On Unquestioning Obedience

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

A talk on unquestioning obedience was given at the Holy Monastery of Philotheou.

The next day he came and asked me to forgive him. He came with deep repentance, with real pain.

I, of course, forgave him wholeheartedly, and he said to me, “Elder, I have something to tell you. After causing you such sorrow, I went to bed.”

“But I had not yet fallen asleep. I do not know how it happened, but I saw the following. It was not a dream,” he told me, “but a clear vision. The proof was that the grace of God was plainly visible upon His face.”

“The grace was unmistakably impressed upon His countenance, and this was further proof that it truly was He.”

“This is what I saw, Elder: I found myself on holy Golgotha, and there upon Golgotha I saw Christ Himself on the Cross, life-sized and vividly alive, with blood flowing from His wounds. I began making prostrations before Him in repentance, begging Him to forgive all my sins.”

“I spoke to Him with repentance and love. And as I watched to see what He would say and what His expression would be, I tried to understand where I stood before Christ—so sinful, the least of all—whether I was forgiven or unforgiven.”

“As I continued making prostrations in repentance and watching Him, I saw God motion for me to look to His right. I looked and saw you standing at His right hand. Then He said to me, ‘Unless this spiritual father of yours forgives you, I will not forgive you. Through him forgiveness will come to you.’”

And again I was in pain, and I kept making prostrations and saying, "Forgive me — please, just forgive me." And again He made a sign to me: "Only through him; otherwise I will not forgive you."

“When I came to myself after all this, I was overwhelmed by profound pain, and such deep metanoia—such repentance—came upon me.”

“How could I possibly come at that very moment and fall at your feet, so that you might forgive me! And now I find myself in such a beautiful spiritual state,”

“far more beautiful in soul than when I first came here, when I first met you, and when I first experienced the First Grace.”

In any case, afterward he showed repentance and a change of heart.

I think of something Saint John Climacus says that is closely related to what happened at that time: when an obedient monk grieves the abbot, when the obedient monk grieves God, he has his spiritual father as an intercessor, who entreats God, and God forgives the monk for the fault he has committed.

But when he grieves his spiritual father, who will intercede for him before God?

The obedient monks of old took the greatest care not to grieve their spiritual guide,

because they understood that, if they did such a thing, they would place a serious obstacle in the path of their spiritual progress. They would not advance toward union with God. For the spiritual guide is the intercessor, the spiritual Moses, who intercedes before God for the obedient monk in every need, praying both for his forgiveness and for his progress.

When a disciple under obedience grieves his Elder over anything at all, a wall goes up in front of him, and that wall blocks the blessing that comes from God to the disciple.

A dividing wall of partition goes up between God and the disciple under obedience, and unless that wall is taken away, the rays of the two lights never draw near each other. They don't reach the disciple to make him radiant with light, brother.

The fathers of those days strove not to grieve their elder, whom they held in the highest esteem, nor to grieve their brothers. They understood that when someone grieves his brother, he also grieves God.

Here is an example. One night, an elder was traveling somewhere with several others. They had hired a guide who knew the road to their destination. Because of the heat, they did not travel during the day, but chose to walk at night, when it was somewhat cooler.

After they had walked quite a distance, they began to realize that they were going the wrong way—that the guide had made a mistake.

The other monks said to the elder, “Geronta, we do not seem to be going the right way.” He replied, “I think so too, my children. But have patient endurance, so that we do not hurt our brother.”

“I will pretend that I am tired,” he said, “and I will say that I cannot go any farther. Then we will stop, daylight will come by God’s providence, and our brother will see that he has made a mistake. In this way, we will not hurt him.” And indeed, Yiannis came and said, “My children, I cannot go any farther; I am tired. Let us remain here where we are, and in the morning God will provide.”

And indeed they stayed; they stopped right there. And in the morning, when day broke, the brother who was guiding them saw that he had made a mistake, and he ran to the Elder. “Forgive me,” he says, “I made a mistake.” “Never mind, my child. Every one of us makes mistakes; we are human.”

They did not hurt their brother. An elder is not grieved only when his disciple talks back to him, contradicts him, quarrels with him, or disobeys him. He also grieves or rejoices according to the disciple’s spiritual life. When the disciple is progressing well, the elder rejoices; when he is not, the elder grieves. It is like a mother who sees that her child is ill: she grieves and tries in every possible way to make the child well.

Something similar happens with the spiritual father. When his disciple is not doing well, he grieves, prays, and struggles as much as he can to restore him and heal him.

Thank you.

As I have told you before, when I first came to my elder, I was young and a novice, and he gave me much counsel. Among the things he told me was this: “My child, our fathers here, the elders of old, used to tell us that if a disciple brings peace and consolation to his elder, he will also bring peace and consolation to God.”

“If, by the way he lives as a whole, he does not bring peace and consolation to his elder, then he has not brought peace and consolation to God either.”

This counsel was very brief, but it possessed great spiritual power, and I placed it deep within my soul.

I believe I made it my own, and I said, “This is what I will stake my life upon.”

And I hope this counsel brings such great benefit, let's say, whenever someone actually puts it into practice. I said it to myself as well: "This is where I will make my effort, with God's help and with the Elder's prayers."

I tried to bring peace and consolation to my elder in two ways: never to grieve him in my life, and by the whole manner of my life to bring him peace and consolation.

God knows to what extent I avoided grieving him and how much consolation I brought him. But I saw in practice that when a disciple strives to keep his elder’s commandments and instructions, the blessing of God goes before him.

It is simply never possible for a disciple under obedience who has done everything in their power to give rest to their spiritual father to fail in the spiritual life — and even less possible for such a person not to gain the Kingdom of God. It is impossible by nature; and when something is impossible by nature, then it is a thousand percent certain.

Thank you.

The disciple receives counsel and strives to put it into practice. It is impossible for him to fail or not attain the grace of God.

We see in Saint Symeon the New Theologian that through his perfect obedience, his perfect faith, his wholehearted dedication, and his humility, he succeeded not merely in tasting a little of the grace of God. Rather, as we might say, the grace of the Holy Spirit was given to him by the sackful.

Thus he became the saint we know, and our Church proclaimed him the New Theologian—a theologian who received theology from above, directly through the grace of the Holy Spirit.

He did not study theology at a school desk, but learned it through the labor of obedience and dedication.

Thank you.

Since God, in His infinite mercy, has counted us worthy to enter here, may He also count us worthy to put on the honored cassock of the monk and to make the best possible use of the time given to us in this life. May the years that pass fill our souls abundantly and fruitfully with the grace of the Holy Spirit. This is a life filled with blessings, a life of profound peace of soul. At first, of course, a person will labor for a while, because he brings with him an entire world of passions, thoughts, fantasies, and all the rest. He will toil a little in the beginning; but once he has passed through that first difficulty, the blessing of God follows, and the fruit appears.

Because of the labor he undertook during that time of trial, he feels blessed, and the road before him lies open.

