The Conversation with Nicodemus

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

In the talk before last we spoke, because it was the season of the Holy Spirit, about carnal people and spiritual people, and if you remember, we brought forward there from the epistle of Paul which works are the works of the flesh and which are the works of the Spirit.

And we let it be understood, or rather we made it plain, that the carnal man is the one who has not been born again, or else the one who was born again and then threw away his rebirth and went back to the same vomit, as Peter says in his epistle.

For many of us, even though we were born again through Baptism, afterward went back to our old ways and stayed old men again. The day before yesterday we spoke, because it was timely, about the Prophet Elisha, and about everything that flowed from that, both moral and doctrinal.

This evening, allow me to say something more about the rebirth of the human person and about remaining faithful to that rebirth. For it is true that many of us have been born again in Baptism, yet we have not remained in that renewed state. We are what the world calls good people, but we are not truly Christians.

As for the rebirth of man, the first time our Christ took it up was in a conversation with the late Nicodemus, that official teacher of the Law, the man who was later counted worthy to bury our Lord Jesus Christ.

There the first discussion took place, and there it was revealed for the first time that man must not remain merely a fleshly man, but must also become a spiritual man—that is, he must be born again. Those of you who read the Gospel will surely have come across and should remember this dialogue between Christ and Nicodemus. It is in...

It is the third chapter of John. The subject of this conversation is the most important thing there is in Scripture. Because even if a man learns it all and knows it by heart, if he does not attain his own rebirth, it is all in vain.

For the Kingdom of Heaven is not a matter of words. The Kingdom of Heaven is life.

And a person needs to behold this life, which Christ proclaims and grants to His faithful. In the second chapter of John, we first see Christ transform water, turning it into wine.

Here we find our Christ for the first time reshaping a man, changing him into a spiritual man, and preaching to him how matters stand in the Kingdom of Heaven. In the first verse, where this man is introduced, it says this: 'There was a man of the Pharisees, named Nicodemus, a ruler of the Jews.'

It gives us his name, and in a way where he belonged religiously, which party he was in, whether with the lawyers, the Sadducees, or the Pharisees. So it says he was among the Pharisees, and an official figure at that, and at the same time it says he was also a ruler.

So he has three credentials. That is the first verse: who he was, what he was, and his name. As a Pharisee he ought, according to what that party taught, to have considered himself already in good order and to have had nothing whatever to do with Christ.

Because if they accepted that Christ had come to preach the forgiveness of sins, they did not accept that they were sinning. They considered themselves cut off from sin, clean, in good standing with God.

And you remember how that Pharisee behaved before God: 'God, I thank You, because I am not like other men. I am somewhat different, so take notice of me.' On that ground alone, that he was 'of the Pharisees,' he should never have gone to Christ.

He should never have taken the risk.

And yet this man, although he outwardly bore the veneer characteristic of this group of Pharisees, experienced within himself a kind of warfare, a conflict over what he was learning from the life of Christ. He saw Christ’s miracles and heard His teaching in general, and he could no longer withstand this inner struggle. So he sought some way to approach Christ and gain, so to speak, a fuller understanding of His work and ministry.

That is why the text goes on to say, 'This man came to Him by night.' And that is how he came.

He went at night. He did not have the strength to face the Pharisees and the rest, but neither did he have the strength to resist this temptation and this curiosity. That is exactly why he went by night, to speak with Him alone, face to face, privately, as we would say. Such meetings did take place.

There is a case in the epistle to the Galatians too, for those of you who read: in the second chapter, verse two, you will find that Paul preached privately to those of reputation. To those who were willing, but who had reasons for others not to find out, he agreed to speak alone as well, so that he could build them up and make them firm and strong, able to stand their ground.

Read the whole line of thought there, in that passage I am pointing you to, and you will see that there were such people then, and there are many today too, who hesitate, who do not have the strength to face the world, the family, their circle of friends, their colleagues, and so on.

They will accept a private conversation, but they would not want others to find out. They do not yet have the strength to bring it out into the open. Now here, in the case of Nicodemus, there is another reason as well. He stood to be put out of the synagogue.

There is also self-interest involved. Remember, whoever confessed Christ was put out of the synagogue. The parents of that blind man went so far as to deny their own child so as not to be put out of the synagogue: that he was born blind, yes; that he is our son, yes; that he was blind and now sees, yes; but who did it, we do not know.

Ask him. So this teaches us that it takes a little courage for a man to be a Christian. We have to admit that some of us, if not all of us, do not have this strength to confess, and many times we betray Christ and Christianity out of fear of the world, out of fear for our certificate of good standing from the world.

What will people say? Many do not fast because of the world. Many do not dress in a Christian and reverent way, not even in church, because of the world. Because they are afraid of the world. Afraid that the world might not give them its certificate of approval.

A person ought to ask God for the strength to confess him, not in word only, but in deed as well. Paul, writing to the Corinthians, says that a person's life should be an open letter, not a sealed one; that is, he should not be afraid of the eyes of the world, he should be able to bear being judged and criticised. That is the kind of life a person should have.

Our own life, very often, is not like that. Many of us fall in line with the world, because we are afraid of the world. It shows in our fasting, in the way we dress, in the way we behave, and in our prayer. In fact, there are many who will not even raise their hand to make the sign of the cross.

They are ashamed before people; the world looms over them like some huge building. And they weigh up who is standing next to them, in order to decide whether, and how far, they will raise their hand and make the sign of the cross. These things happened, they still happen, and sadly they will go on happening among people who are not fully reborn.

People who have not struggled, and who do not have the strength to confess in word and in deed, to show at any given moment, not to show off, but simply to show by the way they live, that they are Christians.

Because showing is one thing, and showing off is quite another. The commandment says: «Let your light so shine before men, that they may see your good works and glorify your Father who is in heaven.» Not that we should put ourselves on display — no, we are not to show ourselves off. For example: it's Wednesday — let the other person see that you're fasting. It's Friday — let the other person see that you're fasting. It's the fast of Great Lent — let the other person see that you're fasting.

If you want to fast on Tuesday as well, let no one else see that. If you want to fast on Thursday as well, let no one else see that either. Do not put that on display. But the other, let people see it, because it is within the rule of prayer, it is within the law.

It is one thing to show, and quite another to show off. So here, this man does not have the strength to face the Pharisees. He does not have the strength, if they put him out of the synagogue, to lose his position and go from being a ruler to picking up brushes and mending shoes on some street corner, polishing footwear.

This man does not yet have that strength. And yet within him he has the longing to meet Christ, to see Christ close at hand and to speak with him. The way he spoke to Christ showed that he himself was a serious person., and that is why, when they met, our Christ spoke to him about the one thing he was lacking.

He did not give him doctrinal information, nor did he settle the questions he had. He helped him in the thing he actually needed. In any case, here is what he says: "Rabbi, we know that you have come from God as a teacher." Why? How did you work that out? Where did you see it?

"For no one can do these signs that You do." No one else speaks like this; no one says the things You say; no one preaches what You preach. The signs You work, the deeds You do, are of such a kind that they are not human.

Here is the point that many of us ought to pay attention to, and yet we do not. Miracles, generally speaking, are what prove the truth of the faith.

The Saints, and even the demons, all of these are what confess the truth of the faith, what the truth actually is.

If, for example, the First Ecumenical Council had not had those four signs, those four miracles, it would not have concluded even now; they would still be arguing. They would never have reached the conclusion that God is indeed three in person, that Christ is the Son of God and not a creature, and so on.

The debate would never have ended—not even by now—if Saint Spyridon had not stepped forward with the roof tile and silenced Arius. Nor would it have ended if Saint Achillios had not come forward and caused oil to flow from the stone.

If the Lord, together with the Most Holy Theotokos, had not gone into the prison to give back the omophorion and the Gospel to Saint Nicholas, who had been imprisoned for striking Arius at the First Ecumenical Council. And I do not know what other miracle was worked by Saint Kourdounis who went there as well.

If these four signs were not the very ones to be put forward there, we would still be arguing about it and never reaching an end. So these things that have been pointed out to us as the four signs are the very things that prove the right faith, the Orthodox faith.

Let anyone at all in the world come and make water for us that will not go bad for all eternity. And the sinful priest of the Orthodox Church does exactly this. The papist cannot do it, the Protestant cannot do it, the Jehovah's Witness cannot do it, no one can do it, only the Orthodox priest. Even if he is a sinner, he will read the same prayers, he will sanctify the water, and it will last for ever. There is a sign.

Take any other clergyman you like and stand him in front of a demon-possessed person, and the possessed man will mock him. But let the Orthodox priest put on his stole, and you will hear what the demon says and what it does and how it flees.

There is no need for philosophy. That he wept, that was because he was also man. That he asked, "Where have you laid Lazarus?", that too was because he was also man. But that he raised Lazarus, that was because he is God.

Christ is the God-Man; he is not only man, he is also God. So the signs that Nicodemus speaks of here were what moved him. I do not know whether you have ever read Mark, his last words in the Gospel.

Listen to what he says.

He was taken up into heaven and sat at the right hand of God, just as the First Martyr Stephen saw him, as we read in the Book of Acts.

And the Apostles went out and preached everywhere, the Lord working with them and confirming the word through the signs that followed. Amen. The miracles they performed were the very things that proved they truly were men of God, and that God was at work in them.

This is the serious question that concerned him. And we Orthodox have not been left without a share in this. We are not spiritually barren like the Protestants, I believe; we too have knowledge. We know the divine, we see it, and it takes tangible form before our very senses. You take basil from the Cross and use it to make a sourdough starter.

How does such a thing happen?

You throw down a little antidoron, blessed bread from the Liturgy, and the hen will not eat it; she draws back, she turns away. How does such a thing happen?

You take the Cross in your hands and go up to a man possessed, and he says: Throw those things away from your hand and come, let us wrestle. How does such a thing happen?

Our faith is shown to be right, to be correct. And so this God — the correct one, the true one — will one day ask us to give an account: how we lived, in what way we conducted our lives. In any case, so many of them clearly see him as a prophet.

