Ἡ Ἀποκάλυψις τοῦ Ἰωάννου 27

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

He was seated upon the throne. You will remember that while the Holy Evangelist John was weeping greatly for the book of the Divine Decrees of God, for the future of all that is, which remains sealed, one of the twenty-four Elders draws near and tells him not to weep, because the slain Lamb is worthy to open the sealed book; and indeed, as the Holy Evangelist notes, the Lamb came and took the book from the right hand of the One seated upon the throne. Indeed John sees clearly that the Lamb moved toward the throne of the One seated upon it, and received the book from his right hand.

This movement of the Lamb toward the throne of the One seated upon it, where, as I told you, the name of the One seated is carefully avoided, and he is God, because in Hebrew literature the name of God is never spoken.

Moreover, the substitutes themselves, Most High, Elohim, Almighty, and so on, are epithets used to avoid the proper name of God, out of an immense reverence for the name of God. If they wanted to use the expression 'I blaspheme,' they never said the word 'blaspheme,' but used a word with the opposite meaning, the verb 'I bless.'

So if you ever encounter this expression here, that they 'blessed' him, or that the name of God was 'blessed,' you should understand why. It is like the way we call the snake 'the sweet one.' A snake is not sweet, it is not gentle; the snake is evil. So you see how great the reverence for the name of God was. And secondly, what shall we say when we Christians, my beloved, stand and blaspheme? It is an incomprehensible thing.

The Antichrist. The Holy Evangelist says, the Lamb moved toward the One seated. This movement of the Lamb toward the One seated upon the throne, as I told you, signifies on the one hand the propitiatory sacrifice of Christ, and on the other hand it shows his passage to heaven and his being seated at the right hand of God the Father.

But we will see. This is precisely what the prophet Daniel had seen. Daniel. The prophet Daniel tells us in his prophetic book, in the seventh chapter: 'I saw in a vision of the night, and behold, with the clouds of heaven, as a son of man,' that is the Lamb, there, 'as a son of man he was coming, and he came up to the Ancient of Days, and was brought before him.'

Daniel is very telling. Look at what he says: either 'coming as a son of man,' or 'coming.' Coming from where? Not from heaven down to earth, but ascending to heaven; he came up to the Ancient of Days, he came, how does Daniel put it now, to the One seated here, upon the throne, the Ancient of Days, another expression; he came to the throne of the Ancient of Days. 'Ancient of Days' means the One who is of great age, the Ancient of Days, that is, the God without beginning. These are ways of expressing things. And he came before him, that is the meaning.

What is it the Evangelist John is now saying in the Apocalypse, that the Lamb moved toward the One seated, to receive the book? Historically, if you want it this way, because let us not forget, and I have told you this so many times, these are not merely theories; this is not some interpretation of human problems, the way all the religions or philosophies would like to use the so-called philosophical myth. No, my beloved. We have history. We have history.

These things, historically, consider how they are spoken of: historically, they are called the Ascension of Christ. And as the disciples watched, more than five hundred of them, more than five hundred, he was taken up, and a cloud received him, and he was carried up to heaven. To where? To the throne of the One seated, just as a little earlier, Stephen the Protomartyr gazes upward inside the courtroom for a moment, while he is being tried, while he is making his defense, while they were gnashing their teeth at him, infuriated at what he was telling them, because their hearts were enraged at what he was saying to them, he says, 'I behold heaven opened. And I see the Son of Man, standing at the right hand of glory.' But perhaps someone would say, when Stephen said these things, could he not simply have said, as we too would say, 'I see heaven,' we would say,

I see heaven embracing me. Whatever you may do to me, my lord judge, I still see heaven embracing me. We could say that at that very same moment everyone turned, both his enemies and his judges. They turned and looked at his face, and this, as I told you, is not mere theory, these are not subjective things, but an awesome reality.

They all turned and saw Stephen's face in the courtroom shining like the face of an angel. His face shone, it shone. But why? This was a sign. Why? So that it would be shown and proved that the words Stephen was speaking were true. For someone might say, we see nothing, how is it that you see? Yes, you see nothing, but you do see the face, the face that receives what I am seeing. Just as Moses saw God on Sinai, while the Hebrews did not see God.

How could they know that Moses had seen God? When he came down and his face was shining. These are not theories, they are historical realities. All these historical events I have described express what the holy Evangelist has been telling us all this time, that the Lamb moved toward the Throne. And I said this movement is both the propitiatory sacrifice of Christ, who moved because he has now been sacrificed and is ascending to the Father, risen, and also his passage to the Throne, which is the taking of his seat at the right hand of God, that is, that human nature might ascend into the life and blessedness of God.

The Evangelist Luke tells us, that I might point out one more thing to you, that when the Lord was being taken up, then the Lord lifted up his hands and blessed them, and it came to pass that while he was blessing them, he was parted from them and was carried up into heaven. Luke 24:51.

He blesses them, and as he is blessing them, he begins to ascend. That posture of blessing, when he took his place at the right hand of God the Father, remained and still remains: Jesus is continually blessing his Church. Continually, at this very moment and always, unto the ages, just as they saw him ascending with a blessing, so he blesses the Church.

Listen to how the Evangelist John sees this in the Apocalypse, in chapter 7, verse 17. He sees that the Lamb who is in the midst of the Throne shepherds them, he shepherds them, he shepherds the saints in his Church, and this shepherding by the Lamb is nothing other than a continual blessing of the Lamb Jesus Christ toward the Church.

He received the book; and when he received the book, the four living creatures and the twenty-four Elders fell down before the Lamb, each one holding a lyre and golden bowls full of incense, which are the prayers of the saints.

The act of the Lamb receiving the book is regarded as a world-historic event, because it calls forth the veneration of the angelic world and of the saints. The whole scene marks out a liturgy in the heavens, throughout the entire heavenly realm. So then, the angelic world venerates the Lamb. The angelic world: the four living creatures, it says, fell down and venerated the Lamb. Clearly, they venerated the Lamb. Indeed they did, but two questions arise: how would the angels venerate a man, Jesus Christ? If he were only a man, but he is a man, would the angels venerate Christ?

If he were an angel made flesh, as indeed the Jehovah's Witnesses say, the incarnation of the Archangel Michael, that he had in mind first. The Antichrist. He exists. How could they ever venerate him, would it be possible? And consider this: when the holy Evangelist, in the chapters that follow, in chapter 19, went to venerate the angel who was guiding him and interpreting for him the various visionary images, the angel said to him, See that you do not; take care, no, he says, I am a fellow servant with you; venerate God, venerate God. Now how would the angels venerate, all the angels, as we shall also see further on, myriads upon myriads and thousands upon thousands, but for now we see only this image, because the image is being filled out as it advances, as it advances, the events begin to unfold,

always with this image of the heavenly Liturgy as the backdrop. It is continually being enriched, continually enriched, continually enriched, continually enriched. So we see, my beloved, that within this richness, myriads upon myriads of angels appear, to venerate Jesus Christ, the Lamb, the slain Lamb, Christ. And for now we see only the four living creatures, that is, the Cherubim and the Seraphim.

The Apostle Paul, in his Epistle to the Hebrews, there.

He says in the second chapter, and it is very telling that he proclaims this, verses 4 through 8. He says, having become so much greater than the angels. Who? Jesus Christ. So much greater and better and higher.

Having become greater than the angels, by as much as he has inherited a name more excellent than theirs.

This is borne out by his name. For to which of the angels did he ever say, You are my Son, today I have begotten you? When did God say to any of the angels, You are my Son, today I have begotten you? And again, when he brings the Firstborn into the inhabited world. Firstborn, not first-created, since he is the Son of God, the second Person of the Holy Trinity. He says, and let all the angels of God worship him; let all the angels of God bow down before him.

The Archangel Michael, would the other angels worship the Archangel Michael? Why not? Because, of the angels he says, who makes his angels spirits and his ministers a flame of fire. That is, spirits, the one who makes them, the one who fashions them; the angels are created beings. But of the Son he says, your throne, O God, is unto ages of ages. This O God is not a nominative but a vocative; that is, your throne, O Jesus, God of the ages. So he addresses the Son as God; therefore the Son is God, the slain Lamb is the historical Jesus, is the Son of God who became man, is himself God.

All at once, where are the Jehovah's Witnesses, who reduce Jesus Christ to the level of a created being, or, if you like, the Arianizers of every kind in our own day? Today, my beloved, the Church celebrates the memory of the three hundred and eighteen God-bearing Fathers of the First Ecumenical Council.

Precisely, the feast of the Fathers of this Council is meant to show that in every age she strikes down our Arianism. And it means that in every age it is possible for Arianizers to exist, and there are indeed two kinds of them in our day.

Arianism is when you deny the divine nature of Christ. When you say that Christ is a good man, a sociologist, a thinker, a great figure. Even in the best version, calling Him an angel who became man is still Arianism, and crude Arianism at that, because there were Arian factions even in the time of Arius.

Here there is a gross Arianism, and Arianism is always present and will always be present. Always. It is the doctrine of the Antichrist, that Christ is not God; in its subtle form, it is the position of the Antichrist. That is why the Evangelist John says, the one who denies that the Son is God and became man, this is the Antichrist.

But we see from the image in the Apocalypse that the Lamb is worshiped not only by the angels in the four living creatures, that is, the Cherubim and the Seraphim, but also by the twenty-four Elders, that is, the whole Church. We will see this further on, in the chapters below. At the hour of worship, only the twenty-four Elders were holding a lyre, and each of them held a golden censer, full of ascending incense. A golden censer. The golden bowl. Bowl does not always mean something that resembles a bottle. It is the vessel.

What is the lyre? As I was saying, they hold a lyre, and they also hold the vessel of incense. The lyre is the instrument that accompanies the psalms. The psalm. Indeed, in the Old Testament we read in Psalm 32, verse 2, confess to the Lord with the lyre. To confess means to glorify; glorify God with an instrument, with an instrument, with the lyre, without excluding the vocal rendering; the instrument simply accompanies the voice.

And so, as we said before, here the harp would accompany the hymn that the elders would sing, before the One seated on the throne and before the Lamb. The harp, my beloved, is the symbol of the glorification offered by the irrational creation, because it is itself an irrational thing.

What is the harp? It is an instrument made of wood, with strings of metal, or the sinews of various animals, and so on. In any case, it is an irrational thing, something without reason. The harp, then, is the symbol of the doxology of irrational nature, of nature without reason, and we will see this further on, the doxology that accompanies the praise offered by rational nature.

What is the doxology of rational nature? That of the twenty-four Elders. The irrational nature is, so to speak, given a voice through rational nature; that is, through its rationality. So when we hymn God, and our hymnody is accompanied by music, it means that both irrational and rational nature are giving glory to God. Psalm 18, verse 5 says, 'Their sound has gone out into all the earth, and their words to the ends of the world.' This passage is used by the Apostle Paul, in Romans 10:18, to speak about the Apostles.

But in Psalm 18 it does not refer to the Apostles. Not that this is a bad interpretation, no, but it refers to created things. You know, the stones, the little blades of grass, the flowers, the heavenly bodies, everything. It says, their sound has gone out into all the earth. That is to say, all created things speak and give glory to God. How do created things glorify God? By their very presence, by the wisdom with which they are made; everything shows forth its doxology to God. Once Linnaeus, Father Linnaeus, the father of botany, was walking in a meadow, and he had his cane, and he was a very devout man and a great scientist, and he felt that all things were offering their sacrifice, their love, their doxology to God.

And he would tap lightly with his cane on the little blades of grass and the little flowers, the daisies and the chamomile, tapping them with his cane and saying, 'Hush, hush, you have deafened me with your voices.'