And his joy is great: he sees himself enriched with a rich experience, so to speak, in these battles, in the struggle with the demons — and this experience is what the Fathers call the Second Grace of God. The first grace is to feel the love of God, to feel, let us say, the fruits of the Holy Spirit; but a second grace is experience, which remains in a person's soul indelibly. This experience never fades; it is never lost. The first grace draws back; from time to time it leaves a person, in order to test him, and so he often falls to his knees under the weight of a cross, of a battle. But then the second grace comes, the grace of experience; his good Simon of Cyrene comes and takes up his cross for him — not that he lifts the temptation away, but he counsels him and says: “Be patient.”

“With patient endurance, this warfare too will pass, just as the one before it passed and the one after it will pass. Endure patiently; this is a trial. Do you not remember that former temptation, and how the grace of God came when it subsided? This temptation too will subside. Just a little patient endurance. You never know—God works miracles.” This is what the second grace says to him.

And so, through the knowledge he gains and the courage he receives from this counsel, the burden of the temptation grows lighter. He is strengthened in patient endurance, courage, faith in God, and confidence in the truth. His soul finds rest, and he overcomes the whole ordeal.

Thank you, Dia.

It is not simply that we are tempted at first—and it is entirely natural that we should face warfare, since it lies all along our path. In the end, we are also left with experience, the second grace, and this has immense significance.

It is not valuable only for us, because we ourselves are benefited by its grace. We will also be able to counsel a weak brother, one who is under attack, a novice, just as others once helped us. The time inevitably comes when we too must help one of our brothers who is undergoing spiritual warfare.

Therefore, we should not be surprised when warfare rises against us or temptations assail us. Through the illumination given by the second grace, we should understand that temptation must come. We must gain experience of being troubled by the devil, by a passion, and by the enemy; we must undergo warfare. In this way we train as spiritual athletes and labor, and those labors are laid as a foundation stone. Upon them, in time, the beautiful house of the grace of God will be built.

Afterward, as we have said, we are left with this precious experience: knowledge of the methods of warfare and of the cunning ways in which the devil attacks us. How could we learn this discipline, this art, unless God permitted us to be tested in battle?

We must prove courageous, brave, and determined, for this is what Saint Syncletica counsels us to do.

She says, “The devil is exceedingly cunning when he attacks us, and we too must be exceedingly shrewd when we resist him.”

When we courageously confront and repel the devil, that is the achievement; that is the victory. From there comes spiritual progress; from there the way opens to the grace of God and to the Kingdom of God.

Warfare is not evil, nor does warfare mean destruction. It is a spur that awakens us, moves us to resist, and enables us to receive a crown and the praise of the angels in the age to come.

A day’s labor does the worker no harm; rather, it fills his pocket with money. And if we wish to become rich in soul, we too must receive temptations as warfare, as a spur to struggle against the evil demon of passion and weakness, so that, by the grace of God, we may overcome and move forward.

For if we do not overcome a temptation, that temptation will beat us down throughout our entire life.

We will drag it around behind us like some filthy thing.

This is why God permits warfare to come: so that we may conquer and be delivered from the shameful passions that defile the human soul. A person senses this himself. When a passion attacks him, he feels the stench of the passion and of the devil.

But when he has been delivered, when he is clean and pure, he senses the fragrance of cleanliness and purity. It is like wearing a dirty garment: it smells foul; a person sees it, is disgusted by it, and wants to cast it off.

He does not feel well while wearing it. But when he washes and irons it, then puts it on and smells the soap and its cleanness, he delights in it and does not want to take it off. We experience the same thing in the soul. When a person does not struggle, his life is tormented and he suffers. Despite comfort and an easy life, he feels miserable within. But when someone struggles, he feels happiness and joy; he feels that spiritual life truly contains the living power of divine grace.

We must strive to put into practice what my elder first counseled me. You too must strive for your own benefit, your own progress, and your own great success—the success that leads to Heaven.

First of all, try as much as you can not to grieve God by disobeying the counsels and instructions I give you, because I gain nothing whether you make progress or not. I am simply here beside you to help you, freely and for the love of Christ. You will make progress.

Strive to reach the point where you come to know God. A teacher is paid, and so he is obliged, one way or another, to teach and to put up with some misbehavior from the children. But here it is not the same. Here everything is given freely. Everything is done for the love of God and out of love for you. Whatever is said as a command or may seem like a form of pressure is solely

If only you are edified, overcome temptation and the passions, and please God, then you will be victorious. Therefore, it is a great gain to reflect and say, “I must struggle. Through this elder, I do not want to grieve God, but to please Him by doing what is asked of me by this man who has been placed over me.”

to help you through a very difficult struggle, for the love of God and out of love for you. Let me strive to bring rest and joy to my elder, for no other reason than that I may bring rest and joy to God.

Let him see that I am advancing spiritually and striving; in short, let him see me struggling against my passions and resisting them properly. And this is a great achievement, because when a spiritual person—a guide who handles things well—sees someone under obedience striving, he knows that after the struggle that person will surely receive the grace of God; it is impossible for him not to receive the grace of God. And, in a certain way, the spiritual guide will be able to see it. What consolation, what joy he will receive!

So, the fact that we face spiritual warfare is not evil. The evil is when we do not fight back.

Let us therefore be found striving, striking at the passions, confessing sincerely, and keeping nothing hidden within our souls. For the things we keep hidden become a dwelling place where the devil nests within the soul. From there he causes an explosion and brings the spiritual house of a person crashing down.

If people have fallen in the spiritual struggle, it is because they left remnants within themselves. Holy Confession was not a living part of their lives; they did not let the scalpel cut deeply into them, and they failed to uproot even the smallest roots lodged deep within the heart.

They were not sincere before God and their elder. That is why they suffered spiritual shipwreck.

They did not follow the path correctly but went astray, and so their life of obedience was shattered. When an obedient disciple is completely sincere with his elder in everything, he can never fall. And if he sometimes grows dizzy in the midst of the struggle, that is entirely natural.

And our Christ, as He carried the Cross, sank to His knees under its weight, and the good Cyrenian was there to take up the Cross and carry it for Him. It is the same here, in the middle of the struggle: the disciple may sometimes slip, may grow dizzy and fall a little. The Elder will catch him, he will lift him up, he will splash cool water on him and bring him round, he will clap him on the back and say, “Take courage, and don't be afraid,” and there he sees him relieved again and pressing on until the height is taken.

It is a great blessing for a person to be granted a guide in life, because such a guide is, so to speak, the greatest treasure and source of security. When someone has no assurance in what he is undertaking, he is already like one who has failed.

If someone has no security in life, they are exposed, they are adrift with no one at the helm; at any moment they are in danger. But the person who does have that security is at peace.

An obedient disciple possesses this security when he finds a spiritual guide who knows the road and believes: “Since he knows the road, he will certainly lead me safely and securely to the end.”

And what is that end? Is it merely to master some craft and live with a certain degree of comfort? No, it is nothing material.

It is to succeed in finding God. And when a person finds God, does he know what he has found? He has found everything. He has found his boundless happiness.

The person who has not come to know God is unhappy. We are children of God, yet we do not know who God is. We have a heavenly Father, yet in reality we do not know Him. We believe that He is our Father, but the heart does not confess Him; the heart has not tasted Him, and the spiritual eyes have not seen this Father.

