Ἡ Ἀποκάλυψις τοῦ Ἰωάννου 19

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

After all that the Lord had pointed out, my beloved, to those who were disobedient in the letter to the Bishop of Thyatira, He now comes to proclaim the reward and the praise for those who overcome. "And to the one who overcomes, and who keeps my works to the end, I will give him authority over the nations, and he will shepherd them with a rod of iron; as the clay vessels are shattered, so shall it be, even as I also have received from my Father; and I will give him the morning star. He who has an ear, let him hear what the Spirit says to the churches."

Who is the one who conquers? It is the one who has remained steadfast against the delusion of the deep things of Satan and has put the evangelical commandments into practice, and these to the end of his life. And what is the crown? It is authority over the nations and the morning star.

The first, authority over the nations, is the spiritual, the definitive triumph of Christ over the nations, and together with Christ the triumph of all the faithful. The second, the morning star, is the co-glorification of the victor in the glories of Christ, who Christ himself, in this same book, at the end, in chapter 22, verse 16, calls himself the bright and morning star.

Therefore, when the Lord says that he will give the morning star to the victor, and since Christ himself is the morning star, this means that he will give him his very self, that is, his glory and the vision of his face (theoria) in his eternal Kingdom.

And here, my beloved, this most important letter to the bishop of Thyatira concludes with the familiar closing: he who has ears, let him hear what the Spirit says to the churches. That is, it continually reminds us of the need for this spiritual attentiveness, of spiritual ears, for hearing and perceiving the divine will.

This is an extraordinarily important need, because our final salvation depends on this very need to have spiritual ears, that is, to hear the Word of God. And now, with God's help, we come to the fifth command, the one to the bishop of Sardis. In the third chapter he writes: "And to the angel of the church in Sardis write."

These things says the One who has the seven Spirits of God and the seven stars: I know your works; you have a name that you are alive, and yet you are dead. Be watchful, and strengthen what remains, which was about to die; for I have not found your works complete before my God. Remember, then, how you received and heard; keep it, and repent. If, therefore, you do not keep watch, I will come upon you like a thief, and you will not know at what hour I will come upon you. Yet you have a few names in Sardis who have not defiled their garments, and they shall walk with me in white, for they are worthy. The one who conquers shall in this way be clothed in white garments, and I will never blot his name out of the book of life.

and I will confess his name before My Father and before His angels. He who has an ear, let him hear what the Spirit says to the churches. And to the angel of the church in Sardis, write. Sardis, beloved, was the ancient capital of the Kingdom of Lydia, and it lay to the south of Thyatira.

In the times of the Apocalypse, Sardis was in decline, and the life of this city was rather only apparent. Somewhat the same was the life of the bishop of this city, that is, only apparent; he was barely existing, as if he were alive, but he was dead, spiritually dead.

Now the Lord speaks: These are the words of the One who holds the seven spirits of God and the seven stars.

We have the opening inscription of the letter, which is drawn from the introduction of the entire book, and it is an inscription whose content is exceedingly important. In the first chapter, verse 4, where the greeting is sent from John to the seven churches, which John sends on behalf of God, it is written there: from God, who is and who was and who is to come, and from the seven spirits which are before his throne, and from Jesus Christ.

Here we clearly have the Holy Triune God, that you have the blessing from God the Father, from God the Son who became man, and from the Holy Spirit. But we see clearly that the Holy Spirit is here called the Seven Spirits, because the name Seven Spirits is meant to signify the Holy Spirit in His fullness; and the one who sends this Holy Spirit is Jesus Christ Himself, as the Gospel according to John also records, where the Lord Himself says: But when the Comforter comes, whom I will send to you, that is, whom I will send to you, from the Father, the Spirit of truth, who proceeds from the Father. So when He writes in the heading of the letter, Thus says, He says the following, He who has the seven spirits,

the meaning is that Jesus himself sends the Holy Spirit in his fullness, that is, with every kind of gift and grace; for if the Lord Jesus sends his Holy Spirit, the Spirit will be sent. If he does not send him, he will not be sent.

And so we see that Jesus sends his Holy Spirit. But the writer of the letter also says that it is he, Jesus Christ, who holds in his hands the seven stars. And it has already been declared at the beginning of the book, in the introduction, that Jesus Christ is the one who holds in his hands the seven churches of Asia Minor.

The number seven indicates precisely the entire Church. So, my beloved, Jesus Christ holds both the Holy Spirit and the churches. The meaning of the whole passage is this: that Jesus Christ wills his Holy Spirit upon the seven churches of Asia Minor, that is, upon the entire Church.

But there is something here that comes to make an impression upon us. Why does the Lord name this attribute of his, that he holds the seven churches and that he holds the Holy Spirit, that he has the Holy Spirit whom he sends?

He sets this heading of the letter over against the content of the letter, where he will later name the bishop as spiritually dead. It is as though he says to him: I am the one who gives the Holy Spirit; why then do you remain spiritually dead? Why are you not stirred by the presence of the Holy Spirit to take up, both you and your Church, a life of the spirit? This is what the heading of the letter means to declare.

In other words, we have here a rebuke from the very outset; the rebuke is implied, but it will become clear within the content of the letter. I know your works, the main body of the letter, I know your works, that you have a name that you are alive, and you are dead. I know your works, you have only a name that you are spiritually alive.

In reality you are dead. My beloved, a fearful word, a fearful word. At this verse each one of us ought to tremble. Each one of us must find himself here. Many times, many of us are marked by an outward show of piety. Pay attention, because often those who nod their heads when they hear these things are the ones marked even more by outward show of piety.

I say this because many times I have noticed it; it is as though they want to say, I am not the one, but the person next to me is. Of course, alas, I am not the one. You may say to me, what if someone has self-knowledge and means himself? It seems to me, my beloved, that when someone is told of something he actually has, he does not nod his head, nor does he speak; he is left stunned.

If I suddenly told you, in front of others, in front of others, 'You are a thief,' would you just nod your head? If you are not a thief, you will protest. If you are, your eyes will open wide in shock, wondering how I could possibly know you are a thief and call you out in front of so many people. You will not just nod your head.

And so a kind of outward show of piety characterizes many of us. Especially when we are not committing grave sins. We are not committing grave sins, take note of this. And we keep up an appearance of piety and a certain modesty.

We give those around us the impression that we are living the spiritual life. According to the Apostle Paul, this condition is one of the signs of the last days. He writes to Timothy, in the Second Epistle, chapter 3, verses 1 through 5: 'Know this, that in the last days difficult times will come.' In the last days, hard times will arrive.

'For people will be lovers of self, lovers of money, holding the form of godliness but denying its power.' They will have a form. Form, take note, means a shape, from the word morphi, a mold, a shape, an appearance, an outward shape. They will have a shape of piety. They will make the sign of the Cross deeply, they will wear modest clothes, they will go to church, but they will have denied the power of piety.

And I underline and note again that the Apostle marks this condition as a sign of the last days. That is, the so-called pious people will be pious only in appearance. They will have a shape of piety, but they will not have the power of piety.

Keep in mind that in the Gospel the word 'piety' means the whole content of the faith. The mystery of piety is Christianity itself. But a person who truly lives spiritually, who lives piety, has the Spirit of God and has power.

He has spiritual power, he has great spiritual power. When a person does not live authentically but artificially, in appearance only, as I told you, outwardly, and has in reality denied the power of the Holy Spirit, that person is inwardly a dead man. Let it not surprise us. He is a dead man, even today.

Many of the faithful, many theologians, many who do theology, have changed theology, that is, this true and fruitful knowledge of God which ought to reach, like food carried through the bloodstream to the last cell of the body, the very last edge of my being. Instead of this theology, this knowledge, reaching the last edge of my existence and saturating me, because that is the purpose of this theology, to saturate me and to make me a God-like man, to make me a Christ-like man, we have ended up turning theology into discussion, into mere talk.

We have become, as the Apostle Paul notes, the debaters of this age. Theology has become discussion, not faith and life. I also observe that our church buildings are being built splendidly, and every care is taken for their decoration.

But the living temples of God, who are the Christians, are neglected. The parish priests now, and I do not mean those of Larissa, but throughout the Orthodox world, the parish priests give every kind of attention to the church buildings. You see a parish priest building the church, putting in a beautiful wood-carved iconostasis, beautiful seats, beautiful icons in Byzantine style, beautiful Byzantine chant, so that everything is splendid, everything is beautiful.

No criticism of these things, none at all, take note, no criticism. But when the whole weight is confined to this alone, and the living temples of God, who are the faithful, are abandoned to crumble and gather cobwebs, that is, when we do not exercise pastoral work so that our Christians become living temples of God, then we can speak of a deadening.

Chandeliers still light up our churches, and we even take care to choose many fine ones. We will set up lighting that gives off, let us call it, a mystical, sacramental feel. A mystical atmosphere and a beautiful light. But the light of Christians, my dear ones, has gone out.

The Lord says, You are the light of the world. Are Christians still lights within the world today? John Chrysostom says that a single Christian, set ablaze with zeal, is able to set right whole townships. Does this exist today? We have a deadening. It has been rightly said that once the Holy Chalices were wooden, but the Christians were golden.

Today the Holy Chalices are golden, but the Christians are wooden.

We also observe, on an official day of thanksgiving to God, as the day before yesterday when a doxology was held in the Metropolitan Cathedral, and in every Metropolitan Cathedral of every city, for the liberation and so on, all the solemnity that frames the space of the church for the doxology to God.

It is nothing more than, I will say only one word and confine myself to it, it is a hollowness, a hollowness. Rightly, then, the Lord would repeat in every age, to all of us, that we have a name that we are alive, but inwardly we are dead. Outwardly one sees the polish, the gloss of piety; inwardly one sees the deadening.

In fact, there is yet something else that puts on a show of piety, even a supposedly progressive show of piety, yet one that outwardly carries deadness, and indeed the very stench of a rotting corpse. I came across it in a published article. I myself took it from the magazine Sotir; it appeared in the newspaper Kathimerini on the eighth of March of this present year, the current year.

It is published by the Bishop of Silivria, Emilianos. One of our own, an Orthodox bishop of the jurisdiction of Constantinople. With the title of the article, please pay attention, please pay attention: Christian new theology is being turned into sociology. That is the title of the article.

And the author of the article, Bishop Emilianos, informs us as follows, these are his own words: Many Christian movements in recent years in Latin America and in Europe are founded upon the principle that the Kingdom of God is realized within history, here below.

Christ came to liberate those held captive by destitution, poverty, and racial discrimination. In this way the liberation of the human person comes about, not so much from personal sin, but from the social defilement of systems imposed by social, collective sin; and therefore the position of the genuine Christian is found on the side of socialism.

Those of you who understand, understand. I was glad that the critique made of this article by the journal Soter was a fine critique. It declares this article, in no uncertain terms, a heresy, heretical, unequivocally.

And I will comment on it further. My beloved, take note: when we reach the point of turning Christian theology into sociology, and rebaptising it as a new theology, and claiming that this new theology is nothing other than, as it clearly states, the realisation of the Kingdom of God within history here on earth, and that it is nothing other than the liberation of man, not from sin, but from poverty, from slavery, from racial discrimination, and in general from those social systems that exist, those that exist and govern people, that make man miserable.

