On the Stillness of the Monk in His Cell

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

This talk on the monk’s life of stillness in his cell was given at the Holy Monastery of Philotheou. An elder said, “Eat, drink, sleep, and do not leave your cell.” Whatever our Fathers said, they said from their own experience. It came out of their own lives.

It is an expression of their hidden spiritual work.

There is nothing misguided in what they left to us, their spiritual children, as a spiritual inheritance.

They learned through experience the benefit of solitude within the cell. When a person practices hesychia in his cell, that inner stillness helps him preserve the remembrance of God.

He must have his salvation consciously in mind and remain in his cell with understanding—not because he cannot be bothered to go out, and not because he despises other people, but because he stays there intending to do spiritual work.

For when a person departs this life, according to the tradition of the Fathers, it is said that during the forty days after his death—and even afterward, if his soul is saved—

the soul visits the places where it lived in this life. During those forty days in particular, it goes with its guardian angel, who, at each place the person knew, reveals to him and tells him how he lived: “Here, in this place, you sinned; in another place, you practiced this virtue.

Here you helped someone; here you wept; here you prayed; here you judged someone; here you said this or that.”

How blessed it will be when we too find ourselves in that state and the angel speaks to us so consolingly: “In this cell you labored for the salvation you now enjoy—the salvation in which you place your hope after the forty days, when you will stand before the Lord for the final judgment. Then, once your eternal place has been definitively appointed, you will know by experience the benefit you gained in this very place.”

There is nothing misguided in what our Fathers taught.

In his little cell, a person strives to gather his nous, the spiritual intellect, from distraction and direct it toward spiritual reading and prayer. There he judges himself, mourns for his sins with penthos, and weeps over them.

In this way, his little cell becomes a spiritual workshop, where he continually labors to cultivate his soul and prepare to stand with boldness before God. When a monk wanders outside his cell, he will usually return having suffered some harm, for what else will he do outside his cell?

He will converse, talk, and scatter his mind here and there. And if those conversations are not spiritually beneficial, then the harm will be very great.

Think of the time wasted outside the cell, and consider how many prayers could have been offered during it.

If we take account not merely of one occasion, but of the countless times we have been so careless, we will find that millions of repetitions of the Jesus Prayer have been lost—and with those prayers, all the spiritual benefit they would have brought.

That is why our Fathers, in their great wisdom, spoke to us in a few words: since we need to eat, drink, and sleep, all our attention should be directed toward practicing hesychia in our cell and caring for the life to come.

When it is time for our assigned task, we must hasten to our obedience. We should carry it out eagerly, because we believe that by fulfilling our task we are doing the will of God. And when the wooden semantron and the bell call us to church, we must hasten to the Church and join our prayers together there in the temple of God, thereby helping ourselves toward something better.

The tempter knows the great benefit that comes from remaining enclosed in the cell.

So he pressures us, provokes us, agitates us, and makes us feel distressed, trying to drive us outside.

He makes us feel as though we are going to suffocate inside the cell.

“I have to go somewhere,” we feel inwardly, “to talk, to see, to hear something.”

When I do not patiently endure this pressure, I leave the cell, go out, waste a good deal of time, gather up a good many sins, and then return.

But if, in such a moment, I patiently endure this pressure from the devil, God will replace it with His own help and His own grace. I will feel rest in my soul, and I will come to feel that going out would be a great loss for me.

Many of the Fathers who lived in the desert speak to us about remaining enclosed in the cell.

They did not even have people with whom they could speak. Yet where could they have gone to distract their minds with one thing and another? They said, “It is better to remain inside the dark cell, because there the nous will not be scattered.”

And so, when there is no distraction, the nous will certainly come into direct communion with the supreme Nous, God. Basil the Younger had disciples around him, yet he remained enclosed in his cell.

Only when absolutely necessary would he go out, covering his face with his monastic hood. His disciples, puzzled, would ask him, “Geronta, why do you cover your face with your hood? Do you not want to see us?” “No, my fathers,” he would say. “It is not that I do not want to see you; but what benefit is there for me in seeing the light, since the Son of Man came down to earth

for our salvation?” These words were an expression, a proof, a tangible testimony to his hidden spiritual work and his noetic contemplation with God. He did not want his nous to be torn completely away from its continual theoria, its divine contemplation. That is why he covered his face when he went out to attend to his necessities.

With such strict care they remained within their cells. This was their spiritual work, and through it they attained those exalted spiritual states.

That is why they attained such great love for God.

We, however, are weak and lack patient endurance.

We cannot restrain ourselves even a little longer.

We find satisfaction in talking and conversing; but because we do not exercise patient endurance, we inevitably have to endure another, entirely different condition.

We lavishly squander the most precious time that God has granted us in this life. We do not realize how much we are losing. Of course, we will all know it with complete clarity at the hour of death.

Then the mind will become clear. The circumstances will be right for the conscience to find its opportunity and tell us everything in the smallest detail. A man will see his wretched state before him. He will bitterly repent, ask for the time he has lost, and implore God to let him live so that he may make a new beginning; and many other things will take place.

We must keep all this in mind, lay the matter plainly before ourselves, think seriously, and strive to exercise patient endurance during our free hours, apart from our duties of obedience and the services in the Church. We must compel ourselves to remain in the cell, to read, to study, to pray, to make prostrations, and to say more prayers on our prayer ropes—for we shall need them.