That is it. Their sound has gone out to the ends of the world. So you see that irrational creation, together with rational creation, glorifies God in one harmony. But let no one say to me, then why is there no instrumental music in our worship? Why is it that we do not have instruments inside our worship?

Just as the Old Testament uses instruments in its worship, and as the Roman Catholic Church does as well. This is an issue that has recently come into the spotlight, and for this reason some churches in Athens and elsewhere have attempted to introduce instruments; they have attempted it.

I would like to tell you the following, my beloved: that the Church never introduced, the Orthodox Church has never introduced instruments. Even though they exist in the Old Testament, even though everything I have been explaining to you all this time is true, and even though we would have this very image from the Apocalypse.

The reason is this: instrumental music easily slides toward what is called thymelism. Now thymele means the theater. So when we say that instrumental music slides easily toward thymelism, we mean it slides toward theatricality, toward the theater, and as a result the form of divine worship is corrupted. Do you want proof? Take the music of the West, which is nothing other than what we hear on the radio as so-called classical music. Various great composers may write it, men entirely worthy in terms of artistry, entirely worthy, yet whatever they have written is so worldly that someone who begins to look at divine worship

Within the bounds of the Orthodox form, of the Orthodox shape, he honestly comes to the point of being repulsed by it, not only of feeling that it is inadequate, but he comes to the point of being repulsed. I will not hide from you, my beloved, a personal experience of mine: I used to love classical music very much, not just love it, but very much so. Today I find it utterly inadequate, I would not want to listen to it, I would not want to say that I would never want to listen to anything at some point. It is not something I seek out to listen to. As for the so-called classical religious music of Bach or Palestrina, or I do not know what others, who have written liturgies, of Mendelssohn and so on. Of whoever has written. Beautiful masterpieces, oratorios, marvelous. Wonderful. Theater. Theater. With the sopranos and the tenors and the baritones and so on. Theater. Theater. And the soul of the man who begins, of course.

to be moved to compunction by the mystery of God's love and of worship, the soul vomits it out, it does not want it. Perhaps some of you understand what I am telling you, perhaps not, but even in music, and even in this vocal music, I must tell you that this danger of slipping exists. What is the danger? That vocal music too, what we call Byzantine music, becomes an end in itself.

That it becomes an end in itself and ceases to be a means of drawing the faithful in, because many times we go and listen to the music only for the relish of it, for the music itself.

I will tell you something. Once a chief chanter, I will not give his name of course, once chanted in a church in Athens, this was many years ago, he had been invited to chant because he had a very fine voice, he chanted exceedingly well and with great artistry. At which point a voice was heard from down in the church saying, "Bravo, my pasha." If we reach the point, beloved, of saying inside worship, for the relish of it, "Bravo, my pasha," it means, forgive me, I will say it so that you understand, so that you really grasp it, it means that this person is not being moved to compunction in a religious way, but is being carried away by sensual delight. So if a person is going to be carried away by sensual delight inside worship, then, then we no longer have worship. I believe I am being clear. There is the Quinisext Council, the Fifth-Sixth Synod, with its 75th canon, which tells us the following: those who chant, I insist on this, because attempts are being made to introduce all these things into our worship, so that we may have some knowledge, those who chant should chant with much attention and compunction,

and not use shouting, disorderly singing, and what is unsuitable. Saint Nikodemos the Hagiorite gives the interpretation in the Pedalion, and tells us the following. I will read you an excerpt of his interpretation. As for what is unsuitable in the Church, the interpreter Zonaras answers that these are the effeminate melodies and the warbling laments, that is, the mournful ones, which is the same as saying the many trills and the excessive variety of the melodies, which inclines toward harlot songs.

When they speak of lewd songs, they mean theatrical ones, that is, worldly, stage-like songs. All of these, then, the present Canon commands to be removed from the Church, and those who chant are to offer their psalmody with great attention toward God, who sees into the hidden places of the heart; that is, toward a psalmody and prayer made noetically within the heart, rather than toward outward shouting.

These are the things, beloved, that Saint Nikodemos says in his interpretation concerning psalmody. The Elders, together with the lyres, also held golden bowls full of incense, which are the prayers of the saints. The Protestants and the Jehovah's Witnesses accuse us of using incense in our worship, as well as candles, as if they were something from idolatry.

If you ever came into a discussion with a Jehovah's Witness, he will have said this very thing to you, why do we cense, and so on. Apart from the fact that incense is used in the old worship by God's commandment, and indeed to such a degree that God even gives the recipe, the recipe, how the incense was to be made. From four aromatic ingredients, in a mixture, 25, 25, 25, 25, these four parts. And he says, pay attention to this, when you use it in my worship, you yourself shall not make it to perfume your own house; and indeed on pain of death. So apart from the fact that incense is used in the Old Testament, it makes no difference whether the idolaters also used it. It does not matter. It does not mean that this is idolatrous just because they use it, since they are idolaters. It is used in the new worship as well, that is, in the New Testament, as is shown in a marvelous way here at this point of the Apocalypse. What does it say, it says that they held golden censers full of incense.

The censers are golden. Here the need for a certain costliness is shown, in order that the lofty worship of God may be exalted. They are not holding a piece of tile, nor a tin can from a preserve, in order to cense. I say it once again, in order that the lofty worship of God may be exalted.

Furthermore, the burning incense, with the smoke rising upward, is the symbol of prayer ascending toward the throne of God. Psalm 140, verse 2, says: Let my prayer be set forth as incense before You.

Let my prayer be directed as incense before You. As for the matter at hand in this image of the Apocalypse, the incenses that the holy Evangelist notes for us are the prayers of the saints. First of all, we must note the interpretation that the holy Evangelist himself gives with the words "which are."

The prayer is offered to the Saint, and this keeps us from slipping into far-fetched interpretations of the Ascension,

But what are the prayers of the saints that the twenty-four Elders offer here, and who are the saints? First of all, the saints are the faithful of the whole Church, both the Church militant and the Church triumphant.

This shows us here that the Saints can pray for others. The question will be asked: do the twenty-four Elders, that is, the Saints of the Church triumphant, pray on behalf of the Church militant, for us?

But they can also pray for their own selves, as for example in the case of those who were beheaded and slain for the testimony of Christ, that is, the martyrs, who are beneath the throne, underneath it, that is, the souls of those who were beheaded, the souls, that is, the righteous who are in Paradise. And they say, Lord, when will you avenge our blood that was poured out below in the judgment, which means, when, Lord, will we be raised? And he answers them.

He answers, wait a little, others of your brethren will be added too; and from among us, my beloved, we too will be added to that number, from among us, today, and tomorrow, and next year, and right up until the world comes to its end in history, we will keep being added, as martyrs and as faithful witnesses and as ascetics. So then, what is this? It is prayer, but prayer on their own behalf. So then, when we speak of the prayers of the saints, these are the prayers of the saints, both of the Church militant and of all the faithful of the Church. But this is worth noting, that here we have a very beautiful image of the intercession of the saints on behalf of the struggling Church.

Let me ask that we pay close attention here. This is the intercession of the Most Holy Theotokos and of all the saints, which is the faith held in our Churches. There are those who say that the intercession of the saints is unnecessary. Where are those who say this? It is the Protestants, in particular, who say it, and they say it with great insistence, and so on. But one sees very clearly here that the intercession of the saints on our behalf is not unnecessary; it is not unnecessary.

Jesus Christ intercedes before the Holy Triune God. Do not be surprised that I say before the Holy Triune God. He himself is there within the Holy Trinity. But as man he intercedes before the Holy Triune God, and to Christ the saints intercede.

The Ascension.

Through the hands of those he loves, of his saints, of the Most Holy Theotokos, of Saint Achillios, of Saint Demetrios, of Saint George, and so on. Why? Because he loves his saints, and he looks not upon the sinners but upon the saints before him, and he wants to honour them.

The Lord himself said it: those who honour me, I will honour, and those who glorify me, I will glorify. And so we say, I glorify Saint Achillios, because he worked this miracle for me. Why do I glorify Saint Achillios? God allows me to glorify him, because he himself wants first to glorify Saint Achillios, working a miracle through Saint Achillios.

So one sees clearly, my beloved, the intercession of the saints, secured theologically, secured by Holy Scripture. But something else also makes an impression: that the bowls were full of incense. Full of incense, it says. Full, full. So all the bowls must have had a great deal of incense inside them, and a great cloud of smoke must have been rising up.

Why so much incense and not less? It means that the entire time of the saints is prayer to God. All of it. Filled, filled. You might ask, what else can the saints do, my beloved? What else can the saints do? What else can they do except pray? It is the highest of works. In heaven they have no other work; this alone is their work. On earth the saints have other works as well, but their chief work even there is prayer.

The Ascension, the Annunciation, the Ascension, the An.

And they offer the incense of every censer they hold to the Lamb, and at the same time they chant a new song, a new ode. God is greatly pleased, my beloved, to be hymned through odes; that is, God has loved odes.

That is why odes have been recorded in the Old and the New Testament. The very first thing the Hebrews did when they crossed the Red Sea, after that astonishing miracle, was to hymn God. That famous Ode of Moses, truly famous, which was chanted antiphonally, with two choirs, of men and of women.

The leader of the men was Moses, the chief of the procession, and of the women, his sister Miriam. For this reason, because God loves to be hymned, God also created in the human voice the capacity to hymn God musically.

I must tell you that one of the works of the monk is the hymning of God, whether individually or as a group. The ode of the Elders is described as new. In the Psalms we find the following, as the psalm will show: Sing to Him, that is, to God, a new song, written with alpha and iota, new; sing well to Him with a shout of joy. A new song, which we also find elsewhere in Scripture, is so called and so characterized when it is chanted at great and supernatural or world-saving events, as in the present case, where the book will be opened, the seals broken, and prophecies unfolded, that is, the events, the life, the future of the Church along its historical course.

And so, whenever something of this kind is at hand, then the saints chant their new song. And what is this ode? The Elders say, Worthy art Thou to take the book. To whom do they turn? To the Lamb. To Him, then, they chant their ode.

Note that the four living creatures hymn God in the third person, while the Elders chant and hymn God in the second person, and this is a characteristic of human beings: tête-à-tête, directly, You; I hymn You. Not in the form, hymned is God, great is God, but, I hymn You, the God, not in the third person, in the second person. Worthy art Thou to take the book and to open its seals, for Thou wast slain and didst redeem us to our God by Thy blood out of every tribe and tongue and people and nation, and didst make them, our God, kings and priests, and they shall reign upon the earth.

Truly, this ode, with its 'Worthy art Thou,' reveals to me that the only worthy One is the Lamb. It is what we meet in the prayer of the Cherubic Hymn at the Divine Liturgy: no one bound to fleshly desires and pleasures is worthy to approach, or to draw near, or to serve Thee, the King of glory.

It goes without saying that the only One who is worthy, since none of us is worthy, the only One who is worthy is God. That is why we emphasize in the prayer after the Holy Anaphora, 'It is meet and right to hymn You, to bless You, to praise You, to give thanks to You, to worship You in every place of Your dominion.' And why is the Lamb worthy to take the book and to open its seals, that is, to reveal its future? Because He was slain, and through His sacrifice on the Cross He ransomed us on behalf of God. This is very important. And this ransom is universal.

It is universal for two reasons. First, because He shed His blood on behalf of all human beings, on behalf of all. And second, because when the Lord sent His disciples out to the ends of the earth, the message of salvation is universal. He told them, preach the Gospel so that people may be saved; 'he who believes and is baptized shall be saved.'