This is what the new Christianity says; this is the new theology. But it is dreadful, because if we reach the point of fashioning a Christianity that will cover the social wounds, that will heal the social wounds of poverty, of racial discrimination, and so on,

and the matter of sin no longer concerns us, and the Kingdom of God is here on earth, and we ignore heaven, complete secularism, that is, a Christianity of this present age, then tell me, what is the truth, if this is upheld as the truth and as Christianity?

The truth, my beloved, is metanoia, repentance; it is sin, and the repentance from sin, and the return to God. It is not the work of the Church to run about covering social wounds. Take note: this is secondary work.

The principal work of the Church is to heal sin and to prepare people for the Kingdom of God, for here we have no abiding city, we have here no abiding city, no abiding homeland; death itself shows this.

Christianity came to make us incorruptible and immortal, and these things are not found here on earth. Here on earth there are only the preconditions for them. We are going to depart from here, my dear ones; this is not our homeland, and we are not going to settle here for good. In fact, as we are speaking of this, I told you long ago about red paradises and green paradises: that is a heresy, a heresy with a social dimension, because Paradise is not here upon the earth.

Christ said clearly: the Kingdom of God is within you, the Kingdom of God is within you. This means what the Lord said, that it does not come with outward observation. The Kingdom of God is not a political regime; the Kingdom of God is the regeneration of man, the regeneration of man in Christ Jesus. This is the Kingdom of God.

And this does not come with outward signs, with fanfare and proclamations and announcements and publicity. Each person finds his own way, finds himself, his eyes are opened, he passes from darkness into light, he finds Christ, and he is saved.

This is Christianity. Now, if Christians, seeing the injustice around them, were to wish by every means to help their fellow human beings, so that they would not be poor, so that justice might prevail on the earth, and so on, these things, my beloved, are by-products of the work of salvation.

But this is not the main work of Christianity. Christ did not come, my beloved, to impose justice upon the earth in the sense that social systems want it. Once, a young man came to the Lord and said: divide the inheritance for me, become an arbiter between me and my brother over our father's estate.

And the Lord answered, "Man, who appointed me a divider or a judge over you?" And instead of saying something or doing something to establish social justice, even in a broad way, even as an example for us human beings to see and then to put that justice into practice here on earth according to the molds of our social systems, he did none of this.

What did the Lord do? He turned to those around Him and said, "Take heed, and beware of covetousness." What social system is there that could hold people, its own citizens, in check, or tell them not to be greedy and lovers of money? Which one? I ask you. Which one? When Christianity calls for poverty, for voluntary poverty, what social system would ever speak of poverty? And how many citizens would ever listen to a social system that spoke of poverty? They would throw out, far and away, anyone who dared to speak of poverty. Let the man who wants to run an election campaign please step out onto a balcony and say, "My dear friends, I am going to make you all poor."

Such a man would never become a member of parliament, or a president, or anything of the sort. Never, not ever. But this is exactly what Christ said: Blessed are the poor in spirit, for theirs is the kingdom of heaven. The poor in spirit, mind you, not the poor in mind, not the simple-minded. So let us not talk about such things; that is a deviation. What do we mean by salvation, in the Orthodox sense, when we look at the words of God and interpret them? It is the salvation of the whole person.

That is, the defeat of death and of sin. Sin in the soul, death in the body, through the resurrection of the dead. That is what salvation means. In this sense Christ is called Savior, he who rose from the dead in order to raise us also. This is what salvation means, and nothing else. I say it once more: everything else is a deviation, they are heresies, plainly, they are heresies.

And I note, and I tell you why I mentioned this to you, because this comment struck me, that when we speak with such airs about Christianity and about our Christians, we do indeed have a form of godliness, but the power of godliness we have denied, because the Spirit of God does not come into such conditions. We have an outward deadness, an outward deadness. Become awake quickly. Be vigilant, be watchful. I have seen your works; you have the name of being alive, but you are dead. Be watchful, then. We need awakening, we need self-examination, we need a thorough digesting of our state. What is required, more than ever it seems to me in our day, is a revision of our course, on the basis of what I was telling you earlier, unquestionably, a revision of our course, not a revision so as to fall into models,

into foreign theories, but a revision so that we may return to the true beacons of the Gospel.

The title today, my beloved, is: I am an Orthodox Christian. We must say that this is not a given, but something still to be sought. I cannot simply say, I am an Orthodox Christian; rather it must be put this way: am I an Orthodox Christian? It is a question still to be answered.

We must still ask: is Greece truly inhabited by Greek Orthodox Christians? If it truly is inhabited by them, then Holy is God, then surely we shall cease to be dead when the living presence of the Holy Spirit kindles our hearts and our homeland. But I do not know today whether the Holy Spirit still dwells over our homeland.

How I fear that saying: whom God wishes to destroy, he first makes foolish. How I fear that today we are suffering from a kind of folly, all of us, all of us, all of us, down to the very last; all of us, both clergy and laity, and even the very last citizens, we are suffering from a folly. The climate of the age, the way we live, the way we think, everything, unfortunately, has changed, and I no longer know whether the Spirit of God dwells over our homeland and within our hearts.

My beloved, you know, you know that the average Greek, the one who understands the newspaper he reads, the average Greek has had his mentality changed on the matter of faith. He has been brainwashed for decades.

My beloved, from the time, and I could go even further back, but from the time that Turkey came as an occupying power here in Greece, four hundred years, the foreign propaganda of Protestantism and Roman Catholicism was carrying out proselytism in these mainland regions of Greece, and in Asia Minor, and in the Holy Land, everywhere, in every region, and in Bulgaria, and in Serbia, they were carrying out proselytism.

Not to mention even further back, from the very years of Byzantium. Read a bit of history, and you will see this. Well, slowly, slowly, slowly, long-range plans, far-reaching, all these things, they arrive at a certain level, and the level is this, that the average Greek of today has had his mentality changed. The average Greek today no longer has an Orthodox mentality. I must tell you, this is the dreadful, the terrible thing.

And perhaps, perhaps, for many, many years this will be beyond repair. So let us not imagine that they will come and assault our faith from the outside. It has already been assaulted, it has already been assaulted. Let just one move be made, even for a moment, and the people will not protest. That is the tragedy.

There were times when the people would rise up; now the people will not protest, both because their mentality has changed and because they are indifferent. Once upon a time, these matters, the matters of the faith, were the life of a person, of the believer. Today they are not his life. His life is business, it is having a good time, it is his affairs, forgive me, the depth of his pursuits, so to speak, that is all, that is everything. He is no longer interested in his faith today.

So then, so then, we have a deadening, we have a deadening — woe to us! We will quickly be enslaved, enslaved spiritually, we will lose this precious treasure of our Orthodoxy, we will lose it. I do not know who will bring it back, but it has already been lost. What do you mean we will lose it? It has already been lost. Yet let us not lament. If some of you here are listening to what you are hearing, I beg you and I counsel you: let us take care that our mindset remains Orthodox, that we remain Orthodox Christians, that we be spiritual people — not merely holding to an outward form of piety, but having a true spiritual life. 'And strengthen the things which remain, that were about to die,' the Lord says to the bishop — strengthen those remaining members that are still healthy.

But if you do not look after them, they will die. This verse shows that there was in the Church of Sardis a healthy portion of the faithful who had not yet received the influences of deadness of soul. But pay attention: what are these influences that bring deadness to godliness?

What are the things that deaden piety within the soul of the Orthodox Christian? They are many, very many; I will name the more obvious ones, the ones you already know, I am not teaching you anything new. There is the filthy printed page, the filthy publication; there is the cinema, which has crossed every bound of shame; there is the theatre, which follows the cinema in shamelessness; there is the television, which competes with the first two, the cinema and the theatre.

It is the current of fashion in all its aspects, it is worldly life, and many other things. All of you know these, they are very obvious. But I would also add one of those things which we do not suspect can dry up the soul.

And that is a non-Orthodox homily, when sermons are preached repeatedly that are inhuman, that do not carry the breath of Orthodoxy. They have a certain pietistic dimension; they simply come along to help, as they say, the modern, weary man, to give him some rest.

Now, if we have to ask what they mean by a tired man, and what they mean when they say these sermons rest the tired man, there, my beloved, we will find ourselves before a chaos, before an abyss.

This I tell you: the pulpit is responsible, seriously responsible, I say. An Orthodox sermon always restrains, always enlightens, always gives elements of health. I will give you a historical example so that you may see what an Orthodox presence means, even when it is not heard from the pulpit, but it is a presence.

As you know, the Ionian Islands were not occupied by the Turks; they did, however, fall under the direct influence of Italy, and consequently of the Western spirit, the Western mentality, and Roman Catholicism. How did the Ionian Islands manage to remain Orthodox? How did they manage? Here is a question. A barrier had been set, perhaps unseen, but living and strong, from Corfu all the way to Zakynthos.

A barrier of a living Orthodox presence, and it was Saint Spyridon, Saint Gerasimos, and Saint Dionysios. Can you imagine, can you imagine, this network held the Ionian Islands and the rest of mainland Greece as well, like a breakwater against the dead Europe, yes, against the dead, the heretical, the Arian Europe.

Indeed. So you understand, my beloved, what the presence of a saint is, even one who has fallen asleep. The saint, the Orthodox saint, is alive, while today we have living people who are dead. That is why I told you that a living presence of an Orthodox Lord and of living Christians could become a true barrier, so that our people may not be overrun by the corruption of the West.

This is the Lord's command: that the bishop should strengthen those who were not swept away. Yet even these would surely be shaken spiritually if no provision were made to protect them. Here, my dear ones, I want you to pay close attention. This is the point I want you to notice. It is the great problem. Please, I say it again, take notice. I can see that you are giving me your undivided attention, but I want to underline this.

It is the great problem of protecting the faithful from a world of dreadful corruption and the dissolution of all things. A most vital problem: how shall we guard the members of the Church, the healthy ones, so that they are not contaminated and so that they remain in their place.

It is worth noting that preventive care is more important than therapeutic care. When the Lord says to the bishop, strengthen the remaining members of your Church, He means: those who have not fallen, strengthen them.

Once they fall, once they are deadened, it is difficult to bring them back to life. It is as if we said, let us say in our city, that the contamination of Chiliasm must not remain. We must not engage in therapeutic care so much as in preventive care.

We will help our people, our faithful, to understand Orthodoxy, and then, on their own, they will be in a position never to accept the contamination of heresy. Rather than going to heal someone who has been proselytised by heresy, which is far more difficult, and the results are far poorer.

Whereas the results are abundant with preventive care, and I underline this. And now the question arises. Will the healthy members of the Church today be strengthened and preserved? This is crucial here. There are three ways.

Coexistence, simple existence, and isolation. Let us begin with coexistence. By this I mean that the believer coexists within the world. With the people of the world. Exactly as is happening today. That is, coexistence here would mean this: that the believer lives precisely as the world lives.

It is this opening of the Church that we observe today. Wanting to accept every worldly invasion and to become secularized. We throw open the doors of the Church wide and say, come right in, gentlemen. What demands do you have, what do you want? Do you want a guitar in the worship?