We must gather our nous back from distraction, meditate upon our departure from this life and the judgment that awaits us, and prepare our defense.

We must also secure advocates to stand beside us at the hour of judgment. Those advocates are the Saints, whom we can beseech to help us both now and, especially, at that hour.

When a man is in his cell, his conscience certainly will not leave him in peace. It will speak to him about the will of God and prompt him to do something spiritual. He will take up his prayer rope or his book, or remember that he has left certain spiritual duties undone and must complete them.

“Let me do something more and lay up a little treasure. Why should I sit here now doing nothing?” He may then think again, “If I had gone out and spent the time talking, I would not have done even these few things. And while talking, I might have fallen into judging someone, telling a lie, speaking indecently, or scandalizing someone by what I said”—and so many other things.

You see how wisely our Fathers counseled us to remain in our cell.

Our cell. We need to establish within ourselves a firm, governing resolve. That resolve must be courageous. Because of habit, and because of the devil’s cunning and malice, we feel this difficulty—the difficulty of remaining in our own nest when we have a free hour.

The courageous thought must enter the battle and answer the pressure, the force of habit, and the devil: “No. I have suffered many losses, and I must make up for them.”

I must make a beginning. I do not know the hour or the moment when God will send the angel to call me, to take me, and to bring me to meet Him.

When the thought resists in this way—when it is courageous—the person will, of course, encounter some difficulty. But it will pass. He will compel himself a little, remain inside, and overcome. One victory, then two, three, five, ten—and the whole situation takes on a different appearance.

It begins to become easy to remain in the cell, and then he will be able to assess the situation and see how much harm he suffered in the past.

We also read the following in the Sayings of the Desert Fathers.

An elder had sent his disciple out into the world to sell their handiwork, obtain the necessities, and return. The elder sat down and wrote with his finger on the ground, “Who will come first?” Then he fell silent and wrote nothing more.

But his mind was at work. He was thinking, “Who will arrive first? The angel who will come to take me, or my monk, who has gone to sell our handiwork and bring back what we need? If the one from above comes—the angel, my guardian angel, the archangel, whoever it may be—what then?” And he continued: “Am I ready? Have I corrected myself? Am I in a state to answer before God?”

“What does my conscience bear witness to? What does it tell me?” He dwelt on these things, and surely his eyes streamed with tears.

This inspired penthos in him—mourning for sin—and from that mourning came God’s consolation and comfort. As he meditated continually in this way, by the grace of God he passed from one spiritual state to another, from praxis—the active ascetic life—to theoria, divine contemplation. Thus spiritual ascents took place within him, and through this spiritual meditation he was brought toward perfection.

who helped him with the music; and then, if death were to come, the man was already prepared. Whatever the Fathers left us, they left as an example, as a light. Let us take it up as well and walk the path of salvation without going astray. Let us also strive, as far as we can, to imitate the Fathers. We make too many allowances for ourselves. People say, “I am ill; I am weak.”

We are weak human beings; that is what we are. We are made of both soul and body, and we are weak. Some economia, some merciful allowance, has its place—yes, up to a certain point. Beyond what we are actually capable of doing, God will not demand more from us.

Reasons.

Let us struggle in these things during our free hours. Let us try to practice hesychia, inner stillness, and devote ourselves to spiritual work.

The grace of God watches over us and asks us to offer our willing disposition, our resolve, and the effort of compelling ourselves. The grace of God will accomplish the rest.

All of us have some experience of the benefit we receive from the cell, and also of the harm we suffer when we are outside it.

What remains now is for us to make a good beginning. It is never too late. The fact that God has granted us life and that we are still living is proof that He is waiting for us to make a beginning.

The Holy Fathers made a new beginning until their very last breath. How much more, then, should we?

Successes.

Since our subject has been the benefit of the cell, I would like to offer a clarification—or rather, some information. During the day, as you see, I try to keep relative quiet in my cell. I may need to write a letter, or the telephone may ring, and I must be there to receive the necessary information and offer whatever my position requires of me.

And because there is often a great deal of disturbance—you come with various matters, to arrange things concerning your obediences and anything else—

there is often, as I have said, a great deal of disturbance, and it exhausts me terribly.

There are two reasons why, when you come, you find the door closed. The first is that the disturbance often exhausts me to the point where it becomes unbearable, because there is so much commotion. The second is that, because of the position I hold, I need time to pray for myself.

Let us say there is a brother in need, or someone calls me to say that a person is in danger, that he needs help, and that I absolutely must say a few words to God for him. But when my door is constantly open and you are coming and going, often over trivial matters that are not very important, I will not have the opportunity to do that.

I will have no opportunity to do so. And then I will be unable to help either in my own personal spiritual state or the souls who have so many needs.

I am telling you this so that you will not be troubled when, sometimes, you knock and I do not open the door. This is the reason: I need a little hesychia, both to regain my peace and, in my own small way, to help some soul who is in danger and in need.

Naturally, too many disturbances darken the nous and weary the soul, so that it cannot help another person. And help comes through prayer; for prayer certainly requires a person to be at peace and to have a quiet nous.