If we could see what kind of Father we have, we would shout like people out of our minds — out of a boundless happiness, out of a discovery of the greatest value.

We are the children of an awesome Father—awesome in His gifts and His riches. And the closer anyone comes to speaking about this Father, the more words fail him.

It is like approaching a light: the closer a person comes, the more his eyes are dazzled and blinded by its brightness, until he can see nothing. In exactly the same way, the closer someone draws to God, the more words fail him. He can no longer speak.

And so it is a great tragedy for us: that we have such a God, such a Father, and yet here we are, living in such poverty, in such misery of soul, not feeling His love, not feeling His happiness.

But why were we created? He did not create us simply because He wanted to show that He had the power to make human beings, creatures, and all created things. He brought us into being so that we might experience His blessedness and delight in Him.

He created blessed beings and creatures so that they might truly enjoy immense happiness.

But through our disobedience to Him, we lost the purpose for which we were created.

We have come to the point of completely disregarding our natural Father, the One who is truly our Father by nature. We love so many other things, and God we do not love at all. Because if we loved Him, we would keep His commandments.

Therefore, this obedience, this inner repose in the one who represents God here, is intended to keep the obedient monks safe and to guide them toward finding the Father, toward finding God and His perfect blessedness.

So the value of finding a guide is beyond measure. And when someone is truly aware that God has given them this guide, one who can lead them to these things,

to happiness, and yet feels that he has still not managed to appreciate it as he should, then he ought, so to speak, to feel very differently. And this knowledge should give him the strength to rise, to renew himself, to awaken, and to take up a new struggle—to make use of this opportunity above all else—because we do not know the hour or the moment.

For example, when this man says to me, “My child, say the Jesus Prayer. Do not forget it. If you cannot say it noetically, then say it softly with your lips, in a quiet voice. At first you may not understand it, and your mind may wander here and there.”

Yes, but it is better than idle chatter. And it is better than letting your mind wander to anything else, and you gain a great deal from it. Besides, the tempter hears that prayer, and you yourself hear it. And a brother standing next to you hears it too.

He is also edified, for otherwise he might have been thinking about something completely unrelated. There, then, is the benefit.

That is why, whenever we are working, whatever we may be doing, we should quietly whisper the Jesus Prayer.

When a young Russian girl would say the Jesus Prayer, she would see her angel beside her. When she did not say it, she would not see him, and this gave her the encouragement to keep praying. And so, by saying the Jesus Prayer so that her angel would remain beside her, she managed to persevere in her spiritual work.

Here is one counsel from the elder, one act of obedience that we can perform, one way of bringing repose to the elder. The same applies to the other exhortations and instructions given here, and also to the way we deal with the logismoi, the intrusive thoughts.

We are told that whenever an image comes to us—a sinful image brought by the tempter to arouse one of the passions—we must drive it away immediately: the person, the object, the likeness, or anything we have known, seen, or heard.

The moment it takes shape in our imagination, we must cast it out at once. As soon as we realize where that evil painter is going and what image he intends to paint, we must struggle to drive him away immediately. We throw aside his brushes and paints before he has time to give the image any form.

Along with that, prayer — the "Lord Jesus Christ" — and watchfulness, so that we drive him off at once, whatever picture he is trying to paint in us. And there you have the good beginning; there you have the good foundation. When the monk, the Christian, confronts every passion at its very birth with attentiveness, let him be certain that one day he will be set free from his passions.

The passions begin through the five senses and then continue through a person’s imagination. If someone carefully cleanses his imagination of sinful images, he has resolved the heart of the problem.

From that point onward, progress begins. He has cleansed his imagination and settled his accounts with God and with the devil.

This is why the Fathers of nepsis, the tradition of watchfulness, gave this the greatest attention. The heart of the work of nepsis is the cleansing of the nous, the spiritual intellect. When the nous has been cleansed of images and evil, it has been prepared and purified to receive the image—more precisely, the image of God.

When we want to paint something, we first clean the paper, the sheet, or whatever surface we intend to paint upon. If it has stains or marks on it, we clean it thoroughly, make it white, and only then begin the drawing.

In the same way, by the grace of God, we must first cleanse our imagination of images, objects, and everything else. Then, according to the design given to us, through our own willing effort and with God’s help,

we will be able to paint images within our imagination.

Let us try, my fathers, to struggle a little more earnestly. The matter is really very simple.

All that is needed is effort on our part, and God is ready. The Saints in Heaven watch over us and pray for us, because the Grace of God helped them to walk their own road. They too passed through temptations, afflictions, ups and downs, and the struggles of this life; they have enormous experience, and they know how weak we people of today are when it comes to struggling well. That is why they watch over us from above and beg God to help us not to lose sight of our destination, our purpose. And since we have the intercessions and the prayers of our Saints, let us hope that God will help us to make a beginning, even now, and then to go forward.

Thank you.

Ομιλία περί αδιακρίτου υπακοής έγινε στην Ιερά Μονή Φιλοθέου.

Την επαύριο έρχεται και μου ζήτησε συγγνώμη, έρχεται με πολλή μετάνοια, με πολύ πόνο.

Εγώ βέβαια ολοψύχως συγχώρησα και μου λέει: «Γέροντα, έχω να σου πω. Μετά από τη λύπη που σας προξένησα, πήγα να κοιμηθώ».

Αλλά δεν με είχε πάρει ο ύπνος. Δεν ξέρω πώς μου συνέβηκε και είδα το εξής. Και αυτό που μου διηγήθηκε, μου είπε: «Είδα ότι δεν ήταν όνειρο, αλλά ήταν καθαρή οπτασία, και απόδειξη ήταν ότι η Χάρις του Θεού ήταν πολύ εμφανής στο πρόσωπό Του.

Η Χάρις ήταν έκτυπη και ήταν μία ακόμη περισσότερη απόδειξη ότι ήταν μάλλον Εκείνος.

Είδα το εξής, Γέροντα, ότι βρέθηκα στον Ιερό Γολγοθά και, στον Γολγοθά επάνω, είδα ακριβώς σε φυσικό μέγεθος, ζωντανότατος, και από τις πληγές Του έτρεχε αίμα. Ο ίδιος ο Χριστός στον Σταυρό επάνω. Άρχισα να βάζω μετάνοια, να Τον παρακαλώ να μου συγχωρέσει όλες μου τις αμαρτίες.

Και έλεγα διάφορα λόγια με μετάνοια και αγάπη. Και, όσο πρόσεχα να δω τι θα μου πει, τι ύφος έχει, για να κατατοπιστώ ανάλογα πώς, τέλος πάντων, βρίσκομαι εγώ κοντά στον Χριστό, πολύ αμαρτωλός, ο λιγότερος, συγχωρημένος, ασυγχώρητος;

Και, όσο έβαζα μετάνοια και πρόσεχα, βλέπω να μου κάνει νεύμα ο Θεός να κοιτάξω δεξιά Του. Κοιτάζω δεξιά, βλέπω εσάς να στέκεστε δεξιά Του και μου λέει: “Εάν δεν σε συγχωρέσει αυτός ο Πνευματικός, ο πατέρας ο δικός σου, εγώ δεν σε συγχωρώ. Δι’ αυτού θα έρθει η συγχώρηση σε σένα”.