We will put the guitar in the worship for you. Do you want a choir? We will set up a choir for you. What do you want us to cut out? We will cut it out. As long as you come. We throw the doors wide open, and we accept people as they are, ready to make every concession. Every concession whatsoever. Even to grant amnesty to fornication. To grant amnesty to fornication. I emphasize this again. And to grant amnesty to many other things as well. So long as, supposedly, we present to our people that we understand the world. Listen, I put the word understand in quotation marks, we understand the world, and that we must by every means help it by turning a blind eye to the sins it has. In this way we will accept silently even abortion and other things, and other things.

Do not think, my beloved, that these things I am saying are utopian; these things are happening today, they are happening today. If you knew how we think, if you knew how the clerical minds think, the shepherds, if you knew today, I am not speaking about the European shepherds, of the Protestant and Roman Catholic world, there it is, shudder O sun, I am speaking about us, about us, about us, if you knew how we think today. If only we had a little, if we could throw off a few taboos as we say. If you knew what revelations we would have, if you knew what we would say to the world, if you knew. So this is called coexistence, this is called the so-called opening of the Church, supposedly to help and to understand, I put the verb understand in quotation marks, to supposedly understand the modern, weary, and troubled man.

And the argument is so that the Church will not appear backward and antisocial. That we must follow modern man from behind. Exactly as a mother lets her little child go to school, to kindergarten.

And she goes along behind and watches over it. So now the Church will follow behind modern man. Or if you like, when someone is cunning, the devil does this. He would do the following: once, you know, a man had pigs and he wanted to take them, forgive me, but why should I say forgive me, he had pigs then and he wanted to take them to the slaughterhouse.

Pigs are difficult animals, they are very difficult animals; he did the following: he had a sack of acorns and so he would throw out a few acorns, the pigs would gobble them up, eager to eat the acorns. He would move forward, throw out a few more acorns, and the pigs followed behind, behind, and he led them with the acorns straight to the slaughterhouse without any trouble.

This is what the devil does; the modern world runs along and the Church runs frantically behind to save the world. And at the same time, what a cunning trick the devil pulls; he draws the Church away from her chief aim and from her true mission of saving people.

For quite simply, in this running behind modern man, she makes a thousand, ten thousand concessions, a thousand, ten thousand concessions, which in the end, in themselves, do not save. This is what the devil does. But listen to how the Apostle Paul puts this, let us secure the point, Second Corinthians 6:14. Be ye not unequally yoked together with unbelievers. Unequally yoked. Do not enter into the same yoke with unbelievers.

It cannot stand; it is impossible. For what fellowship has righteousness with lawlessness? What partnership does righteousness have with lawlessness? Virtue with sin? And what communion has light with darkness? What communion does light have with darkness?

And what concord has Christ with Belial? What harmony exists between Christ and Satan, that some points of Christ and Satan might somewhere line up? Or what portion has a believer with an unbeliever? What share does the faithful one have with the faithless?

Listen, then: this word 'unequally yoked' he analyzes with four elements. First, fellowship. Second, communion. Third, concord. And fourth, share. And all four of these, in a single word, we could call coexistence. I will say it again: fellowship, communion, concord, share.

That is, in sum, one word: coexistence. And the Apostle says, how is it possible for such coexistence to exist with the unbeliever, with the corrupt one, with the devil? Is there any coexistence? There is none. This method, therefore, is rejected. I said earlier, and if you were paying attention you would have corrected me, I said there are three ways today to preserve the healthy members. You would have corrected me, because this way is not for preserving the healthy members of the Church.

My beloved, I mentioned this way because it is considered a way to remain a believer; it is a utopia, it is never possible, know this, it is not possible. Second, we come to the second way, which is the simple existence of the believer within the world, without participating in the ethos of the world.

On the contrary, he takes care to influence the world around him as much as he can, and wherever he can, so that the people around him may come to receive the Gospel. The Apostle Paul writes, in First Corinthians five, verses nine and ten: "not to associate with the sexually immoral; not meaning at all the sexually immoral of this world, or the greedy, or swindlers, or idolaters, since then you would have to go out of the world." Listen, he says, to the verb he uses: "to associate." It's an infinitive, of course. He means: do not get entangled, do not mix yourself in, do not mingle, with the sexually immoral. But he does not mean the sexually immoral of the world; back then those were the people outside the Church, or the greedy, and the swindlers, and the idolaters. For if he meant them, you would have to leave the world altogether and go off into the mountains.

But if a certain brother is named as being a fornicator, with such a one do not even eat together. But can we say today that all are Christians, and so what shall we do? Well, listen then.

The sense of the passage is this: that you, the Christian, are able to be within the world. Now, if the grocer is a scoundrel, the butcher is an idolater, the lawyer is a freemason, the third one is I do not know what, fourth, fifth, whatever they are; in any case, in any case, in essence they have cast off, they have driven away, they have trampled upon their Christian identity. What will you do now? Society is very corrupt; what will he do? Listen, my beloved: you will go into the grocer's to shop, and to the butcher's; this is what the early Christians also did.

What the Apostle Paul is saying, this is the sense of the passage: I will go in to shop, I will conduct my business, that is, I will cooperate with society, with these social agents, but I will have no relation whatsoever with the worldly ethos, because I have my own, the Orthodox Christian ethos.

I will say to everyone, good morning, how are you. Especially since the Apostle Paul says that when someone is to be ordained, the opinion of those outside should also be taken, meaning of the idolaters, of the scoundrels, that this man truly is a worthy man to become a priest or a bishop. This means: how will the other person say that I am an upright man? I will give my good morning: good morning to you, how are you, how are things, well, thank you, greetings; I will have no close association with him.

Not in his visits, not in becoming a godparent together, not in outings, not in entertainments, nothing, nowhere, nowhere. This we would simply call: I exist within the world, I make use of the world, but I do not share the ethos of the world.

But of this we must become conscious, so that we can guard ourselves. You, as grown-ups, help your children in the same way, and say to them: 'My child, you will go to school.' A child cannot simply not go to school. Today our schools are, in reality, negative; they are negative. 'My child, you will go to school. But be careful: you will not form special friendships, no dealings back and forth, no relationships with those you find appealing, and the rest of it. None at all. You will go to learn your lessons and nothing else.' We will strive to keep the child from taking in these influences; we will help the child as much as this is possible.

And the third case, unfortunately our time is running short, is that of withdrawal. In many areas of our own day, this withdrawal is absolutely necessary. And we must note that it is God Himself who counsels this withdrawal.

It is in Isaiah 52:11 and in Jeremiah, and it is in Second Corinthians 6:17. Listen: Come out from among them, and be separated, says the Lord. To be separated means to set myself apart, to come out and distinguish myself. And touch nothing unclean, you shall touch nothing unclean, and I will receive you, and I will accept you. Which means that there are cases where I will respond with isolation; we will withdraw, we will isolate the children and ourselves. Yes, there are such cases. We will not sit down at the television to watch.

We will not go to the cinema, it is finished, we will withdraw on this point. Finished, gone. If we want to be saved, and if you also want your children to become good children. Hear me, I am telling you. I draw this out for you, I draw it out as a practical conclusion from reality. It is clear that by these last two ways, by a combination of mere existence within the world and of isolation, not of co-existence, the healthy members of the Church must be protected.

Perhaps the charge of isolationism will be leveled at us, and of backwardness, of non-progress, or of wearing blinders, or of obscurantism, as they usually say. My beloved, it does not concern us, my beloved, it does not concern us; the righteous shall live by faith.

Μετά, αγαπητοί μου, από όσα ο Κύριος υπέδειξε δια τους απειθούντας εις την επιστολή προς τον Επίσκοπο των Θυατείρων, έρχεται τώρα να εξαγγείλει την αμοιβήν και τον έπαινον εις όσους νικήσουν. Καὶ ὁ νικῶν καὶ ὁ τηρῶν ἄχρι τέλους τὰ ἔργα μου, δώσω αὐτῷ ἐξουσίαν ἐπὶ τῶν ἐθνῶν, καὶ ποιμανεῖ αὐτοὺς ἐν ῥάβδῳ σιδηρᾷ, ὡς τὰ σκεύη τὰ κεραμικὰ συντρίβεται, ὡς κἀγὼ εἴληφα παρὰ τοῦ πατρός μου· καὶ δώσω αὐτῷ τὸν ἀστέρα τὸν πρωϊνόν. ὁ ἔχων οὖς ἀκουσάτω τί τὸ πνεῦμα λέγει ταῖς ἐκκλησίαις.

Ποιος είναι ο νικών; Αυτός που θα έχει μείνει σταθερός ως προς την πλάνη των βαθέων του Σατανά και θα έχει εφαρμόσει τις ευαγγελικές εντολές, και αυτές έως το τέλος της ζωής του. Και ποιος είναι ο στέφανος; Είναι η εξουσία επί των εθνών και ο πρωινός αστήρ.

Και το πρώτον, ως προς την εξουσία επί των εθνών, είναι ο πνευματικός, ο οριστικός θρίαμβος του Χριστού επί των εθνών και μαζί με τον Χριστόν όλων των πιστών. Το δεύτερον, ως προς τον πρωινόν αστέρα, είναι ο συνδοξασμός του νικητού μετά τις δόξεις του Χριστού, ο οποίος Χριστός, εις το αυτό βιβλίο, στο τέλος, στο 22ο κεφάλαιο στίχος 16, αποκαλεί τον εαυτόν του αστέρα λαμπρόν και πρωινόν.

Συνεπώς, όταν λέγει ο Κύριος ότι θα δώσει τον πρωινόν αστέρα εις τον νικητή, και εφόσον ο ίδιος ο Χριστός είναι ο πρωινός αστήρ, τούτο σημαίνει ότι θα του δώσει τον εαυτόν του, δηλαδή τη δόξα του και τη θεωρία του προσώπου του εις την αιωνία του Βασιλεία.

Και εδώ, αγαπητοί μου, τερματίζεται η σπουδαιοτάτη αυτή επιστολή προς τον Επίσκοπο των Θυατείρων με την γνωστήν κατακλείδα: ὁ ἔχων οὖς ἀκουσάτω τί τὸ Πνεῦμα λέγει ταῖς ἐκκλησίαις, δηλαδή υπενθυμίζει διαρκώς την ανάγκη αυτής της πνευματικής προσοχής, των πνευματικών αυτιών, δια την ακοή και αντίληψη του Θείου Θελήματος.

Είναι μια ανάγκη εκτάκτως σπουδαία, διότι από αυτήν την ανάγκη να έχουμε τα αυτιά τα πνευματικά, δηλαδή να ακούμε τον Λόγο του Θεού, είναι κάτι από το οποίο εξαρτάται η τελική μας σωτηρία. Και ερχόμεθα, συν Θεώ, εις την πέμπτη εντολή προς τον επίσκοπο των Σάρδεων, γράφει τρίτο κεφάλαιο: Καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Σάρδεσιν ἐκκλησίας γράψον.