A person must be able to attend carefully to what he will say to God. You can approach me especially in the Church, and at other times as well. But when there is a truly urgent need, then of course you should come and knock. If, however, I am in a particular spiritual state, please allow me to remain in hesychia, because otherwise it will be extremely difficult for me.

I should also mention that, being human, I have limited emotional and mental endurance.

Once that endurance has been exhausted, a person has nothing left to offer. And this strength is continually being spent, as you can see, because my position requires a person to have very great endurance. Yet I am weak, both physically and psychologically. Throughout all my years, night and day, I have cared for almost everyone. It is not only those here in our monastery, but also those outside it, because both in the Church and at other times I must continually speak and give spiritual guidance.

I am charged with advising people and directing these matters, and all of this naturally brings weariness. Such a person also needs a little time of hesychia, of inner stillness, so that he can regain his strength, recharge his spiritual batteries, and rest his mind and soul, in order to continue bearing this exceedingly heavy burden smoothly and fruitfully.

This is an immense responsibility, because, as you see, I become extremely tired while I am away. I return here and the strain continues. This is what I have done all my life, throughout all my years. So when you see me remaining in hesychia for a little while, this is the reason.

Either I will be utterly exhausted, or I will be in a special communion with God, both for my own soul and for you. And this, too, will be a help to you, because someone may have a particular need, and out of duty and love I must help him.

Thank you.

Now I return to our subject, so that we may bring it to a close.

I say that we should make this wonderful, fruitful, and saving beginning: during our free hours, apart from our obedience and the services of the Church, let us constrain ourselves a little to remain in our little cells and labor to produce the honey of salvation. Let us please God through our lives and our spiritual state. Let us thank God for His boundless blessings, which He continually and generously bestows upon us, and let us fulfill His will, which is so great and precious. Let us also give joy to our guardian angel, for he rejoices when our lives are pleasing to God. Let us have mercy on our souls and give them food and drink.

Let us bring the soul out of the prison of despair and hopelessness, where it feels spiritually confined. Let us give our conscience rest from its accusations, and in this way prepare our soul for the great account we shall have to give, for there is no other way.

There is no escaping death, the first judgment, and the final tribunal before God.

Since all these things are certain and final, and have been ordained by God, the matter of salvation must concern us with the utmost seriousness. Let us not live our life here lukewarmly or order it in a pointless and undiscerning manner, because one day we will bitterly repent of it.

And I am the first, for I bear so many responsibilities and will have to give such a fearful account for myself, for you, and for the many others whose spiritual care I have undertaken, because I have not fulfilled my duty. Therefore, I ask God to forgive me. Above all, I implore Him very fervently to grant me illumination and discernment, through the prayers of the holy Fathers and especially of my elder, who is in heaven and who, I believe, intercedes for me and watches over all my work.

I implore God with all my strength to help me, so that I may not lose my soul or fail along the spiritual path. As though my own sins were not enough, I also bear the sins of so many other souls, and this great burden is unbearable upon my weak shoulders.

And I would ask you also to remember me in your prayers, that God may help me and give me the strength I need, so that I may not sink or lose my soul. For I am trying to help so many people, and I fear that, in helping others, I myself may finally grow faint and be lost.

For the other day I read about a man who tried to save three children from the sea because they were about to drown. He saved all three children. But when he finally tried to come out of the water and save himself, his strength failed him, and he drowned.

The children were saved, but he drowned.

May the grace of God help us all to struggle as God desires and to attain the great gift of salvation.

the Resurrection, Holy Scripture, the Resurrection, the Annunciation, Hesychios the Priest, the prayer.

Ομιλία Περισυχίας του Μοναχού Εντοκελίων έγινε στην Ιερά Μονή Φιλοθεώ Είπε Γέρον, φάγε, πιε, κοιμώ και εκ του κηλίου σου μη εξέλθεις Ό,τι είπαν οι πατέρες μας, το είπαν από την πείρα τους. Είναι βγαλμένο από τη ζωή τους.

Είναι μια έκφραση της κρυπτής εργασίας των.

Τίποτε το άστοχο με ό,τι άφησαν σαν κληρονομία πνευματική σε εμάς, τα πνευματικά τους παιδιά.

Αυτοί γνώρισαν στην πράξη την ωφέλεια της απομονώσεως μέσα στο κελί. Όταν κανείς ησυχάζει μέσα στο κελί, η ησυχία τον βοηθά εις τη μνήμη του Θεού.

Όταν έχει συνείδηση σωτηρίας, όταν κλείνεται εν γνώση μέσα στο κελί, όχι γιατί βαριέται να κάνει βόλτα, όχι γιατί σιχαίνεται τους ανθρώπους, αλλά παραμένει μέσα με τον σκοπό να κάνει κάτι το πνευματικό.

Γιατί, όταν ο άνθρωπος φύγει από τη ζωή, και κατά την παράδοση επίσης των πατέρων, λέγεται ότι τόσο στις 40 ημέρες μετά τον θάνατον του ανθρώπου, αλλά και στη συνέχεια, όταν η ψυχή είναι σωσμένη,

περιέρχεται τους τόπους που έζησε στη ζωή αυτή και ιδιαίτερα στις 40 ημέρες με τον άγγελο, τον φύλακα, ο οποίος, στην κάθε επίσκεψη του τόπου που έζησε, του φανερώνει, του μιλάει το πώς έζησε: «Εδώ, σε αυτόν τον τόπο, αμάρτησες· στον άλλον έκαμες αυτή την αρετή.