Και πάλι πονούσα και έβαζα μετάνοια και έλεγα: «Συγχώρεσέ με, έστω». Και πάλι μου κάνει νόημα: «Μόνο δι’ αυτού· αλλιώς δεν θα σε συγχωρέσω».

Συνήλθα από όλο αυτό το γεγονός. Με κατείχε ένας πολύ μεγάλος πόνος, μου ήρθε τόση μετάνοια,

πώς ήταν δυνατόν εκείνη τη στιγμή να έρθω, να πέσω στα πόδια σας, να με συγχωρέσετε, και τώρα βρίσκομαι σε μια κατάσταση τόσο πολύ όμορφη

ψυχικά, απ’ όπως ήμουνα τότε όταν πρωτοήλθα και όταν σας πρωτογνώρισα και όταν πρωτογνώρισα την Πρώτη Χάρη».

Οπωσδήποτε μετά έδειξε μετάνοια και αλλαγή.

Σκέφτομαι γι’ αυτό που λέγει ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, κάτι συγγενές με ό,τι συνέβηκε σ’ αυτόν τον χρόνο, ότι, όταν λυπήσει ο υποτακτικός τον ηγούμενο, όταν λυπήσει τον Θεό ο υποτακτικός, έχει τον πνευματικό πατέρα μεσίτη που παρακαλάει τον Θεό και ο Θεός συγχωράει τον υποτακτικό γι’ αυτό το σφάλμα που θα έχει κάνει.

Ενώ, όταν λυπήσει τον πνευματικό πατέρα, ποιος θα μεσιτεύσει στον Θεό;

Οι παλαιοί υποτακτικοί είχαν πάρα πολύ μεγάλη προσοχή στο να μη λυπήσουν τον πνευματικό οδηγό,

διότι σκεφτόντουσαν ότι, εάν κάτι τέτοιο πράξουν, οπωσδήποτε θα βάλουν ένα σοβαρό εμπόδιο στον δρόμο της προόδου, της πνευματικής προόδου. Δεν θα προχωρήσουν προς την ένωση με τον Θεό και, εφόσον ο Πνευματικός Οδηγός είναι ο Μεσίτης, είναι ο Πνευματικός Μωυσής, ο οποίος μεσιτεύει για οποιοδήποτε λόγο στον Θεό για τον υποτακτικό και για τη συγχώρηση, αλλά και για την πρόοδό του προσεύχεται.

Ο υποτακτικός που λυπήσει τον Γέροντα για οποιοδήποτε πράγμα, τότε μπαίνει μπροστά ένα τείχος που εμποδίζει έτσι την από Θεού ευλογία στον υποτακτικό.

Γίνεται ανάμεσα στον Θεό και στον υποτακτικό ένα μεσότοιχο, που αυτό, αν δεν βγει, οι ακτίνες των δύο φωτών δεν πλησιάζουν. Δεν έρχονται στον υποτακτικό, ώστε να γίνει φωτεινός, αδελφέ.

Προσπαθούσαν οι τότε πατέρες, ώστε να μη λυπήσουν τον γέροντα, που τον είχανε πολύ ψηλά, αλλά μήτε τους αδελφούς, και πάλι σκεφτόντουσαν ότι, όταν λυπήσει κάποιος τον αδελφό του, λυπεί τον Θεό με τον τρόπο αυτό.

Αυτό. Όπως ένας γέροντας βάδιζε με ορισμένους ανθρώπους τη νύχτα για κάποιο μέρος και είχαν πάρει και έναν οδηγό, έναν οδηγό που ήξερε τον δρόμο για εκεί που θέλανε να πάνε, και την ημέρα, λόγω της ζέστης, δεν πήγαιναν, δεν βάδιζαν· διαλέγαν τη νύχτα με την κάπως δροσιά.

Αφού βάδισαν έναν αρκετό δρόμο, κάπως κατάλαβαν ότι δεν πάνε καλά. Ότι ο τύπος έχει κάνει λάθος.

Και λένε του Γέροντος οι άλλοι μοναχοί: «Γέροντα, δεν πάμε καλά, νομίζουμε». Λέει: «Κι εγώ αυτό λέω, παιδιά. Να κάνετε υπομονή, να μην λυπήσουμε τον αδελφό.

Εγώ θα κάνω, λέει, πως κουράστηκα και θα πω ότι δεν μπορώ να προχωρήσω άλλο. Οπότε θα σταματήσουμε, θα φέξει ο Θεός και θα δει ο αδελφός ότι έκανε λάθος και έτσι δεν θα τον λυπήσουμε». Και πράγματι ήρθε ο Γιάννης, «Παιδιά, εγώ δεν μπορώ να προχωρήσω άλλο, κουράστηκα. Να παραμείνουμε εδώ, όπως που βρεθήκαμε, και το πρωί έχει ο Θεός πάλι».

Και πράγματι μείνανε, σταθήκανε εκεί, και το πρωί, όταν ξημέρωσε, ο αδελφός, ο οδηγός, είδε ότι είχε κάνει λάθος και προσέτρεξε στον Γέροντα. «Συγχώρησέ με», λέει, «έκανα λάθος». «Δεν πειράζει, παιδί μου· όλοι μας οι άνθρωποι λάθη κάνουμε».

Δεν λύπησαν τον αδελφό. Σ’ έναν Γέροντα δεν γίνεται λύπη μόνο όταν ο υποτακτικός αντιλογείται προς αυτόν, τον αντιλέγει, τον φιλονικεί, τον παρακούει και ούτως τον λυπεί, αλλά λυπείται και χαίρεται: όταν ο υποτακτικός βαδίζει καλά την πνευματική του ζωή, χαίρεται, και όταν δεν βαδίζει, λυπείται, διότι, όπως μία μητέρα, όταν δει το παιδί της να είναι άρρωστο, λυπάται και προσπαθεί με κάθε τρόπο να το κάνει καλά.

Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με τον Πνευματικό Πατέρα. Όταν ο υποτακτικός του δεν πάει καλά, λυπείται, προσεύχεται και αγωνίζεται όσο το δυνατόν να τον κάνει καλά, να τον θεραπεύσει.

Ευχαριστώ.

Όπως κι άλλοτε σας έχω πει, ότι ο Γέροντάς μου, όταν πρώτα πήγα, και σαν μικρός που ήμουνα και σαν αρχάριος, πολύ με συμβούλευε. Μεταξύ των συμβουλών μού έλεγε ότι: «Παιδί μου, οι πατέρες μας εδώ, οι παλαιοί, μας λέγανε ότι εάν ο υποτακτικός αναπαύσει τον Γέροντά του, θα αναπαύσει τον Θεό.

Εάν δεν αναπαύσει τον Γέροντά του με τη ζωή του γενικότερα, δεν έχει αναπαύσει και τον Θεό».

Αυτή την πολύ μικρή συμβουλή, αλλά με πολύ μεγάλη και πνευματική δύναμη, την έβαλα μέσα στην ψυχή μου.