Τάδε λέγει ὁ ἔχων τὰ ἑπτὰ πνεύματα τοῦ Θεοῦ καὶ τοὺς ἑπτὰ ἀστέρας· οἶδά σου τὰ ἔργα, ὅτι ὄνομα ἔχεις ὅτι ζῇς, καὶ νεκρὸς εἶ. γίνου γρηγορῶν, καὶ στήρισον τὰ λοιπὰ ἃ ἔμελλον ἀποθνῄσκειν· οὐ γὰρ εὕρηκά σου τὰ ἔργα πεπληρωμένα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ μου. μνημόνευε οὖν πῶς εἴληφας καὶ ἤκουσας, καὶ τήρει καὶ μετανόησον. ἐὰν οὖν μὴ γρηγορήσῃς, ἥξω ἐπὶ σὲ ὡς κλέπτης, καὶ οὐ μὴ γνῷς ποίαν ὥραν ἥξω ἐπὶ σέ. ἀλλὰ ἔχεις ὀλίγα ὀνόματα ἐν Σάρδεσιν ἃ οὐκ ἐμόλυναν τὰ ἱμάτια αὐτῶν, καὶ περιπατήσουσι μετ' ἐμοῦ ἐν λευκοῖς, ὅτι ἄξιοί εἰσιν. ὁ νικῶν οὕτως περιβαλεῖται ἐν ἱματίοις λευκοῖς, καὶ οὐ μὴ ἐξαλείψω τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκ τῆς βίβλου τῆς ζωῆς.

και ομολογήσω το όνομα αυτού ενώπιον του Πατρός μου και ενώπιον των Αγγέλων αυτού. Ο έχων ους ακουσάτω τι το Πνεύμα λέγει ταις Εκκλησίαις. Και τω Αγγέλω της εν Σάρδεσιν Εκκλησίας γράψον. Αι Σάρδεις, αγαπητοί, ήσαν η παλαιά πρωτεύουσα του Βασιλείου της Λυδίας και έκειντο νοτίως των Θυατείρων.

Κατά τους χρόνους της Αποκαλύψεως, αι Σάρδεις ήσαν σε παρακμή και η ζωή της πόλεως αυτής ήταν μάλλον φαινομενική. Κάπως έτσι ήτο και η ζωή του Επισκόπου της πόλεως αυτής, δηλαδή φαινομενική, δηλαδή φυτοζωούσε, σαν να υπήρχε, αλλά ήταν νεκρός, πνευματικά νεκρός.

Λέγει τώρα ο Κύριος: Τάδε λέγει ο Έχων τα επτά πνεύματα του Θεού και τους επτά αστέρας.

Έχουμε την εισαγωγική επιγραφή της επιστολής, η οποία είναι ειλημμένη από την εισαγωγή του όλου βιβλίου, και είναι μια επιγραφή στο περιεχόμενό της σπουδαιοτάτη. Εις το πρώτο κεφάλαιο, στίχος 4, που στέλλεται ο χαιρετισμός από τον Ιωάννη προς τας επτά εκκλησίας, που τον στέλνει ο Ιωάννης εκ μέρους του Θεού, γράφει εκεί: ἀπὸ Θεοῦ, ὁ ὢν καὶ ὁ ἦν καὶ ὁ ἐρχόμενος, καὶ ἀπὸ τῶν ἑπτὰ πνευμάτων, ἃ ἐνώπιον τοῦ θρόνου αὐτοῦ, καὶ ἀπὸ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Εδώ σαφώς έχουμε τον Άγιον Τριαδικόν Θεόν, ότι έχετε την ευλογία από τον Θεό Πατέρα, τον Θεό Υιόν που έγινε άνθρωπος, και από το Πνεύμα το Άγιο. Αλλά βλέπουμε σαφώς ότι το Άγιο Πνεύμα ονομάζεται εδώ τα Επτά Πνεύματα, διότι η ονομασία Επτά Πνεύματα θέλει να δηλώσει το Πνεύμα το Άγιο μέσα εις μίαν πληρότητα, και του οποίου Αγίου Πνεύματος αποστολεύς είναι αυτός ο Ιησούς Χριστός, όπως αναγράφει και το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον, που λέγει ο ίδιος ο Κύριος: Όταν δε έλθει ο παράκλητος, ον εγώ πέμψω υμίν, που εγώ θα στείλω σε εσάς, παρά του πατρός, το πνεύμα της αληθείας, ο παρά του πατρός εκπορεύεται. Ώστε, όταν γράφει στην επιγραφή της επιστολής ότι τάδε λέγει, τα εξής λέγει, εκείνος ο οποίος έχει τα επτά πνεύματα,

είναι ώστε να λέγει ότι στέλνει ο ίδιος ο Ιησούς το Πνεύμα το Άγιον στην πληρότητά του, ήτοι με όλες τις περιπτώσεις χαρισμάτων και δωρεών, που εάν ο Κύριος, ο Ιησούς, στείλει το Πνεύμα του Άγιον, θα σταλεί. Εάν δεν στείλει, δεν θα σταλεί.

Και έτσι βλέπουμε ότι ο Ιησούς αποστέλλει το Πνεύμα του Άγιον. Αλλά ακόμη αναφέρεται ο επιστολογράφος ότι είναι εκείνος, ο Ιησούς Χριστός, που έχει στα χέρια του τους επτά αστέρας. Αλλά ήδη εδηλώθη εις την αρχή του βιβλίου, ότι, εις την εισαγωγή, ότι ο Ιησούς Χριστός είναι εκείνος ο οποίος κρατάει στα χέρια του τις επτά εκκλησίες της Μικράς Ασίας.

Ο αριθμός επτά δηλεί ακριβώς ολόκληρη την εκκλησία. Έτσι αγαπητοί μου, ο Ιησούς Χριστός κρατάει και το Πνεύμα το Άγιον και τας Εκκλησίας. Ο νους του όλου χωρίου είναι τούτος, ότι ο Ιησούς Χριστός θέλει το Πνεύμα του το Άγιον, εις τας επτά Εκκλησίας της Μικράς Ασίας, δηλαδή εις την Όλην Εκκλησίαν.

Αλλά υπάρχει όμως εδώ κάτι που έρχεται να μας δημιουργήσει μια εντύπωση. Γιατί ονοματίζει αυτή την ιδιότητά του ο Κύριος ότι κρατά τις επτά εκκλησίες και ότι κρατά το Πνεύμα το Άγιον, έχει το Πνεύμα το Άγιον το οποίο αποστέλλει;

Διότι αντιπαραθέτει αυτό το επιγραφικό στοιχείο στην επιστολή σε σχέση με το περιεχόμενο της επιστολής που θα ονοματίσει παρακάτω τον επίσκοπον νεκρόν πνευματικά. Και σαν να του λέγει, εγώ είμαι εκείνος που δίδω το Πνεύμα το Άγιον, γιατί λοιπόν μένεις νεκρός πνευματικά, γιατί δεν παρακινείσαι από την παρουσία του Αγίου Πνεύματος να ασκήσεις σύ και η Εκκλησία σου πνευματική ζωή; Αυτό θέλει να δηλώσει η επιγραφή της επιστολής.

Δηλαδή με άλλα λόγια έχουμε εδώ έναν έλεγχο εκ προοιμίων, ο έλεγχος είναι κατανοούμενο, αλλά θα γίνει όμως σαφής μέσα στο περιεχόμενο της επιστολής. Είδα σου τα έργα, το κύριον σώμα της επιστολής, είδα σου τα έργα, ότι όνομα έχεις ότι ζεις και νεκρός εί, γνωρίζω τα έργα σου, όνομα μόνο έχεις ότι ζεις πνευματικά.

Στην πραγματικότητα είσαι νεκρός. Αγαπητοί μου, φοβερός λόγος, φοβερός λόγος. Εις αυτόν τον στίχον πρέπει ο καθένας από εμάς να τρομάξει. Πρέπει να βρει ο καθένας από εμάς τον εαυτόν του. Πολλές φορές, πολλούς από εμάς μας χαρακτηρίζει μία ευσεβοφάνεια. Προσέξτε γιατί κάποτε εκείνοι που κουνάνε το κεφάλι τους άμα τα ακούνε, τους χαρακτηρίζει περισσότερο η ευσεβοφάνεια.

Το λέγω αυτό γιατί πολλές φορές το έχω προσέξει, σαν να θέλουν να πουν, εγώ δεν είμαι, αλλά είναι ο πλαϊνός μου. Βέβαια, αλίμονο, εγώ δεν είμαι. Θα μου πείτε, κι αν κανείς έχει μια αυτογνωσία και εννοεί τον εαυτόν του; Μου φαίνεται αγαπητοί μου πως όταν κανείς κάποτε του πουν κάτι που το έχει, δεν κουνάει το κεφάλι του, ούτε μιλάει, μένει έκπληκτος.

Αν σου πω ξαφνικά μπροστά σε άλλους, μπροστά σε άλλους, είσαι κλέφτης, θα κουνάς το κεφάλι σου; Εάν δεν είσαι θα διαμαρτυρηθείς, εάν είσαι θα ανοίξουν τα μάτια σου από έκπληξη πως μπορώ εγώ να το ξέρω ότι είσαι κλέφτης και να σε αποκαλώ μπροστά σε τόσο κόσμο, δεν κουνάς το κεφάλι σου.

Έτσι μας χαρακτηρίζει μια ευσεβοφάνεια πολλούς. Όταν μάλιστα δεν σημειώνουμε βαριά αμαρτήματα. Δεν σημειώνουμε βαριά αμαρτήματα, προσέξατε το. Και έχουμε ένα σχήμα ευσεβείας και μια σχετική σεμνότητα.

Δίδομεν την εντύπωση στο περιβάλλον μας ότι ζούμε πνευματική ζωή. Αυτή η κατάσταση κατά τον Απόστολο Παύλο είναι ένα σημείο των εσχάτων καιρών. Γράφει στον Τιμόθεον, Β' επιστολή, 3, 1 έως 5. Τούτο δε γίνωσκε, ότι εν εσχάταις ημέραις, ενστήσονται καιροί χαλεποί, τις έσχατες μέρες, θα σταθούνε δύσκολοι καιροί.

Έσονται γαρ οι άνθρωποι, φίλαυτοι, φιλάργυροι, έχοντες μόρφωσιν ευσεβείας, την δε δύναμιν αυτής, ηρνημένοι, θα έχουνε μόρφωσιν. Μόρφωσις θα πει, προσέξτε, σχήμα, από το μορφή, μόρφωμα, καλούπι, σχήμα, εμφάνιση, εξωτερική σχήμα, θα έχουν σχήμα ευσεβείας, θα κάνουν βαθύ το σταυρό τους, θα φοράνε σεμνά ρούχα, θα πηγαίνουν στην εκκλησία, αλλά την δύναμη της ευσεβείας θα την έχουν αρνηθεί.

Και υπογραμμίζω και σημειώνω ξανά ότι ο Απόστολος σημειώνει αυτή την κατάσταση σαν ένα σημάδι των εσχάτων καιρών, δηλαδή οι ευσεβείς λεγόμενοι άνθρωποι θα είναι κατ' επίφαση ευσεβείς, θα έχουν ένα σχήμα ευσεβείας, δεν θα έχουν την δύναμη της ευσεβείας.

Αν δεν λάβετε υπόψη ότι στο Ευαγγέλιο η λέξη ευσέβεια σημαίνει όλο το περιεχόμενο της πίστεως. Το μυστήριο της ευσεβείας είναι ο χριστιανισμός. Αλλά ένας άνθρωπος ο οποίος ζει πνευματικά, ζει την ευσέβεια, έχει το πνεύμα του Θεού και έχει δύναμη.

