On Negligence

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

A homily on negligence was given at the Holy Monastery of Philotheou. Gregory Palamas, the master of noetic and neptic labor, in his prayer always begged God to illumine his darkness. And indeed he received great illumination and became the man he became.

Thank you. Let us also pray that God will illumine our spiritual darkness, that He will send us illumination, so that we may know and walk rightly the monastic path to which the great compassion of God has called us.

Alongside this request, let us add this as well. Let us very fervently beg Him every day in our prayer, that the end of our life may be Christian, painless, and unashamed, and that before the fearful judgment seat of our Christ we may give a good defense.

In the Gerontikon it is written as follows. A young brother monk left the world, left his widowed mother, and followed the monastic path; and he went and lived alone somewhere, having only his spiritual guide. The devil assailed him with

the microbe of negligence, and he was constantly losing ground. He constantly neglected his monastic duties. He reached a very bad state of negligence. God saw his disposition, saw that he had gone wrong in the spiritual

steering of his soul, and He willed, by the following circumstance and event, to bring him to walk his duties rightly. And one day he saw that he was dying, that he had departed from life and found himself in a place where there were very many souls, in the place of those being judged,

in the place where there were souls that had not passed through the toll houses. Somewhere they had gotten stuck, and they were led to the place of those being judged. There the brother too found himself.

Among the great throng there, among the many souls, he also saw his mother. As soon as his mother saw him, she says to him: My child, have you come here too? When we were alive, you used to say to me: Mother, let me go and become a monk, to save my soul. And I would say to

you that your father had died and that you were my only consolation. You will be the staff of the rest of my life, and yet you are thinking of abandoning me and going off to become a monk. Granted that you left and went so far as to leave us here in this state, this uncertain, difficult, already condemned state,

did you not press me to let you go? Let me go, my mother, to become a monk, to save my soul, you would say to me. And now you have come to this wretched state, living here, where worldly life leads—the life we lived in worldliness and sin. At that very moment, as he was enduring the fire of his mother’s reproaches,

his guardian angel took him and brought him back to life. Once he had come back to life, he began a very great struggle. He drove himself hard.

The great fathers saw his change, and they grew afraid that he might now go to extremes. It has the same results. They spoke with him and counseled him to walk the middle way, the straight road, with neither excesses nor deficiencies.

He would answer and say to them: Fathers, if I could not bear the reproach of my mother, at that moment when God showed me this, I would have preferred, had the earth been opened, to fall in and be lost, because it was exceedingly terrible for me to see my Mother and to receive her reproaches. If I could not endure this reproof and this face, how much more will I be able to look upon the face of Christ and have

him reprove my whole life? And then the fathers thought they should give way, because this was something different, something exceptional, something God himself had brought about in this manner. And here, in the histories of the Holy Mountain, there was a certain

brother who likewise, little by little, through the corrosion of negligence, came to unravel himself completely. He abandoned his duties; he did nothing at all. But an unraveling of this kind leads a person into very dangerous thoughts. ... dangerous. He thought it over and decided to leave the Holy Mountain,

go back out into the world, take off his monastic habit, and become a layman. “Look what you have come to,” the devil would tell him. “What good does it do you to stay here, merely taking up space, when you think like a worldly man and do nothing befitting a monk? The worldly life is all that remains for you. ” And having made this decision, one day... And on a certain day, the very next morning, he was going to set out for the world. The prayers of holy people came in time, and that night he sees the Second Coming of Christ taking place.

He sees the heaven being rolled up like a scroll of paper, the heavenly bodies falling, the trumpets sounding, the dead rising, the fathers rising up from their graves; and then he also sees our Most Holy Theotokos visiting the Holy Mountain, every monastery, every skete, every hut, every cave. And the fathers, now raised, following her,

and the Theotokos advancing toward the righteous Judge, who had come down with his angels and was about to hold judgment. And when our Most Holy Theotokos came forward before the fearful Judge, she knelt and begged him concerning the monks of her garden, her garden,

that he would set them at his right hand.

She interceded very powerfully, pleading that this garden is her inheritance, and that she had promised the fathers that all who repose on the Holy Mountain, in this land of her inheritance, she would set at the right hand of the Judge. And upon this sight the monk woke, came to himself, reflected, and said: 'If I am found outside the Holy Mountain at the Second Coming,

when the Theotokos will visit the Holy Mountain and take the monks and set them at her right hand, at the right hand of the Judge, then I will be outside the Holy Mountain, I will be a worldly man, I will be one who is lost, without any divine protection.' 'Let me have patient endurance, for God showed me this so that I would force myself and make some beginning. What I cannot manage to accomplish,

the intercession of the Theotokos will complete.' His thoughts were kindled, his eagerness was stirred, and from the very next morning he began to keep his prayer rule and fulfill his monastic duties. Little by little, he came to himself and became a monk in good standing.

From these two incidents, we see that negligence is a very great evil. It is a spiritual germ that poisons a person inwardly, in his soul. It brings him to a point of inertia, so that he can do absolutely nothing. Little by little it assails him, little by little it works its corrosion,

little by little it poisons his spiritual eagerness. It counsels him in the most perverse way: leave your rule of prayer; and so it begins its assault. Today you cannot, it says; you are tired, you are unwell. Come now, what harm is there in leaving your rule of prayer just this once? And so the monk lets it go. He makes prayer difficult for him.

The tongue cannot bring itself to say, 'Lord Jesus Christ, have mercy.' It turns aside, here and there. It brings a kind of paralysis to his limbs, so that he cannot make his prostrations. When a person does not resist, when he does not force himself, the sinking begins at once. And little by little, one thing drawing on the next, he comes to a state of captivity. And that captivity will bring its consequences. That is why we must always

keep our readiness alive. With good thoughts, with good reflections, listening to the counsels of the elder, not letting our life go slack, tightening ourselves with spiritual force, giving the devil

no part of our nous, no part of our heart. Ugly thoughts assail us; evil imaginations give birth to evil logismoi. When we neglect to drive away the sinful images of sin, filthy thoughts will follow. The thoughts of sin will begin to corrode our purity:

the soul loses its purity, and along with the soul the body too loses it, becomes defiled, becomes unclean before the eyes of God.