Την έκανα, πιστεύω, την έκανα κτήμα μου και είπα: «Εδώ θα ποντάρω τη ζωή μου».

Και ελπίζω να έχει τόσο μεγάλη, ας πούμε, ωφέλεια αυτή η συμβουλή, όταν κανείς την εφαρμόσει. Την είπα και στον εαυτό μου: «Εδώ θα προσπαθήσω, με τη βοήθεια του Θεού και με την ευχή του Γέροντα».

Προσπάθησα να αναπαύσω διπλά τον Γέροντα. Να μην τον λυπήσω ποτέ στη ζωή μου και με τη ζωή μου να τον αναπαύσω.

Ο Θεός γνωρίζει κατά πόσον δεν τον λύπησα και πόσο τον ανάπαυσα. Αλλά είδα στην πράξη, όμως, ότι ο υποτακτικός, όταν προσπαθεί να φυλάξει τις εντολές, τις παραγγελίες του Γέροντα, η ευλογία του Θεού προπορεύεται μπροστά του.

Δεν είναι ποτέ δυνατόν ο υποτακτικός που μετά δυνάμεως έχει αναπαύσει τον πνευματικό του πατέρα να αποτύχει στην πνευματική του ζωή και, περισσότερο, να μην κερδίσει τη Βασιλεία του Θεού. Φύσει αδύνατον· όταν είναι φύσει αδύνατον, είναι κάτι που είναι 1000% σίγουρο.

Ευχαριστώ.

Συμβουλεύεται ο υποτακτικός και προσπαθεί να εφαρμόσει στην πράξη τη συμβουλή. Δεν είναι δυνατόν να αποτύχει, να μην πετύχει τη χάρη του Θεού.

Βλέπουμε στον Άγιο Συμεών τον Νέο Θεολόγο ότι με την τέλεια υπακοή του, με την τέλεια πίστη του, με όλη τη δύναμη, την ταπείνωση, κατόρθωσε όχι απλώς να γευθεί λίγο τη χάρη του Θεού, αλλά, το λέμε, με το τσουβάλι τού δόθηκε η χάρη του Αγίου Πνεύματος.

Και έγινε αυτός που έγινε και ανακηρύχθηκε από την Εκκλησία μας Νέος Θεολόγος. Σαν θεολόγος που δέχτηκε την άνωθεν θεολογία, κατευθείαν από τη χάρη του Αγίου Πνεύματος.

Δεν σπούδασε τη θεολογία στο θρανίο, αλλά με τον κόπο της υπακοής και της αφοσιώσεως.

Ευχαριστώ.

Εφόσον μας αξίωσε ο Θεός, με το άπειρο έλεός Του, να μπούμε εδώ, να μας αξιώσει στη συνέχεια να φορέσουμε το τετιμημένο ράσο του μοναχού και τον χρόνο αυτόν εδώ της ζωής μας να τον αξιοποιήσουμε κατά τον καλύτερο τρόπο, ο χρόνος αυτός που θα κυλήσει στη ζωή μας να γεμίσει έτσι καρποφόρα την ψυχή μας με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, που είναι μία ζωή με ευλογίες, ζωή με πολλή ψυχική ξεκούραση. Στην αρχή βέβαια θα κουραστεί λίγο ο άνθρωπος, γιατί φέρνει μαζί του έναν ολόκληρο κόσμο από πάθη και σκέψεις και φαντασίες και λοιπά. Θα κοπιάσει λίγο στην αρχή, μα μετά όμως, που θα περάσει την πρώτη δυσκολία, έρχεται στη συνέχεια η ευλογία του Θεού, έρχεται ο καρπός του.

Ένεκα αυτού του κόπου που κατέβαλε στη δοκιμαστική περίοδο, νιώθει ευτυχισμένος, ο δρόμος του είναι ανοιχτός

και η μεγάλη του χαρά: βλέπει τον εαυτό του να είναι πλουτισμένος με μια πλούσια, έτσι να πω, εμπειρία πάνω στους πολέμους, στους διαβόλους που λέγεται κατά τους πατέρες Δεύτερη Χάρις του Θεού. Η πρώτη χάρη είναι να νιώσουμε την αγάπη του Θεού, να νιώσουμε, ας πούμε, τον καρπό, τους καρπούς του Αγίου Πνεύματος, αλλά μια δεύτερη χάρη είναι η πείρα, η οποία μένει στην ψυχή του ανθρώπου ανεξίτηλα. Ποτέ δεν ξεθωριάζει, ποτέ δεν χάνεται αυτή η πείρα. Η χάρη, η πρώτη, υποχωρεί, εγκαταλείπει ενίοτε κάποτε κάποτε τον άνθρωπο για να τον δοκιμάσει, και έτσι ο άνθρωπος γονατίζει πολλές φορές κάτω από το βάρος ενός σταυρού, ενός πολέμου, αλλά έρχεται η δεύτερη χάρη της πείρας, έρχεται ο αγαθός Κυρηναίος του και του παίρνει τον σταυρό· όχι ότι σηκώνει τον πειρασμό, αλλά τον συμβουλεύει και του λέει: «Κάνε υπομονή».

Και με την υπομονή θα περάσει κι αυτός ο πόλεμος, όπως πέρασε και ο προηγούμενος και ο κατοπινός. Κάνε υπομονή, δοκιμασία είναι. Δεν θυμάσαι εκείνον τον πειρασμό, μετά που υποχώρησε, πώς ήρθε η χάρις του Θεού; Έτσι κι αυτός ο πειρασμός θα υποχωρήσει. Λίγη υπομονή. Δεν ξέρεις, ο Θεός κάνει θαύματα. Αυτά του μιλάει η Δεύτερη Χάρη.

Και έτσι, με τη γνώση που παίρνει και με το θάρρος που δέχεται από τις συμβουλές αυτές, ελαφρώνει από τον πειρασμό, τονώνεται στην υπομονή, στο θάρρος, στην πίστη στον Θεό και στην πραγματικότητα της αλήθειας, και έτσι ξεκουράζεται ψυχικά και ξεπερνάει την ιστορία.

Ευχαριστώ, Δία.

Δεν είναι μόνο ότι πειραζόμαστε καταρχάς και που είναι πάρα πολύ φυσικό να πολεμηθούμε, γιατί έχει περιβάλει τον δρόμο μας, αλλά παράλληλα μας μένει στο τέλος η πείρα, η δεύτερη χάρη, που έχει μεγάλη, τεράστια σημασία.

Δεν έχει αξία μόνο για τον εαυτό μας, γιατί θα ωφεληθούμε από τη χάρη της, αλλά θα συμβουλέψουμε και έναν αδύνατο αδελφό, έναν πολεμούμενο, έναν αρχάριο, όπως εμάς μας βοήθησαν άλλοι άνθρωποι. Έτσι έρχεται η ώρα που θα βοηθήσουμε κι εμείς υποχρεωτικά έναν πολεμούμενο αδελφό μας.