That is how the Jews understood it, and that is how they were waiting for the Messiah. Of course Christ came with three offices: as priest, as king, and as prophet. Nicodemus does see that he comes from God. The Holy Scriptures present Christ in these three offices, as I told you: as High Priest, as Prophet, and as King.

The Jews in general were waiting for Christ, and Nicodemus surely too; that is, for the Messiah as a liberator from the Gentiles. The Gentile Romans held them down and oppressed them. They believed the Messiah would come, set them free, and set up the throne of David, his own throne.

They saw him in worldly terms; they did not see him as one who would set souls free. They looked at themselves and saw men enslaved to the Roman. He will come and free us. That is how they imagined it. And that is why the two of them, if you remember, said what they said: that one should sit at his right hand and the other at his left.

But there is no question here of an earthly kingdom and glory. My throne is elsewhere, he says; it is on the Cross. And there are others who will sit at the right and at the left, as Isaiah writes in chapter fifty-three. This, then, is exactly what these people were seeking.

That is how they thought of him. Nicodemus, seeing the signs, addresses him both as teacher and as one sent from God. You are sent, he says to him, you are from God. You are no ordinary man. But Christ did not stop there.

He took another position, not one that matched Nicodemus' desire. Nicodemus has his questions, as I told you; he wants to learn more about the work and the mission of Christ. But Christ says this next. He answered and said to him: Amen, amen I say to you, unless one is born from above, he cannot see the Kingdom of God.

Nicodemus went for one purpose, and he found a different teaching set before him. I do not know whether you have ever thought about the 'Amen' or the 'Amen, amen' in Scripture. In some places we find Christ saying 'Amen I say to you,' and in others he says 'Amen, amen I say to you.'

If you examine John alone, if you read it, you will find the double 'Amen, amen' twenty-five times. And if you look at the other evangelists as well, you will find the single 'Amen' fifty times.

Except in one place, where Christ himself is called Amen. Amen. That is in the Apocalypse, in Revelation chapter three, verse fourteen, where it says: These things says the Amen, the faithful and true witness. So Christ himself is also called Amen.

So whenever He was about to call our attention to something serious, He would say, "Amen, amen." He always placed those two words at the beginning, one after the other: "Amen, amen, I say to you." And when He simply placed a single "Amen" in front, He did that where one word of affirmation was meant to lead the way: "Amen, I say to you." There were also times when He put an "Amen" at the end of what He said, when He wanted to close it off and confirm it.

There it carries the meaning of 'so be it.' Amen, yes, let it come to pass. That prayerful 'Amen' is one thing; the 'Amen' before a serious statement is another; but the 'Amen, amen' before a truly weighty matter is something else again. So here he is about to speak of something serious, most serious, the one thing needful, I dare to say, the one and only matter. It is here in the third chapter of John that he speaks of the rebirth of man on the one hand, and in the sixteenth verse of the same chapter where he says: For God so loved the world that he gave his only-begotten Son, that whoever believes in him should not perish but have eternal life.

These are the classic passages. These two moments recorded here in the third chapter are unique. Now, the word "Amen" means something in Hebrew: it means true, certain, trustworthy. Yes, yes — I am the one saying it, I who am the Amen, I who am Christ; so pay attention to this.

So this is exactly what is happening with this man at this very hour. Amen, amen, He says to him, I say to you, to you personally: unless someone is born from above, He says, he cannot see the Kingdom of God. One might go to the twenty-fifth chapter of Matthew to find that the Kingdom belongs to God and is inherited through Christ.

Here too He speaks about the Kingdom, that it belongs to God, and that no one will be able to inherit this Kingdom unless he is born in the way He describes here. But Nicodemus was expecting, as I told you a moment ago, some more general information about Christ's mission and about the role He came to fulfil here in the world.

Certainly, He goes straight to the heart of the matter. He does not satisfy this curiosity; He redirects it. What good will it do you to learn who I am and what I possess? What good will it do you to learn theological matters, even if I reveal to you the Mysteries of the Kingdom of God?

Your basic issue is your own regeneration. If you are not born again... The Samaritan woman also attempted a doctrinal discussion like this with Christ. When she saw that she had a serious person standing before her, she said, you know, your fathers worshipped only on Gerizim, while your own people over there...

But Christ gently led her toward going and bringing her husband, so that they could talk, so that the vessel could be cleansed. That is the real issue. Never mind Gerizim, never mind Carmel. The disciples asked Him the same kind of thing, if you remember: will you at this time restore your kingdom, and so on. That is not your business.

Look here, He tells them: remain until you are clothed with power from on high, and you will become my witnesses in all the world. When the Second Coming will happen, when He will restore His Kingdom, that is not your affair; it does not concern you, it is not your business, O man.

This is also an answer to us, and you should know it. From us as well God has hidden two things out of His love. He has hidden from us when we will depart, and when He will come. These two things are a good thing for man.

And this is exactly what people are curious about: to know when they will die. But if someone actually found out when they were going to die, they would have died before they died. And if they found out when God is coming again to judge the world, that would be the greatest torment in the world.

Even now, when the sword of Damocles hangs over us as a certainty, as something that threatens us at any moment, we live as though we will never have to give an account, as though we will never die and never come to judgment. How much more would we live that way if we knew how many years from now the Parousia, the coming of Christ, will take place — I don't know how many.

So Christ doesn't talk to him about such things; He doesn't give him that kind of information. He doesn't stop at knowledge — what He wants is to give the human person new birth, to regenerate him. And so He says to him: "Unless someone is born from above, he cannot enter the Kingdom of God."

He is going to keep seeing everything in material terms. He cannot grasp what it means for a person to be born. But here is the striking thing: this word is not something personal, meant for Nicodemus alone. It is meant for everyone — «ean me tis», “unless someone.” And that “unless someone,” as we said, amounts to “pas tis,” “every single one” — every human being.

It is not you alone; I am speaking with you now and making this revelation to you, yet at the same time I am speaking on behalf of all people: 'unless anyone,' meaning every single one. In 2 Corinthians 5:17 Paul says there that every person who is born again must know that through Christ he becomes a new creation.

The Ascension of the Theotokos, the Second Coming, Diadochos of Photike, the Gospel, the Annunciation, Hesychios the Priest, the prayer.

Christ. With these eyes alone—our bodily eyes—you will not be able to see Christ, the Messiah. You need spiritual eyes, and these eyes are opened in a mysterious way. A person does not know how he is reborn, how he comes to see things he could not see yesterday, how he begins to desire things he did not desire—things he hated yesterday—and to hate things he loved yesterday. He does not know how this change came about.

He doesn't know. These things happen in a sacred and hidden way — ἱεροκρυφίως, as our holy Church puts it. "By the Holy Spirit every soul is given life; through purification it is lifted up; it is made radiant by the Triune Unity in a sacred and hidden manner." Just as a child grows without the mother knowing how the growing happens,

just as fruit ripens: in the evening it is still unripe, and by morning it is ripe,

Well, without a person even realizing it, this is exactly how our rebirth takes place. It is a mystery, and even if someone tried to explain it fully, he would not be able to understand it. Nicodemus, it seems, is completely in the dark about these things. The proof is what he says here to our Christ: “How can a man be born when he is old? How can I be born again? Can he enter his mother’s womb a second time and be born?”

'How can he enter a second time and be born?' He thought Christ was telling him that he had to go back into his mother's womb. But I told you, Nicodemus, from above: unless you are born from above. That other birth is from below, it is not from above; it is something else entirely. Man cannot understand it, and it is true, this thing is complete darkness to him.

But if a person is well-disposed and says what the Samaritan woman once said — even though she did not understand what this living water was, she still asked for it: 'Give it to me,' she says, at least that much. She was picturing it as something material. 'Give me this water.' She did say, 'Give it to me.' If a person says that, God will count them worthy to receive this regeneration, this being born anew — and regeneration is a mystery.

The word 'regeneration' does not occur in the New Testament; for the most part it is found in the writings of the Fathers. If you search for the word 'regeneration' in the New Testament, it is not there; only in the Fathers. What we do find is 'palingenesia,' rebirth, in Matthew 19:28 and in Titus 3:5.

Peter uses the verb "anagennao," to be born anew, to be regenerated, in his epistle, in First Peter 1:23. In the New Testament we also find "to be born from above," John 3:6; "to be born of water and of the Spirit," verses 5 to 8, the passage we are reading right now; "to be born of God," John 1:13; and "a new creation," which I mentioned to you earlier, Second Corinthians 5:17. A new man, not the old one, Ephesians 4:24. Paul says: "If anyone is in Christ, he is a new creation" — a new humanity, a new man; "the old things have passed away; behold, they have become new." And John, in his first catholic epistle, in the fifth chapter, verse 4, says: "Whatever is born of God overcomes the world."

Whoever remains merely a carnal man, the one who has not been born again, cannot overcome the world; he is overcome by the world. For a man to overcome the world he must be regenerated. And here, of course, our Christ continues and tells him the same thing again.

“Amen, amen, I say to you, unless someone is born of water and Spirit” — he had not said anything to him about water and Spirit earlier — “he cannot enter into the Kingdom of God. For that which is born of the flesh is flesh, and that which is born of the Spirit is spirit.”

Do not marvel that I said to you, you must be born from above. Do not let it strike you as strange. Here you are going to hear things you have never heard before. But how will a person be born? Saint John Chrysostom has another beautiful thought here, and he says:

"By reasoning I cannot find it out." To lay out for you how it happens — that I cannot tell you. "For I receive it by faith alone." But I do believe that it happens. "For just as the earth, which is lifeless and unmoving, was given power by the will of God, and so many wonders have come forth from it, so too, when the Holy Spirit is present, all these things — strange and wonderful as they are, and beyond what reason can grasp — come about easily."

You throw a seed into the earth and it turns it into corn. You throw in another and it makes a seedling. You plant here, and it brings you up an olive tree. You plant there, and it makes you a vine. You put something in somewhere else, and it brings up whatever it brings up.