And when this yielding to the imaginations, to the shameful thoughts, to the various defilements of heart and body takes hold, a person ends up a captive, the plaything of the devil and of the flesh.

And once the passion becomes the master of a person, he is swept along without resistance toward whatever the devil devises to destroy him.

We must beg God continually to give us a spirit of readiness, a fighting spirit, a spirit of nepsis, watchfulness, so that we guard our thoughts and our feelings. An unceasing attentiveness must govern our nous and our heart. The nous must remain watchful when the passion

approaches and brings images that are intensely vivid, richly colored, and filled with carnal pleasure. It must immediately drive them away, destroy them, and move the soul to prayer. If we struggle in this way, then our soul

remains untouched, remains unwounded, immune to the poison of sin. The first assault is not sin, but from the very next step, the one called coupling, the soul begins to take on guilt.

From that coupling onward the soul begins to receive defilement. Nepsis, watchfulness, will help us to hold the evil back at the first assault, to meet the various experiences without yielding to the passions.

In that first assault, when a person conquers sin, he is crowned. A disciple saw that a great Father of the Desert was feared by the demons and cast them out with great ease from those who were suffering. So he asked him, “Why do the demons fear you, Elder? ” The Elder replied, “I will tell you, my child. I have nothing good in me, but all my life I have been

assailed by evil thoughts; yet, by the grace of God, I have never yielded to them. Never did the thoughts advance to coupling; I always hold them at the first assault, and for this reason the demons fear me. Thank you very much. Negligence toward the thoughts brings every evil upon a person.

If we allow the logismoi, the intrusive thoughts, to rule our nous and our heart unchecked, then the consequences will follow. The results of giving way like this will be grievous, sorrowful, and wretched. From that point on, one can imagine anything happening. When a river’s embankment breaks, the water rushes down and sweeps away everything in its path.

Nothing is left standing. So too the rush of the passions, through negligence, levels whatever good a person has within him. Then a person grows careless in his thoughts, in his notions, in his feelings, in his tongue, in the actions of the body. A general spiritual erosion sets in.

Since, then, negligence does such great harm, we must open the eyes of our soul and set the most firm resolve and decision to struggle against this great evil. We must set a ruling thought in our nous: that I must not yield to the evil imaginations, to the evil thoughts, that I will not let pleasure

assault the feelings of the heart. If, at the very moment of the first assault, we discipline our body: for this is how sin usually comes, stirring up, warming, and inflaming the heart and the body, and so pushing a person toward sin. Because of this pleasure that the assault brings, we must chastise our body. If we pay back that pleasure

that arises during the assault, then we are not guilty; or rather, we owe no sinful pleasure before the eyes of God.

When we do this, the body has every right to ask purity of God. Purity. Let us be watchful in our lives and in our conduct, taking care with our speech, so that no words escape our lips that wound our brother—words that do not express love and respect.

As we have said here before, our Fathers were always careful not to wound one another. In their words, in their manner, and in their conduct. Their aim, however, was always to build up their brother in the best possible way.

For many times, on this very point, the devil deceives us. We grow bitter toward one another. We scandalize one another through this carelessness. Let us take care to keep the commandments laid down for us by the elder, our spiritual father. Let us not transgress them, because these commandments are intended to bring us to spiritual maturity, to help the brotherhood function better, to safeguard our souls,

to ward off the demons, and to destroy the snares of the devil. But when we do not keep the commandments, when we do not heed his admonitions, his exhortations, his counsels, the devil does his work very well. Let us beg God to grant us nepsis (watchfulness)

and attentiveness, to grant us prophecy on our spiritual road, and to help us keep our obedience with exactness.

By failing to keep obedience, we break the counsels given to us. Thank you very much. Of course, everyone finds it hard to keep something, because the devil always attacks the good. He does not want it to happen. He does not want anything to be done for the glory of God. He wants everything for his own glory.

He goes about inside the monasteries and stirs up the brothers like a ladle. He seizes on the weak points, on the weaker brothers, and does his work; he creates scandals, and so he writes up quite a lot in his various charge-books. We must understand this and take it to heart, and we must be careful not to become a cause of stumbling to the brethren.

Whatever the elder commands must be observed. It is the will of God. It is the salvation of our soul. That is why we came here. We came for nothing else. We came to change. We came to gain something that out in the world we could not obtain. Many times the tongue reveals what a person has within him.

Monks in their manners have always been most gracious.

That is why all slander and every careless word must cease. The tongue must not go astray, because it spreads the germs of corruption. Another brother hears it and is scandalized. A layperson hears it too and says, “Look, even the monks have no good manners. We must become a pattern of benefit, edifying the people who come to the monastic life. In

monasticism. When the venerable Zosimas met Saint Mary of Egypt, the holy one said to him, 'Abba Zosimas, when you return to the monastery, tell the abbot to take heed and to correct certain scandals that are happening in his monastery.' Therefore,

The abbot is the one directly responsible for everything that happens, and he bears an enormous responsibility before God when he does not step in and correct the various things that take place.

That is why I counsel you, and why I sometimes find it necessary to lay down certain rules. There is no other reason. God knows how much I love you and how deeply I desire the salvation of your souls. When I repeatedly offer guidance and see that nothing is being corrected, I am brought to the point I never wish to reach: I must issue a command and impose a strict prohibition. I do not want to resort to this measure, but they compel me,

because some do not respond to words, and so I arrive at this point. If there is compliance with the first and second admonition, there is no need to speak of a command or a strict prohibition. And everything we say and every admonition we give here aims at one thing: that we become better, that we become good monks, that we save our soul, that we help our parents, that we help our own households, that we help the world with our prayers. For if we become spiritually advanced monks, our prayers will have boldness before God, and this boldness will help the world, which is in such great need.