Εδώ βοήθησες, εδώ έκλαψες, εδώ προσευχήθηκες, εδώ κατέκρινες, εδώ είπες το Α, Β».

Πόσο καλά θα είναι όταν θα βρεθούμε κι εμείς σε αυτή τη θέση και ο Άγγελος θα μας μιλάει τόσο παρήγορα, ότι «μέσα σε αυτό το κελί εργάστηκες αυτή τη σωτηρία που απολαμβάνεις τώρα, σε αυτήν που ελπίζεις μετά τις 40 ημέρες, που θα παραστείς ενώπιον Κυρίου για την τελική απόφαση, και με την οριστική πλέον τακτοποίησή σου θα γνωρίσεις εν πράξει την ωφέλεια που βρήκες σε αυτόν εδώ τον τόπο».

Τίποτε το άστοχο στους πατέρες μας.

Στο κελάκι του κανείς προσπαθεί να συμμαζέψει το νου του από τον περισπασμό, να τον οδηγήσει, το νου του, επάνω στη μελέτη, στην προσευχή, να δικάσει τον εαυτόν του, να πενθήσει και να κλάψει τις αμαρτίες του.

Και έτσι το κελάκι του γίνεται εργαστήριο πνευματικό, επεξεργάζεται συνεχώς την καλλιέργεια της ψυχής και την παρρησία μπροστά. Όταν ο μοναχός περιέρχεται έξω από το κελί του, όταν γυρίσει ξανά, οπωσδήποτε κατά το περισσότερο θα φέρει βλάβη, διότι τι άλλο θα κάνει έξω από το κελί του;

Θα συζητήσει, θα μιλήσει, θα σκορπίσει το μυαλό του εδώ και εκεί. Και όταν θα υπάρξουν και συζητήσεις και ομιλίες όχι ωφέλιμες, τότε η ζημιά θα είναι πολύ μεγάλη.

Χρόνος που σπαταλίστηκε έξω από το κελί, εάν θα υπολογίσουμε πόσες προσευχές θα μπορούσαν να γίνουν.

Κάνοντας έναν απολογισμό, όχι τη μία φορά, αλλά τις αναρίθμητες φορές, πάνω σε τέτοιου είδους απροσεξίες, ο απολογισμός θα είναι απώλεια εκατομμυρίων ευχών. Και από τις ευχές αυτές, η ζημιά της ωφελείας.

Γι' αυτό οι πατέρες μας, όντες πολύ σοφοί, μας μίλησαν με λίγες λέξεις, ότι όταν έχουμε ανάγκη να τρώμε, να πίνουμε, να κοιμούμεθα, άρα η όλη μας προσοχή πρέπει να είναι εις το πώς να ησυχάζουμε μέσα στο κελί μας και να μεριμνούμε για την άλλη ζωή.

Όταν είναι η ώρα του διακονήματος, θα τρέξουμε στην υπακοή. Θα κάνουμε το διακόνημά μας με προθυμία, γιατί πιστεύουμε ότι με το διακόνημα κάνουμε το θέλημα του Θεού. Και όταν χτυπήσει το ξύλο και η καμπάνα για την Εκκλησία, να τρέξουμε στην Εκκλησία, να σμίξουμε τις προσευχές εκεί μέσα στον Ναόν του Θεού, βοηθώντας έτσι τον εαυτό μας για κάτι καλύτερο.

Ο πειρασμός, ο οποίος γνωρίζει τη μεγάλη ωφέλεια από το κλείσιμο στο κελί,

μας πιέζει, μας προκαλεί, μας ερεθίζει, μας στεναχωρεί να βγούμε έξω.

Μας φέρνει ένα αίσθημα ότι θα σκάσουμε μέσα στο κελί.

«Πρέπει κάπου να πάω», έτσι νιώθουμε μέσα, «να μιλήσω, να δω, να ακούσω».

Όταν δεν υπομείνω αυτή την πίεση, εξέρχομαι, βγαίνω, σπαταλώ κάμποσο χρόνο, συμμαζεύω κάμποσες αμαρτίες και ξαναμπαίνω.

Ενώ, στην περίπτωση αυτή, όταν υπομείνω αυτή την πιεστική κατάσταση του διαβόλου, θα την αντικαταστήσει ο Θεός με τη δική Του βοήθεια, με τη δική Του χάρη, και θα νιώσω ανάπαυση ψυχική και θα νιώσω μεγάλη μου ζημιά να βγω έξω.

Στο κλείσιμο του κελιού μάς μιλάνε πολλοί οι πατέρες που έζησαν στην έρημο.

Αυτοί δεν είχαν και ανθρώπους να μιλήσουν, και όμως πού μπορούσαν να βγουν έξω και να διασκεδάσουν εδώ και εκεί το μυαλό τους; Είπανε: «Καλύτερα μέσα στο σκοτεινό κελί, γιατί δεν θα υπάρχει και σκορπισμός του νοός».