Γι' αυτό να μην παραξενευόμαστε όταν μας κινούνται οι πόλεμοι, όταν μας προσβάλλουν οι πειρασμοί. Να ξέρουμε, με τη φώτιση της δεύτερης χάρης, ότι επιβάλλεται να έρθει ο πειρασμός. Η πείρα, η ενόχληση από τον διάβολο, από το πάθος, από τον εχθρό· επιβάλλεται να πολεμηθούμε, διότι έτσι θα αθληθούμε, έτσι θα καταβάλουμε κόπους, που οι κόποι αυτοί θα μπουν σαν θεμέλιος λίθος και θα χτιστεί επάνω, κατόπιν, το ωραίο σπίτι της Χάριτος του Θεού.

Μετά θα μας μείνει, όπως είπαμε, αυτή η σπουδαία εμπειρία στους τρόπους του πολέμου, στον τρόπο της πονηριάς με την οποία μας πολεμάει ο διάβολος. Πώς θα μάθουμε αυτή την επιστήμη, αυτή την τέχνη, εάν δεν επιτρέψει ο Θεός να πολεμηθούμε στον πόλεμο;

Να φανούμε έτσι ανδρείοι, γενναίοι, πείσμονες, γιατί έτσι μας συμβουλεύει η Αγία Συγκλητική.

«Παμπόνηρος», λέει, «ο διάβολος όταν μας πολεμάει, και εμείς παμπόνηροι όταν τον αντικρούουμε».

Όταν γενναία αντικρούσουμε και αποκρούσουμε τον διάβολο, αυτό είναι το κατόρθωμα, αυτή είναι η νίκη. Από δω η προχώρηση, από δω το άνοιγμα για τη Χάρη του Θεού και για τη Βασιλεία του Θεού.

Ο πόλεμος δεν είναι κακός, ο πόλεμος δεν σημαίνει καταστροφή, αλλά ο πόλεμος είναι ένα ερέθισμα για να ξυπνήσουμε, για να αντισταθούμε, για να στεφανωθούμε, για να μας επαινέσουν οι άγγελοι στον άλλον κόσμο.

Η δουλειά του μεροκάματου δεν κάνει κακό στον εργάτη, αλλά μάλλον του γεμίζει την τσέπη από χρήματα. Και εμείς, αν θέλουμε να πλουτίσουμε ψυχικά, να δεχόμεθα τους πειρασμούς σαν πόλεμο, σαν ερέθισμα, να παλέψουμε με τον κακό δαίμονα του πάθους και της αδυναμίας, για να νικήσουμε, χάριτι Θεού, και να προχωρήσουμε.

Διότι, εάν δεν νικήσουμε έναν πειρασμό, θα μας δέρνει αυτός ο πειρασμός σε όλη τη ζωή μας.

Θα τον σέρνουμε από πίσω μας σαν ένα βρώμικο αντικείμενο.

Γι' αυτό επιτρέπει ο Θεός να έρχονται οι πόλεμοι. Για να νικήσουμε και να απαλλαγούμε από τα άτιμα πάθη που βρωμίζουν την ψυχή του ανθρώπου. Ο ίδιος ο άνθρωπος το αισθάνεται αυτό· όταν ένα πάθος τον πολεμεί, αισθάνεται τη βρώμα του πάθους, του διαβόλου.

Και όταν είναι γλιτωμένος, όταν είναι καθαρός και αγνός, αισθάνεται την ευωδία της καθαρότητας και της αγνότητας. Όπως με ένα ρούχο που φοράει ο άνθρωπος έτσι βρώμικο· μυρίζει άσχημα, το βλέπει, σιχαίνεται, θέλει να το αποβάλει.

Δεν νιώθει όμως έτσι, δεν νιώθει καλά. Όταν όμως το πλύνει, το σιδερώσει και το φορέσει και μυρίζει σαπούνι, καθαρότητα, το χαίρεται, δεν θέλει να το βγάλει. Έτσι και μετά πάλι νιώθουμε ψυχικά. Ο άνθρωπος, όταν δεν παλεύει, η ζωή του είναι τυραννισμένη, υποφέρει· παρά την καλοπέραση και την άνεση της ζωής, νιώθει δυστυχισμένος μέσα του, ενώ όταν αγωνίζεται κανείς, νιώθει ευτυχία, νιώθει χαρά, νιώθει ότι πράγματι η πνευματική ζωή μέσα της περικλεί ζωντάνια Θείας Χάριτος.

Θα πρέπει να προσπαθήσουμε να εφαρμόσουμε αυτό που με συμβούλευσε ο Γέροντάς μου καταρχάς. Προσπαθείτε κι εσείς για το δικό σας, για τη δική σας ωφέλεια, για τη δική σας πρόοδο, για τη δική σας τη μεγάλη επιτυχία, την επιτυχία του ουρανού.

Κατ' αρχάς, προσπαθήστε όσο το δυνατόν να μη λυπήσετε τον Θεό, παρακούοντας στις συμβουλές και στις εντολές που σας δίνω, διότι εγώ δεν έχω κανένα όφελος είτε από την πρόοδο είτε από τη μη πρόοδό σας. Διότι εγώ απλώς είμαι κοντά σας να σας βοηθήσω, δωρεάν και για την αγάπη του Χριστού. Θα προχωρήσετε.

Να φτάσετε, να γνωρίσετε τον Θεό. Ένας δάσκαλος πληρώνεται και είναι αναγκασμένος, σώνει και πάντως, να διδάξει και να υπομείνει ορισμένες αταξίες των παιδιών, αλλά εδώ δεν έχουμε κάτι το ίδιο. Εδώ όλα γίνονται δωρεάν. Όλα για την αγάπη του Θεού και για την αγάπη. Ό,τι λέγεται σαν εντολή και σαν μορφή βίας είναι απλώς και μόνο

Και μόνον να ωφεληθείτε, να νικήσετε τον πειρασμό, τα πάθη και να αρέσετε στον Θεό, τότε θα νικήσετε. Επομένως, είναι μεγάλο κέρδος να αναρωτηθείτε και να πείτε ότι πρέπει να αγωνιστώ. Θέλω να μην λυπήσω τον Θεό δι’ αυτού του γέροντος, αλλά να ευχαριστήσω τον Θεό, εφαρμόζοντας αυτά τα οποία μου ζητούνται από αυτόν τον άνθρωπο, ο οποίος έχει τεθεί επικεφαλής μου.

σε έναν πολύ δύσκολο αγώνα, για την αγάπη του Θεού και την αγάπη τη δική μας. Ας προσπαθήσω να τον αναπαύσω, όχι για τίποτε άλλο, για να αναπαύσω τον Θεό.

Να με δει προχωρημένον πνευματικά, αγωνιζόμενον· με έναν λόγο, να με βλέπει να αγωνίζομαι εναντίον των παθών μου, να με βλέπει να τα αντικρούω σωστά. Και αυτό είναι μεγάλο κατόρθωμα, γιατί ένας πνευματικός άνθρωπος, ένας οδηγός ο οποίος κάνει καλά τα πράγματα, όταν βλέπει να αγωνίζεται κάποιος, ένας υποτακτικός, ξέρει ότι μετά από τον αγώνα οπωσδήποτε θα δεχτεί τη χάρη του Θεού· αποκλείεται να μη δεχτεί τη χάρη του Θεού. Και κατά κάποιον τρόπο θα το βλέπει· και πόση ανάπαυση, πόση χαρά θα πάρει!