If the world has always had this need, how much greater it is today, when the world desperately needs spiritual people who have boldness before God and can hold back His chastisement. There must be spiritual people who can entreat God and hold back His chastisement. What we say here, we say out of much love, out of duty, and out of the fear of God. First of all,

that I myself may not lose my own soul by overlooking certain things that harm the whole brotherhood, while at the same time these people may fail to be saved, which would be a great tragedy. So once again I ask, I plead, that my admonitions and my commands be kept. It is not I whom you benefit by keeping them. You will help me spiritually, so that I may feel at ease with you and rejoice in your progress. But if you keep these counsels,

it is you who will be crowned as obedient ones who sacrificed everything, and your dearest ones as well, for the sake of the love of God and of obedience. And the crown of honor and glory most certainly awaits you. And I, for my part, will have a praise, to the glory of God, that these people were led close to God with such glory. But if you do not keep them, if you are not saved after so many admonitions, then I remain without blame; if I have admonished you,

if I have laid something upon you out of necessity, I will be freed of responsibility, but you will become wretched. So do not misjudge me when at times I am forced to intervene somewhat; it is not harshness. For the person who has every willingness to render obedience, this is a joy to him. Suppose some strictness has come in, some prohibition. The strictness and the command do not trouble him, because he feels no urge to transgress the command;

since it is an ordinance of the elder, it simply has to be carried out. From then on, there is no difficulty at all. The difficulty lies with the person who does not want to be obedient. There is... There is a command from God that we not hate one another. The one who loves has no difficulty with this command of God. I feel love for my brother. Whether the command exists or not, it does not trouble me.

But when I feel the need to take revenge on my brother, on my neighbor, because he has wronged me in some way, then the commandment concerns me, because it does not allow me to take revenge. At this point, we must pay close attention to our conscience.

When we commit a transgression against obedience, the elder does not see it. He is not everywhere present, as God is.

But God, as the Spirit who cannot be contained, is present everywhere. Not only within the cell, not only within the person, but deeper still than the person. God is within his very bones, and He knows all things. When we transgress against obedience, it is God whom we disobey. God will judge; God will reward or condemn. Through his counsel and protection, the Elder simply interprets God’s will for us. For keeping obedience, God will grant praise;

and for doing the opposite, the opposite. Let us pay attention to our conscience and not offend it. Let us not wound it, bury it, or deaden it by refusing to obey it. The conscience points us, like a signpost and a compass, toward what God wills. Let us not transgress our conscience; and I am the first who commits such transgressions,

and I acknowledge them and confess them. But let us all together take care to keep our conscience rightly regarding our duties. Let us know that the elder does not see me at this hour when I am in my cell, when I am alone. But God is with me; I breathe Him in and I breathe Him out.

He is present as Spirit—awesome and absolute, beyond our understanding. God is incomprehensible by nature. He knows all things, and nothing escapes His notice. Everything lies bare before His eyes, as though an awesome and divine mirror stood before us, reflecting everything in the depths of our hearts.

This awareness we must keep in all our works and in all our logismoi (intrusive thoughts) and in our thinking. And when we think in this way about God, when each of us is off by himself and thinks whatever he pleases, let us hold to the mindfulness that God sees everything. Let us take care with our obedience, for which we will give the first account at the hour of the fearful judgment. I will give as my first account how I governed you. You will give how you obeyed.

So receive my counsels and my commands as an expression of fatherly and complete love, of care, and of duty; and once again I will turn to counsel, that we may be able to become better. Death awaits us.

From the moment these fleshly eyes close, at once, of themselves, the eyes of the soul open, and we will behold a whole spiritual world, like the infant that lies within its mother's womb. It does not see what is happening outside the womb, what exists there. A world, there are things, there is light, there is a sun,

there are stars, there are so many and so many good things. And this one lives within the darkness of the womb.

So too we, who live in this material world, do not know what exists outside this womb of the world, of matter: that there is an unimaginable spiritual world, which will be revealed to us the instant the fleshly eyes close. And then we will find ourselves before a spiritual world, and our mind, too, will take on dimensions of gravity; and then the thoughts will come to us, if we did not press ourselves in time:

what have I done, I failed, now what becomes of me? But now you cannot turn back, O man; the infant cannot re-enter its mother's womb, it has come out. Whether we want to or not, let us follow these teachings and put them into practice, so that God may rejoice in us, the angels may rejoice, and the Fathers who laid the foundations of monasticism may rejoice. Let the institution of monasticism be held in honor,

and let us not be blamed as monasticism is blamed in the world—unjustly, of course. Even so, certain tasks are laid upon us. Let us strive not to become a cause of scandal, but a cause of benefit and edification. Let us beseech God to illumine our darkness; let us beseech Him that the end of our life may be blessed and close to God; and let us beseech Him also for our parents,

and beseech Him also for the world, that they too may attain salvation.

Ομιλία περιαμέλειας έγινε στην Ιερά Μονή Φιλοθέων Ο Γρηγόριος, ο Παλαμάς, ο καθηγητής της νοεράς και νυπτικής εργασίας Στην προσευχή του πάντα παρακαλούσε το Θεό να φωτίσει το σκότος του Και πράγματι δέχτηκε μεγάλο φωτισμό Και έγινε αυτός που έγινε

Να προσευχόμαστε και εμείς να φωτίσει ο Θεός το πνευματικό σκότος, να μας στείλει φωτισμό για να γνωρίσουμε, να βαδίσουμε σωστά τον μοναχικό δρόμο στον οποίο μας εκάλεσε η μεγάλη ευφλαγνία του Θεού.

Κοντά σε αυτό το αίτημα να προσθέσουμε και τούτο Πολύ θερμά να τον παρακαλούμε κάθε μέρα στην προσευχή μας ώστε τα τέλη της ζωής μας να είναι χριστιανά, ανώδυνα, ανεπέσχυντα και μπρος στο φοβερό βήμα του Χριστού μας να δώσουμε καλή απολογία

Στο γεροντικό γράφει το εξής Ένας νέος αδερφός μοναχός έφυγε από τον κόσμο, άφησε την χείρα μητέρα του και

ακολούθησε τον μοναχικό δρόμο και πήγε και μόνασε κάπου κατά μόνας έχοντας απλώς τον πνευματικό του οδηγό Ο

διάβολος τον πρόσβαλε με το μικρόβιο της αμέλειας και συνεχώς έχανε έδαφος. Συνεχώς αμελούσε στα καθήκοντά του τα μοναχικά.