And so, both with regard to the propitiatory power of the blood of Christ, and with regard to the spread of the Gospel, we have this worthiness of the Lamb to receive the book and to open it, that is, to reveal the future.

Through the expression, 'from every tribe and tongue and people and nation,' what is revealed here are the racial, linguistic, political, and ethnic divisions of the peoples, and consequently this universality of humanity not only from the standpoint of place but also of time, because it refers to all the generations of human beings.

It is also worth noting, and pay attention to this, pay attention to this: it does not say 'You redeemed every tribe and tongue,' but it says 'out of every tribe.' That is, you did not redeem every tribe, every tongue, in other words every category of human beings, the Chinese, the Japanese, the Africans, but rather some out of the Chinese, some out of the Japanese, some out of the Africans. This 'out of' means what Arethas the Interpreter will tell us about the phrase 'out of every tribe.' Arethas writes: 'There were tribes and tongues, but not every tribe and tongue; the word "not" introduces a distinction, that not all but some were counted worthy, through their own labors and through the blood of the slain Lamb, to be sanctified by this blood.' Not everyone, but as many as labor and believe in the message of the Gospel.

This passage, in a marvelous way, expresses the freedom of election, the freedom of salvation among the peoples. If you wish, this is what the Apostle Paul will write in his Second Epistle to the Thessalonians, chapter 3, verse 2.

'Not all have faith.' The faith is not for everyone. We say all peoples will become Christian; who told you that? Just look, look: there are around two billion Christians, and the entire population of the earth is 4.4 billion. So 3.4 billion are not Christians. Notice, the preaching of the Gospel has been heard because Holy Scripture has been translated into 1,600, 1,700, 1,800 dialects.

Which means it is a prophecy that the end will come when the preaching has been heard throughout the whole world. Does that mean all will become Christians? But you will hear the Lord, first because the Apostle says, 'Not all have faith,' and second, most clearly, the Lord Himself tells us, in Luke 18:8, however, that He will come to punish, to punish the enemies of God; however, however, 'when the Son of Man comes, will He really find faith on the earth?' However, when I come, here to the earth, upon the earth. A melancholy subject. A melancholy question, to which no one answers. But the answer is already implied, that the faith will not be such as God would wish.

And the Lord was not content. The Lord Jesus, the slain Lamb, was not content merely with the ransoming, but He established those who had been bought, according to the hymn of the twenty-four Elders, as kings and priests of God. That is, a royal priesthood.

It is worth noting that the faithful will reign upon the earth, and He says they will reign upon the earth, not of course in the chiliastic, we would say, interpretation. It is the promise of the Lord, 'Blessed are the meek, for they shall inherit the earth.'

How, Lord? If I am meek and do not devour my adversary, or in court he eats up my field, how is it possible that the meek man inherits the earth? The grasping man seizes the land, not the meek one who keeps yielding and yielding and constantly loses his field, his house, and so on. Yet the Lord said it plainly: blessed are the meek, for they shall inherit the earth. Which earth? The new earth, when the Lord makes all things new and the earth becomes new and the heaven becomes new.

When the Evangelist says toward the end of the Apocalypse, And I saw a new heaven and a new earth, a new earth, a new heaven, in which, as the Apostle Peter says, righteousness dwells, virtue dwells.

This earth the meek shall inherit. And here is something striking: the meek will not lose even a single hair. Not one hair of our head shall we lose; we will take it with us too at the Resurrection of the Dead.

And I beheld, and I heard the voice of many angels round about the throne and the living creatures and the Elders, and their number was myriads of myriads and thousands of thousands, saying with a loud voice: Worthy is the Lamb that was slain to receive power and riches and wisdom and might and honour and glory and blessing.

The image, as you can sense, my beloved, of the heavenly liturgy keeps being filled out. Around the Elders were myriads of myriads and thousands of thousands of angels. We see this more clearly in the seventh chapter, the one that follows, at verse eleven.

And all the angels, it says there, all of them, all of them. And do you know how many the angels are, as Saint John of Damascus says? Take their number, place a single digit, and keep adding zeros after it. Keep going, keep going, keep writing, keep adding zeros.

That is the number of the angels. Tremendous. You see this spectacle, the Holy Evangelist describes it: All the angels stood round about the throne and round about the Elders and the four living creatures, and they fell before the throne upon their faces and worshipped God.

Here the angels are clearly distinguished from the Elders, that is, from the human beings. Clearly. It is a majestic scene that recalls the prophet Daniel in that evening vision of his, or the Second Coming of the Lord, where it says that all the angels of heaven will be with him.

And we see here that the angelic world worships the slain Lamb and chants a hymn that is an echo of the hymn of the Elders, an echo. It has the same content. In it there are seven adjectives heaped together, which in the Old Testament are attributed to Yahweh, to the Lord.

For example, in the prayer of David, concerning the collection of material for the building of the Temple, it is written: in your hand is every rule, and in your hand is strength and dominion, and in your hand, Almighty, to magnify and to make all things strong. These attributes, which there are ascribed to Yahweh, are now ascribed to the Lamb, to Jesus Christ. This shows that the Lamb, Jesus Christ, has divine properties; he is God. Jesus Christ is God.

But to the doxology of the twenty-four Elders and the countless angels there is now added the hymn of every creature, of every world both visible and invisible. A new addition, a new addition, ever advancing, filling and filling. We could compare it, if you like, to Handel's Hallelujah, those of you who have heard it, with three hundred in the orchestra and five hundred in the chorus; as they sing and the voice rises, the whole theatre vibrates, everything vibrates. So too voices and beings are added to this heavenly Liturgy that the Evangelist describes for us, and he says: 'And every creature which is in heaven, and on the earth, and under the earth, and such as are in the sea, and all that are in them, heard I saying, Blessing, and honour, and glory, and might, be unto him that sitteth upon the throne, and unto the Lamb, for ever and ever.'

A universal doxology, universal; every creature offers its own doxology. This is what the Apostle Paul writes concerning Jesus Christ in his epistle to the Philippians: 'that at the name of Jesus every knee should bow, of things in heaven, and things in earth, and things under the earth,' every knee shall bow, of those in heaven and on earth and under the earth, 'and that every tongue should confess that Jesus Christ is Lord, to the glory of God the Father.' And it is altogether characteristic that the hymn, with the assigning of two distinguishing marks, is offered to him that sits upon the throne and to the Lamb together. That is, the passage shows, and I tell you this at every moment, the equality of honour of the Father and the Son.

The equality of honour of the Father and the Son; the Son, Jesus Christ, is God. 'And the four living creatures said, Amen.' A wondrous harmony and shared doxology is the liturgical Amen. It is what belongs by right to the people when they hear the prayers of the Divine Liturgy from the priests, and the people say Amen. That is to say, I accept. It is so, says the people, as the Apostle Paul notes in his First Epistle to the Corinthians, chapter fourteen, verse sixteen.

'And the Elders, together with the Amen of the four living creatures, fell down and worshipped.' They fell down and worshipped, and so the Saints also worship the Father and the Son. It belongs to the First Ecumenical Council, whose Holy Fathers we celebrate today; it is the echo of this very act of worship, the worship of the Son, that he is God.

And as Andrew of Caesarea, my dear ones, comments: through the four living creatures and the Elders, he is showing one flock and one Church being formed, of angels and of human beings, through Christ our God, who has joined together what stood apart and torn down the middle wall of partition. Through the four living creatures and the Elders, he shows one flock, one Church coming to be, of angels and of human beings, and all of this through Jesus Christ, who came to tear down the middle wall between earth and heaven and to join together, to unite, the earth with heaven.

This is the flesh of Christ. It is the joining; this is the flesh of Christ. It is the joining, the joining, the union of heaven and earth, of angels and human beings, of creatures and God. The Book of the Apocalypse shows us this unity of the whole created order, visible and invisible.

Sin came to shatter this unity; the Son of God, who became incarnate, came to restore this unity. It is the ecclesialization of all things. It is the Kingdom of God, within which all created beings will enjoy the blessedness of God, abiding in him; and if we die, it is that we may hymn and give thanks and glorify the All-Holy name of the Holy and Tri-hypostatic Godhead, unto the ages of ages. Amen.

Είναι επισκευσιάστηκα πλημένου επί της θρώνου. Θα θυμηθείτε ότι ενώ ο Ιερός Ευαγγελιστής Ιωάννης έκλαιε πολύ για το βιβλίο των Απολύτων Βουλών του Θεού, για το μέλλον της Ουσίας, που μένει εσφραγισμένος, ένας Πρεσβύτερος, εκ των 24 Πρεσβυτέρων, πλησιάζει και του λέει να μην κλαίει, διότι το εφαρμένων αρνίων είναι άκριο να ανοίξει τον ιδρυόρτος βιβλίων και πράγματι όπως σημειώνει ο Ιερός Ευαγγελικής και είχε και ήλυσε την δεκτιά του καθημένου επί του χρόνου, πράγματι ευθύ βλέπει ότι εκειλήθη το αρνίων προς τον χρόνο του καθημένου και έλαβε το βιβλίο επί της δεκτιά του καθημένου.

Αυτή η κίνηση του αρνίου προς τον θρόνο του καθημένου, ο οποίος σου είπα ότι αποφεύγεται επιμελώς να αναφερθεί το όνομα του καθημένου, και είναι ο Θεός, διότι ποτέ στην Εβραϊκή φιλολογία δεν αναφέρεται το όνομα του Θεού.

Άλλωστε, τα ίδια παράγωγα, Ύψιστος, Ελοχίμ, Παντοδύναμος κλπ., είναι επίθετα προς αποφυγή του κυρίου ονόματος του Θεού, το οποίο ήταν, για δε, ήταν ένας πάρα πολύ σεβασμός προς το όνομα του Θεού. Αν ήθελαν να πουν την έκφραση «βλασφημώ», δεν έλεγαν ποτέ τη λέξη «βλασφημώ», αλλά έλεγαν τη λέξη με αρνητική ομοσημία και το ρήμα «ευλογώ».

Αν δείτε λοιπόν κάποτε αυτήν την έκφραση εδώ ότι αυτόν τον ευλόγησαν και ότι ευλογήθηκε το όνομα του Θεού, να πείτε γιατί για εδώ. Όπως λέμε το φίδι, το λέμε «γλυκάζει». Ένα φίδι δεν είναι γλυκάζει, δεν είναι γλυκό, το φίδι είναι κακό. Έτσι, για να δείτε τόσο σεβασμό στο όνομα του Θεού, δεύτερα, τι να πούμε όταν εμείς οι Χριστιανοί, αγαπητοί μου, στάνουμε να βλαστημούμε; Είναι ακατανόητο πράγμα.

Αντίχριστος. Ο Ιερός Ευαγγελιστής, το αρνίον εκινήθη προς τον Καθήμενον. Αυτή η κίνηση, σας είπα, του αρνίου προς τον Καθήμενον επί του Θρόνου, αφενός μεν ενδείκνυει την ιλαστήριον θυσία του Χριστού, αφετέρου δείχνει την μετάβασή του στον ουρανό και την εκ δεξιών του Θεού Πατρός καθέδραν.

Αλλά θα το δούμε. Είναι ακριβώς αυτό που είχε δει ο προφήτης Δανιήλ. Δανιήλ. Ο προφήτης Δανιήλ μας λέγει στο προφητικό του βιβλίο, στο 7ο κεφάλαιο: ἐθεώρουν ἐν ὁράματι τῆς νυκτός, καὶ ἰδοὺ μετὰ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ, ὡς υἱὸς ἀνθρώπου, είναι το αρνίον, εκεί, ὡς υἱὸς ἀνθρώπου ἐρχόμενος ἦν, καὶ ἕως τοῦ παλαιοῦ τῶν ἡμερῶν ἔφθασε, καὶ ἐνώπιον αὐτοῦ προσηνέχθη.