Λοιπόν, όχι γιατί έχουμε πολέμους είναι κακό, αλλά κακό είναι όταν εμείς δεν αντιπολεμούμε μαζί.

Λοιπόν, να βρεθούμε αγωνιζόμενοι, να χτυπάμε τα πάθη, να εξομολογούμεθα ειλικρινά, να μην έχουμε κρατούμενα μέσα στην ψυχή μας. Διότι αυτά τα κρατούμενα γίνονται σκήνωμα και φωλιάζει ο διάβολος μέσα στην ψυχή και από εκεί κάνει το ανατίναγμα, κάνει την κατάρρευση του πνευματικού σπιτιού του ανθρώπου.

Αν πέσανε άνθρωποι στον πνευματικό αγώνα, είναι γιατί μέσα τους αφήσανε κατάλοιπα. Δεν είχανε στη ζωή τους τη λειτουργία της εξομολόγησης, δεν κάνανε βαθιά το νυστέρι στη ζωή τους, δεν βγάλανε και τις παραμικρές ρίζες που είναι βαθιά μέσα στην καρδιά, έτσι βαλμένες.

Δεν φάνηκαν ειλικρινείς απέναντι του Θεού και του Γέροντα. Γι' αυτό τους έγινε το ναυάγιο.

Δεν χρόνησαν σωστά, παραχρόνησαν και γι' αυτό έπαιξε το υποτομικό. Ο υποτακτικός, όταν είναι ειλικρινής απέναντι του Γέροντος κατά πάντα, δεν είναι δυνατό ποτέ να πέσει. Και αν καμιά φορά ζαλιστεί επάνω στον αγώνα, είναι πολύ φυσικό.

Και ο Χριστός μας, σηκώνοντας τον Σταυρό, γονάτισε κάτω από το βάρος και βρέθηκε ο αγαθός Κυρηναίος να αναλάβει τον Σταυρό, σηκώνοντάς τον. Έτσι και εδώ, επάνω στον αγώνα, ενδέχεται να γλιστρήσει κάποτε, να ζαλιστεί και να πέσει λίγο. Θα τον πιάσει, θα τον σηκώσει ο Γέροντας, θα του ρίξει νερό δροσερό, θα τον συνεφέρει, θα τον χτυπήσει στις πλάτες, «Θάρρος και μη φοβάσαι», και εκεί τον βλέπει πάλι ανακουφισμένο να προχωράει ως την κατάληψη του υψώματος.

Αυτό είναι μεγάλη ευλογία, το να τύχει ο άνθρωπος έναν οδηγό στη ζωή του, διότι αποτελεί τον μεγαλύτερο, να πω έτσι, θησαυρό και ασφάλεια. Όταν δεν είναι κανείς ασφαλής με κάτι που επιχειρεί, είναι, πώς θα το πούμε, σαν αποτυχημένος.

Αν δεν έχει ασφάλεια στη ζωή του, είναι εκτεθειμένος, είναι ακυβέρνητος· ανά πάσα στιγμή είναι σε κίνδυνο. Ο άνθρωπος όμως που έχει ασφάλεια είναι ήσυχος.

Την ασφάλεια ο υποτακτικός την έχει όταν βρει πνευματικό οδηγό που γνωρίζει τον δρόμο και πιστεύει ότι, εφόσον τον γνωρίζει, και εμένα ασφαλώς και με σιγουριά θα με οδηγήσει στο τέλος.

Και το τέλος ποιο να είναι; Να είναι απλώς να πετύχει μία τέχνη και να ζήσει κάπως άνετα; Δεν είναι κάτι το υλικό.

Είναι να πετύχει να βρει τον Θεό. Αυτός, όταν βρει τον Θεό, ξέρει τι βρήκε; Βρήκε το παν. Βρήκε την απέραντη ευτυχία του.

Ο άνθρωπος που δεν γνώρισε τον Θεό είναι δυστυχής. Είμαστε παιδιά του Θεού και δεν γνωρίζουμε ποιος είναι ο Θεός. Έχουμε ουράνιο Πατέρα και δεν τον γνωρίζουμε στην πραγματικότητα. Τον πιστεύουμε ότι είναι Πατέρας μας, αλλά η καρδιά δεν τον ομολογεί, η καρδιά δεν τον έχει γευθεί, τα ψυχικά μάτια δεν τον έχουν δει, αυτόν τον Πατέρα.

Αν βλέπαμε ποιον Πατέρα έχουμε, σαν τρελοί θα φωνάζαμε από μια απέραντη ευτυχία, από ένα εύρημα μεγίστης αξίας.

Είμαστε παιδιά ενός φοβερού Πατέρα, υπό την έννοια ότι αυτός ο Πατέρας είναι φοβερός στα χαρίσματα, στον πλούτο, και όσο κανείς πλησιάζει να μιλήσει γι' αυτόν τον Πατέρα, χάνει τα λόγια του.

Όπως πλησιάζει ένα φως, κι όσο το πλησιάζει, τα μάτια του ανθρώπου θαμπώνονται, τυφλώνονται από το φως και δεν βλέπει τίποτε. Έτσι ακριβώς, όσο πλησιάζει κανείς τον Θεό, χάνει πλέον τα λόγια του. Δεν μπορεί να μιλήσει.

Γι' αυτό είναι μεγάλη μας δυστυχία να έχουμε έναν τέτοιο Θεό, έναν τέτοιο Πατέρα, κι εμείς να βρισκόμαστε σε τόση φτώχεια, σε τόση ψυχική δυστυχία, να μην νιώθουμε την αγάπη Του, να μην νιώθουμε την ευτυχία Του.

Μα γιατί πλαστήκαμε; Δεν μας έπλασε απλώς επειδή ήθελε να δείξει ότι έχει τη δύναμη να κάνει ανθρώπους και πλάσματα και δημιουργήματα, αλλά μας έφερε στη ζωή για να φτιάξει ανθρώπους που να νιώθουν την ευτυχία Του, να απολαμβάνουν τον εαυτόν Του.

Έπλασε μακάρια πλάσματα και δημιουργήματα, να ευτυχούν πράγματι πάρα πολύ.

Όμως εμείς χάσαμε τον προορισμό μας με την παρακοή που Του κάναμε.

Φτάσαμε να παραγνωρίσουμε τελείως τον φυσικό Πατέρα. Και να αγαπούμε τόσο άλλα πράγματα, και τον Θεό να μην Τον αγαπούμε καθόλου. Γιατί αν Τον αγαπούσαμε, θα φυλάγαμε τις εντολές.

Λοιπόν, αυτή η υπακοή, αυτή η ψυχική ανάπαυση στον αντιπρόσωπο εδώ του Θεού, έχει σαν σκοπό την ασφάλεια των υποτακτικών και την οδηγία στην ανεύρεση του Πατέρα, του Θεού, την ανεύρεση της πανευτυχίας Του.