How does this earth work so many miracles when it does not even know how it does them? In the same way, he says, whoever is united with the Holy Spirit will, through the Spirit’s very presence, bring forth so many wondrous things in a person that the person himself will marvel.

Perhaps we today have already been born again, already regenerated. For what is being spoken of here is baptism. It is not enough to believe; one must also be baptized. That is what God wants. Go therefore and make disciples of all nations, baptizing them in the name of the Father and of the Son and of the Holy Spirit.

Behold the three Persons of the Godhead.

Whoever believes and is baptized will be saved. "Men and brethren, what shall we do?" Believe, and let each one of you be baptized. Baptism is absolutely necessary. "What must I do, Philip?" says the Ethiopian eunuch. "If you believe," Philip says, "that Jesus Christ is the Son of God, you may be baptized." "Look, here is water," the eunuch says. "I believe that He is the Son of God." And Philip went down and baptized him.

So he is asking for Baptism. He is not telling you, Nicodemus, to go back into your mother's womb. There is another womb, a spiritual womb. For his salvation a person has to deal with two wombs: the womb of his mother and the womb of the Church.

The one gives birth to him according to the flesh; the other gives him a new birth out of what is fleshly and makes him spiritual.

The baptismal font is that second, spiritual womb, which gives a person new birth by water and Spirit. So the one who has been baptised, not sprinkled but baptised. Baptizo comes from bapto: I dip, I plunge, I immerse.

So whoever has been baptised has been born again. He has the grace of the Holy Spirit. From the day of his baptism he sees things differently. By the power of the grace of the Holy Spirit he is able to do things that he could not do before.

That is exactly why, at the baptism, when the priest takes the holy chrism and anoints him, he says to him: the seal of the gift of the Holy Spirit.

With Holy Chrism, you anoint the back, you anoint the feet, you anoint the hands, you anoint the ears, the sense of smell, everything. It gives them strength, it gives them grace, so that they can tread upon serpents and scorpions and upon all the power of the enemy. "Behold, I give you authority." Read the tenth chapter of Luke, and see what He said when the Apostles told Him that even the demons are subject to us in Your name. Christ said: "What you say is true."

I watched Satan fall like lightning from heaven. Behold, I give you the authority to tread on serpents and scorpions, and over all the power of the enemy. In baptism a person is armed with the grace of the Holy Spirit, so that they can overcome and stand against Satan and his schemes.

On his own, a person can do nothing; he is under the enemy’s power. That is why Paul says, “I can do all things through Him who strengthens me.”

Through patient endurance. On my own, I can do nothing. That is why a person must take care to place Christ within himself, so that it is no longer he who lives, but Christ who lives in him. Then, when a person has Christ, he can overcome what he could not overcome before. And I think many of us believe this from our own experience. Things we once said we would carry with us to the grave, we are now able to do, and they even seem easy to us.

You see, and it is a striking thing, how we would have acted back then. We would have acted that way because we were under the hand of the devil. Today we are under the influence of the grace of the Holy Spirit, and by the power of the Holy Spirit we are able to act.

That is exactly why he urges us, in the thirty-third Psalm — if you remember: 'Taste and see that the Lord is good.'

If a person does not taste it, he cannot; if he does not live it, he cannot have an opinion about these matters. These things have to be settled. We were born again; God gave us grace in Baptism. Some have kept that grace; some of us have not kept it.

And today they are what people call good men, but they are not Christians. To keep a light burning, a person has to tend it, otherwise it goes out. Think of the lighthouses.

There are lighthouse keepers, on the one hand, and at the same time there are men who supply the lighthouses with oil so that they will not go out. So that they may always give light to those travelling by sea, and keep them from shipwreck.

To light the lamp once, at the Baptism of your soul, and then to pay no attention to it afterwards, accomplishes nothing. One day it will go out. Many of us have suffered exactly this. They are people who were indeed baptised, but who did not maintain their Baptism.

They renounced the devil on the day of their baptism, but afterwards they invited him back. On the day of their baptism they said, as is said so many times, “I renounce Satan and I unite myself to Christ.” But once they had grown up a little, with their own ego, the world, and the flesh as their guide, they denied Christ, and today they are following Satan.

And what is left is the so-called good people. It is not enough for a mother to give birth; she must take the child she has borne and hold it to her breast and keep it alive. She has to feed it. It is not enough for a woman to plant basil in a pot; she has to water it and tend it and weed it if it is going to survive.

The spiritual life is exactly like this. A person's spiritual life begins at the baptismal font and is completed in martyrdom. But if this soul, regenerated through Baptism, is to be kept alive, it needs food.

The two basic Mysteries that the Orthodox Church holds to be necessary are Baptism and Holy Communion. These are the ones that have their foundation, their starting point, in the pierced side of the Lord, when two streams poured out blood and water.

The water is Baptism, and the blood is Holy Communion, which preserves the soul that has been born again through Baptism. Many Christians — some sixty, seventy, eighty percent — have been born again, and yet they are the living dead, because they do not preserve this rebirth. They have no relationship with the Church; they have no relationship with that other Mystery, the Sacrament that preserves what Baptism gave them.

The antidoron does not save; yet you become fixated on the antidoron. The antidoron is a blessing; it is not salvation. It is not the forgiveness of sins. It is the Lord’s blessing and mercy, giving me time to repent and come into communion with the Chalice.

It is Christ who saves, through the intercessions of the Theotokos. “O Savior, save us. Save us, O Son of God. And let Your mercy, O Lord, be upon us, as we have put our hope in You.” These truths must be firmly joined together and clearly understood, and I say this for the sake of many Christians.

I am not speaking about the people who are indifferent, who do not come to church, who do not confess, who never set foot in the Church. I am speaking above all about those who do come to church but do not receive Holy Communion.

They do not commune. They stand at a distance, and many times they even speak badly about the others who do commune. They will not be prised out of their stall. Some of them are chanters, some are priests, I do not know what they are, and they do not commune. These people are not maintaining their regeneration. It is necessary for a person not only to be regenerated but also to maintain it. That is why the Church always calls out and says, Holy Things for the holy, the Holy Things for the baptised; do not give the Holy Things to the dogs, do not give the Holy Things to the unbaptised, as the Apostolic Constitutions interpret it.

So this is a serious matter. This regeneration is a fundamental question for a person. We received it as small children, we might say. Our devout parents had us baptised. A godparent undertook to speak on our behalf.

We have an obligation afterwards to maintain that confession. This easy path that Satan holds out to us is something we must not take. We have denied Christ, you know it, we are antichrists. When I do not live with self-control as a young person, when as a married man I refuse to have children, when I do not come to church, when I do not fast, when I do not commune, I am an antichrist. Do you understand? I do not accept Christ.

I do not want what you say about virginity, my Christ; I do not want it, I will go with the devil, who asks for no virginity. I do not want to fast as you tell me, Christ; I will go with the devil, who wants no fasting. I do not want to listen to you, Christ, when you want children; I will go with the devil, who wants no children.

I am being harsh in the way I speak, I know it, and I am sorry to put it this way; I do not want to wound anyone. But the thing is true. I set myself against Satan. I do not want to keep Your Wednesday, I do not want to keep Your Friday, on which You were crucified, and as for you yourself, I am not interested.

I will not exercise self-restraint; I will not fast; I will not reflect. Today we are acting as antichrists—do we understand that? “He who loves Me will keep My word; he will keep My commandments. That is the one who loves Me.” Christianity is not a matter of words. It is not simply that I was baptized and my name was written in the Book of Life; for I have erased my name from it, and unless I repent and return, I cannot possibly be found there on that Day. Nor is it simply a matter of being born again. Yes, I was born again, but afterward I effaced that rebirth, because I willingly remain far away and do not preserve what I was given.

So I take this opportunity to say to you, arising out of this and out of that lesson we had the other day about the carnal person and the spiritual person, let each one pay attention to it.

Where do I stand? Yes, I was born again, I was regenerated; but am I keeping that regeneration? That is no small thing. As I once told you, an elder said to me: to win, Demetrios, you need a leaving certificate marked 'Very Good'. But to keep it, you need 'Excellent'. And it is a serious matter that a person stay faithful, so as to be found faithful in word and in deed.

Saint Ignatius the God-bearer says, I do not want merely to be called a Christian; I want to be found one. That is the serious question, and you know how much danger we are in from the world, how much danger from our own flesh, how much danger from the ego, and lately how much danger from Satan.

There are two who are out of work these days: Christ and the devil, because we do everything ourselves. Christ we do not call on; we do not even want Him involved in our work, or in anything else we do. And the devil we never have to ask, because we have already outrun him in inventiveness. Nowadays it is Satan who takes many of his ideas from us and passes them along. We have become more satanic than Satan himself. And then, why do we load the blame on him? Satan has no power; he has had his teeth pulled. We are the ones who give him his power, because we are careless and we are not willing to struggle as we should.

as we ought to be.

The grace of the Holy Spirit is what gives a person new birth and what keeps that person in life, but it does not force anyone; a person has to want it. And so tonight I pray once again that this grace will not abandon us, that it will not leave us.

Let us say to Him, “Abide with us” — just as those two on the road to Emmaus said to Christ. And He will abide with us, so long as we create the kind of atmosphere in which He can stay with us.

Στην προπερασμένη μας ομιλία μιλήσαμε, εξαιτίας της επικαιρότητος, του Πνεύματος του Αγίου περί σαρκικών ανθρώπων και περί πνευματικών ανθρώπων και αν ενθυμείστε, εκεί πέρα φέραμε από την επιστολή του Παύλου υπόψη ποια είναι τα σαρκικά έργα και ποια είναι τα πνευματικά έργα.

Και αφήσαμε να εννοηθεί, μάλλον αποκαλύψαμε, ότι ο σαρκικός άνθρωπος είναι ο μη αναγεννημένος ή ο αναγεννημένος και έπειτα που απέρριψε την αναγέννησή του και ξαναεγύρισε στο ίδιο εξέραμα, όπως λέγει ο Πέτρος στην επιστολή του.