Είναι πολύ χαρακτηριστικός ο Δανιήλ, κοιτάξτε λέγει, ή το ερχόμενος, ως υιός ανθρώπου, ή το ερχόμενος, πού ερχόμενος; Όχι από τον ουρανό στη γη, αλλά ανεβαίνει στον ουρανό, έως του παλαιού των ημερών έφτασε, έφτασε έως, πώς το λέει τον καθήμενο τώρα εδώ ο Δανιήλ, επί του θρόνου, ο παλαιός των ημερών, άλλη έκφραση, έφτασε έως του θρόνου του παλαιού των ημερών, Παλαιός των Ημερών θα πει αυτός ο οποίος είναι μεγάλης ηλικίας, ο Παλαιός των Ημερών, δηλαδή ο Άναρχος Θεός, εκφράσεις τα πράγματα, και έφτασε ενώπιον του, σημαίνει.

Τι είναι ότι λέγει τώρα στην Αποκάλυψη ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, ότι το αρνίον εκινήθη προς τον καθήμενον, για να παραλάβει το Βιβλίο. Ιστορικά, αν το θέλετε αυτό, γιατί μην ξεχνάμε ότι αυτά δεν είναι, και σας τα έχω πει τόσες πολλές φορές αυτά, δεν είναι απλώς θεωρίες, δεν είναι μια ερμηνεία των ανθρωπίνων προβλημάτων, όπως θα επιθυμούσαν όλες οι θρησκείες ή οι φιλοσοφίες να χρησιμοποιούν τον λεγόμενο φιλοσοφικό μύθο. Όχι, αγαπητοί μου. Έχουμε ιστορία. Έχουμε ιστορία.

Αυτά τα πράγματα ιστορικά, σκέλετε πώς λέγονται, ιστορικά λέγονται, η Ανάληψη του Χριστού, και βλεπόντων των μαθητών και υπέρ πεντακοσίων, υπέρ πεντακοσίων επήρθη και νεφέλη υπέλαβεν αυτόν, και οδηγήθηκε στον ουρανόν, πού; Εις τον θρόνον του καθημένου, όπως κάτω πιο πάνω, ο Πρωτομάρτυς Στέφανος ατενίζει μέσα στο δικαστήριο για μια στιγμή, Ενώ δικάζεται, ενώ απολογείται, ενώ χρήγουν τα δόντια τους. Υιδηταστεί, για εκείνα που τους λέγει, γιατί εφριονίζονται οι καρδιέστον με εκείνα που τους έλεγε, λέγει, θεωρώ τον Ουρανό αλυσμένο. Και βλέπω, πολλοί Ινσούν, Εστώτα, Ισαδεκιά της Δόξης. Αλλά ίσως άλεγε κάποιος, μα όταν είπε αυτά ο Τέχανος, μπορούσε να είπε απλώς, όπως και εμείς θα λέγαμε, βλέπω τον Ουρανό, θα λέγαμε,

Βλέπω τον ουρανό να με αγκαλιάζει. Ότι να μου κάνετε κύριε δικαστέ, εγώ βλέπω τον ουρανό να με αγκαλιάζει. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η Γενιάκη Βρεθίνη την ίδια ώρα όλοι γύρισαν και οι εχθροί του και οι δικαστές. Γύρισαν και κοίταξαν το πρόσωπό του και αυτό σας είπα δεν είναι θεωρίες αυτά, δεν είναι υποκειμενικά πράγματα, αλλά είναι φοβερή πραγματικότητα.

Ότι στράφησαν όλοι και είδαν το πρόσωπο του Στεφάνου μέσα στο δικαστήριο ως πρόσωπο Αγγέλου. Έλαμψε το πρόσωπό του, έλαμψε. Αλλά, άραγε, γιατί; Ήταν ένα σημάδι αυτό. Γιατί; Για να φανεί και να αποδειχθεί, ότι τα λόγια που έλεγε ο Στέφανος ήταν αληθή, διότι θα μπορούσε να πει κανείς, εμείς δεν βλέπουμε τίποτα, πώς βλέπεις εσύ; Ναι, δεν βλέπετε τίποτα, αλλά βλέπετε όμως το πρόσωπο όμως, το οποίο δέχεται εκείνο το οποίο βλέπω. Όπως ο Μωυσής είδε τον Θεό στο Σινά, οι Εβραίοι δεν τον είδαν τον Θεό.

Πώς μπορούσαν να ξέρουν ότι ο Μωυσής είδε τον Θεό; Όταν κατέβηκε και έλαμπε το πρόσωπό του. Αυτά είναι, δεν είναι θεωρίες, είναι ιστορικά. Όλα αυτά που σας είπα ιστορικά εκφράζουν αυτό το ορώ που τόση ώρα μας λέγει ο Ιερός Ευαγγελιστής ότι το αρνίον εκινήθη προς τον Θρόνο, και που είπα τόσο ως ιλαστήριος θυσία, του Χριστού, εκινήθη, διότι τώρα εθυσιάστηκε και ανεβαίνει προς τον Πατέρα, αναστημένος, ο Χριστός, όσο και η μετάβασή του αυτή στον Θρόνο, είναι δι' ανακαθήκη της δεξιάς του Θεού, δηλαδή να ανέλθει η ανθρωπίνη φύσις εις την ζωή και την μακαριότητα του Θεού.

Ο Ευαγγελιστής Λουκάς μας λέγει, για να σας σημειώσω ακόμη κάτι άλλο, ότι όταν ανελαμβάνετο ο Κύριος, τότε ο Κύριος επάρας τας χείρας αυτού, ευλόγησεν αυτούς, καὶ ἐγένετο ἐν τῷ εὐλογεῖν αὐτὸν αὐτούς, διέστη ἀπ᾽ αὐτῶν καὶ ἀνεφέρετο εἰς τὸν οὐρανόν. Λουκάς 24,51.

Τους ευλογεί, και εκεί που τους ευλογεί, αρχίζει να ανέρχεται, η στάση εκείνη της ευλογίας, όταν έλαβε τη δεξιά του Θεού Πατρός, έμεινε και μένει ο Ιησούς, διαρκώς ευλογών την εκκλησία του. Διαρκώς, και αυτή τη στιγμή και πάντα, στους αιώνες, όπως τον είδαν ανερχόμενον με ευλογία, ευλογεί την εκκλησία.

Ακούσε πως το βλέπει αυτό ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, στην Αποκάλυψη, το 7ο κεφάλαιο στίχος 17, είδε ότι το αρνίον το αναμέσον του θρόνου ποιμένει αυτούς, τους ποιμένει, ποιμένει στην Εκκλησία του τους Αγίους και αυτή η ποιμαντική του αρνίου δεν είναι παρά μια διαρκή ευλογία του αρνίου του Ιησού Χριστού προς την Εκκλησία.

Έλαβε το βιβλίον· καὶ ὅτε ἔλαβεν τὸ βιβλίον, τὰ τέσσαρα ζῷα καὶ οἱ εἴκοσι τέσσαρες πρεσβύτεροι ἔπεσαν ἐνώπιον τοῦ ἀρνίου, ἔχοντες ἕκαστος κιθάραν καὶ φιάλας χρυσᾶς γεμούσας θυμιαμάτων, αἵ εἰσιν αἱ προσευχαὶ τῶν ἁγίων.

Η πράξη παραλαβής του βιβλίου εκ μέρους του Αρνίου θεωρείται κοσμοϊστορικόν γεγονός, διότι προκαλεί την προσκύνηση του Αγγελικού κόσμου και των Αγίων. Η όλη σκηνή, χαρακτηρίζει λειτουργίαν εις ουρανούς, εις όλην την ουρανίαν μεγαλοκρατείαν, ώστε λοιπόν, ο Αγγελικός κόσμος προσκυνεί το αρνίον, ο Αγγελικός κόσμος, έπεσαν λέει τα τέσσερα ζώα και προσεκύνησαν το αρνίον, σαφώς, προσεκύνησαν το αρνίον, μάλιστα, αλλά είχαν δύο ερωτήματα, πώς οι Άγγελοι, θα προσκυνούσαν έναν άνθρωπο, τον Ιησού Χριστόν. Εάν δεν είναι το μόνο άνθρωπος, αλλά είναι άνθρωπος, οι άγγελοι θα προσεκύνουν τον Χριστόν;

Εάν είναι ένας σαρκωμένος άγγελος, όπως λέγουν μάλιστα οι χιλιαστές, η ενσάρκωση του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, είχε στο μυαλό πρώτου. Αντίχριστος. Υπάρχει. Πώς θα προσκυνούσαν ποτέ, θα ήταν δυνατόν; Και λοιπόν, σκεφτείτε, ότι όταν πήγε, ο Ιερός Ευαγγελιστής, στα παρακάτω κεφάλαια, είναι στο 19ο κεφάλαιο, πήγε να προσκυνήσει τον άγγελο που τον οδηγεί και του ερμηνεύει, στις διάφορες οπτασιακές εικόνες, ο άγγελος του λέγει, όρα μη· πρόσεχε, όχι, λέγει, είμαι δούλος μαζί με εσένα, τον Θεόν, τον Θεόν προσκύνησε. Τώρα πώς οι άγγελοι θα προσκυνούσαν, όλοι οι άγγελοι, όπως θα δούμε και πιο κάτω, μυριάδες μυριάδων και χιλιάδες μυριάδων, αλλά τώρα βλέπουμε μόνο αυτήν την εικόνα, γιατί η εικόνα διακόσμη πληρούται, όσο προχωρεί, προχωρεί, προχωρεί, το ξεκίνημα των γεγονότων,

με πάντοτε φόντο, αυτή την εικόνα της Ουρανίου Λειτουργίας. Διαρκώς πλουτίζεται, διαρκώς πλουτίζεται, διαρκώς πλουτίζεται, διαρκώς πλουτίζεται. Έτσι βλέπουμε αγαπητοί μου, ότι μέσα σε αυτό το πλούτο, εμφανίζονται μυριάδες των μυριάδων Αγγέλων, να προσκυνήσουν τον Ιησού Χριστό, το αρνίον, το εσφαγμένο αρνίον Χριστό. Και τώρα βλέπουμε μόνο τα τέσσερα ζώα, δηλαδή τα Χερουβίμ και τα Σεραφίμ.

Απόστολος Παύλος, με συγνιώνει την προσεμβρέως επιθολή του, στα εκεί.

Λέγει στο δεύτερο κεφάλαιο, είναι πολύ χαρακτηριστικό να το αναγγείλει αυτό, 4 έως 8. Λέγει, τοσοῦτο κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ποιος, ο Ιησούς Χριστός, τόσο μεγαλύτερος και καλύτερος και υψηλότερος.

Γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ὅσῳ διαφορώτερον παρ' αὐτοὺς κεκληρονόμηκεν ὄνομα.

Τοῦτο φέρεται από το όνομά του. Διηγαρείτε ποτέ των Αγγέλων, Υιός μου είσαι, εγώ σήμερα και γενικά σε, πότε είπε ο Θεός σε κάποιον από τους Αγγέλιους, είπε σε Βίγου εσύ, εγώ σήμερα σε έχω γεννήσει. Όταν δεν πάλι εισαγάζει τον Πρωτότοπο της Ισυνηκουμένης, Πρωτότοπος, όχι Πρωτόκτησας, που είναι ο Υιός του Θεού, το δεύτερον πρόσωπο της Αγίας Ρεάς, λέει, και προσκυνιστά το σαν αυτό πάντες Αγγελί Θεού και να τον προσκυνήσουν όλοι οι Άγγελοι του Θεού.

Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ, θα προσκυνούσαν τον Αρχάγγελο Μιχαήλ, Μιχαήλ, οι άλλοι Άγγελοι; Γιατί; Γιατί, καὶ πρὸς μὲν τοὺς ἀγγέλους λέγει, ποιον τους Αγγέλους αυτού πνεύματα καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτοῦ πυρὸς φλόγα. Δηλαδή, πνεύματα, ο ποιών, ο κατασκευάζων, είναι κτίσματα οι Άγγελοι, πρὸς δὲ τὸν Υἱόν, ὁ θρόνος σου ὁ Θεός, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Αυτό το ο Θεός δεν είναι ονομαστική, αλλά είναι κλητική, δηλαδή, ο θρόνο Ιησού, Θεός των αιώνων, ώστε πώς αποκαλεί τον Υιόν, Θεόν, ώστε ο Υιός είναι Θεός, το εσφαγμένον Αρνίον, είναι ο ιστορικός Ιησούς, είναι ο ενανθρωπήσας ο Υιός του Θεού, είναι Αυτός ούτος ο Θεός.

Από όλη μια φορά, πού είναι οι χιλιαστές, οι οποίοι υποβιβάζουν τον Ιησού Χριστόν, στο επίπεδο του κτίσματος, ή ακόμη, αν θέλετε, οι παντός είδους αριανίζοντες στην εποχή μας. Ο σημετέος, αγαπητοί μου Εκκλησίες, σήμερα γιορτάζει την μνήμη των τελευταίων 18 θεοφόρων πατέρων της πρώτης οικουμενικής συνόδου.

Ακριβώς η εορτή των πατέρων αυτής της συνόδου είναι για να δείχνει ότι σε κάθε εποχή χτυπά τον αριανισμό μας. Και σημαίνει ότι σε κάθε εποχή είναι δυνατόν να υπάρχουν αριανιστές και υπάρχουν οι δύο στην εποχή μας.

Αριανισμός είναι όταν αρνείσαι τη θεία φύση του Χριστού. Όταν λες ότι ο Χριστός είναι ένας καλός άνθρωπος, ένας κοινωνιολόγος, ένας στοχαστής, ένας σπουδαίος. Ακόμη και στην καλύτερη εκδοχή ένας άγγελος που έγινε άνθρωπος αριανίζει, και μάλιστα αριανίζει χοντρά, χοντρά, διότι υπήρχαν και οι αριανικές στην εποχή του Αρείου.

Εδώ υπάρχει ένας χοντρικός αριανισμός και ο αριανισμός υπάρχει πάντοτε και θα υπάρχει πάντοτε. Πάντοτε, είναι το δόγμα του Αντιχρίστου, ότι ο Χριστός δεν είναι Θεός, η λεπτύσμα, είναι η θέση του Αντιχρίστου, γι' αυτό λέει και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, εκείνος που αρνείται ότι ο Υιός είναι Θεός και έγινε άνθρωπος, αυτός είναι ο Αντίχριστος.

Βλέπουμε όμως από την εικόνα της Αποκαλύψεως, προσκυνούν το αρνίον όχι μόνο οι άγγελοι στα τέσσερα ζώα, δηλαδή Χερουβίμ και Σεραφίμ, αλλά και οι 24 πρεσβύτεροι, δηλαδή σύμπασα η Εκκλησία. Αυτό θα το δούμε ελεκτάστη, θα πάω κάτω κεφάλαιά μας. Κατά την ώρα της προσπινήσεως, μόνοι οι 24 πρεσβύτεροι εκάτουν στισάραν και χρηστούν χημιατσύριον ο καθένας από τους, Γεμάτο από αναδειδόμενον θυμίαμα. Χρυσούν θυμιατήριον. Η χρυσή φιάλη. Φιάλη δεν σημαίνει ότι πάντα είναι κάτι που θυμίζει μπουκάλι. Είναι το δοχείο.

Η κιθάρα τι είναι; Αν δεν είπετε, κρατούν κιθάρα, κρατούν και το δοχείο των θυμιαμάτων. Η κιθάρα είναι το όργανο που συνοδεύει στους ψαλμούς. Ψαλμού. Μάλιστα, στην Παλαιά Διαθήκη, διαβάζουμε στο 32 Ψαλμό, κόμμα 2, εξομολογείται τω Κυρίω εν κιθάρα. Εξομολογούμε θα πει, δοξολογώ, δοξολογείται τον Θεό εν οργάνω, εν οργάνω, εν κιθάρα, χωρίς να αποκλείεται η φωνητική απόδοση, απλώς το όργανο συνοδεύει την φωνή.

Και συνεπώς, ως προείπαμεν, εδώ η κιθάρα θα εσυνόδευε την ωδήν, την οποία θα έψαλλον οι πρεσβύτεροι, πρὸ τοῦ καθημένου εις τον θρόνο και πρὸ τοῦ ἀρνίου. Η κιθάρα αγαπητοί μου, είναι το σύμβολο δοξολογίας αλόγου κτίσεως, γιατί είναι άλογο πράγμα.

Τι είναι η κιθάρα; Ένα όργανο, αποτελείται από ξύλο, από χορδές μεταλλικές, ή νεύρα ζώων διαφόρων κτλ. Πάντως είναι άλογο πράγμα. Η κιθάρα λοιπόν είναι το σύμβολο δοξολογίας αλόγου φύσεως, θα το δούμε παρακάτω αυτό, που συνοδεύει την δοξολογία της ελλόγου φύσεως.

Ποια είναι η δοξολογία της Ελλόγου Φύσεως; Των εικοσιτεσσάρων Πρεσβυτέρων. Είναι η άλογος φύσις, ελλόγη μάσσα η άλογος φύσις, δηλαδή η λογική της. Όταν λοιπόν εμείς υμνούμε τον Θεόν, και συνοδεύεται η υμνωδία μας με μουσική, σημαίνει, η άλογος και η έλλογος φύσις, δοξολογούν τον Θεόν. Λέγει ο 18 Ψαλμός 25, Πᾶσαν συλληγὴν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν. Αυτό το χωρίο το χρησιμοποιεί ο Απόστολος Παύλος, Ρωμαίους 11,18, για να μιλήσει για τους Αποστόλους.

Αλλά στον Ψαλμό 18 δεν αναφέρεται στους Αποστόλους. Όχι ότι είναι κακή ερμηνεία, όχι, αλλά αναφέρεται στα κτίσματα. Ξέρετε, τις πέτρες, τα χορταράκια, τα λουλούδια, τα ουράνια σώματα, παντού. Εξῆλθεν λέγει, εις πάσαν την γην, εξῆλθεν ο φθόγγος αυτών. Δηλονότι τούτο, όλα τα κτίσματα μιλάνε και δοξολογούνε το Θεό. Πώς δοξολογούν το Θεό τα κτίσματα; Με την ίδια τους την παρουσία, με τη σοφία που είναι φτιαγμένα, όλα δείχνουν τη δοξολογία τους στο Θεό. Κάποτε ο Λινναίος, ο πατήρ Λινναίος, ο πατήρ της Βοτανικής, περπατούσε στον λειμώνα, και είχε το μπαστούνι του και ήταν ο άνθρωπος ο πολύ πιστός και μεγάλος επιστήμων, αισθανόταν ότι όλα προσφέρουν τη θυσία τους, την αγάπη τους, την δοξολογία τους στον Θεό.

Και χτυπούσε ελαφρά με το μπαστούνι του τα χορταράκια και τα λουλουδάκια, τις μαργαρίτες και το χαμομήλι, όπως χτυπούσε έτσι με το μπαστούνι και έλεγε «Σωπάστε, σωπάστε, με ξεκουφάνατε με τις φωνές σας».

Αυτό είναι. Εξῆλθεν ο φθόγγος αυτών, εις τα πέρατα της οικουμένης. Βλέπετε λοιπόν ότι οι άλογες κτίσεις, με την έλλογον κτίσιν, δοξολογούν τον Θεόν, σε μίαν συναρμονίαν. Μη μου πει όμως κανένας, τότε διατί στην λατρεία μας δεν υπάρχει ενόργανη μουσική; Γιατί δηλαδή δεν έχουμε όργανα μέσα στη λατρεία μας;

όπως ακριβώς χρησιμοποιεί η Παλαιά Διαθήκη στην Λατρεία όργανα και η Ρωμαιοκαθολική. Είναι ένα θέμα που τελευταία έχει έρθει σε μια επικαιρότητα, γι' αυτό και επεχείρησαν κάποιοι ναοί στην Αθήνα κλπ. να εισαγάγουν όργανα, επεχείρησαν.

Θα ήθελα να σας πω το εξής αγαπητοί μου, ότι η Εκκλησία ποτέ δεν εισήγαγε, η Ορθόδοξος Εκκλησία, ουδέποτε εισήγαγε όργανα. Παρότι στην Παλαιά Διαθήκη υπάρχουν, παρότι είναι ό,τι τόση ώρα σας εξηγώ και παρότι ακόμη θα είχαμε την εικόνα αυτή της Αποκαλύψεως.

Ο λόγος είναι εξής, η Οργανική Μουσική ολισθαίνει προς τον θυμελισμόν, θυμέλη θα πει θέατρο. Συνεπώς, η Οργανική Μουσική όταν λέμε ότι ολισθαίνει εύκολα προς τον θυμελισμόν, ολισθαίνει προς τον θεατρινισμόν, προς το θέατρο, και συνεπώς διαφθείρεται η μορφή της Θείας Λατρείας. Θέλετε μια απόδειξη; Η μουσική της Δύσεως, η οποία δεν είναι τίποτε άλλο και από το ραδιόφωνο να την ακούμε ως λεγόμενη κλασική μουσική, μπορεί να γράψουν διάφοροι μεγάλοι συνθέτες, κατά πάντα αξιολογότατοι, από πλευράς καλλιτεχνίας, κατά πάντα αξιολογότατοι, ό,τι έχουν γράψει είναι τόσο κοσμικό που ένας ο οποίος αρχίζει να δει τη Θεία Λατρεία

Μέσα στα πλαίσια της Ορθοδόξου, της Ορθοδόξου μορφής, ειλικρινά φτάνει να αηδιάσει, όχι μόνο να αισθάνεται ανεπάρκειαν, αλλά φτάνει και να αηδιάσει. Δεν σας αποκρύπτω αγαπητοί μου μια προσωπική μου εμπειρία, αγαπούσα πολύ τη κλασική μουσική, δεν αγαπούσα, πάρα πολύ, πια σήμερα τη βρίσκω πάρα πολύ ανεπαρκή, δεν θα ήθελα να την ακούσω, δεν θα ήθελα να πω ότι δεν θα ήθελα Κάποτε να ακούσω κάτι. Δεν είναι αναζητούμενο να την ακούσω. Την δε λεγόμενη κλασική, θρησκευτική μουσική του Μπαχ ή του Παλεστρίνα ή δεν ξέρω τίνων άλλων που έχουν γράψει λειτουργίες του Μέντελσον κλπ. Όσοι έχουν γράψει. Ωραία αριστουργήματα, ορατόρια, θαυμάσια. Εφημερισμά. Θέατρο. Θέατρο. Με τους σοπράνους και τους τενόρους και τους βαρυτόνους κλπ. Θέατρο. Θέατρο. Και η ψυχή του ανθρώπου που αρχίζει βεβαίως

να κατανύσσεται από το μυστήριο της αγάπης του Θεού και της λατρείας, το ξερνάει αυτό, δεν το θέλει. Ίσως κάποιοι από εσάς να με καταλαβαίνετε για αυτά που σας λέγω, ίσως όχι, αλλά ακόμη εις την μουσική και εις αυτήν την φωνητική μουσική πρέπει να σας πω ότι υπάρχει ο κίνδυνος αυτός, διολισθήσεως. Ποιος ο κίνδυνος; Από το να γίνει σκοπός και η φωνητική μουσική, αυτή που λέμε βυζαντινή μουσική.