Έφτασε σε πολύ άσχημο σημείο αμέλειας. Ο

Θεός είδε την προαίρεσή Του, είδε ότι έκαμε λάθος στο πνευματικό τιμονιάρισμα της ψυχής Του και θέλησε με τον εξής τρόπο και γεγονός να Τον φέρει σωστά να βαδίσει τα καθήκοντά Του Και κάποια μέρα είδε ότι πεθαίνει, ότι έφυγε από τη ζωή και βρέθηκε σε έναν τόπο που ήταν πάρα πολλές ψυχές, στον τόπο των κρινομένων,

στον τόπο που ήταν ψυχές που δεν πέρασαν τα τελώνια. Αλλά κάπου σκάλεψαν και οδηγήθηκαν στον τόπο των κρυνομένων. Εκεί και ο αδελφός βρέθηκε.

Μέσα στον πολύ εκεί κόσμο, στις πολλές ψυχές, είδε και την μητέρα του. Μόλις τον είδε η μητέρα του και του λέει Παιδί μου, κι εσύ εδώ ήρθες, όταν

ήμασταν στη ζωή, μου έλεγες Μητέρα άφησέ με να πάω να γίνω μοναχός, να σώσω τη ψυχή μου Και

εγώ σου έλεγα ότι ο πατέρας σου πέθανε και εσένα έχω παρηγοριά Εσύ θα είσαι η βακτηρία της υπόλοιπης ζωής μου και εσύ σκέπτεσαι να με εγκαταλείψεις και να πας να γίνεις μοναχός, έστω ότι έφυγες και

έφτασες στο σημείο να αφήσεις σε αυτή την κατάσταση την δική μας εδώ, την αμφίβολη, την δύσκολη, την καταδικασμένη εκ των προτέρων, Δε με βίαζες να σε αφήσω, άφησέ με μάνα μου να πάω να γίνω μοναχός, να σώσω την ψυχή μου, μου έλεγες. Και τώρα έσταθες σε αυτή την κατάντια, να ζεις εδώ που είναι θαϊνής η κοσμική, η νης που ζήσαμε κοσμικά και αμαρτωλά στη ζωή, εκείνη

την ώρα που

δεχόταν τα πειρά των ενέχων της μητέρας του, τον παίρνει ο άγγελος, ο φύλακάς του και τον φέρνει πάλι στη ζωή. Αφού ήρθε στη ζωή άρχισε έναν αγώνα πολύ μεγάλο. Τυραννούσε τον εαυτόν του.

Είδαν οι μεγάλοι πατέρες την αλλαγή του, φοβήθηκαν, μήπως πιάσει τώρα τα άκρα. Έχει τα ίδια αποτελέσματα. Τα έκτισα μιλία και τον συμβούλευαν να βαδίσει την μέση οδό, τον ίσιο δρόμο, όχι υπερβολές ούτε ελλείψεις.

Έπαιρνε το λόγο και τους έλεγε, πατέρα εάν τον έλεγχο της μητέρας μου δεν πόρεσα να σηκώσω και εκείνη τη στιγμή που με έδειξε ο Θεός αυτό το πράγμα, θα προτιμούσα, εάν ήταν ανοιχμένη η γη, να πέσω μέσα και να χαθώ, διότι μου ήταν πάρα πολύ φοβερό να βλέπω τη Μητέρα και να δέχουμε τους ελέγχους της. Εάν τούτον τον έλεγχο και τούτο το πρόσωπο δεν μπόρεσα να αντέξω, πόσο μάλλον θα μπορέσω να ειδώ το πρόσωπο του Χριστού και να με ελέγχει την ζωή μου. Και τότε οι πατέρες σκέφτηκαν ότι πρέπει να υποχωρήσουν, διότι το

πράγμα ήταν διαφορετικό, ήταν κάτι το εξαιρετικό, κάτι που ο Θεός το έφερε έτσι. Και στα ιστορικά του Αγίου Όρους, εδώ, ήταν κάποιος αδελφός, ο οποίος και αυτός, σιγά-σιγά, από την διάβρωση αμελείας, έφτασε να ξεφτύσει τελείως τον Ευφατικό. Άφησε τα καθήκοντά του, δεν έκαμνε τίποτε. Αλλά ένα τέτοιο ξεφτισμά οδηγεί τον άνθρωπο σε

σκέψεις πάρα πολύ επικίνδυνες.

και κάποια μέρα την Επαύριο θα ξεκινούσε για τον κόσμο. Πρόσφασαν προσευχές Αγίων ανθρώπων και τη νύχτα βλέπει πως γίνεται η Δευτέρα Παρουσία του Χριστού. Βλέπει να τυλίγεται ο ουρανός σαν ένας ρόλος από χαρτί, τα ουράνια σώματα να πέφτουν, Οι σάρπικες να σαρπίζουν, οι νεκροί να ανασταίνονται, οι πατέρες να σηκώνονται από τα μνήματα και στη συνέχεια επίσης βλέπει να επισκέπτεται η Παναγία μας το Αγιονόρος, τον κάθε μοναστήρι, την κάθε σκήτη, την κάθε καλύβα, την κάθε σπηλιά Και

οι πατέρες, όπως ήταν αναστημένοι, να την ακολουθούν και η Παναγία να προχωρεί προς τον δίκαιο κριτή, ο οποίος είχε κατέβει με τους αγγέλους του και πρόκειτο να δικάσει. και

η Παναγία μας όταν έφτασε εμπρός εις τον φοβερόν κριτή

γονάτισε και τον παρακάλεσε τους μοναχούς του περιβολίου τους το περιβολίου της να τους βάλει από τα δεξιά

μεσήδευσε πολύ δυνατά με το ότι το περιβόλι αυτό είναι κληρονομιά της και ότι υποσχέθηκε στους πατέρες ότι όσοι κοιμήσουν στο Άγιον Όρος, σε αυτόν τον τόπο της κληρονομίας της, να τους θέσει από τα δεξιά του Κρητού. Και επάνω σε αυτό το θέαμα ο μοναχός ξύπνησε, ήρθε στον εαυτό του, συλλογίστηκε και είπε «Από το Άγιον Όρος και βρεθώ έξω κατά τη Δευτέρα Παρουσία που