Διότι πολλοί άνθρωποι, παρότι αναγεννηθήκαμε με το βάπτισμα, έπειτα ξαναγυρίσαμε στα παλιά μας και ξαναμείναμε παλαιοί άνθρωποι. Προχτές μιλήσαμε λόγω της επικαιρότητος για τον προφήτη Ελισσαίο και ό,τι απέρρεε από εκεί πέρα ηθικά και δογματικά.

Απόψε το βράδυ να μου επιτρέπετε να έλεγα κάτι ακόμη που έχει σχέση γύρω από την αναγέννηση του ανθρώπου και από την παραμονή του ανθρώπου στην αναγέννησή του. Διότι είναι αλήθεια, πολλοί από εμάς έχουμε αναγεννηθεί εν τω βαπτίσματι, όμως δεν έχουμε παραμείνει. Και είμαστε, όπως λέει ο κόσμος, οι καλοί άνθρωποι. Δεν είμαστε και χριστιανοί.

Αναφορικώς με την αναγέννηση του ανθρώπου, το πρώτον έκαμε μια συζήτηση ο Χριστός μας με τον ποτέ Νικόδημον, αυτόν τον επίσημο τον νομοδιδάσκαλο, ο οποίος ηξιώθη εκ των υστέρων να ενταφιάσει και τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό.

Εκεί έγινε η πρώτη συζήτηση και εκεί έγινε η πρώτη αποκάλυψη ότι ο άνθρωπος δεν θα πρέπει να μείνει μόνον σαρκικός άνθρωπος, αλλά θα πρέπει να γίνει και πνευματικός άνθρωπος, δηλαδή να αναγεννηθεί. Όσοι διαβάζετε το Ευαγγέλιο θα πρέπει να έχετε συναντήσει και να ενθυμείστε αυτή τη στιχομυθία του Χριστού μας μετά του Νικοδήμου. Είναι στο...

Το τρίτο κεφάλαιο του Ιωάννου. Το αντικείμενο αυτής της συνδιαλέξεως είναι το σπουδαιότερο που υπάρχει εν τη Γραφή. Διότι όλα αν ο άνθρωπος τα μάθει και τα αποστηθήσει, όμως την αναγέννησή του δεν επιτύχει, εις μάτην.

Διότι δεν είναι προφορικά η βασιλεία των Ουρανών, είναι ζωή η βασιλεία των Ουρανών.

Και χρειάζεται ο άνθρωπος να δει τη ζωή αυτή, την οποία ο Χριστός κηρύττει και χαρίζει στους πιστούς του. Στο δεύτερο κεφάλαιο του Ιωάννου βρίσκει κανείς το πρώτον τον Χριστόν να κάνει μία μεταμόρφωση του ύδατος, εν παραδείγματι, να το κάνει οίνον.

Βρίσκουμε το Χριστό μας για πρώτη φορά να κάνει αναμόρφωση, έναν άνθρωπο να τον μεταβάλει πνευματικό και να του κηρύττει πώς έχουν τα θέματα της Βασιλείας των Ουρανών. Στον πρώτο στίχο που γίνεται ο λόγος με αυτόν τον άνθρωπο αναφέρεται το εξής: Ην δε άνθρωπος εκ των Φαρισαίων, Νικόδημος όνομα αυτώ, άρχων των Ιουδαίων.

Παρουσιάζει το όνομά του, πού ανήκε θρησκευτικώς κατά κάποιον τρόπο, πού είτο, στους νομικούς, στους Σαδδουκαίους, στους Φαρισαίους. Λέγει λοιπόν, είτο μεταξύ των Φαρισαίων και επίσημο μάλιστα πρόσωπο, ταυτοχρόνως λέει, είτο και άρχων.

Έχει δηλαδή τρία προσόντα. Εδώ ο πρώτος στίχος. Ποιος, τι και το όνομά του. Σαν Φαρισαίος θα έπρεπε, σύμφωνα με αυτά που εδογμάτιζαν αυτοί, να θεωρεί τον εαυτόν του τακτοποιημένο και να μην έχει καμιά σχέση με το Χριστό.

Διότι αυτοί, αν παραδέχονται ότι ο Χριστός ήρθε να κηρύξει άφεση αμαρτιών, αυτοί δεν παραδέχονται ότι αμάρτανον. Θεωρούσαν τον εαυτόν τους αποκεκομμένον από την αμαρτία, καθαροί, τακτοποιημένοι με το Θεό.

Και ενθυμείστε τη συμπεριφορά του ποτέ Φαρισαίου μπροστά στο Θεό. Ο Θεός, ευχαριστώ σοι, γιατί δεν είμαι σαν τους άλλους ανθρώπους εγώ. Είμαι κάπως διαφορετικός και να με προσέξει. Με μόνον αυτή τη θέση, ότι το εκ των Φαρισαίων, δεν έπρεπε να πάει στο Χριστό.

Δεν έπρεπε να ριψοκινδυνεύσει.

Και εντούτοις αυτός ο άνθρωπος, παρότι είχε το εξωτερικό αυτό επίχρισμα σε αυτή τη μερίδα των Φαρισαίων, μέσα του γίνεται κάποιος πόλεμος, μία σύγκρουση εν σχέσει με αυτά τα οποία πληροφορείται από τη ζωή του Χριστού, βλέπει τα θαύματα του Χριστού και γενικά τη διδασκαλία, και δεν μπορεί να αντέξει σε αυτόν τον πειρασμό και φροντίζει να βρει κάποιον τρόπο να τον πλησιάσει τον Χριστόν, για πλήρη πληροφόρηση, ούτως ειπείν, αναφορικώς με το έργο του και τη διακονία του.

Γι' αυτό αναφέρει στη συνέχεια, ούτος ο Νικόδημος ήλθε προς Αυτόν νυκτός. Και ήρθε αυτό.

Πήγε νύχτα, δεν είχε τη δύναμη να αντιμετωπίσει τους Φαρισαίους και τους άλλους, όμως δεν είχε και τη δύναμη να αντισταθεί στον πειρασμόν αυτόν και στην περιέργεια αυτή, γι' αυτό αλήθεια ακριβώς, επήγε νυκτός για να μιλήσει μόνος, ενώπιος ενωπίω, όπως θα λέγαμε κατ' ιδίαν. Τέτοιες συναντήσεις εγένοντο.

Υπάρχει και στην προς Γαλάτας επιστολή, όσοι διαβάζετε, στο β' κεφάλαιο στίχος 2, θα βρείτε εκεί ότι ο Παύλος εκήρυττε κατ' ιδίαν τοις δοκούσι. Σε αυτούς που ήθελαν, αλλά είχαν λόγους να μην το μάθουν οι άλλοι, ώστε να τους καταρτίσει και να τους κάνει στερεούς, γερούς, να μπορούν να αντισταθούν, εδέχετο και κατά μόνας να τους μιλήσει.

Διαβάστε όλο το σκεπτικό εκεί, αυτού του εδαφίου που σας λέγω, και θα δείτε ότι εγένοντο τότε και σήμερα γίνονται πολλοί άνθρωποι οι οποίοι διστάζουν, δεν έχουν την δύναμη να αντιμετωπίσουν τον κόσμο, την οικογένεια, τη συντροφιά, τους συναδέλφους και λοιπά.

Δέχονται κατ' ιδίαν συζήτηση, όμως δεν θα ήθελαν να το μάθουν οι άλλοι. Δεν έχουν τη δύναμη ακόμη να εξωτερικεύσουν. Τώρα εδώ στην περίπτωση αυτή του Νικοδήμου είναι και άλλος λόγος. Επρόκειτο να γίνει και αποσυνάγωγος.

Είναι και θέμα συμφεροντολογικό. Ενθυμίστε, όσοι ομολογούσαν τον Χριστό εγίνοντο αποσυνάγωγοι. Έφτασαν οι γονείς του ποτέ τυφλού να αρνηθούν το παιδί τους για να μην γίνουν αποσυνάγωγοι. Ότι γεννήθη τυφλός ναι, ότι είναι παιδί μας ναι, ότι ήταν τυφλός και βλέπει τώρα ναι, αλλά ποιος το έκαμε δεν ξέρουμε.

Αυτόν ερωτήσατε. Λοιπόν, αυτό διδάσκει ότι χρειάζεται λίγο παλληκαριά για να είναι χριστιανός ο άνθρωπος. Εμείς θα πρέπει να ομολογήσουμε ότι μερικοί, αν όχι όλοι, δεν την έχουμε τη δύναμη αυτή να ομολογήσουμε, και πολλές φορές προδίδουμε το Χριστό και τον Χριστιανισμό φοβούμενοι τον κόσμο, το πιστοποιητικό του κόσμου.

Τι θα πει ο κόσμος; Πολλοί δεν νηστεύουν εξαιτίας του κόσμου. Πολλοί δεν ντύνονται χριστιανικώς και ιεροπρεπώς ούτε στην Εκκλησία ακόμη, για τον κόσμο. Φοβούμενοι τον κόσμο. Μήπως ο κόσμος δεν τους δώσει πιστοποιητικόν.

Θα πρέπει ο άνθρωπος να ζητάει την δύναμη από τον Θεό, να ομολογεί, όχι εν λόγω μόνο, αλλά και εν έργω. Ο Παύλος γράφοντας προς Κορινθίους λέγει ότι θα πρέπει η ζωή του ανθρώπου να είναι επιστολή ανοιχτή, όχι κλεισμένη, δηλαδή να μην φοβάται τα μάτια του κόσμου, να αντέχει σε κρίση και σε επίκριση, να είναι τέτοια η ζωή του ανθρώπου.

Η δική μας πολλάκις δεν είναι τέτοια. Και πολλοί από εμάς συντασσόμεθα με τον κόσμο, φοβούμενοι τον κόσμο. Και στη νηστεία μας, και στο ντύσιμό μας, και στη συμπεριφορά μας, και στην προσευχή μας. Πολλοί μάλιστα και το χέρι τους ακόμη δεν σηκώνουν να κάνουν τον σταυρό τους.