Να γίνει σκοπός και να μην γίνει μέσον προσελκύσεως των πιστών, διότι πολλές φορές πηγαίνουμε και ακούμε τη μουσική μόνο για το μεζάκι, για τη μουσική.

Θα σας το πω, κάποτε ένας αρχιψάλτης, δεν λέω το όνομά του φυσικά, κάποτε έψαλε σε έναν ναόν των Αθηνών, προ πολλών ετών αυτό, εκλήθη βεβαίως να ψάλει γιατί είχε πολύ καλή μουσική, έψαλε πάρα πολύ καλά και έψαλε με πολλή τέχνη, Οπότε, ακούστηκε μια φωνή από κάτω από τον ναό που λέγει, Αμάν πασά μου. Αν φτάσουμε, αν φτάσουμε αγαπητοί μου, να πούμε μέσα στη λατρεία, για το μεζάκι, Αμάν πασά μου, σημαίνει, συγχωρέσατέ με, θα το πω για να καταλάβετε, να δω το καταλάβετε, σημαίνει ότι ο άνθρωπος αυτός δεν κατανύγει θρησκευτικά, αλλά μερακλώνει, Αν θα λοιπόν να μερακλώνεται ο άνθρωπος μέσα στην λατρεία, τότε, τότε πια δεν έχουμε λατρεία. Πιστεύω είμαι σαφής. Υπάρχει η Πενθέκτη 5-6 Σύνοδος με τον κανόνα της των 75, που μας λέει τα εξής, οι ψάλλοντες, επιμένω σε αυτό, γιατί επιχειρείται όλα αυτά να εισαχθούν στη λατρεία μας, να έχουμε μία γνώση, οι ψάλλοντες με πολλή προσοχή και κατανύξεως ψαλέτωσαν,

Βοέ, Ατάκτη, και Αναρμόστης, Μη Χρώμενη. Κάνει την ερμηνεία ο Άγιος Νικόδημος, ο Αγιορείτης, στο Πηδάλιο και μας λέγει τα εξής. Σας διαβάζω ένα απόσπασμα της ερμηνείας. Ποια δε είναι τα Αναρμόστα εις την Εκκλησία, αποκρίνεται ο Ερμηνευτής Ζωναράς, ότι είναι τα γυναικοπρεπή μέλη και τα μινυρίσματα, τα θρηνώδη δηλαδή, ταυτόν ειπείν τα πολλά τερερίσματα και η υπερβολική των μελωδιών ποικιλία, η οποία κλίνει εις πορνικά άσματα.

Όταν λένε πορνικά ασμάτα εννοούν θεατρινίστικα, δηλαδή σημελικά. Ταύτα ουν πάντα προστάστη ο παρόν κανόν να λείψωσιν από την εκκλησία και οι ψάλλοντες να προσφέρωσιν στα ψαλμωδία με τα πολύς προσοχής εις τόν Θεον όσοι βλέπει εις τα απόκρυφα της καρδίας, δηλαδή εις την νοερός εγκαρδία γινωμένη ψαλμωδία και προσευχήν μάλλον ή εις τα εξωτερικά κραυγά.

Αυτά λέει, αγαπητοί μου, στην ερμηνεία του ο Άγιος Νικόδημος για την ψαλμωδία. Οι πρεσβύτεροι μαζί με τα σκητάρα είχον και φιάλας χρυσάς γεμούθας θυμιαμάτων εισιν επρασευχέ τον Αγίο. Μας κατηγορούν οι Προτεστάντες και οι Χιλιαστές ότι χρησιμοποιούμε το θυμίαμα εις την λατρεία μας, όπως και τα κεριά, ως κάτι των ειδωλολατρικών.

Αν ποτέ ήρθατε σε κάποια συζήτηση με Χιλιαστή, θα σας το είπε αυτό το πράγμα, γιατί θυμιάζουμε κλπ. Εκτός του ότι το θυμίαμα χρησιμοποιείται εις την παλαιά λατρεία κατ' εντολή του Θεού, και μάλιστα σε βαθμό που να δίδει και τη συνταγή ο Θεός, τη συνταγή, πώς θα κατασκευαζόταν το θυμίαμα. Από τέσσερα αρωματώδη υλικά, σε μείγμα, 25, 25, 25, 25, τα τέσσερα αυτά μέρη. Και λέγει, αυτό πρόσεξε, όταν θα το χρησιμοποιείς στη λατρεία τη δική μου, εσύ δεν θα το φτιάξεις για να μυρίζεις στο σπίτι σου· επί ποινή μάλιστα θανάτου. Εκτός λοιπόν του ότι χρησιμοποιείται στην Παλαιά Διαθήκη το θυμίαμα, αδιάφορον εάν το χρησιμοποιούσαν και οι ειδωλολάτρες. Δεν έχει σημασία. Δεν σημαίνει ότι αυτό είναι ειδωλολατρικό, επειδή το χρησιμοποιούν, πώς είναι ειδωλολάτρες. Χρησιμοποιείται και στην καινή λατρεία, δηλαδή στην Καινή Διαθήκη, όπως κατά θαυμαστόν τρόπον φαίνεται εδώ στο σημείο αυτό της Αποκαλύψεως. Τι λέγει, λέγει ότι κρατούσαν χρυσά θυμιατήρια γεμάτα από θυμιάματα.

Τα θυμιατήρια είναι χρυσά. Εδώ φαίνεται η ανάγκη μιας πολυτελείας για να εξαρθεί η υψηλή λατρεία του Θεού. Δεν κρατούν ούτε ένα κεραμίδι, ούτε ένα ντενεκέ από κονσέρβα, για να θυμιάσουν. Ξαναλέγω άλλη μια φορά, δια να εξαρθεί η υψηλή λατρεία του Θεού.

Ακόμη, το καιόμενον θυμίαμα, με τους ανυψωμένους καπνούς, είναι το σύμβολο της ανερχομένης προς τον θρόνο του Θεού προσευχής. Λέγει ο 140ός Ψαλμός, κόμμα 2, κατευθυνθήτω ἡ προσευχή μου ὡς θυμίαμα ἐνώπιόν σου.

Ας κατευθυνθεί η προσευχή μου σαν θυμίαμα μπροστά σου. Δεν προκειμένου εις αυτήν την εικόνα της Αποκαλύψεως, είναι τα θυμιάματα που μας σημειώνει ο Ιερός Ευαγγελιστής, αι προσευχαί των Αγίων. Καταρχάς πρέπει να σημειώσουμε την ερμηνεία που κάνει ο ίδιος ο Ιερός Ευαγγελιστής με το «αἵ εἰσιν».

Να γίνει η προσευχία στον Αγίος, έτσι μας εμποδίζει από το να διολυστήσουμε σε επικύλες εμηνίες Ανάληψη,

Τι είναι όμως οι προσευχές των Αγίων που προσφέρουν εδώ οι εικοσιτέσσερις Πρεσβύτεροι και ποιοι είναι οι Άγιοι; Καταρχάς οι Άγιοι είναι οι πιστοί της όλης Εκκλησίας, και της στρατευομένης και της θριαμβευούσης.

Μου δείχνει εδώ ότι οι Άγιοι μπορούν να προσεύχονται για κάποιους άλλους. Θα ερωτηθεί, οι 24 Πρεσβύτεροι, δηλαδή οι Άγιοι της θριαμβευούσης Εκκλησίας, να προσεύχονται δια λογαριασμόν της στρατευομένης Εκκλησίας, για μας;

Αλλά δύνανται να προσεύχονται και δια τους εαυτούς των, όπως επί παραδείγματι την περίπτωση των πεπελεκισμένων και εσφαγμένων, δια την μαρτυρίαν του Χριστού, δηλαδή των μαρτύρων, που είναι κάτω από τον θρόνο, υποκάτω, δηλαδή οι ψυχές των πεπελεκισμένων, οι ψυχές, δηλαδή οι δίκαιοι που είναι στον παράδεισο, και λένε, Κύριε, πότε θα εκδικηθεί το αίμα μας που εχύθη κάτω στη δίκη, που σημαίνει, πότε Κύριε θα αναστηθούμε, και τους απαντά.

Απαντά, περιμένετε λίγο, θα προστεθούν και άλλοι αδελφοί σας, και από εμάς, αγαπητοί μου, θα προστεθούμε σε εκείνη, και από εμάς, και σήμερα, και αύριο, και του χρόνου, και μέχρι που να τελειώσει ο κόσμος στην ιστορία, θα προστιθέμεθα ως μάρτυρες και ως Ευαγγελισμοί και ως Σκητές, ώστε λοιπόν αυτό τι είναι, προσευχή, προσευχή όμως για λογαριασμό τους, ώστε λοιπόν, όταν λένε οι προσευχές των Αγίων, είναι οι προσευχές των Αγίων και της στρατευομένης και της όλων των πιστών της Εκκλησίας. Αλλά είναι αξιοπρόσεκτο το εξής, ότι έχουμε εδώ μια πολύ ωραία εικόνα πρεσβείας των Αγίων, υπέρ της αγωνιζομένης Εκκλησίας.

Να παρακαλέσω εδώ να προσέξουμε. Είναι η πρεσβεία της Υπεραγίας Θεοτόκου και όλων των Αγίων, που είναι πίστη στις Εκκλησίες μας. Οι εκείνοι οι οποίοι λέγουν ότι είναι περιττή η πρεσβεία των Αγίων. Πού είναι αυτοί που το λέγουν. Και μάλιστα το λέγουν αυτό οι Προτεστάντες, το λέγουν με πυροσιαρετική ηλιαστέα κλπ. Το βλέπει κανείς πολύ καθαρά εδώ, η μεσιτεία των Αγίων υπέρ ημών δεν είναι περιττή, δεν είναι περιττή.

Ο Ιησούς Χριστός μεσιτεύει προς τον Άγιο Τριαδικό Θεό. Μην σας κάνει εντύπωση που λέγω προς τον Άγιο Τριαδικό Θεό. Είναι και ο ίδιος εκεί στην Αγία Τριάδα. Αλλά ως άνθρωπος μεσιτεύει στον Άγιο Τριαδικό Θεό, και προς τον Χριστό μεσιτεύουν οι Άγιοι.

Ανάληψη,

Δια των χειρών εκείνων που αγαπάει, των Αγίων της, της Υπεραγίας Θεοτόκου, του Αγίου Αχιλλίου, του Αγίου Δημητρίου, του Αγίου Γεωργίου, και καθεξής. Γιατί; Γιατί αγαπάει τους Αγίους του και βλέπει όχι τους αμαρτωλούς, αλλά τους Αγίους βλέπει μπροστά και θέλει να τους τιμήσει.

Το είπε ο ίδιος ο Κύριος, εκείνοι που με τιμούν θα τους τιμήσω και εκείνοι που με δοξάζουν θα τους δοξάσω. Έτσι λοιπόν λέμε, δοξάζω τον Άγιο Αχίλλιο, γιατί μου έκανε αυτό το θαύμα. Γιατί δοξάζω τον Άγιο Αχίλλιο; Ο Θεός επιτρέπει να τον δοξάσω, γιατί εκείνος θέλει πρώτος να δοξάσει τον Άγιο Αχίλλιο, κάτω από τον Άγιο Αχίλλιο, ένα θαύμα.