η Παναγία θα επισκεφτεί το Άγιον Όρος και θα πάρει τους μοναχούς και θα τους βάλει από τα δεξιά της, από τα δεξιά του Κρητού, εγώ θα είμαι εκτός Αγιόρος, θα είμαι ένας κοσμικός, θα είμαι ένας απολεσμένος χωρίς καμία φία προστασία. Ας κάνω υπομονή και ο Θεός μου το έδειξε για να βιάσω τον εαυτό μου, να βάλω κάποια αρχή, δεν

θα μπορέσω να κατοστώσω, θα το συμπληρώσει η Πρεσβεία της Πανελίτης. Αναξιολογισμός του, άναξε η διάθεση και άρχισε από το αμέσως πρωί να κάνει τον κανόνα του, να κάνει τα καθήκοντά του τα μοναχικά και σιγά σιγά τιμήλθε και έγινε ένας δόκιμος μοναχός. Τα δύο αυτά γεγονότα είδαμε ότι η αμέλεια είναι ένα πολύ μεγάλο κακό,

είναι ένα μικρόβιο νευματικό, δηλητηριάζει εσωτερικά, ψυχικά τον άνθρωπο. Τον φτάνει σε σημείο αβράνια, να μην μπορεί να κάνει απολύτως τίποτε Σιγά σιγά τον προσβάλλει, σιγά σιγά κάνει την διάφοροση, σιγά σιγά δηλητηριάζει την πνευματική προθυμία Τον

συμβουλεύει πάρα πολύ διαστραμένα, άφησε τον κανόνα σου, αρχίζει να προσβάλλει Σήμερα δεν μπορείς, είσαι κουρασμένος, είσαι αδιάθετος. Ε, τι είναι να αφήσεις και μια φορά τον κανόνα σου. Και έτσι τον αφήνει ο μοναχός. Τον φέρνει δυσκολία στην προσευχή. Η γλώσσα δεν πάει να πει το Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησο. Γεννάει εδώ και εκεί. Του φέρνει μια παράλυση στα μέλη, να

μην μπορεί να κάνει μετάνοιες. Όταν δεν αντισταθεί ο άνθρωπος, όταν δεν βιάσει τον εαυτό του, αμέσως αρχίζει η καθίστηση Και σιγά σιγά το ένα θέλοντας το άλλο φτάνει σε μια κατάσταση εχμαλωσίας Και η εχμαλωσία θα φέρει τα επακόλουσα Γι'

αυτό πρέπει πάντοτε να ζωντανεύουμε την προθυμία μας Με αγαθούς λογισμούς, με αγαθές σκέψεις, να ακούμε τις συμβουλές του γέροντος,

να μην κάνουμε τη ζωή μας πλαδαρή, να

σφίξουμε τον εαυτό μας σε πνευματική βία, να μην του χαρίζουμε του διαβόλου κανένα μέρος του νός μας, της καρδιάς μας. Μας προσβάλλουν οι άσχημοι λογισμοί, οι

κακές φαντασίες γίνουν τους κακούς λογισμούς Όταν αμελήσουμε να διώξουμε τις αμαρτωλές εικόνες της αμαρτίας θα

ακολουθήσουν οι βρωμεροί λογισμοί Οι λογισμοί της αμαρτίας θα αρχίσουν την διάβρωση της καθαρότητας η ψυχή να χάνει την αγνότητά της, και κοντά στην ψυχή και το σώμα να χάνει, να μολύνεται, να γίνεται ακάθαρτο μπροστά στα μάτια του Θεού.

Και όταν αυτό το πράγμα, αυτή η υποχώρηση στις φαντασίες, στους εσχρούς λογισμούς, στις διάφορες μολύνσεις της καρδιάς και του σώματος, Ο

άνθρωπος καταντά να γίνεται εχμάλωτος, να γίνεται έγμεο του διαβόλου της αρκώς.

Και όταν το πάθος γίνει εξουσιαστής του ανθρώπου φέρεται αφέλιτα πλέον σε ό,τι ο διάβολος σκέπτεται να καταστρέψει τον άνθρωπο.

Πρέπει να παρακαλούμε τον Θεό συνέχεια να μας δώσει πνεύμα προθυμίας, πνεύμα αγωνιστικό, πνεύμα νύψεως, να προσέχουμε τις σκέψεις, τα αισθήματά μας. Μια

αδιάλειπτη προσοχή πρέπει να μας διέπει το νου και την καρδιά Να

είναι ξύπνιο την ώρα που έρχεται το πάθος και φέρνει τις εικόνες πάρα πολύ ζωντανές και χρωματισμένες και γεμάτες θεαρχικής συντονής, αμέσως να τις βιώχνει, να τις καταστρέφει και να κινεί την ψυχή σε προσευχή. Αν έτσι αγωνιστούμε, τότε η ψυχή μας μένει άκροτη, μένει

πλήγωτη, προσβλητή από το φαρμάκι της αμαρτίας. Η προσβολή δεν είναι ομαρτία, αλλά από το αμέσως σκαλοπάτι που λέγεται συνδυασμός αρχίζει η ψυχή να παίρνει ενοχή.

Από τον συνδυασμό και πέρα η ψυχή αρχίζει να δέχεται μολυσμό. Η ύψης θα μας βοηθήσει να κρατούμε το κακό στην προσβολή, να

δεχθούμε τις διάφορες εμπειρίες, χωρίς να κάνουμε υποχώρηση στα πάθη.

Στην προσβολή ο άνθρωπος όταν νικά την αμαρτία στεφανώνεται. Μεγάλος Πατέρας της Ερήμου έβλεπε σε αυτόν τον πατέρα ο υποτακτικός του τα

δαιμόνια να τον φοβούνται, να τα βγάζει με πάρα πολλή ευχολία από τους ανθρώπους που υπέφεραν. και του έκανα την ερώτηση, γιατί γέροντα σε φοβούνται τα δαιμόνια, να σου πω παιδί μου λέει, δεν έχω κανένα καλό επάνω μου, αλλά όλα μου τα χρόνια πολεμούμε από λογισμούς, αλλά ουδέποτε με τη χάρη του Θεού υποχώρησα σ' αυτούς τους κακούς λογισμούς. Ουδέποτε οι λογισμοί προχώρησαν σε συνδυασμό, αλλά πάντοτε τους κρατώ στην προσφορή και γι' αυτό του λόγου τα δαιμόνια με φοβούνται.