Έχει δύναμη πνευματική, έχει πολύ δύναμη πνευματική. Όταν ο άνθρωπος δεν ζει αληθινά, αλλά επίπλαστα, κατ' επίφαση όπως σας είπα, εξωτερικά και έχει αρνηθεί στην πραγματικότητα την δύναμη του Αγίου Πνεύματος, αυτός ο άνθρωπος εσωτερικά είναι ένας νεκρός, μη μας κάνει εντύπωση, είναι ένας νεκρός, ακόμα σήμερα.

Πολλοί πιστοί, πολλοί θεολόγοι, πολλοί θεολογούντες, έχουν μεταβάλει την θεολογία, δηλαδή αυτή την αληθινή, αυτή τη γόνιμη γνώση του Θεού που πρέπει όπως η τροφή μες το αίμα φτάνει μέχρι το τελευταίο κύτταρο του οργανισμού, αντί να φτάνει αυτή η θεολογία, αυτή η γνώση, μέχρι το τελευταίο, την τελευταία ακρίτσα της υπάρξεώς μου, να με διαποτίζει, γιατί αυτός είναι ο σκοπός αυτής της θεολογίας, να με διαποτίζει και να με κάνει θεοειδή, να με κάνει χριστοειδή άνθρωπο, καταλήξαμε τη θεολογία να την κάνουμε συζήτηση, κουβέντα.

Εγίναμε όπως σημειώνει ο Απόστολος Παύλος, συζητητές του αιώνος τούτου. Η θεολογία λοιπόν έγινε συζήτηση και όχι πίστη και ζωή. Ακόμη βλέπω, οι ναοί κτίζονται λαμπροί και κάθε μέριμνα καταβάλλεται για τη διακόσμησή τους.

Αλλά αμελούνται όμως οι ζώντες ναοί του Θεού που είναι οι χριστιανοί. Οι εφημέριοι πλέον, όχι της Λαρίσης, στον Ορθόδοξο χώρο, οι ναοί εκ μέρους των εφημερίων τυχαίνουν κάθε επιμελείας. Βλέπετε εφημέριος να κτίσει το ναό, να βάλει ωραίο ξυλόγλυπτο τέμπλο, ωραία καθίσματα, ωραίες εικόνες, βυζαντινή τεχνοτροπία, να βάλουμε και ωραία μουσική βυζαντινή, να είναι όλα λαμπρά, όλα ωραία.

Καμία κατηγορία σε αυτά, καμία κατηγορία, προσέξτε, καμία κατηγορία. Αλλά, όταν το βάρος περιορίζεται ή στο σημείο αυτό, και εγκαταλείπονται, για να γκρεμίζουν, και να αραχνιάζουν, οι ζώντες ναοί του Θεού, που είναι οι πιστοί, δηλαδή, όταν δεν ασκούμε ποιμαντικό έργο, για να γίνουν οι χριστιανοί μας, ζωντανοί ναοί του Θεού, τότε μπορούμε να μιλάμε για μια νέκρωση.

Ακόμη φωτίζουν πολυέλαιοι τους ναούς μας και διαλέγουμε μάλιστα και πολλούς πολυελαίους. Θα βάλουμε φως να δώσουν κάποτε και ένα ας το πούμε μυσταγωγικό κλίμα. Μια μυσταγωγική ατμόσφαιρα και ένα ωραίο φως. Αλλά έσβησε αγαπητοί μου το φως των χριστιανών.

Λέει ο Κύριος υμείς εστε το φως του κόσμου. Είναι πια οι χριστιανοί φώτα μέσα εις τον κόσμο; Λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος ένας μόνο χριστιανός, ζήλω πεπυρωμένος, δύναται να διορθώσει ολόκληρων δήμων. Υπάρχει αυτό σήμερα; Έχουμε νέκρωση, ορθώς ελέχθη ότι κάποτε τα Άγια Ποτήρια ήσαν ξύλινα αλλά οι χριστιανοί ήσαν χρυσοί.

Σήμερα τα Άγια Ποτήρια είναι χρυσά, αλλά οι χριστιανοί είναι ξύλινοι.

Ακόμη παρατηρούμε σε μια επίσημη μέρα ευγνωμοσύνης προς τον Θεόν όπως προχθές που έγινε δοξολογία στον Μητροπολιτικό Ναό και σε κάθε Μητροπολιτικό Ναό, κάθε πόλεως, επί τη απελευθερώσει κλπ. Όλη η επισημότης που πλαισιώνει τον χώρο του ναού για την δοξολογία προς το Θεό.

Δεν είναι παρά μία, θα πω μόνο μια λέξη και να περιοριστώ σε αυτή, είναι μία κουφότης, μία κουφότης. Δικαίως λοιπόν ο Κύριος θα επανελάμβανε σε κάθε εποχή σε όλους μας ότι όνομα έχουμε ότι ζούμε, αλλά εσωτερικώς είμεθα νεκροί. Εξωτερικώς βλέπει κανείς το στίλβωμα, το γυάλισμα της ευσεβείας, εσωτερικώς βλέπει την νέκρωση.

Μάλιστα υπάρχει ακόμη και κάτι άλλο που δείχνει μια ευσεβοφάνεια, μια μάλιστα προοδευτική ευσεβοφάνεια, η οποία όμως εξωτερικά έχει νέκρωση και μάλιστα πτωμαΐνη. Το ήγρεψα από ένα δημοσίευμα. Εγώ το πήρα από το περιοδικό Σωτήρ Στην Καθημερινή δημοσιεύτηκε στις 8 Μαρτίου του παρόντος, του τρέχοντος έτους.

Το δημοσιεύει ο επίσκοπος Σιλιβρίας, Εμιλιανός. Δικός μας, Ορθόδοξος, επίσκοπος του κλίματος της Κωνσταντινουπόλεως. Με τον τίτλο του άρθρου, προσέξτε παρακαλώ, προσέξτε παρακαλώ: Η χριστιανική νέα θεολογία μετατρέπεται σε κοινωνιολογία. Αυτός είναι ο τίτλος του άρθρου.

Και πληροφορεί σχετικώς ο συγγραφεύς του άρθρου, ο Επίσκοπος Εμιλιανός, τα εξής, δικά του κείμενα: Πολλά χριστιανικά κινήματα, τα τελευταία χρόνια στη Λατινική Αμερική και στην Ευρώπη, θεμελιώνονται επάνω ή στην αρχή ότι: Η Βασιλεία του Θεού πραγματοποιείται εντός της ιστορίας εδώ.

Ο Χριστός ήρθε για να απελευθερώσει τους δεσμίους από την ανέχεια, την πτωχία και την φυλετική διάκριση. Κατ' αυτόν τον τρόπο επέρχεται η απελευθέρωση του ανθρώπου όχι τόσο από την προσωπική αμαρτία, αλλά από το κοινωνικό μίασμα συστημάτων που επεβλήθησαν από την κοινωνική αμαρτία, τη μαζική, και επομένως η θέση του γνησίου χριστιανού ευρίσκεται στην πλευρά του σοσιαλισμού.

Όσοι καταλαβαίνετε, καταλαβαίνετε. Χάρηκα που η κριτική που έγινε σε αυτό το άρθρο, από το περιοδικό Σωτήρ, ήταν ωραία κριτική. Απερίφραστα το χαρακτηρίζει το άρθρο αυτό αίρεση, αιρετικό, απερίφραστα.

Και εγώ θα το σχολιάσω περισσότερο. Αγαπητοί μου προσέξτε, όταν φτάνουμε να κάνουμε την χριστιανική θεολογία, να την κάνουμε κοινωνιολογία, και να την μεταβαφτίζουμε σε νέα θεολογία και ότι αυτή η νέα θεολογία δεν είναι τίποτε άλλο παρά, όπως σαφώς λέγει, η πραγματοποίηση της Βασιλείας του Θεού μέσα στην ιστορία εδώ στη γη, και ότι δεν είναι τίποτα άλλο παρά η απελευθέρωση του ανθρώπου, όχι από την αμαρτία, αλλά από την πτωχία, από τη δουλεία, από τις φυλετικές διακρίσεις και γενικά από εκείνα τα οποία τα κοινωνικά συστήματα που υπάρχουν, αυτά που υπάρχουν και κυβερνούν τους ανθρώπους, που κάνουν τον άνθρωπο δυστυχισμένο.

Αυτό λέγει ο νεοχριστιανισμός, αυτή είναι η νέα θεολογία, μα είναι φοβερόν, διότι αν φτάνουμε να φτιάξουμε ένα χριστιανισμό που θα καλύψει τις κοινωνικές πληγές, θα θεραπεύσει τις κοινωνικές πληγές, της πτωχίας, των φυλετικών διακρίσεων κλπ.

και δεν μας ενδιαφέρει το θέμα της αμαρτίας και ότι η Βασιλεία του Θεού είναι εδώ στη γη, αγνοούμε τον ουρανό, πλήρης σεκουλαρισμός, δηλαδή ένας χριστιανισμός του νυν αιώνος, τότε πέστε μου τι είναι η αλήθεια, αν αυτό υποστηρίζεται ότι είναι η αλήθεια και ο χριστιανισμός.

Η αλήθεια αγαπητοί μου είναι η μετάνοια, είναι η αμαρτία και της αμαρτίας η μετάνοια και η επιστροφή στο Θεό. Δεν είναι έργο της Εκκλησίας να τρέχει, να καλύπτει κοινωνικές πληγές. Προσέξατέ το, αυτό είναι δευτερεύον έργο.

Το κύριο έργο της Εκκλησίας είναι να θεραπεύει την αμαρτία και να προετοιμάζει τους ανθρώπους διά την Βασιλεία του Θεού, διότι εδώ ουκ έχομεν πόλη μένουσα, δεν έχουμε εδώ μένουσα πόλη, μένουσα πατρίδα, εξάλλου ο θάνατος το δείχνει αυτό.

Ο Χριστιανισμός ήρθε να μας αφθαρτίσει και αθανατίσει, αυτά δεν υπάρχουν εδώ στη γη, εδώ στη γη υπάρχουν απλώς οι προϋποθέσεις, θα φύγουμε αγαπητοί μου από εδώ, δεν είναι εδώ η πατρίδα μας, δεν θα εγκατασταθούμε εδώ, όταν μάλιστα μιλούμε, παλαιά σας το είχα πει για κόκκινους και πράσινους παραδείσους, είναι αίρεση, κοινωνικής διαστάσεως, αίρεση, διότι δεν είναι εδώ ο παράδεισος πάνω στη γη.

Ο Χριστός είπε σαφώς η Βασιλεία του Θεού εντός ημών εστί, εντός ημών εστί θα πει αυτό που ο Κύριος είπε ότι δεν έρχεται μετά παρατηρήσεως, δεν είναι ένα καθεστώς η Βασιλεία του Θεού, η Βασιλεία του Θεού είναι η αναγέννηση του ανθρώπου, η αναγέννηση του ανθρώπου εν Χριστώ Ιησού, αυτό είναι η Βασιλεία του Θεού.

Και αυτό δεν έρχεται με παρατηρήσεις, με τυμπανοκρουσίες και με εξαγγελτήρια και λοιπά και δημοσίευση. Ο καθένας βρίσκει τον δρόμο του, βρίσκει τον εαυτό του, ανοίγουν τα μάτια του, απ' το σκοτάδι στο φως, βρίσκει τον Χριστό και σώζεται.