Επομένως, η αξία της ευρέσεως ενός οδηγού είναι απεριόριστη. Και όταν κανείς έχει τη συνείδηση ότι ο Θεός τού έδωσε αυτόν τον οδηγό, που μπορεί να τον οδηγήσει σε αυτά τα πράγματα,

την ευτυχία, και νιώθει ότι ακόμη δεν πέτυχε να εκτιμήσει, πρέπει να νιώθει, ας πούμε, πολύ διαφορετικά. Και αυτό το πράγμα, αυτή η γνώση, να του δώσει τη δύναμη να σηκωθεί, να ανανεωθεί, να ξυπνήσει και να αναλάβει έναν καινούργιο αγώνα, να αξιοποιήσει πέραν πάντων, να αξιοποιήσει αυτήν την ευκαιρία, διότι δεν γνωρίζουμε την ώρα και τη στιγμή.

Όταν, επί παραδείγματοι, μου σε πει αυτός ο άνθρωπος και λέει, παιδί μου, να λες την προσευχή, μην την ξεχνάς την εσύ, τόρμα του Θεού ή το λιμονί, λέγεται, μη μόνευε το, δεν μπορείς, ας πούμε, νοερός, πέφτω με το στόμα σου, σιγανά, με λίγη φωνή, φωνούλα, λέγεται η προσευχή, μα δεν θα την καταλαβαίνεις την αρχή, τα σου θέλει για το όλο και μόνο και εκεί.

Ναι, αλλά από το να αργολογείς είναι καλύτερα. Και από το να σκέφτεσαι οτιδήποτε άλλο είναι καλύτερο, και πολλά κερδίζεις. Αλλά και ο πειρασμός την ακούει, κι εσύ την ακούς. Την ακούει κι ένας αδερφός δίπλα σου.

Ωφελείται κι αυτός, που ίσως θα σκεφτόταν ένα άσχετο πράγμα. Να η ωφέλεια.

Γι' αυτό, όταν εργαζόμαστε, οτιδήποτε κάνουμε, θα ψιθυρίζουμε την ευχούλα.

Όταν έλεγε την ευχή μια Ρωσίδα κοπέλα, αυτή μικρά ήταν, έβλεπε τον άγγελό της δίπλα· όταν δεν την έλεγε, δεν τον έβλεπε, και αυτό της έδωσε την ώθηση να λέει την προσευχή. Και έτσι, λέγοντας την προσευχή για να είναι ο άγγελος δίπλα της, κατόρθωσε να συνεχίσει την πνευματική της εργασία.

Να μία συμβουλή του Γέροντα, να μία υπακοή που μπορούμε να κάνουμε, να μία ανάπαυση προς τον Γέροντα. Έτσι είναι και στις άλλες προτροπές και υποδείξεις που γίνονται εδώ, όπως επίσης στους λογισμούς.

Λένε ότι, όταν έρθει η εικόνα, η αμαρτωλή εικόνα, αυτή που φέρνει ο πειρασμός και μας ερεθίζει το πάθος, να τη διώχνουμε αμέσως· το πρόσωπο, το πράγμα, το είδωλο, κάτι που γνωρίσαμε, που είδαμε, που ακούσαμε.

Μόλις μας έρχεται εικονισμένο στη φαντασία, ευθέως θα το διώξουμε. Μόλις αντιληφθούμε πού πηγαίνει αυτός ο κακός ζωγράφος να ζωγραφίσει αυτή την εικόνα του, αμέσως εμείς, με την προσπάθεια να τον διώχνουμε, του πετάμε τα πινέλα, τα χρώματα από πέρα, να μην προφτάσει να κάνει σχήμα.

Παράλληλα η προσευχή, το «Κύριε Ιησού Χριστέ», η προσοχή να τον διώχνουμε αμέσως με ό,τι πάει να μας εικονίσει, και ιδού η καλή αρχή, ιδού το καλό θεμέλιο. Όταν ο μοναχός, ο Χριστιανός, αντιμετωπίσει κάθε πάθος εν τη γενέσει του με την προσοχή, να είναι σίγουρος ότι μια μέρα θα απαλλαγεί από τα πάθη του.

Τα πάθη ξεκινούν από τις πέντε αισθήσεις και στη συνέχεια από τη φαντασία του ανθρώπου. Ο άνθρωπος επιμελήθηκε τη φαντασία του από τις εικόνες τις αμαρτωλές και έλυσε το θέμα του.

Από εκεί και πέρα αρχίζει η πρόοδος. Καθάρισε τη φαντασία, καθάρισε τους λογαριασμούς με τον Θεό και με τον Διάβολο.

Επομένως, οι νηπτικοί πατέρες θα του δώσανε τη μεγαλύτερη προσοχή. Το επίκεντρο της νηπτικής εργασίας είναι το καθάρισμα του νου. Όταν ο νους καθαριστεί από τις εικόνες και τις κακίες, έχει προετοιμαστεί, έχει καθαριστεί για να δεχτεί τις εικόνες, την εικόνα μάλλον του Θεού.

Όταν θέλουμε κάτι να ζωγραφίσουμε, καθαρίζουμε αυτό το χαρτί, αυτό το φύλλο, αυτό το πράγμα που επάνω του θα ζωγραφίσουμε κάτι, το καθαρίζουμε πρώτα από ό,τι έχει επάνω. Έχει μέσα μουτζούρες και λοιπά, το καθαρίζουμε πρώτα καλά, το κάνουμε λευκό και μετά παίρνουμε το σχέδιο.

Έτσι πρώτα θα καθαρίσουμε, χάριτι Θεού, τη φαντασία μας από εικόνες και πράγματα και λοιπά. Και τότε, όπως θα μας δώσει το σχέδιο, και εμείς με τη θέλησή μας και ο Θεός με τη βοήθειά του,

θα μπορέσουμε έτσι να ζωγραφίσουμε εικόνες μέσα στη φαντασία μας.

Ας προσπαθήσουμε, πατέρες μου, να αγωνιστούμε λίγο πραγματικότερα. Είναι πάρα πολύ απλό το θέμα.

Μόνο χρειάζεται προσπάθεια από μέρους μας και ο Θεός είναι έτοιμος. Οι Άγιοι στον Ουρανό μας προσέχουν, προσεύχονται για μας, γιατί η Χάρις του Θεού τούς βοήθησε να βαδίσουν τον δικό τους δρόμο. Πέρασαν και αυτοί από πειρασμούς, θλίψεις, σκαμπανεβάσματα και τους αγώνες αυτής της ζωής· έχουν τεράστια πείρα και γνωρίζουν πόσο αδύναμοι είμαστε εμείς οι σημερινοί άνθρωποι στο να αγωνιστούμε καλά. Γι’ αυτό μας προσέχουν από επάνω και παρακαλούν τον Θεό να μας βοηθήσει να μην χάσουμε τον προορισμό μας, τον σκοπό μας. Και εφόσον έχουμε τις πρεσβείες και τις προσευχές των Αγίων μας, θα ελπίσουμε ότι θα μας βοηθήσει ο Θεός να βάλουμε αρχή, έστω και τώρα, και στη συνέχεια να προχωρήσουμε.

Ευχαριστώ.