Κι έτσι, όταν δεν θα υπάρξει περισπασμός, οπωσδήποτε ο νους θα έρθει σε επαφή άμεσα με τον υπέρτατο Νουν, τον Θεόν. Ο Βάσιλου Ανώς είχε συνοδεία και κλεινόταν μέσα.

Στην απόλυτον ανάγκη του έβγαινε και σκέπαζε το πρόσωπό του με το κουκούλι του. Από απορία οι υποτακτικοί του τού έλεγαν: «Γέροντα, γιατί σκεπάζεις το πρόσωπό σου με το κουκούλι; Δεν θέλεις να μας βλέπεις;» «Όχι, πατέρες μου», έλεγε, «δεν θέλω να σας δω, αλλά τι μου το όφελος να βλέπω το φως, εφόσον ο Υιός του ανθρώπου ήλθε επί της γης

διά την σωτηρία ημών;» Αυτά τα λόγια ήταν μια έκφραση, μια απόδειξη, μια απτή μαρτυρία της κρυπτής εργασίας του, της νοεράς μελέτης του με τον Θεό. Δεν ήθελε να διασπαστεί ο νους του τελείως από τη συνέχεια που είχε στη θεωρία, γι' αυτό σκέπαζε το πρόσωπό του, πηγαίνοντας στην ανάγκη του.

Με τόση ακρίβεια βρισκόντουσαν μέσα στο κελί. Αυτή την εργασία κάνανε και έτσι βρήκανε τις μεγάλες καταστάσεις.

Γι' αυτό φτάσανε στη μεγάλη αγάπη του Θεού.

Ενώ εμείς είμαστε αδύνατοι, δεν έχουμε υπομονή.

Δεν μπορούμε να πιάσουμε λίγο τον εαυτό μας παραπάνω.

Μας ικανοποιεί να μιλήσουμε, να συζητήσουμε, μη κάνοντας όμως υπομονή, αναγκαστικά υπομένουμε μια άλλη, τελείως διαφορετική κατάσταση.

Σπαταλούμε αφειδώς τον πολυτιμότατο χρόνο που μας χάρισε ο Θεός σ' αυτή τη ζωή. Δεν γνωρίζουμε το πόσο χάνουμε. Αυτό βέβαια εν ακριβεία θα το γνωρίσουμε όλοι μας κατά την ώρα του θανάτου.

Το μυαλό θα ξεκαθαρίσει τότε. Η συνείδηση θα βρει την ευκαιρία, διότι θα είναι κατάλληλη η κατάσταση τότε, να μας τα πει όλα με πάσα λεπτομέρεια. Θα δει ο άνθρωπος μπροστά του τα χάλια του, θα μεταμεληθεί πολύ, θα ζητήσει τον χρόνο που έχασε, θα παρακαλεί τον Θεό να τον αφήσει να ζήσει, για να βάλει αρχή, και τόσα άλλα θα συμβούν.

Όλα αυτά πρέπει να τα έχουμε υπόψη μας και να βάλουμε τα πράγματα κάτω, να σκεφτούμε σοβαρά και να προσπαθήσουμε να κάνουμε υπομονή στις ελεύθερες ώρες μας, εκτός διακονήματος και εκκλησίας, να προσπαθήσουμε να πιέσουμε τον εαυτό μας, να παραμένουμε μέσα στο κελί, να διαβάζουμε, να μελετούμε, να κάνουμε προσευχή, να κάνουμε μετάνοιες, να πληθαίνουμε τα κομποσχοίνια μας, τα οποία θα μας χρειαστούν,

να συμμαζεύουμε το μυαλό μας από τον περισπασμό, να μελετούμε την έξοδο από τη ζωή αυτή, το δικαστήριο που μας περιμένει, να ετοιμάσουμε την απολογία μας,

να φροντίσουμε για δικηγόρους, να βάλουμε εκεί κατά την ώρα του δικαστηρίου, που οι δικηγόροι είναι οι Άγιοι, που μπορούμε να παρακαλέσουμε να μας βοηθήσουν και από τώρα και τότε ιδιαίτερα.

Όταν είναι ο άνθρωπος στο κελί του, οπωσδήποτε η συνείδησή του δεν θα τον αφήσει ήσυχο. Θα του μιλήσει το θέλημα του Θεού, θα του μιλήσει κάτι, να κάνει το πνευματικό. Θα πιάσει το κομποσχοινάκι του, θα πιάσει το βιβλίο, θα σκεφτεί ότι άφησε ορισμένα πνευματικά που πρέπει να τα κάνει.

Ας κάνω κάτι παραπάνω να έχω, γιατί να κάθομαι τώρα έτσι ξεκάρφωτα εδώ; Μπορεί να κάνει πάλι μια σκέψη: τώρα, αν έβγαινα έξω και συζητούσα, αυτά τα ολίγα που έκανα δεν θα τα έκανα και ενδεχομένως να συζητούσα και να έπεφτα ή στην κατάκριση ή στο ψέμα ή σε κανέναν απρεπή λόγο ή να σκανδάλιζα κανέναν άνθρωπο με αυτά που θα έλεγα και τόσα άλλα.

Βλέπετε οι πατέρες μας πόσο σοφά μας συμβούλευσαν να παραμένουμε στο κελί μας.