Αυτό είναι ο Χριστιανισμός. Τώρα, αν οι Χριστιανοί, οι οποίοι θα βλέπαν γύρω τους την αδικία, θα ήθελαν με κάθε τρόπο να βοηθήσουν τους συνανθρώπους τους Να μην είναι πτωχοί, να επικρατεί δικαιοσύνη επί της γης και λοιπά, αυτά αγαπητοί μου είναι επιπτώσεις του έργου του Σωτηρία.

Αλλά δεν είναι το κύριο έργο του Χριστιανισμού, δεν ήρθε ο Χριστός αγαπητοί μου να επιβάλλει την δικαιοσύνη επί της γης με την έννοια που τη θέλουν τα κοινωνικά συστήματα. Εδώ κάποτε πήγε κάποιος νεαρός να πει του Κυρίου, χώρισέ μου, να γίνεις διαιτητής μεταξύ μου και του αδελφού μου, στην περιουσία την πατρική.

Και ο Κύριος είπε, άνθρωπέ μου, ποιος με κατέστησε μεριστήν ή δικαστήν; και αντί να μιλήσει και να κάνει κάτι να επιβάλλει την κοινωνική δικαιοσύνη έστω και εν ευρεί, έστω και υποδειγματικά, για να το δούμε εμείς οι άνθρωποι έπειτα και να ασκήσουμε αυτήν την δικαιοσύνη επί της γης κατά τα καλούπια των κοινωνικών συστημάτων, δεν έκανε τίποτε από αυτά.

Τι έκανε ο Κύριος, εστράφη προς τους γύρω και λέγει, οράτε και φυλάσσεσθε από πάσης πλεονεξίας. Ποιο κοινωνικό σύστημα είναι εκείνο το οποίο θα μπορούσε να περιορίσει τους ανθρώπους τους πολίτες, ή θα τους έλεγε να μην είναι πλεονέκτες και φιλάργυροι. Ποιο; Σας ερωτώ. Ποιο; Όταν ζητάει ο Χριστιανισμός την πτωχία, την θεληματική πτωχία, ποιο κοινωνικό σύστημα θα μιλούσε για πτωχία; Και πόσοι πολίτες θα άκουγαν ποτέ από ένα σύστημα κοινωνικό που θα μιλούσε για πτωχία; Θα πετούσαν έξω και πέρα μακριά εκείνον ο οποίος θα μιλούσε για πτωχία. Ας βγει επάνω σε ένα μπαλκόνι παρακαλώ εκείνος που θέλει να κάνει προεκλογική κίνηση και να πει αγαπητοί μου θα σας κάνω όλους πτωχούς.

Αυτός ποτέ βουλευτής, ή Πρόεδρος Δημοκρατίας κλπ. δεν θα γινόταν ποτέ, μα ποτέ. Μα ο Χριστός αυτό είπε. Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, ότι αυτών εστιν η βασιλεία των Ουρανών, οι πτωχοί τω πνεύματι, όχι οι πτωχοί στο μυαλό. Λοιπόν, μη μιλάμε για τέτοια πράγματα, είναι παρεκτροπή. Τι εννοούμε, σωτηρία ορθοδόξως, βλέποντες, ερμηνεύοντες τους Λόγους του Θεού, είναι η σωτηρία του όλου ανθρώπου.

Ήτοι, να νικηθεί ο θάνατος και η αμαρτία. Η αμαρτία στην ψυχή, ο θάνατος στο σώμα, με την ανάσταση των νεκρών. Αυτό θα πει σωτηρία. Με αυτή την έννοια, ο Χριστός λέγεται σωτήρ, που ανεστήθη από τους νεκρούς για να μας αναστήσει και εμάς. Αυτό θα πει σωτηρία και τίποτε άλλο. Ξαναλέγω άλλη μια φορά, όλα τα άλλα είναι παρεκτροπές, είναι αιρέσεις, απερίφραστα, είναι αιρέσεις.

και σημειώνω και γιατί σας το ανέφερα αυτό, γιατί μου έκανε εντύπωση αυτό το σχόλιο, ότι όταν μιλάμε με τέτοια αέρια για τον χριστιανισμό και για τους χριστιανούς μας, έχουμε βέβαια, έχουμε ένα σχήμα ευσεβείας, αλλά την δύναμη της ευσεβείας την έχουμε αρνηθεί, διότι το Πνεύμα του Θεού δεν έρχεται σε τέτοιες καταστάσεις, έχουμε εξωτερική νέκρωση, εξωτερική νέκρωση, γίνου γρήγορα, Γίνε ξυπνητός, γίνου γρηγορών, είδα τα έργα σου, ονομάζεσαι ότι είσαι ζωντανός, νέκρωσις, γίνου γρηγορών λοιπόν, χρειάζεται αφύπνιση, χρειάζεται αυτοκριτική, χρειάζεται χώνευσις, απαιτείται, όσο ποτέ άλλοτε μου φαίνεται στην εποχή μας, μια αναθεώρηση της πορείας μας, με βάση αυτό που σας έλεγα προηγουμένως, αναμφισβήτητα, μια αναθεώρηση της πορείας μας, όχι αναθεώρηση για να πέσουμε σε μοντέλα,

ξένες θεωρίες, αλλά μια αναθεώρηση για να ξαναγυρίσουμε στα σωστά φανάρια του Ευαγγελίου.

Ο τίτλος αγαπητοί μου σήμερα, Είμαι Ορθόδοξος Χριστιανός. Πρέπει να πούμε ότι δεν είναι ένα δεδομένον, αλλά ένα ζητούμενον. Δεν μπορώ να λέγω, Είμαι Ορθόδοξος Χριστιανός, αλλά ως εξής, Είμαι Ορθόδοξος Χριστιανός, είναι ζητούμενον.

Πρέπει ακόμη να ερωτούμε, πράγματι η Ελλάς κατοικείται από Έλληνας Ορθοδόξους Χριστιανούς; Εάν πράγματι κατοικείται, τότε Άγιος ο Θεός, τότε πάντως θα πάψουμε να είμαστε νεκροί όταν η ζώσα παρουσία του Αγίου Πνεύματος αναρριπίζει τις καρδιές μας και την πατρίδα, αλλά δεν ξέρω σήμερα αν το Πνεύμα το Άγιο κατοικεί πάνω από την πατρίδα μας.

Πόσο φοβάμαι εκείνο το λεγόμενον ους ο Θεός βούλεται απολέσει εμμώρανε, πόσο φοβάμαι ότι σήμερα πάσχομε από μια μωρία, όλοι μας, όλοι μας, όλοι μας, το τελευταίο, το τελευταίο γονιός, όλοι μας και κληρικοί και λαϊκοί και οι τελευταίοι, τελευταίοι πολίτες, πάσχομε από μια μωρία, το κλίμα της εποχής, ο τρόπος που ζούμε, ο τρόπος που σκεφτόμαστε, όλα, δυστυχώς, έχουν αλλάξει αυτά και δεν ξέρω πια αν το Πνεύμα του Θεού κατοικεί πάνω από την πατρίδα μας και μέσα στις καρδιές.

Αγαπητοί μου, το ξέρετε, το ξέρετε ότι ο μέσος Έλλην, αυτός που καταλαβαίνει την εφημερίδα που διαβάζει, ο μέσος Έλλην έχει αλλάξει η νοοτροπία στο θέμα της πίστεως, έχει γίνει πλύσης εγκεφάλου από δεκαετιών.

Αγαπητοί μου, από τον καιρό, για να μην πω και ακόμη πιο μπροστά, από τον καιρό που η Τουρκία ήλθε ως κατοχή εδώ στην Ελλάδα, 400 χρόνια, οι ξένες προπαγάνδες του Προτεσταντισμού και του Ρωμαιοκαθολικισμού ασκούσαν τον προσηλυτισμό και εις αυτών των χώρων των ηπειρωτικών της Ελλάδος και εις την Μικρά Ασία και εις τους Αγίους Τόπους, παντού, σ' όλους τους χώρους και εις την Βουλγαρία και εις την Σερβία, ασκούσαν προσηλυτισμό.

Για να μην πω και πιο μπροστά, από τους χρόνους ακόμη του Βυζαντίου, διαβάστε λίγο ιστορία, θα το δείτε αυτό. Ε λοιπόν, σιγά σιγά σιγά σιγά, μακρόπνοα σχέδια, μακρόπνοα, όλα αυτά τα πράγματα, έρχονται σε μια στάθμη, η στάθμη είναι τούτη, ότι ο σημερινός μέσος Έλλην, έχει αλλάξει η νοοτροπία, ο σημερινός μέσος Έλλην, δεν έχει πλέον ορθόδοξη νοοτροπία, πρέπει να σας πω, ότι, Αυτό είναι το φοβερό και το φρικτό.

Το ίσως, ίσως, ίσως για κάποια πολλά πολλά χρόνια ανεπανόρθωτο. Έτσι μην περιμένουμε να πούμε ότι θα έρθουν να μας προσβάλλουν την πίστη μας απ' έξω. Έχει ήδη προσβληθεί, έχει προσβληθεί. Μία μόνη κίνηση να γίνει για μια στιγμή. Ο λαός δεν θα διαμαρτυρηθεί, αυτό είναι το δυστύχημα.

Υπήρξαν εποχές που ο λαός ξεσηκωνόταν, τώρα ο λαός δεν θα διαμαρτυρηθεί, τόσο διότι η νοοτροπία του έχει αλλάξει, όσο και του ότι αδιαφορεί. Κάποτε αυτά τα πράγματα, της πίστεως τα πράγματα, ήταν η ζωή του ανθρώπου, του πιστού. Σήμερα δεν είναι η ζωή του, η ζωή του είναι η business, είναι η καλοπέραση, είναι οι υποθέσεις, εις συγχωρείτε, έτσι το βάθος αγωγικών, τη λέξη, αυτό είναι όλο, αυτό είναι όλο, δεν ενδιαφέρεται σήμερα για την πίστη του.

Οπότε, οπότε έχουμε νέκρωση, έχουμε νέκρωση, αλίμονό μας, γρήγορα θα δουλωθούμε, θα δουλωθούμε πνευματικά, θα χάσουμε αυτόν τον πολύτιμο θησαυρό της Ορθοδοξίας μας, θα τον χάσουμε. Δεν ξέρω ποιοι θα τον γυρίσουν, αλλά ήδη έχει χαθεί. Τι θα τον χάσουμε, ήδη έχει χαθεί. Μη οδυρώμεθα όμως, αν εδώ μερικοί άνθρωποι ακούτε αυτά που ακούτε, σας παρακαλώ και σας συμβουλεύω, ας προσέξουμε να μείνει η νοοτροπία μας ορθόδοξη, ορθόδοξοι χριστιανοί, να 'μαστε πνευματικοί άνθρωποι, όχι να έχουμε απλώς σχήμα ευσεβείας, αλλά να έχουμε αληθινή πνευματική ζωή. Και στήρισον τὰ λοιπὰ ἃ ἔμελλον ἀποθνῄσκειν, λέει και ο Κύριος εις τον Επίσκοπον, και να στηρίξεις τα υπόλοιπα μέλη εκείνα τα οποία ακόμα είναι υγιή.