Βλέπει λοιπόν κανείς καθαρά, αγαπητοί μου, την μεσιτεία των Αγίων, κατοχυρωμένη θεολογικά, κατοχυρωμένη αγιογραφικά. Αλλά και κάποιο ακόμη κάνει εντύπωση, ότι οι φιάλες ήσαν γεμάτες θυμιαμάτων, γεμούσας λέει θυμιαμάτων, γεμάτες, γεμάτες, οπότε πρέπει όλες οι φιάλες να ήταν μέσα πολύ πολύ πολύ θυμίαμα και να βγαίνε πολύς καπνός.

Γιατί πολύ θυμίαμα και όχι λιγότερο; Τότε σημαίνει ότι όλος ο χρόνος των Αγίων είναι προσευχές προς τον Θεό, όλος, πληρώτης, πληρώτης. Να λέγατε τι άλλο μπορούν να κάνουν, αγαπητοί μου, οι Άγιοι; Τι άλλο μπορούν να κάνουν οι Άγιοι; Τι άλλο μπορούν να κάνουν παρά μόνον προσευχήν; Είναι το ύψιστο των έργων, στον ουρανό δεν έχουν άλλο έργο, είναι αυτό μόνο. Στη γη εκεί οι Άγιοι έχουν και άλλα έργα, αλλά το κύριο τους έργο όμως είναι οι προσευχές.

Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Ανάληψη, Αν.

Και προσφέρουν το θυμίαμα του κάθε θυμιατηρίου που έχουν προς το Αρνίον, και ταυτοχρόνως ψάλλουν μία καινούρια ωδή, καινήν ωδήν. Εις τον Θεό αρέσει, αγαπητοί μου, πολύ να υμνείται δια ωδών, δηλαδή αγάπησε ο Θεός τις ωδές.

Γι' αυτό και υπάρχουν καταχωρημένες ωδές μέσα εις την Παλαιά και Καινή Διαθήκη. Το πρώτο πράγμα που έκαναν οι Εβραίοι όταν πέρασαν την Ερυθρά Θάλασσα από το καταπληκτικό εκείνο θαύμα, ήταν να υμνήσουν τον Θεό. Η περίφημη εκείνη ωδή Μωυσέως, περίφημη, η οποία εψάλλει αντιφωνικώς, με δύο χορούς, ανδρών και γυναικών.

Ιστούς Άνδρας ήταν ο αρχηγός της φοροδίας, ο Μουησής, η Δέτας γυναίκας, η αδελφή του, η Μαριά. Για αυτό το λόγο, επειδή ο Θεός αγαπά να υμνείται, για αυτό το λόγο και ο Θεός δημιούργησε την δυνατότητα εις την ανθρωπίνη φωνή να υμνεί μουσικώς τον Θεόν.

Πρέπει να σας πω ότι ένα από τα έργα του μοναχού είναι και η ύμνηση του Θεού, είτε ατομικώς είτε καθ' ομάδα. Η ωδή των Πρεσβυτέρων χαρακτηρίζεται σαν καινούργια. Στους ψαλμούς βρίσκουμε το εξής, διότι θα τα δει ο ψαλμός· Ἄσατε αὐτῷ, το Θεό δηλαδή, ᾆσμα καινόν, το και με άλφα γιώτα, καινούριο, καλώς ψάλατε αὐτῷ ἐν ἀλαλαγμῷ· καινούρια ωδή, που στην Γραφή το βρίσκουμε κι αλλού, καινούρια ωδή, είναι και χαρακτηρίζεται όταν ψάλλεται σε μεγάλα και υπερφυή ή κοσμοσωτήρια γεγονότα, όπως είναι εν προκειμένω που θα ανοιχθεί το βιβλίο, οι σφραγίδες, και θα ξετυλιχθούν προφητείες, λοιπόν, τα γεγονότα, η ζωή, το μέλλον της Εκκλησίας μέσα στην ιστορική της πορεία.

Και όταν λοιπόν πρόκειται κάτι τέτοιο, τότε οι Άγιοι ψάλλουν τη καινούργια τους ωδή. Και ποια είναι αυτή η Οδύ, λέγουν οι Πρεσβύτεροι, Ισάξα, Λατίν, το Βιβλίο, πού στρέφτονται, στο Αρνίο. Προς αυτό λοιπόν ψάλλουν την ωδή των.

Σημειώσατε ότι τα τέσσερα ζώα υμνούν τον Θεόν εις τρίτον πρόσωπον, οι πρεσβύτεροι ψάλλουν και υμνούν τον Θεόν εις δεύτερον πρόσωπον, και αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό των ανθρώπων, τετ-α-τετ, κατευθείαν, εσύ, σε υμνώ εσένα. Και κατά το υμνητός ο Θεός, μέγας ο Θεός, όχι, υμνώ εσένα τον Θεό, όχι στο τρίτο πρόσωπο, στο δεύτερο πρόσωπο. Λαβεῖν το βιβλίον καὶ ἀνοῖξαι τὰς σφραγῖδας αὐτοῦ, Αγίδας αυτού, ότι εσφόγης και υπόρασες το Θεό ημών εν το αιματίσου εκ πάσπης φιλής και γλώσσεις και λαού και αθ, και επίησας αυτούς το Θεό ημών, Βασιλείς και ιερείς και βασιλέψουσι εμπιβιζείς.

Οβαία οδη, με το άξιο ανήκει η οδη, μου φανερώνει ότι ο μόνος Αγ είναι το Αγνή, είναι αυτή που συναντάμε εις την ευχήν του χερουμικού ύμνου τη Θεία Λειτουργία, ουδείς άξιο των συνδεδεμένων, τε σταρκικές επιθυμίες και ειδονές, προσέρχεστε ή προσεγγίζει ή λειτουργήσει βασιλεύτητης δόξης.

Εννοείται ότι ο μόνος άξιος, αφού οὐδεὶς ἄξιος ἐξ ἡμῶν, ότι ο μόνος άξιος είναι ο Θεός. Γι' αυτό και τονίζεται εις την μεθεγωμένη ευχή της Αγίας Αναφορές και δίκαιο, ημνή, σε ευρωγή, σε ενή, σε ευταριστή, σε προσκυνή, δεσπόζειν ἐν παντὶ τόπῳ τῆς δεσποτείας. Και γιατί το αρνίον είναι άξιον να αναγάγει και να ανοίξει τις σφραγίδες του βιβλίου, δηλαδή να αποκαλύψει το μέλλον της. Διότι εσφάγη και δια της σταυρικής του θυσίας εξηγόρασε ημάς δια λογαριασμό του Θεού. Είναι πολύ σπουδαίο. Και αυτή η εξαγορά είναι παγκόσμια.

Είναι παγκόσμια για δύο λόγους, σε το αίμα του υπέρ πάντων των ανθρώπων και δεύτερον, υπέρ πάντων, και δεύτερον, διότι όταν ο Κύριος απέστειλε τους μαθητάς του έως εσχάτης γης, το μήνυμα της σωτηρίας είναι παγκόσμιο, τους είπε ότι κηρύξτε το Ευαγγέλιο να σωθούν οι άνθρωποι, πιστεύσας και βαπτισθείς, σωθήσεται.

Έτσι λοιπόν, έχουμε τόσο ως προς την ιλαστήριον δύναμη του αίματος του Χριστού, όσο και ως προς την εξάπλωση του Ευαγγελίου, έχουμε αυτή την αξιότητα του αρνίου να λάβει το βιβλίο και να το ανοίξει ή να αποκαλύψει το μέλλον.

Δια της εκφράσεως, εκ πάσης φυλής και γλώσσης και λαού και έθνους, φανερώνονται εδώ οι φυλετικές, γλωσσικές, πολιτικές και εθνικές διαιρέσεις των λαών και συνεπώς αυτή η καθολικότητα της ανθρωπότητας όχι μόνο από απόψεως τοπικής αλλά και χρονικής, γιατί αναφέρεται σε όλες τις γενεές των ανθρώπων.

Είναι ακόμη αξιοπαρατήρητον, ότι προσέξτε αυτό, προσέξτε αυτό, δεν λέγει εξηγόρασας πάσαν φυλήν και γλώσσαν, αλλά λέγει εκ πάσης φυλής, δηλαδή δεν εξηγόρασες κάθε φυλή, κάθε γλώσσα, δηλαδή κάθε κατηγορία ανθρώπων, τους Κινέζους, τους Γιαπωνέζους, τους Αφρικανούς, αλλά εκ των Κινέζων, εκ των Γιαπωνέζων, εκ των Αφρικανών, αυτό το εκ σημαίνει αυτό που θα μας πει ο Αρέθας, ο Ερμηνευτής, το εκ πάσης φυλής, γράφει ο Αρέθας: «φυλαὶ καὶ γλῶσσαι ὑπῆρχον, ἀλλὰ μὴ πᾶσαν φυλὴν καὶ γλῶσσαν· διαστολὴν εἰσηγεῖται τὸ μή, πάντας ἀλλά τινας ἠξιῶσθαι ἐξ οἰκείων πόνων καὶ ἀπὸ τῆς τοῦ ἀρνίου σφαγῆς τῷ αἵματι τούτῳ ἁγιωσθῆναι». Όχι όλοι, όσοι κοπιάσουν και πιστέψουν στο μήνυμα του Ευαγγελίου.

Αυτό το χωρίο, κατά έναν θαυμαστόν τρόπον, εκφράζει την ελευθερία, της εκλογής, της σωτηρίας από τους λαούς. Αν το θέλετε, είναι εκείνο το οποίο θα γράψει ο Απόστολος Παύλος τη Δευτέρα προς Θεσσαλονικείς Επιστολήν του 3,2.

Ου πάντων η πίστις, δεν είναι για όλους η πίστις, λέμε θα γίνουν όλοι οι λαοί χριστιανικοί, ποιος σας το είπε; Απλώς, κοιτάξτε, κοιτάξτε, είναι ανά δύες εκατομμύρια οι χριστιανοί, και είναι 4,4 δισεκατομμύρια όλος ο πληθυσμός της γης. 3,4 δισεκατομμύρια είναι όχι χριστιανοί. Προσέξτε, το κήρυγμα του Ευαγγελίου ακούστηκε γιατί μεταφράστηκε η Αγία Γραφή σε 1.600, 1.700, 1.800 διαλέκτους.

Που σημαίνει, είναι μια προφητεία ότι θα δει το τέλος όταν ακουστεί το κήρυγμα σε όλον τον κόσμο. Διότι θα γίνουν όλοι οι χριστιανοί; Αλλά θα ακούσετε ο Κύριος, πρώτον διότι λέγει ο Απόστολος, Ου πάντων η πίστις, και δεύτερον, σαφέστατα, μας λέγει αυτός ο ίδιος ο Κύριος, Λουκάς 18,8, πλην, θα έρθει να τιμωρήσει, να τιμωρήσει τους εχθρούς του Θεός, πλην, πλην, ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐλθὼν ἆρα εὑρήσει τὴν πίστιν ἐπὶ τῆς γῆς; Πλην τούτο, όταν θα έρθω εγώ, εδώ στη γη με τη δε επί της γης. Μελαγχολικό θέμα. Μελαγχολικό ερώτημα, στο οποίο δεν απαντάει κανένας. Αλλά ήδη η απάντηση συνδεδεμένη, ότι η πίστις δεν θα είναι εκείνη που θα ήθελε ο Θεός.