Το κελί μας. Χρειάζεται από μέρους μας να βάλουμε έναν σταθερό, έναν ηγεμονικό λογισμό. Ο λογισμός πρέπει να είναι ανδρείος. Από τη συνήθεια, από την τέχνη και την κακία του διαβόλου, νιώθουμε αυτή τη δυσκολία. Τη δυσκολία, το να παραμείνουμε σε μια ελεύθερη ώρα μέσα στη φωλιά μας.

Ο ανδρείος λογισμός πρέπει να δώσει τη μάχη, να δώσει την απάντηση στη βία, στη συνήθεια, στον διάβολο. Όχι, μου έγιναν πολλές ζημιές, πρέπει να τις αναπληρώσω.

Πρέπει να βάλω αρχή. Δεν ξέρω την ώρα και τη στιγμή κατά την οποία θα στείλει ο Θεός τον άγγελο να με καλέσει, να με παραλάβει, να υπάγω προς συνάντησή Του.

Αντιστεκόμενος έτσι ο λογισμός, ο ανδρείος λογισμός, βέβαια θα συναντήσει ο άνθρωπος μια δυσκολία. Θα περάσει όμως, θα πιέσει λίγο τον εαυτό του, θα καθίσει μέσα, θα νικήσει. Μία νίκη, δύο, τρεις, πέντε, δέκα, πήρε το πράγμα διαφορετική όψη.

Αρχίζει η ευκολία της παραμονής και έτσι θα μπορέσει να ελέγξει την κατάσταση και να δει πόσο κακό του συνέβαινε κατά το παρελθόν.

Στο Γεροντικό διαβάζουμε και το εξής.

Ένας γέροντας είχε στείλει τον υποτακτικό του στον κόσμο να δώσει το εργόχειρο και να πάρει τα απαραίτητα και να γυρίσει. Κάθισε χάμω και με το δάχτυλο έγραφε: «Ποιος έρχεται πιο μπροστά;» Και σιωπούσε και δεν έγραφε άλλο.

Αλλά το μυαλό δούλευε. Σκεπτόταν: «Ποιος έρχεται πιο μπροστά; Ο άγγελος να με πάρει ή το καλογέρι μου, το οποίο πήγε να πουλήσει το εργόχειρο και να φέρει τα απαραίτητα; Εάν ήρθε ο επάνω, ο άγγελος, ο φύλακας, ο αρχάγγελος, ποιος θα ’ναι, τι γίνεται;» Και συνεχίζει: «Είμαι έτοιμος; Έχω διορθώσει τον εαυτό μου; Είμαι εις θέση να απαντήσω τω Θεώ;»

Η συνείδησή μου τι μαρτυρεί, τι μου λέει;» Και στεκόταν επάνω σε αυτά και οπωσδήποτε τα μάτια του τρέχανε από δάκρυα.

Του ενέπνεε πένθος και από το πένθος ακολουθούσε η παράκλησις του Θεού, η παρηγοριά. Και μελετώντας έτσι συνέχεια, από τη μία κατάσταση στην άλλη μεταπηδούσε, χάριτι Θεού, και από την πράξη στη θεωρία και έτσι γινόντουσαν μέσα του πνευματικές αναβάσεις. Και με τη μελέτη αυτή την πνευματική γινόταν η τελειοποίηση.

ο οποίος τον βοήθησε στη μουσική και, στη συνέχεια, αν θα ερχόταν ο θάνατος, ήδη ήταν έτοιμος ο άνθρωπος. Ό,τι μας άφησαν οι πατέρες, μας το άφησαν για παράδειγμα, σαν φως, θα το πάρουμε κι εμείς και να περπατήσουμε τον δρόμο της σωτηρίας απλανώς. Ας προσπαθήσουμε κι εμείς να μιμηθούμε, όσο γίνεται, τους πατέρες. Κάνουμε πολλές οικονομίες στον εαυτό μας. Λένε ότι είμαι ασθενής, είμαι αδύναμη.

Είμαστε αδύναμοι άνθρωποι και είμεθα. Ψυχοσωματικοί είμεθα, αδύναμοι. Χωράει κάποια οικονομία. Μέχρι ενός σημείου, ναι. Από εκεί και πέρα, από αυτό που μπορούμε να κάνουμε και πέρα, δεν θα ζητηθεί από τον Θεό.

Λόγους.

Ας αγωνιστούμε πάνω σε αυτά, στις ελεύθερες ώρες μας, ας προσπαθήσουμε να ησυχάζουμε και να δίνουμε τον εαυτό μας στο πνευματικό μέρος.

Η Χάρις του Θεού μας παρακολουθεί και ζητεί από μας να δώσουμε την προαίρεση, τη θέληση, τη βία. Τα υπόλοιπα θα τα κατορθώσει η Χάρις του Θεού.

Όλοι μας έχουμε ανάλογη πείρα της ωφελείας του κελιού. Επίσης και τη ζημιά όταν είμεθα έξω.

Τώρα απομένει το να βάλουμε την καλή αρχή. Ποτέ δεν είναι αργά. Το ότι ο Θεός μάς έχει χαρίσει τη ζωή και ζούμε ακόμη, αυτό είναι μια απόδειξη ότι μας περιμένει να βάλουμε αρχή.