Η αμέλεια στους λογισμούς

φέρνει όλα τα κακά στον άνθρωπο. Εάν αφήσουμε τους λογισμούς αφέρθα να κυβερνούν το νου μας και την καρδιά μας, τότε τα αποτελέσματα θα επακόλουθαν. Αυτής

της υποχωρήσεως θα είναι ικτρά, θα είναι λυπηρά, θα είναι έλογα. Από εκεί και πέρα μπορεί κανείς να βάλει με τον λογισμό του τα μπάντα. Όταν σπάσει το φράγμα του ποταμού, τότε το νερό κατραγγυλά και παρασύρει ό,τι βρεθεί μπροστά του. Τίποτε δεν μένει όφεο.

Έτσι και η φορά των παθών δια της αμελίας ισοπεδώνει ό,τι καλό έχει ο άνθρωπος μέσα του. Τότε απρόσθετος ο άνθρωπος στους λογισμούς, στα διανοήματα, στα αισθήματα, στη γλώσσα, στις πράξεις του σώματος. Γίνεται μια γενική διάφραση.

Εφόσον λοιπόν η αμέλεια κάνει τόσο μεγάλο κακό, πρέπει να ανοίξουμε τα μάτια της ψυχής μας και να βάλουμε σταθερότατον λογισμό και απόφαση να αγωνιστούμε εναντίον αυτού του μεγάλου κακού. Να θέσουμε ηγεμόνα λογισμό στο νου μας, ότι δεν πρέπει να υποχωρήσω στις κακές φαντασίες, στους κακούς λογισμούς, να μην αφήσω την ειδονή να προσβάλλει τα αισθήματα της καμπιάς. Εάν επάνω στην πρόσβολη, όπως συνήθως η αμαρτία έρχεται και ξεσηκώνει και θερμένει και

πυρώνει την καρδιά και το σώμα, σπρώχνοντας έτσι τον άνθρωπο στην αμαρτία, Λόγω αυτής της ειδονής από την προσβολή πρέπει να μαστίζουμε το σώμα μας Αν ξεπληρώνουμε αυτή την ειδονή που δημιουργείται κατά την προσβολή Να

μην είμαστε ένοχοι ή μάλλον να μην χρωστούμε αμαρτωλή ειδονή μπροστά στα μάτια του Θεού

Κάμοντας έτσι, το σώμα έχει όλο το δικαίωμα να απαιτήσει από τον Θεό αγνότητα.

Προσέχουμε στη ζωή μας, στην

ευρώ, στην αναστροφή μας, να είναι σε προσεκτική, στη γλώσσα μας, να

μην μας ξεφεύγουν λέξεις που πληγώνουν τον αδερφό. Λέξεις που δεν εκφράζουν αγάπη και σεβασμό. Όπως κι άλλοτε έχουμε ήπει εδώ, οι πατέρες μας πρόβλησαν πάντα να μην πληγώνουν ο ένας τον άλλον. Με τα λόγια, με τον τρόπο, με τον έφημα. Αλλά είχαν σαν σκοπό τον αδελφό να τον οικοδομούν με τον καλύτερο τρόπο.

Γιατί πολλές φορές ο διάβολος σε αυτό το σημείο μας πλανά. Αλληλοπικρινόμενα. Αλληλοσκανταλιζόμαστε με την απροσεξία αυτή. Να προσέξουμε να τηρήσουμε τις εντολές που

θέτει και που βάζει ο Γέροντας. Να μην τις παραβαίνουμε, διότι οι εντολές αποβλέπουν στην αρίστηση, στην καλύτερη λειτουργία της ανευθύνης, στην ασφάλεια της ψυχής μας, Στην αποτροπή των δαιμόνων, στην καταστροφή των παγίδων του Διάβολου Όταν όμως δεν τηρούμε τις εντολές, δεν τηρούμε τις παρενέσεις, τις προτροπές, τις νοθεσίες Ο Διάβολος κάνει πολύ καλά τη δουλειά του Να

παρακαλούμε το Θεό να μας χαρίσει νύψη, προσοχή Να

μας χαρίσει προφημεία στο πνευματικό μας δρόμο Να

μας βοηθήσει να τηρήσουμε με ακρίβεια την υπακοή μας.

Μη τηρώντας την υπακοή παραβαίνουμε τις νοθεσίες. Βέβαια κανείς δυσκολεύεται να τηρήσει κάτι, γιατί ο διάβολος πάντα το καλό το προσβάλλει. Δεν θέλει να γίνεται. Δεν θέλει να γίνεται τίποτε εις δόξαν Θεού. Όλα εις δόξαν τη δική του.

Βγαίνει μέσα στα μοναστήρια και ανακατεύει σαν κουτάλα τους αδελφούς. Πιάνει τα αδύναμα σημεία, τους αδύνατους αδελφούς και κάνει τη δουλειά του και δημιουργεί σκάνδαλα και έτσι γράφει αρκετά στα διάφορα ποινικά. Αυτό πρέπει να το καταλάβουμε, πρέπει να το συνειδητοποιήσουμε και να προσέξουμε να μην γινόμεθα αιτίας σκανδαλισμού στους αδελφούς. Ό,τι παραγγέλει ο Γέροντας

πρέπει να τηρείται. Είναι ευχέλιμα Θεού. Είναι εσωτηρία της ψυχής μας. Γι' αυτό ήρθαμε εδώ. Δεν ήρθαμε για τίποτε άλλο. Ήρθαμε να αλλάξουμε. Ήρθαμε να κερδίσουμε κάτι που έξω στον κόσμο δεν μπορούσαμε να το αποκτήσουμε. Πολλές

φορές η γλώσσα φωνερώνει τι έχει μέσα, μέσα του άνθρωπο.

Πάντα οι μοναχοί στους τρόπους τους ήταν ευγενέστατοι.