Ντρέπονται τον κόσμο, ένα μεγάλο κτίριο ο κόσμος. Και το σκέπτονται ποιοι είναι δίπλα τους για να κανονίσουν εάν και κατά πόσον θα σηκώσουν το χέρι τους να κάνουν τον σταυρό τους. Αυτά συνέβαιναν, συμβαίνουν και θα συμβαίνουν δυστυχώς στους ανθρώπους οι οποίοι δεν είναι πλήρως αναγεννημένοι.

Οι άνθρωποι οι οποίοι δεν έχουν παλέψει και δεν έχουν τη δύναμη να ομολογήσουν εν λόγω και έργω, ανά πάσα στιγμή να δείξουν δηλαδή, όχι να επιδείξουν, να δείξουν απλώς με τη ζωή τους ότι είναι χριστιανοί.

Διότι άλλο το δεικνύω κι άλλο το επιδεικνύω. Η εντολή είναι: «Οὕτω λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσιν ὑμῶν τὰ καλὰ ἔργα καὶ δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς». Όχι να επιδεικνυόμεθα· δεν θα επιδεικνυόμεθα. Παραδείγματι, είναι Τετάρτη, ας το ιδεί ο άλλος ότι νηστεύεις. Είναι Παρασκευή, ας το ιδεί ο άλλος ότι νηστεύεις. Είναι νηστεία Σαρακοστής, ας το ιδεί ο άλλος ότι νηστεύεις.

Θέλεις εσύ να νηστέψεις και την Τρίτη, αυτό ας μην το δει ο άλλος. Θέλεις να νηστέψεις και την Πέμπτη, ας μην το δει ο άλλος αυτό. Μην το επιδεικνύεις αυτό, το άλλο ας το δει. Διότι είναι μέσα στον κανόνα, είναι μέσα στον νόμο.

Άλλο το δεικνύω και άλλο το επιδεικνύω. Εδώ λοιπόν ο άνθρωπος αυτός δεν έχει την δύναμη αυτή να αντιμετωπίσει τους Φαρισαίους. Δεν έχει την δύναμη, αν τον κάνουν αποσυνάγωγο, να χάσει τη δουλειά και από άρχων να πάρει βούρτσες και να φτιάχνει σε κάποια γωνία παπούτσια, υποδήματα να λουστράρει.

Δεν έχει την δύναμη αυτή ακόμα ο άνθρωπος αυτός. Εντούτοις μέσα του έχει τον πόθο να συναντηθεί με τον Χριστό, να ιδεί τον Χριστό από κοντά και να του μιλήσει. Μίλησε προς τον Χριστό ότι πρόκειται περί σοβαρού προσώπου, και γι' αυτό ο Χριστός μας όταν συνηντήθησαν του μίλησε για εκείνο που του έλειπε.

Δεν του έδωσε πληροφορίας δογματικάς, ούτε του έλυσε τις απορίες που είχε. Τον βοήθησε σε εκείνο το οποίον είχε ανάγκη. Εν πάση περιπτώσει λέγει εδώ και είπε αυτό. Ραββί, είδαμε ότι από Θεού ελήλυθας διδάσκαλος. Γιατί; Πώς το κατάλαβες; Πού το είδες;

Οὐδεὶς γὰρ ταῦτα τὰ σημεῖα δύναται ποιεῖν, ἃ σὺ ποιεῖς. Δεν του μιλάει κανένας, δεν λέει αυτά που λες εσύ, δεν κηρύττει αυτά που κηρύττεις εσύ. Τα σημεία που ποιείς, τα έργα που κάνεις είναι τέτοια που δεν είναι ανθρώπινα.

Εδώ είναι το θέμα που πολλοί πρέπει να προσέχουμε και εντούτοις δεν προσέχουμε. Τα θαύματα γενικά είναι εκείνα τα οποία αποδεικνύουν το αληθές της πίστεως.

Οι Άγιοι, οι δαίμονες, όλα αυτά είναι αυτά που ομολογούν το αληθές της πίστεως, που είναι η αλήθεια.

Εάν, παραδείγματι, η Πρώτη Οικουμενική Σύνοδος δεν είχε τα τέσσερα σημεία, τα τέσσερα θαύματα, δεν θα είχε λήξει ακόμη, θα συζητούσαν ακόμη. Δεν θα είχαν καταλήξει ότι πράγματι είναι τρισυπόστατος ο Θεός, ότι ο Χριστός είναι ο Υιός του Θεού, δεν είναι κτίσμα κλπ.

Η διαλογική συζήτηση δεν θα ετελείωνε ποτέ, ούτε μέχρι τώρα θα είχε τελειώσει, αν δεν έβγαινε μπροστά ο Άγιος Σπυρίδων με το κεραμίδι να κλείσει το στόμα του Αρείου. Εάν δεν έβγαινε μπρος ο Άγιος Αχίλλιος να βγάλει από το λιθάρι λάδι.

Εάν ο Κύριος δεν πήγαινε μέσα στη φυλακή να ξαναδώσει το Ωμοφόριον και το Ευαγγέλιο με την Παναγία στον Άγιο Νικόλαο, που τον είχαν φυλακίσει διότι εράπισε τον Άρειο στην Πρώτη Οικουμενική Σύνοδο. Και δεν ξέρω ποιο άλλο θαύμα έκανε ο Άγιος Κουρδούνης, ο οποίος επήγε εκεί.

Αν αυτά τα τέσσερα σημεία δεν ήσαν εκείνα, τα οποία θα προβάλλονταν εκεί, ακόμη θα κάναμε συζήτηση και όχι και τελειωμό. Αυτά λοιπόν που έχουν υποδειχθεί σαν τέσσερα σημεία είναι εκείνα τα πράγματα τα οποία αποδεικνύουν την ορθή πίστη.

Ας έρθει ένας οποιοσδήποτε στον κόσμο να μας κάνει το νερό να μην χαλάει στην αιωνιότητα. Και τούτο το κάνει ο αμαρτωλός παπάς της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Δεν μπορεί να το κάνει ο παπικός, δεν μπορεί να το κάνει ο Προτεστάντης, δεν μπορεί να το κάνει ο Ιεχωβίτης, δεν μπορεί να το κάνει κανένας, μόνο ο Ορθόδοξος Ιερεύς, έστω κι αν είναι αμαρτωλός, αυτός θα το διαβάσει το ίδιο, θα το αγιάσει, θα μένει στην αιωνιότητα, ιδού σημείον.

Παπά οποιονδήποτε άλλον και πήγαινε τον μπροστά σε έναν δαιμονισμένο, θα τον κοροϊδεύει ο δαιμονισμένος· ας βάλει πετραχήλι ο Ορθόδοξος, θα ακούσεις τον δαίμονα τι θα πει και τι θα κάνει και πώς θα φύγει.

Δεν χρειάζεται φιλοσοφία. Το ότι κλαίει είτε και άνθρωπος, το ότι ρωτά που βάλετε το λάζαρο είτε και άνθρωπος, αλλά το ότι ανοιχτά το λάζαρο είτε Θεός.

Ο Χριστός είναι Θεάνθρωπος, δεν είναι μόνον άνθρωπος, είναι και Θεός. Τα σημεία λοιπόν που λέγει εδώ ήταν εκείνα τα οποία τον συνεκίνησαν. Δεν ξέρω αν έχετε διαβάσει ποτέ σας τον Μάρκο, τα τελευταία του λόγια στο Ευαγγέλιον.

Ακούστε τι λέει.

Ανελήφθη εις τον ουρανόν και εκάθισεν εκ δεξιών του Θεού, όπως τον είδε και ο Πρωτομάρτυς Στέφανος, που διαβάζουμε στις Πράξεις.

Εκείνοι δε οι Απόστολοι εξελθόντες εκήρυξαν πανταχού, του Κυρίου συνεργούντος και τον λόγον βεβαιούντος διά των επακολουθούντων σημείων. Αμήν. Τα θαύματα που έκαναν ήταν εκείνα τα οποία αποδεικνύουν ότι πράγματι είναι του Θεού άνθρωποι και έχει σχέση ο Θεός με αυτούς.

Αυτό είναι το θέμα, το σοβαρό, που απασχόλησε αυτόν. Και εμείς οι Ορθόδοξοι δεν έχουμε μείνει άμοιροι, δεν είμαστε ξεροί σαν τους Προτεστάντες, πιστεύω, έχουμε και γνώση εμείς. Εμείς γνωρίζουμε το θείο, το βλέπουμε, υλοποιείται μπροστά στις αισθήσεις μας. Παίρνεις βασιλικό από το σταυρό και φτιάχνεις προζύμι.

Πώς γίνεται αυτό το πράγμα;

Ρίχνεις κάτω λίγο αντίδωρο και η κότα δεν τρώει, σέβει, κόβει φτερό. Πώς γίνεται αυτό το πράγμα;

Παίρνεις το σταυρό στα χέρια και πας στο δαιμονισμένο και λέει: Πέταξε τα αυτά από το χέρι σου και έλα να παλέψουμε. Πώς γίνεται αυτό το πράγμα;

Αποδεικνύεται η πίστη μας ότι είναι ορθή, ότι είναι σωστή. Και κατά συνέπεια αυτός ο σωστός, ο αληθής, ο Θεός θα μας ζητήσει λόγον μίαν ημέρα, το πώς, με τι τρόπο επολιτεύθημε. Εν πάση περιπτώσει, τόσοι προφανώς τον βλέπουν σαν έναν προφήτη.

Έτσι γνώριζαν οι Ιουδαίοι και έτσι περίμεναν το Μεσσία. Βέβαια ο Χριστός ήρθε με τρεις ιδιότητες. Ως ιερεύς, ως βασιλεύς και ως προφήτης. Αυτό το βλέπει βέβαια ότι έρχεται από τον Θεό. Οι Άγιες Γραφές, τον Χριστό στις τρεις αυτές τις ιδιότητες τον παρουσιάζουν, που σας είπα, ως Αρχιερέα, ως Προφήτη και ως Βασιλέα.