Οι Άγιοι Πατέρες μέχρι την τελευταία τους αναπνοή βάζανε αρχή, πόσο μάλλον εμείς.

Επιτυχίες.

Επειδή ο λόγος μας ήταν για την ωφέλεια του κελιού, θέλω να κάνω μια έτσι διασάφηση ή μάλλον και πληροφορία. Την ημέρα, όπως βλέπετε, σχετικά ησυχάζω στο κελί. Γιατί θα γράψω ένα γράμμα, είναι το τηλέφωνο, γιατί πρέπει να βρίσκομαι εκεί για τις σχετικές πληροφορίες και ό,τι χρειάζεται να προσφέρω από τη θέση μου.

Και επειδή πολλές φορές γίνεται μεγάλη ενόχληση, έρχεστε για τις διάφορες υποθέσεις, για τακτοποίηση πάνω στο διακόνημα και σε οτιδήποτε άλλο,

πολλές φορές γίνεται πολλή ενόχληση, όπως είπα, και με κουράζει τρομακτικά.

Δύο είναι οι αιτίες που, ερχόμενοι, βλέπετε την πόρτα κλειστή. Η μία περίπτωση είναι αυτή η οποία με κουράζει πολλές φορές σε σημείο που είναι δυσβάστακτο, τόσο πολύ γίνεται η φασαρία, και το άλλο μέρος είναι γιατί από τη θέση μου έχω την ανάγκη να προσευχηθώ για τον εαυτό μου.

Ας πούμε για έναν αδερφό που έχει ανάγκη, από ένα τηλέφωνο που με τηλεφωνεί κάποιος ότι κινδυνεύει, ότι έχει ανάγκη και πρέπει οπωσδήποτε να πω δυο λόγια στον Θεό για αυτόν τον άνθρωπο. Όταν όμως συνεχώς έχω ανοιχτή την πόρτα και μπαίνετε και βγαίνετε, και πολλές φορές για ασήμαντα πράγματα, όχι μεγάλης σημασίας, αυτή τη δυνατότητα δεν θα την έχω.

Δεν θα την έχω. Και έτσι και στην προσωπική μου κατάσταση δεν θα δώσω βοήθεια, αλλά και προς τις ψυχές οι οποίες έχουν τόσες ανάγκες.

Με αυτή την πληροφορία θέλω να πω να μην σκανδαλίζεστε που καμιά φορά χτυπάτε και δεν σας ανοίγω. Είναι αυτός ο λόγος, ότι πρέπει να έχω και λίγη ησυχία και για να ηρεμώ, αλλά και με τη μικρή μου αυτή κατάσταση να βοηθήσω και μια ψυχή που κινδυνεύει, που έχει ανάγκη.

Από την πολλή ενόχληση, φυσικά, το μυαλό σκοτίζεται, η ψυχή κουράζεται, επομένως δεν μπορεί να βοηθήσει τον άλλον. Δια της προσευχής, γιατί και η προσευχή χρειάζεται οπωσδήποτε να είναι ήρεμος ο άνθρωπος, να έχει ήσυχο το μυαλό του.

Να μπορεί να ελέγχει αυτά που θα πει στον Θεό, και στην εκκλησία ιδιαίτερα και σε άλλες ώρες μπορούμε να πλησιάζουμε. Αλλά όταν θα υπάρχει μία ανάγκη απαραίτητη, βεβαίως, θα δείτε, θα χτυπήσετε. Εάν όμως είμαι σε μία ιδιαίτερη κατάσταση, θα μου επιτρέψετε έτσι να ησυχάσω, γιατί θα μου είναι πάρα πολύ δύσκολο.

Και αυτό αναφέρω επίσης, ότι σαν άνθρωπος έχω μία περιορισμένη αντοχή, ψυχική, διανοητική.

Όταν αυτή την αντοχή την εξαντλήσει κανείς, μετά δεν έχει και τι να προσφέρει. Και όταν συνεχώς ξοδεύεται αυτή η αντοχή, όπως βλέπετε, διότι είναι η θέση τέτοια που πρέπει ο άνθρωπος να έχει πάρα πολύ μεγάλη αντοχή, και εγώ είμαι ασθενικός άνθρωπος και σωματικά και ψυχικά, και επειδή όλα μου τα χρόνια, νύχτα μέρα, μεριμνώ σχεδόν για όλους, δεν είναι μόνο τα εδώ, το μοναστήρι μας, αλλά είναι και τα έξω, διότι και στην εκκλησία και άλλες ώρες συνεχώς είναι να μιλώ, να δίνω πνευματικές εντολές,

Είναι εντολές να μου θετώ να συμβουλεύω και να τα διευθύνω, όπως ότι όλα αυτά δημιουργούν κούραση. Πρέπει να υπάρχει και για τον άνθρωπο αυτό λίγη ώρα ησυχίας, για να μπορέσει να δυναμώσει, να δυναμώσει την μπαταρία του, την ψυχική, να ξεκουράσει το μυαλό, την ψυχή του, για να συνεχίσει ομαλά και αποδοτικά αυτό το τόσο δυσβάστατο φορτίο.