Γι' αυτό πρέπει να εκλείψει κάθε κακολογία, κάθε απροσεξία της γλώσσης. Δεν πρέπει να παραστρατεί η γλώσσα, διότι σκουρπάει μικρόβιο, σφουρά. Τα ακούει και ο αδελφός ο άλλος και σκαμναλίζεται. Το ακούει και ένας κοσμικός και λέει, να και οι καλόγεροι δεν έχουν καλούς τρόπους. Εμείς πρέπει να γίνουμε τύπος ωφελείας, να ωφελούμε τους ανθρώπους που έρχονται στο μοναχισμό.

Όταν ο Όσιος Ζωσιμά συναντήθηκε με την Αγία Μαρία την Αιγυπτία, η Ουσία του είπε, Αβάζω σημά, όταν επιστρέψεις στο μοναστήρι, να υπείς του Ιεκουμένου να προσέξει και να διορθώσει ορισμένα σκάντελα που συμβαίνουν στο μοναστήρι του.

Ο Ιεκούμενος είναι ο αμέσως υπεύθυνος για το κάθε τι που συμβαίνει και έχει τεράστια την ευθύνη ενώπιον του Θεού όταν δεν επενέβει και δεν διορθώσει τα διάφορα που συμβαίνουν.

Γι' αυτό κι εγώ σας συμβουλεύω, πολλές φορές έχουμε στην ανάγκη να βάλω κι ορισμένες εντολές. Όχι για τίποτε άλλο. Ο Θεός ξέρει το πόσο σας αγαπώ και το πόσο θέλω σωθούν οι ψυχές σας. Όταν πολλές φορές κάνω ορισμένες μου θεσίες και δω ότι δεν εκίνεται καμία διώσταση, φτάνω στο σημείο που δεν θέλω να φτάσω, να βάλω εντολή και αστερά απαγόρηση. Αυτό το μέτρο δεν το θέλω να το βάλω, αλλά με αγκάζουμε γιατί ορισμένοι

δεν παίρνουν απολόγια και φτάνω στο σημείο αυτό. Αν υπάρχει συμμόρφωση με την πρώτη και δευτέρα μουθεσία, δεν γίνεται λόγος για εντολή και αυστηρά παγώδη. Και όλα αυτά που λέμε και μουθετούμε εδώ αποβλέπουν στο να γίνουμε καλύτεροι, να γίνουμε καλοί μοναχοί, Να σώσουμε την ψυχή μας, να βοηθήσουμε τους γονείς μας, να βοηθήσουμε τους οικίους μας, να βοηθήσουμε τον κόσμο με τις προσευχές μας. Γιατί αν γίνουμε προοδευμένοι μοναχοί, οι προσευχές μας θα έχουν παριστία στον Θεό και η παριστία αυτή θα συντελέσει Ή στο να βοηθηθεί ο κόσμος που έχει τόση ανάγκη Αν

πάντα υπήρχε αυτή η ανάγκη για τον κόσμο, πολύ περισσότερο Σήμερα που οι άνθρωποι, οι πνευματικοί με παρουσία στο Θεό Ο κόσμος έχει απόλυτη ανάγκη αναχαιτήσεων της τιμωρίας του Θεού και πρέπει να υπάρξουν άνθρωποι πνευματικοί που να αμαχητίζουν το Θεό και την τιμωρία Του. Αυτά

που λέμε εδώ, τα λέμε από πολλή αγάπη και από καθήκον και φόβο του Θεού. Εγώ πρώτος να μην χάσω τη ψυχή μου, από το ότι μπορώ να παραβλέψω ορισμένα που βλάπτουν γενικά την αδελφότητα, παράλληλα και οι άνθρωποι αυτοί να μην σωθούν, που είναι μεγάλο χρήμα. Γι' αυτό και πάλι θέλουμε ο παρακαλώ, οι νοθεσίες μου και οι έντονές μου να τηρούνται. Δεν θα οφειλήσετε με την τήρηση εμένα. Θα με βοηθήσετε ψυχικά να νιώσω άνετα μαζί σας και να χαίρω για την προκοπή σας. Αλλά εάν τηρήσετε τις συμβουλές, εσείς

θα στεφανωθείτε σαν υποτακτικοί που θυσιάσατε τα πάντα και τα φιλήματά σας περισσότερο, χάρη της αγάπης του Θεού και της υπακοής. και σας περιμένει οπωσδήποτε το στεφάνι της τιμής και της δόξης. Και εγώ θα έχω έναν ειδόξαν Θεού έπαινον ότι οδηγήθηκαν αυτοί οι άνθρωποι κοντά στον Θεό με τόση δόξα. Όταν όμως εσείς δεν τηρήσετε, δεν σωθείτε, μετά από τόσες νοθεσίες, Εγώ μένω ανεύθυνος εάν σας μου θετήσω, εάν σας επιβληθώ σε καμιά ανάγκη, θα απαλλαγώ της ευθύνης, αλλά εσείς θα γίνετε δυστυχοί.

Γι' αυτό μην με παραξηγήσετε όταν καμιά φορά αναγκάζομαι να επεμβαίνω κάπως δεν είναι αυστηρά. Για τον άνθρωπο που έχει όλη τη διάθεση να κάνει υπακοή, αυτό το πράγμα το χαίρεται. Τότε μπήκε κάποια αυστηρότης και κάποια απαγόλη. Δεν τον απασχολεί η αυστηρότης και η εντολή, διότι δεν νιώθει την ανάγκη να παραβεί την εντολή, γιατί εφόσον είναι διάταξη του γέροντος πρέπει να πάρει εφαρμογή. Εποχή και πέρα καμιά δυσκολία. Την δυσκολία την έχει ο άνθρωπος που δεν θέλει να κάνει υπόκουση.

Υπάρχει εντολή από το Θεό να μην μισούμε ο ένας τον άλλον. Αυτός που αγαπάει δεν έχει καμιά δυσκολία σε αυτή την εντολή του Θεού Εγώ νιώθω αγάπη για τον αδερφό μου Είτε υπάρχει είτε δεν υπάρχει εντολή δεν με απασχολεί Αλλά όταν όμως νιώθω να εγκρικηθώ τον αδερφό μου, τον πλησίο μου γιατί μου έκανε κάποιο κακό Με απασχολεί η εντολή, γιατί δεν με αφήνει να κάνω την εγκρική Πάνω

στο σημείο αυτό να προσέξουμε τη συνείδησή μας

Κάνοντας μια παράβαση πάνω στην υπακοή, ο Γέροντας δεν βλέπει. Δεν είναι πανταχού παρόν όπως ο Θεός.