Και δεν ηρκέσθη ο Κύριος. Ο Κύριος Ιησούς το εσφαγμένον αρνίον εις την εξαγοράν, αλλά κατέστησε τους αγορασθέντας, κατά την ωδήν των 24 πρεσβυτέρων, βασιλείς και ιερείς των Θεών. Δηλαδή ένα βασίλειον ιεράτευμα.

Είναι αξιοπρόσεκτον ότι οι πιστοί βασιλεύσουν επί της γης και θα βασιλεύσουν λέγει επί της γης, όχι βεβαίως κατά χιλιαστική θα λέγαμε ερμηνεία, είναι η υπόσχεσις του Κυρίου, μακάριοι οἱ πραεῖς, ὅτι αὐτοὶ κληρονομήσουσι τὴν γῆν.

Πώς κύριε, αν είμαι πράος και δεν φάω τον αντίδικό μου ή στο δικαστήριο, μου τρώει το χωράφι, πώς είναι δυνατόν ο πράος άνθρωπος να κληρονομήσει τη γη, ο πλεονέκτης αρπάζει τη γη, και όχι ο πράος ο οποίος υποχωρεί και υποχωρεί και χάνει διαρκώς το χωράφι του, το σπίτι του κλπ, με το που είπε ο Κύριος να λη τες, μακάριοι οἱ πραεῖς, ὅτι αὐτοὶ κληρονομήσουσι τὴν γῆν, ποιαν και ποιαν γη, την καινούργια γη, την καινήν γη, όταν ο Κύριος θα καταστήσει τα πάντα καινούργια και θα γίνει η γη καινούργια και ο ουρανός καινούργιος.

Όταν λέει Ευαγγελίστης προς το τέλος, Αποκαλύψεως, και είδα Ανά, ο ουρανός καινός και η γη καινή Καινούργια γη, καινούργιος ουρανός, μου κατοικεί όπως λέγει ο Απόστολος Πέτρος, κατοικεί δικαιοσύνη, κατοικεί αρετή.

Αυτήν τη γη θα κληρονομήσουν οι πραείς. Μάλιστα, εδώ είναι και ένα παράξενο, ότι δεν θα χάσουν οι πραείς ούτε μια τρίχα, ούτε μια τρίχα από το κεφάλι μας δεν θα χάσουμε, θα την πάρουμε και αυτή με την Ανάσταση των Νεκρών.

Καὶ εἶδον καὶ ἤκουσα ὡς φωνὴν ἀγγέλων πολλῶν κύκλῳ τοῦ θρόνου καὶ τῶν ζώων καὶ τῶν πρεσβυτέρων, καὶ ἦν ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν μυριάδες μυριάδων καὶ χιλιάδες χιλιάδων, λέγοντες φωνῇ μεγάλῃ· ἄξιόν ἐστι τὸ ἀρνίον τὸ ἐσφαγμένον λαβεῖν τὴν δύναμιν καὶ τὸν πλοῦτον καὶ σοφίαν καὶ ἰσχὺν καὶ τιμὴν καὶ δόξαν καὶ εὐλογίαν.

Η εικόνα όπως αντιλαμβάνεστε αγαπητοί μου της ουρανίου λειτουργίας διαρκώς συμπληρούται. Κύκλῳ των Πρεσβυτέρων ήσαν μυριάδες μυριάδων και χιλιάδες χιλιάδων άγγελοι. Αυτό το βλέπουμε σαφέστερον, εις το 7ο κεφάλαιο, το μεθεπόμενο, στίχος 11.

Και πάντες οι άγγελοι λέγει εκεί, πάντες, πάντες. Και πώς είναι οι άγγελοι, ξέρετε, λέγει ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός; Όσος ο αριθμός, βάλτε μία μονάδα και τραβάτε μηδενικά από πίσω. Τραβάτε, τραβάτε, γράφετε, τραβάτε, μηδενικά.

Τόσος είναι ο αριθμός των αγγέλων. Φωβερό Βλέπετε αυτό το θέαμα, ο Ιερός Ευαγγελιστής. Πάντες οι ἄγγελοι εἱστήκεισαν κύκλῳ τοῦ θρόνου καὶ τῶν πρεσβυτέρων καὶ τῶν τεσσάρων ζώων, καὶ ἔπεσαν ἐνώπιον τοῦ θρόνου ἐπὶ τὰ πρόσωπα αὐτῶν καὶ προσεκύνησαν τῷ Θεῷ.

Εδώ σαφώς διακρίνονται οι άγγελοι από τους πρεσβυτέρους, ήτοι τους ανθρώπους. Σαφώς, είναι μία μεγαλειώδης σκηνή που θυμίζει τον προφήτη Δανιήλ στο όραμά του το ικπαιρινό εκείνο ή τη Δευτέρα του Κυρίου Παρουσία που λέγει ότι θα είναι μαζί του όλοι οι άγγελοι του ουρανού.

Και ο αγγελικός κόσμος βλέπουμε εδώ ότι προσκυνά το εσφαγμένον αρνίον και ψάλλει μία ωδή η οποία είναι απήχησις της ωδής των πρεσβυτέρων, απήχησις. Το ίδιο περιεχόμενο είναι, εις αυτήν υπάρχουν 7 κατά συσσώρευσιν επίθετα, τα οποία στην Παλαιά Διαθήκη αποδίδονται στον Γιαχβέ, στον Κύριο.

Επί παραδείγματι, στην προσευχή του Δαβίδ, για την συλλογή νηλικού, για την κατασκευή του Ναού, γράφει, λέει, είναι στο ΑΠΑΡΙΚΟΜΕΝΟΝΗΝΟΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗΝΗ� πάσης ἀρχῆς καὶ ἐν χειρί σου ἰσχὺς καὶ δυναστεία καὶ ἐν χειρί σου παντοκράτωρ μεγαλῦναι καὶ κατισχῦσαι τὰ πάντα. Αυτά τα επίθετα, που αποδίδονται εκεί στον Γιαχβέ, τώρα αποδίδονται στο Αρνίον, στον Ιησού Χριστόν. Αυτό δείχνει ότι το Αρνίον, ο Ιησούς Χριστός, έχει ιδιότητες θείες, είναι Θεός, ο Ιησούς Χριστός είναι Θεός.

Αλλά εις την δοξολογία των 24 πρεσβυτέρων και των αναριθμήτων αγγέλων έρχεται να προστεθεί και η ωδή παντός κτίσματος, εις όλων των ορατών και αοράτων κόσμων. Νέα συμπλήρωσις, νέα συμπλήρωσις, νέα, όλο προχωρεί, γεμίζει, γεμίζει, θα λέγαμε όπως ακριβώς σε μια περίπτωση, όπως να σας πω, το Αλληλούια του Χέντελ, όσοι το έχετε ακούσει, που είναι 300 από μπιολιά, 500 στην χορωδία, και όπως υμνούν και ανεβαίνει η φωνή, δονείται ολόκληρο το θέατρο, δονούνται τα πάντα, έτσι προστίθενται φωνές, υπάρξεις σε αυτή την ουρανία λειτουργία που μας περιγράφει ο Ευαγγελιστής και λέγει· καὶ πᾶν κτίσμα ὃ ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς καὶ ὑποκάτω τῆς γῆς καὶ ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἐστί, καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς πάντα, ἤκουσα λέγοντας· τῷ καθημένῳ ἐπὶ τοῦ θρόνου καὶ τῷ ἀρνίῳ ἡ εὐλογία καὶ ἡ τιμὴ καὶ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.

Παγκόσμιος δοξολογία, παγκόσμιος, κάθε κτίσμα προσφέρει τη δοξολογία του. Είναι εκείνο που γράφει Απόστολος Παύλος, για τον Ιησού Χριστόν, εις την προσφυλιπησίους επιστολήν του, εν το ονόματι Ιησού πανγόνη κάμψη, επουρανίων και επηγείων και κατακτονίων, πανγόνη κάμψη, επουρανίων και επηγείων και κατακτονίων, και πάσα γλώσσα, εξομολογήσετε ότι Κύριος Ιησούς Χριστός, εις δόξα Θεού Παθνός, Είναι όλους χαρακτηριστικών ότι ο ύμνος με την απόδοση δύο χαρακτηριστικών αποδίδεται το καθηλαίον εκεί του θρόνου και το αρμίο Δηλαδή το χωρίον δείχνει, ανά πάσα στιγμή σας το λέω αυτό, την ισοτιμία του Πατρός και του Υιού.

Του Πατρός και του Υιού, την ισοτιμία, ο Υιός, ο Ιησούς Χριστός είναι Θεός. Και τα τέσσερα ζώα έλεγον, αμήν Μια θαυμασία συμφωνία και συνδοξολογία είναι το λειτουργικόν Αμήν. Είναι αυτό που ανήκει δικαιωματικά στο λαό όταν ακροάται από τους ιερείς τις ευχές της Θείας Λειτουργίας και λέγει ο λαός Αμήν. Δηλαδή αποδέχομαι. Είναι έτσι, λέγει ο λαός, όπως σημειώνει ο Απόστολος Παύλος στην πρώτη προς Κορινθίους επιστολή του 14,16.

καὶ οἱ πρεσβύτεροι μὲ τὸ ἀμὴν τῶν τεσσάρων ζώων ἔπεσαν καὶ προσεκύνησαν, έπεσαν και προσκύνησαν και οι Άγιοι λοιπόν προσκυνούν τον Πατέρα και τον Υιόν. Είναι της πρώτης Οικουμενικής Συνόδου που γιορτάζουμε σήμερα των Αγίων Πατέρων, είναι ο απόηχος αυτής της προσκυνήσεως, η προσκύνησις του Υιού, ότι είναι Θεός.

Καπιτή μου, Ανδρέας Κεσαρίας, Διαδέτων τεσσάρων ζώων και των Πρεσβυτέρων, Δείχνετε μία πίμνη και μία εκκλησία, Για γεννήστε, Αγγέλων και Ανθρώπων, Δια Χριστού του Θεού, Του, Ταδιαστώτας Συνάψαντος, Και το Μεσότητον του Θαγμού Ίσαντος, Με τα τέσσερα ζώα και τους Πρεσβυτέρους, Δείχνετε μία πίμνη, μία εκκλησία να γίνεται, Αγγέλων και Ανθρώπων, και όλα αυτά διά του Ιησού Χριστού που ήρθε να γκρεμίσει τον μεσότοιχον γης και ουρανού και να συνάψει, να ενώσει τη γη με τον ουρανό.

Αυτή είναι η σάρκα του Χριστού. Είναι η σύναψη, αυτή είναι η σάρκα του Χριστού. Είναι η σύναψη, σύναψη, ένωση, του ουρανού και της γης, αγγέλων και ανθρώπων, κτισμάτων και Θεού. Το βιβλίο της Αποκαλύψεως μας δείχνει αυτή την ενότητα, ολοκλήρου της κτιστής, ορατής και αοράτου δημιουργίας.

Η αμαρτία ήλθε να σημαστεί αυτή την ενότητα, το Ιό σώμας του Θεού που ένιν τρόμισε ήλθε να αποκαταστήσει αυτή την ενότητα Είναι η εκκλησιαστικοποίηση των πάντων. Είναι η Βασιλεία του Θεού μέσα στην οποία όλα τα δημιουργήματα θα απολαμβάνουν τη μακαριότητα του Θεού, να μένει, εάν το αποθνήσκομεν, να υμνούν και να ευχαριστούν και να δοξολογούν το Πανάγιο όνομα της Αγίας Τρισυποστάτου Θεότητος, εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.