Οι Ιουδαίοι γενικά επερίμεναν τον Χριστό και αυτός ασφαλώς, τον Μεσσία δηλαδή απελευθερωτή εκ των Εθνικών. Οι Εθνικοί Ρωμαίοι τους είχαν και τους κατεπίεζαν. Ότι θα έρθει ο Μεσσίας, θα τους απελευθερώσει και θα στήσει τον θρόνο του Δαβίδ, τον θρόνο το δικό του.

Κοσμικών τον έβλεπαν, δεν τον έβλεπαν να απελευθερώσει ψυχές. Έβλεπε τον άνθρωπο, τον εαυτόν που τον έβλεπαν, σαν υπόδουλος του Ρωμαίου. Θα έρθει αυτός να μας ελευθερώσει. Έτσι το φαντάζονταν. Γι' αυτό και οι δύο, αν ενθυμείστε, τι είπανε, να καθίσει ο ένας δεξιά και ο άλλος αριστερά.

Δεν πρόκειται περίπτωσης βασιλείας και δόξης. Είναι αλλού ο θρόνος ο δικός μου, είναι στο σταυρό. Και είναι άλλοι που θα καθίσουν δεξιά και αριστερά, Όπως γράφει ο Ισαΐας το 5ο κοστό τρίτη Αυτό λοιπόν ακριβώς ζητούσαν οι άνθρωποι αυτοί.

Έτσι τον ενόμιζαν. Ο Νικόδημος, βλέποντας σημεία, τον προσαγορεύει και διδάσκαλο και απεσταλμένο. Είσαι απεσταλμένος, του λέει, από το Θεό είσαι. Δεν είσαι τυχαίος δηλαδή άνθρωπος. Ο Χριστός δεν εστάθη εδώ.

Περί μια θέση. Όχι σύμφωνο με την επιθυμία αυτού. Αυτός έχει απορίες, όπως σας είπα, να μάθει περισσότερα περί του έργου και της αποστολής του Χριστού. Ο Χριστός λέει εδώ στη συνέχεια. Απεκρίθη και είπεν αυτώ, Αμήν, αμήν λέγονσι Εάν μην τη γεννηθεί Άνωθεν Ου δυνατεροι δίν την βασιλείαν του Θεού.

Για άλλη δουλειά πήγε ο Νικόδημος και άλλη διδασκαλία βρήκε μπροστά του. Δεν ξέρω αν ποτέ σας θα έχει απασχολήσει το αμήν ή το αμήν, αμήν μέσα στη Γραφή. Αλλού βρίσκουμε τον Χριστό να λέει αμήν λέγω σοι και αλλού λέγει αμήν, αμήν λέγω σοι.

Εάν μόνο στον Ιωάννη εξετάσετε, διαβάσετε, θα βρείτε 25 φορές να έχει το αμήν, αμήν. Και αν κοιτάξετε και τους υπολοίπους ευαγγελιστές, θα βρείτε 50 φορές να έχει το αμήν.

Εκτός σε μια πλευρά που αυτός ο Χριστός λέγεται αμήν. Αμήν. Αυτό υπάρχει στην Αποκάλυψη στο γάμα 14, εκεί που λέγει τάδε λέγει ο αμήν, ο μάρτυς, ο πιστός και ο αληθινός. Και ο ίδιος ο Χριστός λέγεται και αυτός αμήν.

Όταν λοιπόν επρόκειτο να επιστήσει την προσοχή για κάτι το σοβαρό, έλεγε «αμήν, αμήν». Προέτασσε πάντοτε τις δύο λέξεις επανειλημμένως: «Αμήν, αμήν λέγω σοι». Όταν προέτασσε απλώς το «αμήν», αυτό το έκανε όταν θα προηγείτο μία λέξη βεβαιωτική: «Αμήν λέγω σοι». Είχε και «αμήν» στο τέλος του λόγου κάποια φορά, όταν ήθελε να κλείσει και να επιβεβαιώσει.

Εκεί έχει την ερμηνεία του γένοιτο. Αμήν, ναι, να γίνει Άλλη εκείνη η ευχή, άλλη το αμήν προ μιας λέξεως σοβαράς, αλλά άλλη το αμήν-αμήν για ένα σοβαρό θέμα Εδώ λοιπόν πρόκειται να μιλήσει για ένα σοβαρό, σοβαρότατο, το μοναδικό, τολμώ να πω, το μοναδικό θέμα Είναι εδώ στο γάμα κεφάλαιο του Ιωάννου που ομιλεί περί της αναγεννήσεως του ανθρώπου αφενός και στο δέκατο έκτο εδάφιο του ιδίου κεφαλαίου όπου λέγει «Ούτως ηγάπησεν ο Θεός τον κόσμον, ώστε τον Υιόν αυτού τον μονογενή έδωκεν, ίνα πας ο πιστεύων εις Αυτόν μη απόληται, αλλ' έχη ζωήν αιώνιον».

Αυτά είναι κλασικά. Είναι μοναδικά αυτά τα δύο περιστατικά τα οποία αναφέρονται στο γάμα αυτό κεφάλαιο. Σημαίνει λοιπόν κάτι στα εβραϊκά: αληθές, βέβαιον, αξιόχρηστον. Ναι, ναι, θα το λέγω εγώ, ο αμήν, ο Χριστός, αυτό και προσέχετε.

Αυτό λοιπόν ακριβώς συμβαίνει και με τον άνθρωπον αυτόν αυτή την ώρα Αμήν, αμήν του λέγει, λέγω σοι, σε σένα προσωπικώς Εάν η πίστη γεννηθεί άνοφε, δεν πρόκειται λέει να δει βασιλεία του Θεού Θα πάει κανείς στο 25ο του Ματθαίου να βρει ότι η Βασιλεία είναι του Θεού και κληρονομείται διά του Χριστού.

Ομιλεί και εδώ περί Βασιλείας ότι είναι του Θεού και ότι δεν θα μπορέσει κανείς να την κληρονομήσει αυτή τη Βασιλεία εάν δεν μη γεννηθεί όπως αναφέρει εδώ. Αυτός δε περίμενε, όπως σας είπα γρηγορότερα, μια πληροφορία γενικότερη περί της αποστολής του Χριστού και του ρόλου που ήρθε εδώ εις τον κόσμο.

Βεβαίως, αμέσως στο ψαχνό. Δεν απαντά σ’ αυτή την περιέργεια· το μεταφέρει. Τι κι αν μάθεις, τι κι αν μάθεις ποιος είμαι και τι έχω, τι κι αν μάθεις θεολογικά θέματα και σου πω τα μυστήρια της Βασιλείας Θεού.

Το βασικό σου θέμα είναι η αναγέννησή σου. Αν δεν αναγεννηθείς, μια τέτοια συζήτηση δογματική επεχείρησε και η Σαμαρείτις με τον Χριστό όταν είδε ότι έχει μπροστά της κάποιο πρόσωπο σοβαρό, μίλησε ότι ξέρεις οι πατέρες σου μόνο στο Γαριζίν, οι δικοί σας εκεί που...

Ο Χριστός όμως σιγά σιγά την έφερε να πάει να φέρει τον άντρα της, να κουβεντιάσουμε, να καθαρίσουμε το δοχείο. Αυτό είναι το θέμα. Γεια σου το Γαριζίν, γεια σου το Κάρμηλο. Το ίδιο τον ερώτησαν αν ενθυμείστε και οι μαθηταί, τότε αποκαθιστάνεις τη βασιλεία σου και λοιπά; Δεν είναι η δική σας δουλειά.

Εσείς κοιτάξτε εδώ, μείνετε μέχρι που θα ενδυθείτε δύναμιν εξ ύψους και θα γίνετε μάρτυρές μου σε όλο τον κόσμο. Το πότε θα γίνει η Δευτέρα Παρουσία, το πότε θα αποκαταστήσει τη Βασιλεία μου, αυτό δεν είναι θέμα δικό σας, ούτε σε απασχολεί, ούτε σε ενδιαφέρει, άνθρωπε.

Είναι και μια απάντηση σε εμάς, να την ξέρετε. Και σε εμάς έχει κρύψει δύο πράγματα από την αγάπη του ο Θεός. Μας έχει κρύψει το πότε θα φύγουμε και το πότε θα έρθει Αυτός. Αυτά τα δύο πράγματα είναι αγαθό για τον άνθρωπο.

και τούτη η περιέργεια του ανθρώπου είναι να μάθαινε πότε θα πεθάνει και αν μάθαινε πότε θα πεθάνει, θα είχε πεθάνει πριν πεθάνει, και αν μάθαινε πότε θα έρθει ο Θεός να κρίνει ξανά τον κόσμο, θα ήταν το μεγαλύτερο μαρτύριο του κόσμου.

Αν τώρα, που η δαμόκλειος σπάθη κρέμεται σαν βεβαιότητα, σαν κάτι που ανά πάσα στιγμή μάς απειλεί, ζούμε σαν να μην πρόκειται ποτέ να δώσουμε λόγο και σαν να μην πρόκειται να πεθάνουμε και να φτάσουμε σε κρίση, πόσο μάλλον αν ξέραμε έπειτα από πόσα χρόνια, δεν ξέρω πόσα, θα γίνει η παρουσία του Χριστού.

Ο Χριστός λοιπόν δεν του μιλεί τέτοια πράγματα, δεν τον πληροφορεί. Αλλά δεν στέκεται στη γνώση, αλλά θέλει να αναγεννήσει τον άνθρωπο και του λέει: «Εάν δεν γεννηθεί κάποιος άνωθεν, δεν θα μπορέσει να εισέλθει στη Βασιλεία του Θεού».

Αυτός θα βλέπει τα πράγματα υλικά. Δεν μπορεί να καταλάβει τι θα πει να γεννηθεί ο άνθρωπος. Εκείνο που είναι το χαρακτηριστικό δεν είναι προσωπικό δικό του για τον Νικόδημο, είναι για όλους· «εάν μη τις». Το «εάν μη τις», είπαμε, θα πει «πας τις», κάθε άνθρωπος.

Μόνο εσύ προσωπικά, με σένα ομιλώ τώρα και σένα κάνω την Αποκάλυψη, ταυτοχρόνως όμως ομιλώ για λογαριασμό όλων των ανθρώπων, εάν μη τις, εάν πας τις. Στο Β΄ Κορινθίους 17 λέγει εκεί ο Παύλος ότι οφείλει κάθε άνθρωπος που θα αναγεννηθεί να γνωρίζει ότι διά του Μεσσίου γίνεται καινή κτίσις.

Ανάληψης της Θεοτόκου, Δευτέρα Παρουσία, Διάδοχος Φωτικής, Ευαγγέλιο, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευχή.

τον Χριστό. Με αυτά τα μάτια μόνο, τα σαρκικά, δεν θα μπορέσεις να τον δεις τον Χριστό, τον Μεσσία. Χρειάζεσαι πνευματικά μάτια, που τα μάτια αυτά ανοίγουν μυστηριωδώς. Δεν γνωρίζει ο άνθρωπος με τι τρόπο αναγεννάται, με τι τρόπο βλέπει πράγματα που δεν έβλεπε χτες, επιθυμεί πράγματα που δεν επιθυμούσε, που τα μισούσε χτες, και μισεί πράγματα τα οποία αγαπούσε χθες. Πώς έγινε αυτή η μεταβολή, δεν ξέρει.

Δεν ξέρει. Αυτά γίνονται ιεροκρυφίως, όπως λέγει η Αγία μας Εκκλησία. «Πᾶσα ψυχὴ ζωοῦται Ἁγίῳ Πνεύματι, καθάρσει ὑψοῦται, λαμπρύνεται τῇ Τριαδικῇ Μονάδι ἱεροκρυφίως». Όπως μεγαλώνει το παιδί χωρίς να γνωρίζει η μητέρα με τι τρόπο μεγαλώνει,

όπως ωριμάζουν τα φρούτα, από το βράδυ είναι άσχημα και το πρωί γίνονται καλά,

Καλά, χωρίς να ξέρει ο άνθρωπος, έτσι ακριβώς είναι και η αναγέννηση του ανθρώπου. Είναι μυστήριο και, να θέλει να του το αναπτύξει, δεν θα μπορέσει να το καταλάβει. Ο Νικόδημος, ως φαίνεται, έχει καθαρά μεσάνυχτα από αυτά τα πράγματα. Απόδειξις είναι εδώ ό,τι λέει στον Χριστό μας: «Πώς δύναται άνθρωπος γεννηθήναι γέρων ων; Πώς μπορεί να ξαναγεννηθώ εγώ; Μὴ δύναται εἰς τὴν κοιλίαν τῆς μητρὸς αὐτοῦ δεύτερον εἰσελθεῖν καὶ γεννηθῆναι;»

Αυτού δεύτερον εισελθείν και γεννηθήναι, αυτός ενόμιζε ότι του μιλάει τώρα ότι πρέπει να ξαναμπεί στην κοιλιά της μάνας, μα εγώ σου είπε, Νικόδημε, άνωθεν αν δεν γεννηθείς, αυτή είναι κάτω θα να γεννηθεί, δεν είναι άνωθεν, αλλού στε πάει, δεν μπορεί να το καταλάβει ο άνθρωπος, και είναι αλήθεια, του είναι μεσάνυχτα αυτό το πράγμα.

Αν όμως ο άνθρωπος είναι καλοπροαίρετος και πει εκείνο που είπε ποτέ η Σαμαρείτις, παρότι δεν το καταλάβαινε τι είναι αυτό το ύδωρ ζων, το ζήτησε όμως· «δώσ' μου το», λέει, τουλάχιστον. Υλικό το έβλεπε αυτή. «Δώσ' μου το». Το είπε το «δώσ' μου το». Αν το πει ο άνθρωπος αυτό, θα τον αξιώσει ο Θεός να λάβει αυτή την αναγέννηση, που είναι μυστήριο η αναγέννηση.

Αναγέννησης λέξις δεν υπάρχει στην Καινή Διαθήκη, ως επί το πλείστον βρίσκεται στους λόγους των πατέρων. Αν αναζητήσεις τη λέξη αναγέννηση στην Καινή Διαθήκη δεν υπάρχει, μόνο στους πατέρες, παλιγγενεσία υπάρχει και στο Ματθαίος το 19,28 και στον Τίτο γάμα 5.

Ο Πέτρος έχει το ρήμα «ἀναγεννάω» στην επιστολή του, στην Α΄ Πέτρου 1:23. Στην Καινή Διαθήκη βρίσκομεν «ἄνωθεν γεννηθῆναι», Ιωάννης 3:6, «γεννηθῆναι ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος», το 5-8 που διαβάζουμε τώρα, «γεννηθῆναι ἐκ τοῦ Θεοῦ», Ιωάννης 1:13, και «καινὴ κτίσις», που σας είπα γρηγορότερα, Β΄ Κορινθίους 5:17. Νέος άνθρωπος, όχι παλαιός, Εφεσίους 4:24. Παύλος λέγει: «Εἴ τις ἐν Χριστῷ, καινὴ κτίσις»· νέα ανθρωπότητα, καινούργιος άνθρωπος· «τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν, ἰδοὺ γέγονεν καινά». Ο δε Ιωάννης, στην πρώτη καθολική του επιστολή, στο πέμπτο κεφάλαιο, στίχος 4, λέγει: «Πᾶν τὸ γεγεννημένον ἐκ τοῦ Θεοῦ νικᾷ τὸν κόσμον».

Όποιος μείνει ως σαρκικός μόνον άνθρωπος, ο μη αναγεννηθείς, δεν μπορεί να νικήσει τον κόσμο, νικάται από τον κόσμο. Για να νικήσει ο άνθρωπος τον κόσμο πρέπει να είναι αναγεννημένος. Εδώ βέβαια ο Χριστός μας του συνεχίζει και του λέγει τα ίδια.

Αμήν αμήν, λέγω σοι, εάν μη τις γεννηθεί εξ ύδατος και Πνεύματος. Δεν του είχε πει για νερό και για πνεύμα νωρίτερα. Οὐ δύναται εἰσελθεῖν εἰς τὴν Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Γιατί τὸ γεγεννημένον ἐκ τῆς σαρκός σάρξ ἐστιν, καὶ τὸ γεγεννημένον ἐκ τοῦ Πνεύματος πνεῦμά ἐστιν.

Μη θαυμάσης ότι είπον σοι, δει υμάς γεννηθήναι άνωθεν. Μη σου φαίνεται παράξενο. Εδώ θα ακούσεις πράγματα τα οποία δεν τα ξανά έχεις ακούσει Τώρα το πώς θα γεννηθεί; Έχει πάλι μια ωραία σκέψη ο θείος Χρυσόστομος και λέει,

Λογισμῷ μὲν εὑρεῖν οὐ δύναμαι. Να σου αναπτύξω πώς θα γίνει, δεν μπορώ να σου πω. Πίστει γὰρ δέχομαι μόνῃ. Πιστεύω όμως ότι γίνεται. Καθάπερ γὰρ ἡ γῆ, ἡ ἄψυχος, ἡ ἀκίνητος, ἐνεδυναμώθη τῷ θελήματι τοῦ Θεοῦ καὶ τοσαῦτα ἐξ αὐτῆς θαύματα γέγονε, οὕτω καὶ τοῦ Πνεύματος τοῦ Ἁγίου παρόντος, καὶ παράδοξα ταῦτα καὶ λογισμὸν ὑπερβαίνοντα, εὐκόλως πάντα γίνεται.

Ρίχνεις ένα σπέρμα στη γη και στο κάνει καλαμπόκι. Ρίχνεις άλλο, το κάνεις φυτάρι, βάλεις από εδώ, σου βγάζει ελιά, βάλεις από εκεί, σου κάνει άμπελον, βγάζεις το άλλο μέρος, σου βγάζει ό,τι σου κάνει.

Τόσα θαύματα πώς τα κάνει αυτή η γη, που δεν γνωρίζει πώς τα κάνει; Έτσι λέει, και όποιος θα ενωθεί με το Πνεύμα το Άγιο, με την ίδια παρουσία θα δώσει τόσα παράδοξα πράγματα στον άνθρωπο, που και αυτός ο ίδιος ο άνθρωπος θα θαυμάζει.

Εμείς ίσως σήμερα είμαστε ήδη αναγεννημένοι. Διότι εδώ μιλεί περί του βαπτίσματος. Δεν είναι αρκετό ο άνθρωπος να πιστέψει, αλλά και να βαπτιστεί, έτσι θέλει ο Θεός. Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αυτούς εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.

Ιδού το τρισυπόστατο της Θεότητος.

Ο πιστεύσας και βαπτισθείς σωθήσεται. Τι ποιήσωμεν, άνδρες αδελφοί; Πιστέψατε και βαπτισθήτω έκαστος. Βάπτισμα απαραίτητον. Τι να κάνω, Φίλιππε; λέγει ο Αιθίοψ ευνούχος. Αν πιστεύεις, λέγει, ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού, δύνασαι να βαπτιστείς. Νερό, λέει εδώ πέρα. Πιστεύω ότι είναι ο Υιός του Θεού, και κατέβη και τον βάπτισε.

Ζητάει λοιπόν βάπτισμα. Δεν σου λέει λοιπόν, Νικόδημε, να ξαναμπείς στην κοιλιά της μάνας σου. Υπάρχει μια άλλη κοιλιά, πνευματική κοιλιά. Ο άνθρωπος πρέπει να αντιμετωπίσει για τη σωτηρία του δυο κοιλιές, της μητρός του και της Εκκλησίας.

Η μία είναι που τον γεννά σαρκικώς και η άλλη που τον αναγεννά εκ των σαρκικών και τον κάνει πνευματικόν.

Η κολυμβήθρα είναι η δευτέρα, η πνευματική κοιλιά, που εν ύδατι και πνεύματι αναγεννά τον άνθρωπον. Ο οποίος λοιπόν είναι βαπτισμένος, όχι ραντισμένος, βαπτισμένος. Βαπτίζω, από το βάπτω, βουτώ, βυθίζω.