Ο Θεός όμως σαν Πνεύμα Αγώλητο είναι πανταχού παρόν. Όχι μόνο μέσα στο κελί, όχι μέσα στον άνθρωπο, αλλά και βαθύτερα του ανθρώπου. Μέσα στα κόκαλά του είναι ο Θεός και γνωρίζει τα πάντα. Παραδένουμε την υπακοή στο Θεό παρακούμε. Ο Θεός θα κρίνει, ο Θεός θα ανταμείψει ή θα καταδικάσει. Ο Γέροντας ερμηνεύει απλώς με τις συμβουλές του και με την προστασία του το θέλημα του Θεού. Στην τήρηση

της υπακοής ο έπαινος από το Θεό θα τον δώσει και κάτι αντίθετο. Ας προσέξουμε τη συνείδησή μας και ας μην την προσφάλουμε, ας μην την τραυματίζουμε, ας μην την παραχώνουμε, ας μην την εκρώνουμε με το να μην της κάνουμε ύπακο Η συνείδηση δείχνει σαν βίπτη, σαν πηξίδα αυτό που θέλει ο Θεός Μη

παραβαίνουμε τη συνείδησή μας και πρώτος είμαι εγώ που κάνω τις παραβάσεις, τις ομολόγω και τις εξομολόγω Αλλά όλοι μαζί ας προσέξουμε να

τηρήσουμε σωστά τη συνείδησή μας πάνω στα καθήκοντά μας Να ξέρουμε ότι δεν με βλέπει ο γέροντας αυτή την ώρα που είμαι στο κελί, που είναι μόνος μου Αλλά ο Θεός είναι μαζί μου, τον αναπνέω και τον εκπνέω

Σαν πνεύμα φοβερό και απόλυτο, ακατάληπτο Φύση ακατάληπτος ο Θεός, γνωρίζει τα πάντα, δεν τον αμφάνει τίποτε Είμαι τα πάντα γυμνά μπροστά στα μάτια, σαν να έχουμε έναν καθρέφτη φοβερό και θείον μπροστά μας που καθρεπτίζονται όλα τα σωθηκά μας.

Αυτή την επίγνωση πρέπει να έχουμε σε όλα τα έργα μας και σε όλους τους πλοχισμούς μας και στη σκέψη. Και όταν έτσι σκεπτόμεθα για το Θεό, όταν είμαστε ξεχωριστά ο καθένας και σκεπτόμεθα ό,τι θέλουμε, να έχουμε την προσοχή ότι ο Θεός τα βλέπει όλα. Να προσέξουμε την υπακοή μας για την οποία θα δώσουμε τον πρώτο λόγο κατά την ώρα της φοβεράς κρίσης. Εγώ θα δώσω σαν πρώτον λόγο το πώς σας κυβέρνησα. Εσείς θα δώσετε το πώς υπακούζετε. Γι' αυτό δεχτείτε τις συμβουλές μου και τις εντολές μου σαν

μια έκφραση πατρικής και ολοκληρωμένης αγάπης και ενδιαφέροντος και καθήκοντος πως και

πάλι θα έρθω στις συμβουλές για να μπορέσουμε να γίνουμε καλύτεροι. Ο θάνατος μας περιμένει, από στιγμή μόλις πλύσουν τα μάτια αυτά τα σάρκινα αμέσως αυτομάτως ανοίγουν τις ψυχής τα μάτια και θα δούμε έναν ολόκληρο πνευματικό κόσμο, έμβριο που βρίσκεται μέσα στη μήτρα της μητέας Δε βλέπει έξω από τη μήτρα τι συμβαίνει, τι υπάρχει. Κόσμος, υπάρχουν πράγματα, υπάρχει φως, υπάρχει ήλιος, υπάρχουν αστέρες, υπάρχουν τόσα και τόσα αγασά πράγματα.

Αυτό ζει μέσα στο σκοτάδι μήτρας.

Έτσι και εμείς που ζούμε σε αυτόν τον κόσμο τον υλικό δεν ξέρουμε τι υπάρχει έξω από αυτή τη μύτρα του κόσμου, της ύλης ότι υπάρχει ένας κόσμος πνευματικός απίθανο θα μας αποκαλυφθεί αμέσως μόλις κλείσουν τα σάρκινα μάτια Και τότε θα βρεθούμε προ ενός πνευματικού κόσμου, αλλά και το μυαλό μας θα πάρει διαστάσεις, σοβαρότητος και τότε θα μας έρθει οι σκέψεις, εάν δεν βιαστήκαμε, τι έκανα, απέτυχα, τώρα τι γίνεται, μα τώρα δεν μπορείς να γυρίσεις άνθρωπε πίσω, δεν μπορεί τώρα το έμβριο να μπει πάλι στη μύτρα της μητέρας, βγήκε. Ξεναντε, δεν ξεναντε, τα εφαρμόσουμε, ας

τα κάνουμε πράξη, να χαίρεται ο Θεός μαζί μας, να χαίρονται οι άγγελοι, να χαίρονται οι πατέρες που βάλαν τα θεμέλια του μοναχισμού, ας έχει δόξα ο θεσμός του μοναχισμού και να μην κατηγορούμεθα όπως κατηγορείται ο μοναχισμός στον κόσμο, βέβαια, άδικα. Ωστόσο όμως δίδονται ορισμένες δουλειά. Εμείς ας προσπαθήσουμε να μην γίνουμε αιτία σκανδαλισμού, αλλά μια αιτία ωφελείας. Ας παρακαλούμε τον Θεό να μας φωτίσει το σκότος, να τον παρακαλούμε τα τέλη

της ζωής μας να είναι πετυχημένα κοντά στον Θεό και να παρακαλούμε και για τους γονείς μας, να παρακαλούμε και για τον κόσμο να τύχουν και αυτή η σωτηρία.