την τόσο μεγάλη ευθύνη, γιατί έξω, όπως βλέπετε, πάρα πολύ κουράζομαι. Έρχομαι εδώ, συνεχίζω την κούραση. Όλη μου τη ζωή, όλα μου τα χρόνια, αυτό κάνω. Και επομένως, λίγη ώρα που θα δείτε να ησυχάζω, θα είναι αυτός ο λόγος.

Θα είμαι πάρα πολύ κουρασμένος ή θα έχω μια ιδιαίτερη επαφή με τον Θεό, τόσο για την ψυχή μου όσο και για εσάς, που επίσης θα είναι πάλι βοήθεια προς εσάς, διότι κάποιος θα έχει κάποια ανάγκη και πρέπει εγώ, από καθήκον και αγάπη, να τον βοηθήσω.

Ευχαριστώ.

Επανέρχομαι στο θέμα και για να το κλείσουμε κιόλας.

Λέγω ότι να βάλουμε αυτή την τόσο θαυμάσια και αποδοτική και σωτήρια αρχή. εις το να πιέζουμε λίγο τον εαυτό μας στις ελεύθερες ώρες, πλην του διακονήματος και της Εκκλησίας, να παραμένουμε στο κελάκι μας, να εργαζόμεθα το μέλι της σωτηρίας, να ευχαριστήσουμε τον Θεό με τη ζωή μας, με την πνευματική μας κατάσταση, να ευχαριστήσουμε τον Θεό για τις άπειρες ευεργεσίες Του, που συνεχώς μας παρέχει αφειδώς, και κατά το θέλημά Του, το τόσο πολύ μεγάλο και αγαπητό, να ευχαριστήσουμε τον Φύλακα, τον Άγγελό μας, διότι κι αυτός χαίρεται όταν εμείς ευχαριστούμε τον Θεό με τη ζωή μας, να ελεήσουμε την ψυχή μας, να της δώσουμε τροφή, να της δώσουμε ποτό.

Να την βγάλουμε από τη φυλακή της απελπισίας και της απογνώσεως, με το ότι νιώθει έτσι φυλακισμένη από πνευματικής όψεως, να ξεκουράσουμε τη συνείδηση από τον έλεγχο και έτσι να προετοιμάσουμε την ψυχή μας για τη μεγάλη απολογία που πρόκειται να δώσουμε, διότι δεν γίνεται διαφορετικά.

Δεν γίνεται να διαφύγουμε την περίπτωση του θανάτου, του πρωτοδικείου και του κανονικού δικαστηρίου ενώπιον του Θεού.

Και επειδή όλα αυτά είναι θετικά, οριστικά, είναι αποφασισμένα από τον Θεό, γι' αυτό πρέπει το θέμα της σωτηρίας να μας απασχολήσει σοβαρότατα. Μην πάρουμε τη ζωή μας εδώ χλιαρά, μην τη ρυθμίσουμε έτσι άσκοπα και αδιάκριτα, διότι κάποια μέρα θα μετανοήσουμε σκληρά.

Και πρώτος εγώ, ο οποίος έχω τόσες ευθύνες και θα δώσω μια τέτοια φοβερή απολογία για τον εαυτό μου και για εσάς και για τόσους άλλους που έχω αναλάβει πνευματικά, επειδή δεν έχω κάνει το καθήκον μου. Γι' αυτό παρακαλώ τον Θεό να με συγχωρέσει. Ιδιαίτερα Τον παρακαλώ πάρα πολύ θερμά να με φωτίσει, να μου χαρίσει διάκριση, δι' ευχών των Αγίων Πατέρων και ιδιαίτερα του Γέροντός μου, που είναι πάνω και πιστεύω ότι πρεσβεύει και παρακολουθεί το όλο μου έργο.

Εγώ παρακαλώ τον Θεό έτσι πολύ δυνατά να με βοηθήσει, να μην χάσω την ψυχή μου, να μην αστοχήσω στην πορεία την πνευματική, διότι δεν με φτάνουν τα δικά μου αμαρτήματα, έχω και τόσα άλλα των άλλων ψυχών, και έτσι είναι δυσβάστακτο πάνω στους ασθενικούς ώμους μου αυτό το μεγάλο φορτίο.

Και θα παρακαλούσα έτσι κι εσείς να με ενθυμείστε στις προσευχές σας, να με βοηθήσει ο Θεός, να μου δώσει την ανάλογη δύναμη, να μην βουλιάξω, να μην χάσω την ψυχή μου, γιατί προσπαθώ να βοηθήσω τόσους ανθρώπους, και στο τέλος, βοηθώντας τους άλλους, ατονήσω και χαθώ εγώ.

Διότι διάβασα προχθές ότι ένας άνθρωπος, προσπαθώντας να σώσει τρία παιδιά από τη θάλασσα, διότι θα πνίγονταν, έσωσε τα παιδιά και τα τρία. Στην προσπάθεια να βγει έξω και αυτός, τελευταία, να σωθεί, ατόνησε και πνίγηκε.

Τα παιδιά σωθήκανε, αυτός πνίγηκε.

Η χάρη του Θεού να μας βοηθήσει όλους να αγωνιστούμε όπως θέλει ο Θεός και να τύχουμε της μεγάλης σωτηρίας.

Ανάσταση, Αγία Γραφή, Ανάσταση, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευχή.