιώβ αφαίρεσε τον πλούτο και την περιουσία και τα δέκα παιδιά του και τα πάντα του. Και όμως τον Αδάμ τον παρέσυρε, τον Ιώβ δεν κατόρθωσε να τον κάμψει.

Ο ένας δεν προέβαλε αντίσταση, ο άλλος αντιστάθηκε γενναίως.

Εδώ είναι το σπουδαίο. Ο Αδάμ μέσα στον Παράδεισο υποσκελίστηκε, μέσα στον κάψωνα της δοκιμασίας ο Ιώβ έγινε νικητής.

Είμαι θα αμαρτωλεί.

Και ποιο είναι το κριτήριο που μας κρίνει και βεβαιώνει την αμαρτωλότητά μας; Οι κρίσεις και οι συγκρίσεις. Κρίσεις πριν από τη μέλλουσα κρίση κάνει μέσα μας η συνείδησή μας.

Είναι φωτιά η συνείδηση, φωτιά άσβεστη που καίει τα σωθικά μας. Κόλαση πριν από την κόλαση.

Οι πατέρες εύχονται να μην πέσει ο άνθρωπος στην κόλαση της συνειδήσεως.

Είναι φοβερό πράγμα. Μπορεί να σβήσει η φωτιά αυτή της συνειδήσεως; Ναι, με τα δάκρυα της μετανοίας και με το αίμα του Ιησού Χριστού μας. Είναι τραυματισμένη και πληγωμένη η συνείδησή μας, μηδενός εξαιρουμένου. Μπορεί να θεραπευτεί με το φάρμακο που προσφέρει η πανέμορφη Ορθόδοξος Εκκλησία μας.

Είναι όμως ανάγκη πρώτα να γνωρίσουμε τα τραύματα της ψυχής μας, να έρθουμε στην ευλογημένη αυτογνωσία, να γνωρίσουμε ποιος είναι ο εαυτός μας, τα πάθη, οι αδυναμίες, τα ασθενήματα, το παρελθόν μας και όλα αυτά.

Με το να μεταθέτουμε το βάρος της ευθύνης στον διάβολο, τίποτε δεν κατορθώνουμε. Με το να γνωρίζουμε τα τραύματά μας και να επιζητήσουμε με προσπάθεια, με προσευχή, με αγώνα τα κατάλληλα φάρμακα, έτσι πετυχαίνουμε τη συγγνώμη και την άφεση των παραπτωμάτων.

...ατομάτων. Όσοι ασχολούνται με τα οικονομικά, με τα μία, όπως ξέρουμε, κάθε βράδυ κάνουν λογαριασμό και κλείνουν ταμείο. Έτσι και ο χριστιανός. Έτσι και ο χριστιανός οφείλει να κάνει λογαριασμό των πράξεών του κάθε βράδυ πριν κοιμηθεί. Αυτή η πράξη, αυτός ο πνευματικός λογαριασμός, κατορθώ

Κατορθώνουμε να μην φαλιρίζει πνευματικά ο άνθρωπος, να μην βρεθεί κάποια μέρα σε πνευματική πτώχευση.

Αυτός ο λογαριασμός πρέπει να γίνεται και μακάριος όποιος χριστιανός το κάνει αυτό. Αν οι αρχαίοι Πυθαγόρειοι έκαναν απολογισμό της ζωής τους κάθε βράδυ, πόσο μάλλον εμείς οι χριστιανοί οφείλουμε να το κάνουμε.

Η συνείδησή μας καταμαρτυρεί τι κάναμε και τι δεν κάναμε. Το δικαστήριο το συγκροτούμε κάθε βράδυ, αν θέλουμε, και αν περνούμε από ένα τέτοιο δικαστήριο κάθε βράδυ, οπωσδήποτε θα δικαιωθούμε ενώπιον του Θεού, διότι αυτό το δικαστήριο θα μας συμμορφώσει.

Και όταν η συνείδησή μας ελέγχει, καταφεύγουμε με δάκρυα στην εξομολόγηση. Ευλογημένο αυτό από Θεού Λουτρώ, καταθέτει ο άνθρωπος ενώπιον του Θεού Δία του Πνευματικού, σαν αμαρτία τέφαξεται αφαίσεως.

Τι μεγάλο πράγμα, τι μεγάλη σωτηρία, τι μεγάλο έλεος Θεού! Δεν μπορεί άνθρωπος να συλλάβει το μέγεθος,

τη φοβερή ευσπλαχνία του Θεού, τη μεγάλη ελεημοσύνη, την πλούσια αγάπη του. Όσα αφήσει ο πνευματικός, αφήνει ο Θεός. Μπορείτε να το πιάσετε;

Αν όμως καταπνίξουμε τη φωνή της συνείδησής μας και δεν υπακούσουμε, θα έρθει η ώρα που θα μας κρίνουν οι σύνδουλοί μας, οι οποίοι διόρθωσαν τον εαυτό τους και σώθηκαν.

Είμεθα αμαρτωλοί. Να επιθυμούμε να συνειδητοποιήσουμε, να σπεύσουμε, να γρηγορήσουμε. Μας περιμένει ο Κύριος της Αγάπης και των οικτιρμών με ανοιχτή την αγκάλη Του, για να μας δώσει άφεση, να μας δώσει λύτρωση.

Με τη δύναμη Εκείνου, του Μεγάλου Θεού μας, μπορούμε να αντισταθούμε και κατά του διαβόλου. Με τη χάρη του Θεού μπορούμε να ξεκολλήσουμε από την αμαρτία και να ζήσουμε την ελευθερία των τέκνων του Θεού. Αμήν, γένοιτο.