Αλλά εάν δεν φροντίσεις θα πεθάνουν. Ο στίχος δηλοί ότι υπήρχε στην Εκκλησία των Σάρδεων και υγιής μερίδα πιστών που δεν είχε δεχτεί επιδράσεις νεκρώσεως της ψυχής. Προσέξτε όμως, ποιες είναι αυτές οι επιδράσεις νεκρώσεως της ευσεβείας;

Τι είναι εκείνα τα οποία νεκρώνουν την ευσέβεια, μες στην ψυχή του Ορθοδόξου Χριστιανού; Είναι πολλά, είναι πάρα πολλά, θα πω τα πιο χονδρικά, τα ξέρετε, δεν σας τα μαθαίνω. Είναι το ρυπαρό έντυπο, το ρυπαρόν έντυπο, είναι ο κινηματογράφος που έχει ξεπεράσει κάθε όριο εντροπής, είναι το θέατρο που ακολουθεί σε ξετσιπωσιά τον κινηματογράφο, είναι η τηλεόραση που συναγωνίζεται τα δύο πρώτα, κινηματογράφο και θέατρο.

Είναι το ρεύμα της μόδας σε όλες τις πλευρές του, είναι η κοσμική ζωή και άλλα πολλά. Αυτά ξέρετε όλοι, είναι πολύ χονδρικά. Εγώ θα έλεγα και ένα από εκείνα τα οποία δεν υποπτευόμαστε ότι μπορεί να ξεραίνουν την ψυχή.

Και ένα όχι ορθόδοξο κήρυγμα, όταν κατ' εξακολούθηση γίνονται κηρύγματα, απάνθρωπα, τα οποία δεν έχουν την πνοή της ορθοδοξίας. Έχουν μια ευσεβιστική διάσταση, απλώς έρχονται να βοηθήσουν τον σύγχρονο, όπως λένε, κουρασμένο άνθρωπο, να τον ξεκουράσουν.

Τώρα, αν πρέπει να ρωτήσουμε τι εννοούν κουρασμένον άνθρωπο και τι εννοούν να ξεκουράσουν τα κηρύγματα αυτά τον κουρασμένον άνθρωπο, εκεί θα βρισκόμαστε αγαπητοί μου μπροστά σε ένα χάος, σε μιαν άβυσσο.

Τούτο σας λέγω, υπεύθυνος είναι ο άμβων, υπεύθυνος σοβαρά είπε. Ένα ορθόδοξο κήρυγμα πάντοτε συγκρατεί, πάντοτε διαφωτίζει, πάντοτε δίδει στοιχεία υγείας. Θα σας αναφέρω ένα ιστορικό παράδειγμα για να ιδείτε τι σημαίνει ορθόδοξη παρουσία, έστω κι αν ακόμη δεν ακούγεται από τον άμβωνα, αλλά είναι μια παρουσία.

Όπως τα ξέρετε, τα Επτάνησα δεν κατελήφθησαν από τους Τούρκους, είχαν όμως άμεση την επίδραση της Ιταλίας και συνεπώς του Δυτικού Πνεύματος, της Δυτικής Νοοτροπίας και του Ρωμαιοκαθολικισμού. Πώς κατάφεραν τα Επτάνησα να είναι Ορθόδοξα, πώς κατάφεραν; Να ένα ερώτημα. Είχε τεθεί ένα φράγμα, αθέατο ίσως, αλλά ζωντανό και ισχυρό, από την Κέρκυρα μέχρι τη Ζάκυνθο.

Ένα φράγμα μιας ζωντανής ορθοδόξου παρουσίας, και ήτανε ο Άγιος Σπυρίδων, ο Άγιος Γεράσιμος και ο Άγιος Διονύσιος. Το φαντάζεστε, το φαντάζεστε, αυτό το πλέγμα εκράτησε τα Επτάνησα και την υπόλοιπη ακόμα ηπειρωτική Ελλάδα, σαν κυματοθραύστης της πεθαμένης Ευρώπης, ναι, της πεθαμένης και της αιρετικής και της αρειανικής Ευρώπης.

Μάλιστα. Καταλαβαίνετε λοιπόν αγαπητοί μου τι είναι η παρουσία ενός Αγίου, έστω και νεκρού. Είναι ζωντανός ο Άγιος, ο Ορθόδοξος, ενώ έχουμε σήμερα ζωντανούς ανθρώπους που είναι νεκροί. Γι' αυτό σας είπα μια ζωντανή παρουσία ενός Ορθοδόξου Κυρίου και ζωντανών Χριστιανών θα μπορούσαν να αποτελέσουν πραγματικό φράγμα να μην αλωθεί ο λαός μας από τη φθορά της Δύσης.

Αυτός, η παραγγελία του Κυρίου είναι να στηρίξει ο Επίσκοπος εκείνους που δεν παρεσύρθησαν, αλλά οπωσδήποτε και αυτοί θα είναι κλονισμένοι πνευματικῶς, εάν δεν ελαμβάνετο πρόνοια προφυλάξεώς των. Εδώ, αγαπητοί μου, θέλω να προσέξετε. Αυτό το σημείο θέλω να το προσέξετε. Είναι το μέγα πρόβλημα, σας παρακαλώ, επαναλαμβάνω, προσέξατε. Βλέπω αμέριστη την προσοχή σας, αλλά υπογραμμίζω.

Είναι το μέγα πρόβλημα προφυλάξεως των πιστών από έναν κόσμο φοβερής διαφθοράς και καταλύσεως των πάντων. Ζωτικότατο πρόβλημα, πώς θα φυλάξουμε τα μέλη της Εκκλησίας, τα υγιή, να μην μολυνθούν και να μείνουν στη θέση.

Είναι αξιοπαρατήρητο ότι η προληπτική αγωγή είναι σπουδαιοτέρα της θεραπευτικής αγωγής. Όταν λέγει ο Κύριος τον Επίσκοπο, στήριξε τα λοιπά μέλη της Εκκλησίας σου, θέλει να πει, αυτοί που δεν έπεσαν, στήριξε.

Άμα πέσουν, άμα νεκρωθούν, είναι δύσκολο να τους ζωντανέψεις μετά. Είναι σαν να πούμε, ας πούμε στην πόλη μας, ότι το μίασμα του χιλιασμού δεν πρέπει να μείνει. Δεν πρέπει να κάνουμε θεραπευτική αγωγή τόσο όσο προληπτική αγωγή.

Θα βοηθήσουμε τους ανθρώπους μας, τους πιστούς μας, να κατανοήσουν την ορθοδοξία και τότε και μόνοι τους θα είναι σε θέση να μην δεχτούν ποτέ το μίασμα της αιρέσεως. Παρά να πάμε να θεραπεύσουμε έναν που προσηλυτίστηκε από την αίρεση, είναι πολύ δυσκολότερο και τα αποτελέσματα είναι πολύ πενιχρότερα.

Ενώ είναι πλούσια τα αποτελέσματα με μία προληπτικήν αγωγή και το υπογραμμίζω. Και τίθεται τώρα το ερώτημα. Θα στηριχθούν και θα φυλαχθούν τα υγιή μέλη της Εκκλησίας σήμερα; Είναι σπουδαίο εδώ. Υπάρχουν τρεις τρόποι.

Η συνύπαρξη, η ύπαρξη και η απομόνωση. Θα λέμε συνύπαρξη. Εννοώ ο πιστός να συνυπάρχει μέσα εις τον κόσμο. Με τους ανθρώπους του κόσμου. Όπως ακριβώς σήμερα γίνεται. Δηλαδή συνύπαρξη θα σήμαινε εδώ. Να ζει ο πιστός όπως ακριβώς ζει ο κόσμος.

Είναι αυτό το άνοιγμα της Εκκλησίας που παρατηρούμε σήμερα. Να θέλει να δεχθεί κάθε κοσμική εισβολή και να κοσμικοποιηθεί. Ανοίγουμε τις πόρτες διάπλατα της Εκκλησίας και λέμε περάστε κύριοι. Τι έχετε απαιτήσεις, τι θέλετε, θέλετε στη λατρεία κιθάρα;

Να σας τη βάλουμε την κιθάρα στη λατρεία. Τι θέλετε χορωδία; Να σας βάλουμε χορωδία. Τι θέλετε να περικόψουμε; Να περικόψουμε. Αρκεί να έρθετε. Ανοίγουμε διάπλατα τις πόρτες, και δεχόμαστε τους ανθρώπους όπως είναι, έτοιμοι να κάνουμε κάθε αβαρία. Μα κάθε αβαρία. Ακόμη να αμνηστεύσουμε και την πορνεία. Να αμνηστεύσουμε και την πορνεία. Το ξανατονίζω αυτό. Και πολλά άλλα να αμνηστεύσουμε. Αρκεί δήθεν, να παρουσιάσουμε στους ανθρώπους μας ότι κατανοούμε τον κόσμο. Ακούστε, εντός εισαγωγικών βάζω τη λέξη κατανοούμε, κατανοούμε τον κόσμο και ότι θα πρέπει με κάθε τρόπο να τον βοηθήσουμε κάνοντας τα στραβά μάτια σε κρίματα τα οποία έχει. Έτσι θα δεχθούμε σιωπηρά και την έκτρωση και άλλα πράγματα, και άλλα πράγματα.

Μη νομίσετε πως είναι, αγαπητοί μου, αυτά ουτοπιστικά που λέγω, αυτά γίνονται σήμερα, γίνονται σήμερα. Αν ξέρατε πώς σκεφτόμαστε, αν ξέρατε πώς σκέφτονται τα κληρικά μυαλά, οι ποιμένες αν ξέρατε σήμερα, δεν μιλώ για τους Ευρωπαίους ποιμένες, του Προτεσταντικού και του Ρωμαιοκαθολικού κόσμου, εκεί υπάρχει φρίξον ήλιε, μιλώ για μας, για μας, για μας, αν ξέρατε σήμερα πώς σκεφτόμαστε. Έτσι να είχαμε λιγάκι, να μπορούσαμε να πετάξουμε μερικά ταμπού όπως λέμε. Αν ξέρατε τι αποκαλύψεις θα είχαμε, αν ξέρατε τι θα λέγαμε εις τον κόσμο, αν ξέρατε. Λοιπόν, αυτό λέγεται συνύπαρξη, αυτό λέγεται άνοιγμα της Εκκλησίας δήθεν, για να βοηθήσει και να κατανοήσει, εντός εισαγωγικών βάζω το ρήμα κατανοήσει, να κατανοήσει δήθεν τον σύγχρονο κουρασμένο και προβληματικόν άνθρωπο.

Και το επιχείρημα για να μην φανεί η Εκκλησία οπισθοδρομική και αντικοινωνική. Ότι πρέπει να ακολουθούμε τον σύγχρονο άνθρωπο από πίσω. Όπως ακριβώς η μαμά αφήνει το παιδάκι να πάει στο σχολείο, στο νηπιαγωγείο.

Και πηγαίνει από πίσω και το παρακολουθεί. Έτσι λοιπόν τώρα η Εκκλησία θα παρακολουθεί από πίσω τον σύγχρονο άνθρωπο. Ή αν θέλετε όταν κάποιος θα ήταν πονηρός, ο διάβολος το κάνει αυτό. Θα έκανε το εξής, κάποτε ξέρετε ένας είχε γουρούνια και ήθελε να τα πάει, με συγχωρείτε, αλλά γιατί με συγχωρείτε, είχε γουρούνια λοιπόν και ήθελε να τα πάει στο σφαγείο.

Τα γουρούνια είναι δύσκολα ζώα, είναι πάρα πολύ δύσκολα ζώα, έκανε το εξής, είχε ένα τρουβά βαλανίδια και πετούσε λοιπόν λίγα βαλανίδια, χάβονταν, έχαναν τα γουρούνια να φάνε τα βαλανίδια. Προχωρούσε αυτός, πετούσε από μερικά βαλανίδια, τα γουρούνια από πίσω, από πίσω και τα πήγε με τα βαλανίδια μια χαρά στο σφαγείο.

Αυτό κάνει ο διάβολος, τρέχει ο σύγχρονος κόσμος και τρέχει αλαφιασμένη από πίσω η Εκκλησία να τον σώσει τον κόσμο. Και ταυτόχρονα, τι πονηριά κάνει ο διάβολος, απομακρύνει την Εκκλησία από τον κύριο σκοπό της και από τον προορισμό της πραγματικά να σώσει τους ανθρώπους.

Γιατί απλούστατα σε αυτό το τρεχαλητό της από πίσω από τον σύγχρονο άνθρωπο κάνει χίλιες μύριες αβαρίες, χίλιες μύριες αβαρίες, οι οποίες τελικά καθ' εαυτές δεν σώζουν. Αυτό κάνει ο διάβολος. Αλλά ακούστε πως το λέγει αυτό ο Απόστολος Παύλος, να το κατοχυρώσουμε, Β' Κορινθίους 6,14. Μη γίνεσθε ετεροζυγούντες απίστοις. Ετεροζυγούντες. Με τους απίστους μην μπαίνετε στον ίδιο ζυγό.

Δεν σηκώνεται, δεν γίνεται. Τις γαρ μετοχή δικαιοσύνη και ανομία; Γιατί ποια είναι η μετοχή της δικαιοσύνης με την ανομία; Της αρετής με την αμαρτία; Τις δε κοινωνία φωτί προς σκότος; Ποια είναι η κοινωνία του φωτός με το σκοτάδι;

Τη δε συμφώνησης Χριστό προς βελίαλ Ποια είναι η συμφωνία μεταξύ Χριστού, κάπου να ταιριάζουν κάποια σημεία Χριστού και Σατανά; Ή τις μερίς πιστώ μετά απίστου, ποια είναι η μερίδα του πιστού με τον άπιστο;

Ακούστε λοιπόν, αυτό το ετεροζυγούντες το αναλύει με τέσσερα στοιχεία. Πρώτον, μετοχή. Δεύτερον, κοινωνία. Τρίτον, συμφώνησις. Και τέταρτον, μερίς. Και τα τέσσερα αυτά με μία λέξη θα τα λέγαμε συνύπαρξη, θα τα ξαναπώ, μετοχή, κοινωνία, συμφώνησις, μερίς.

Δηλαδή ίσον, μία λέξη, συνύπαρξη. Και λέγει ο Απόστολος, ποια είναι δυνατόν να υπάρχει συνύπαρξις τέτοια, με τον άπιστον, με τον διεφθαρμένον, με τον διάβολο; Υπάρχει συνύπαρξις; Δεν υπάρχει. Απορρίπτεται λοιπόν αυτή η μέθοδος. Είπα προηγουμένως, αν προσέξατε θα με διορθώνατε, είπα τρεις τρόποι υπάρχουν σήμερα να διατηρήσουμε τα υγιή μέλη. Θα με διορθώνατε ότι αυτός ο τρόπος δεν είναι για διατήρηση των υγιών μελών της Εκκλησίας.

Αγαπητοί μου, τον ανέφερα τον τρόπο αυτόν, γιατί θεωρείται ένας τρόπος να διατηρηθώ πιστός, ουτοπία, δεν είναι δυνατόν ποτέ, να το ξέρετε δεν είναι δυνατόν. Δεύτερον, ερχόμαστε στον δεύτερον τρόπο, είναι η απλή ύπαρξη του πιστού μέσα εις τον κόσμο, χωρίς να μετέχει εις το ήθος του κόσμου.

Αντιθέτως, φροντίζει να επηρεάζει το περιβάλλον του όσο μπορεί και εάν μπορεί, εις το να δεχτεί το περιβάλλον του το Ευαγγέλιο. Γράφει Απόστολος Παύλος, Α' Κορινθίους 5, 9-10· μὴ συναναμίγνυσθαι πόρνοις, οὐ πάντως τοῖς πόρνοις τοῦ κόσμου τούτου ἢ τοῖς πλεονέκταις ἢ ἅρπαξιν ἢ εἰδωλολάτραις, ἐπεὶ ὠφείλετε ἄρα ἐκ τοῦ κόσμου ἐξελθεῖν. Λέγει, ακούστε το ρήμα, συναναμίγνυσθε, είναι απαρέμφατο βέβαια, να μην μπερδεύεσαι, μην ανακατεύεσθε, μην ανακατεύεσθε, τη λέξη, με τους πόρνους του κόσμου, με τους πόρνους, αλλά δεν εννοώ τους πόρνους του κόσμου, τότε ήσαν οι άνθρωποι έξω της Εκκλησίας, ή τους πλεονέκτας και τους άρπαγες και τους ειδωλολάτρες, γιατί τότε θα έπρεπε να βγείτε από τον κόσμο, να πάτε στα βουνά.

Αλλά εάν κάποιος αδελφός ονομάζεται ότι είναι πόρνος, με αυτόν μηδέ συνεσθίειν, ούτε να τρώτε μαζί του. Όμως μπορούμε να πούμε σήμερα ότι όλοι είναι χριστιανοί, συνεπώς τι θα κάνουμε; Ε ακούστε λοιπόν.

Ο νους του χωρίου είναι ο εξής, ότι εσύ ο χριστιανός δύνασαι να είσαι μέσα στον κόσμο. Αν τώρα ο Μπακάλης είναι παλιάνθρωπος, ο Χασάπης είναι ειδωλολάτρης, ο δικηγόρος είναι μασόνος, ο τρίτος είναι δεν ξέρω τι, τέταρτος, πέμπτος, ό,τι είναι, πάντως, πάντως, κατ' ουσίαν έχουν απεμπολίσει, έχουν διώξει, έχουν πατήσει τη χριστιανική τους ιδιότητα, εσύ τι θα κάνεις τώρα; Η κοινωνία είναι πολύ διεφθαρμένη, τι θα κάνει; Ακούστε αγαπητοί μου, θα μπω στο Μπακάλη να ψωνίσω και στο Χασάπη, αυτό που έκαναν και οι αρχαίοι χριστιανοί.

Να πει ο Απόστολος Παύλος, αυτό είναι ο νους του χωρίου, θα μπω να ψωνίσω, θα κάνω τις δουλειές μου, θα συνεργαστώ δηλαδή με την κοινωνία με αυτούς τους παράγοντες, τους κοινωνικούς, αλλά δεν θα έχω καμία σχέση με το κοσμικό ήθος, διότι εγώ έχω το δικό μου, το ορθόδοξο χριστιανικό ήθος.

Θα λέω σε όλο τον κόσμο, καλημέρα σας, πώς είστε, όταν μάλιστα Απόστολος Παύλος λέγει, προκειμένου χειροτονηθεί κάποιος, να παρθεί η γνώμη και των έξω, εννοεί των ειδωλολατρών, των παλιανθρώπων, ότι αυτός πράγματι είναι σπουδαίος άνθρωπος για να γίνει πρεσβύτερος ή επίσκοπος, σημαίνει ότι πώς θα με πει ο άλλος ότι είμαι σωστός άνθρωπος, θα πω την καλημέρα μου, καλημέρα σας, πώς είστε, τι κάνετε, καλά, ευχαριστώ, χαίρετε, δεν θα έχω καμιά συνάφεια μαζί.

Ούτε σε επισκέψεις του, σε κουμπαριές, ούτε σε εκδρομές, ούτε σε διασκεδάσεις, τίποτα πουθενά, πουθενά. Αυτό θα το ονομάζαμε απλώς υπάρχω μέσα εις τον κόσμο, χρησιμοποιώ τον κόσμο, αλλά δεν έχω το ήθος του κόσμου.

Αν τούτο όμως πρέπει να αποκτήσουμε συνείδηση για να φυλαγόμαστε. Εσείς σαν μεγάλοι και στα παιδιά σας αναλόγως βοηθήσατε να πείτε παιδί μου θα πας στο σχολείο, δεν μπορεί να μην πάει το παιδί στο σχολείο, σήμερα τα σχολεία μας είναι αρνητικά στην πραγματικότητα, είναι αρνητικά, παιδί μου θα πας στο σχολείο. Πρόσεξε όμως, ιδιαίτερες συντροφιές και δούναι λαβείν και σχέσεις με συμπαθητά σου και λοιπά δεν θα έχεις. Τελείως. Θα πας να μάθεις γράμματα και τίποτε άλλο. Θα αγωνιζόμαστε να μην τις δεχτεί τις επιδράσεις, θα βοηθάμε το παιδί όσο τούτο είναι δυνατόν.

Και η τρίτη περίπτωση, δυστυχώς ο χρόνος περνά, είναι της απομονώσεως. Η οποία σε πολλά σημεία στην εποχή μας είναι αναγκαιοτάτη η απομόνωση. Πρέπει να σημειώσουμε ότι την απομόνωση τη συνιστά αυτός ο Θεός.

Είναι στον Ησαΐα 52,11 και στον Ιερεμία, είναι στη Β' Κορινθίους 6,17. Ακούστε, εξέλθατε εκ μέσου αυτών και αφορίσθητε, αφορίζομαι θα πει ξεχωρίζω, βγαίνω και ξεχωρίζω τον εαυτό μου, λέει κύριος, και ακαθάρτου μη άπτεσθε, ακάθαρτο τίποτε δεν θα εγγίσετε, καγώ εισδέξομαι υμάς και θα σας δεχτώ, που σημαίνει ότι υπάρχουν περιπτώσεις που θα δείξω με απομόνωση, θα απομονωθούμε, θα απομονώσουμε τα παιδιά και τον εαυτό μας, ναι υπάρχουν περιπτώσεις, δεν θα πάμε σε τηλεόραση να δούμε.

Δεν θα πάμε στον κινηματογράφο, τελείωσε, θα απομονωθούμε στο σημείο αυτό. Τελείωσε πάει. Αν θέλετε να σωθούμε και αν θέλετε και τα παιδιά σας να γίνουν καλά παιδιά. Ακούσατε, ρε, σας το λέω. Εγώ σας το βγάζω, το βγάζω αυτό και σαν συμπέρασμα πρακτικό από την πραγματικότητα. Είναι φανερό ότι με αυτούς τους δύο τελευταίους τρόπους, σε συνδυασμό της υπάρξεως και της απομονώσεως, όχι της συνυπάρξεως, πρέπει να προφυλαχθούν τα υγιή μέλη της Εκκλησίας.

Ίσως θα αποδοθεί η κατηγορία του απομονωτισμού και της καθυστερήσεως, της μη προόδου ή των παρωπίδων ή του σκοταδισμού όπως συνήθως λέγουν. Αγαπητοί μου, δεν μας ενδιαφέρει, αγαπητοί μου δεν μας ενδιαφέρει, ο δίκαιος εκ πίστεως ζήσεται.