Όποιος λοιπόν είναι βαπτισμένος, είναι αναγεννημένος. Έχει χάρη Πνεύματος Αγίου. Βλέπει από την ημέρα της βαπτίσεώς του διαφορετικά. Με τη δύναμη της χάριτος του Πνεύματος του Αγίου δύναται να μπορεί πράγματα τα οποία δεν μπορούσε γρηγορότερα.

Γι' αυτό ακριβώς και κατά το βάπτισμα, όταν ο ιερεύς πάρει το μύρον και μυρώσει, του λέγει· σφραγίς δωρεάς Πνεύματος Αγίου.

Με Άγιο Μύρο, το μυρώνεις στην πλάτη, το μυρώνεις στα πόδια, το μυρώνεις στα χέρια, το μυρώνεις στα αυτιά, την όσφρηση, στα πάντα. Του δίδει δύναμη, του δίδει χάρη να μπορεί να πατήσει επί όφεων και σκορπίων και επί πάσαν την δύναμιν του εχθρού. Ιδού, δίδωμι εξουσία. Διαβάστε το δέκατο του Λουκά, τι είπε όταν οι Απόστολοι είπαν ότι και τα δαιμόνια υποτάσσονται τω ονόματί σου. Ο Χριστός είπε: «Αλήθεια λέτε».

Ἐθεώρουν τὸν Σατανᾶν ὡς ἀστραπὴν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πεσόντα. Ἰδού, δίδωμι ὑμῖν τὴν ἐξουσίαν τοῦ πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορπίων καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ. Ο άνθρωπος εν τω βαπτίσματι εξοπλίζεται με χάριν Πνεύματος Αγίου, ώστε να μπορεί να νικά, να αντιστέκεται στον Σατανά και στις μεθοδείες του.

Μόνος του δεν μπορεί ο άνθρωπος, είναι υποχείριος, γι' αυτό ο Παύλος λέγει: «Τα πάντα δύναμαι εν τω ενδυναμούντί με».

Στην υπομονή. Μόνος μου δεν μπορώ τίποτα να κάνω. Γι' αυτό εφρόντισε να βάλει Χριστό μέσα του, να μη ζει αυτός, να ζει ο Χριστός. Και τότε, όταν ο άνθρωπος έχει Χριστό, μπορεί να νικά εκείνα που δεν μπορούσε να νικήσει προηγουμένως. Και πολλοί από μας, από ατομικό πειραματισμό, νομίζω ότι το πιστεύουμε αυτό το πράγμα. Πράγματα που λέγαμε ότι θα τα πάρουμε στον τάφο μαζί μας, σήμερα είναι δυνατόν να τα πράξουμε και μας φαίνονται μάλιστα εύκολα.

Βλέπετε μάλιστα, περίεργο, πώς θα πράτταμε τότε. Θα πράτταμε τότε γιατί είμαστε υποχείριοι του διαβόλου. Σήμερα είμαστε υπό την επήρειαν της χάριτος του Πνεύματος του Αγίου, και με τη δύναμη του Πνεύματος του Αγίου δυνάμεθα να κάνουμε.

Γι’ αυτό και προτρέπει διά του 33ου Ψαλμού, αν θυμάστε: «Γεύσασθε και ίδετε ότι χρηστός ο Κύριος».

Αν δεν το γευθεί ο άνθρωπος, δεν μπορεί· αν δεν το ζήσει, δεν μπορεί να έχει γνώμη για τα θέματα αυτά. Θα πρέπει να τα λύσει. Αναγεννηθήκαμε εμείς, μας έδωσε χάρη με το βάπτισμα. Ορισμένοι τη διατήρησαν, ορισμένοι εξ ημών δεν τη διατήρησαν.

Και σήμερα είναι οι λεγόμενοι καλοί άνθρωποι, δεν είναι όμως οι χριστιανοί. Για να διατηρήσει ο άνθρωπος ένα φως, χρειάζεται να το συντηρήσει, έβε δεν είναι. Είναι οι φάροι.

Υπάρχουν όμως φαροφύλακες, αφενός, υπάρχουν ταυτοχρόνως και άνθρωποι οι οποίοι εφοδιάζουν τους φάρους με πετρέλαιο για να μην σβήσουν. Να φωτίζουν πάντοτε τους διακινημένους διά της θαλάσσης, να μην φτάνουν σε ναυάγιο.

Το να το ανάψεις κάποτε το φως στο βάπτισμα της ψυχής σου, όμως να μην το προσέξεις εκ των υστέρων, δεν γίνεται τίποτα. Θα σβήσει μια ημέρα. Αυτό το έχουν πάθει πολλοί από εμάς. Είναι άνθρωποι που ναι μεν βαπτίστηκαν, αλλά δεν διατήρησαν το βάπτισμά τους.

Αρνήθηκαν τον διάβολο την ημέρα του βαπτίσματος, αλλά τον εκάλεσαν εκ των υστέρων. Είπαν, όπως λένε πολλές φορές, «Αποτάσσομαι τῷ Σατανᾷ καὶ συντάσσομαι τῷ Χριστῷ» την ημέρα του βαπτίσματος. Αλλά όταν μεγάλωσαν λιγάκι, με οδηγό τον εγωισμό, τον κόσμο και τη σάρκα, αρνήθηκαν τον Χριστό και ακολουθούν τον Σατανά σήμερα.

Και έχουν μείνει οι καλοί λεγόμενοι άνθρωποι. Δεν είναι αρκετό να γεννήσει μια μητέρα, αλλά να το πάρει και το γεννηθέν και να το φέρει στο στήθος της, να το διατηρήσει. Χρειάζεται να το θρέψει. Δεν είναι αρκετό να φυτέψει σε μια γλάστρα μια γυναίκα ένα βασιλικό, αλλά και να τον ποτίζει και να τον περιποιείται, να τον βοτανίζει για να τον διατηρήσει.

Έτσι ακριβώς είναι και η πνευματική ζωή. Η πνευματική ζωή του ανθρώπου αρχίζει από την κολυμβήθρα και τελειώνει στο μαρτύριο. Αλλά για να διατηρηθεί η ψυχή αυτή, η αναγεννηθείσα εκ του βαπτίσματος, χρειάζεται τροφή.

Δύο βασικά που έχει η Ορθόδοξος Εκκλησία μυστήρια υποχρεωτικά είναι το Βάπτισμα και η Θεία Κοινωνία. Είναι αυτά τα οποία έχουν τη βάση τους, την αφετηρία τους στην κεντηθείσαν πλευράν του Κυρίου, όταν δύο κρουνοί έδωσαν αίμα και ύδωρ.

Το ύδωρ είναι το Βάπτισμα και το αίμα η Θεία Κοινωνία, που διατηρεί την αναγεννηθείσα διά του Βαπτίσματος ψυχή. Χριστιανοί πολλοί, ένα 60, 70, 80%, αναγεννημένοι, είναι ζωντανοί νεκροί, διότι δεν διατηρούν την αναγέννηση αυτή, δεν έχουν σχέση με την Εκκλησία, δεν έχουν σχέση με το Μυστήριον το έτερον που διατηρεί.

Το αντίδωρον δεν σώζει· κολλάτε για το αντίδωρον. Το αντίδωρον είναι ευλογία, δεν είναι σωτηρία. Δεν είναι άφεσις αμαρτιών. Είναι ευλογία Κυρίου και έλεος να με περιμένει για να μετανοήσω, να έρθω σε επαφή με το ποτήριον.

Αυτός που σώζει είναι ο Χριστός, ταις πρεσβείαις της Θεοτόκου. Σῶτερ, σῶσον ἡμᾶς, σῶσον ἡμᾶς, Υἱὲ Θεοῦ, καὶ γένοιτο, Κύριε, τὸ ἔλεός σου ἐφ’ ἡμᾶς, καθάπερ ἠλπίσαμεν ἐπὶ σέ. Αυτά πρέπει να δεθούν καλά και το λέγω για πολλούς χριστιανούς.

Δεν μιλώ για τους ανθρώπους που αδιαφορούν, που δεν εκκλησιάζονται, που δεν εξομολογούνται, που δεν έρχονται στην Εκκλησία. Ομολογώ, ομιλώ για αυτούς κατεξοχήν, οι οποίοι εκκλησιάζονται μα δεν κοινωνούν.

Δεν κοινωνούν, κάθονται από μακριά και πολλές φορές μιλούν και άσχημα για αυτούς τους άλλους που κοινωνούν. Δεν θέλουν να ξεκολλήσουν από το στασίδι. Μα ψάλτες είναι, μα ιερείς είναι, δεν ξέρω τι είναι, δεν κοινωνούν. Οι άνθρωποι αυτοί δεν διατηρούν την αναγέννησή τους. Είναι ανάγκη ο άνθρωπος όχι μόνο να αναγεννηθεί αλλά και να διατηρήσει. Γι' αυτό η Εκκλησία καλεί πάντοτε και λέγει, τα Άγια τοις Αγίοις, τα Άγια στους βαφτισμένους, μην δώσετε τα Άγια τοις κυσί, μην δώσετε τα Άγια στους μη βαφτισμένους, ερμηνεύουν αι Διαταγαί των Αποστόλων.

Αυτό λοιπόν είναι κάτι το σοβαρό. Η αναγέννηση αυτή είναι βασικό θέμα στον άνθρωπο. Εμείς από μικροί την εδέχθημεν, να πούμε. Οι ευσεβείς γονείς μας μας εβάπτισαν. Κάποιος ανάδοχος ανέλαβε να ομιλήσει για μας.

Έχουμε υποχρέωση εκ των υστέρων να διατηρήσουμε την ομολογία αυτή. Αυτό το εύκολο που μας επιτρέπει ο σατανάς δεν πρέπει να το πράττουμε. Αρνηθήκαμε τον Χριστό, το ξέρετε, είμαστε αντίχριστοι. Όταν δεν εγκρατεύουμε ως νέους όταν δεν παιδοποιώ ως έγγαμος, όταν δεν εκκλησιάζομαι, όταν δεν νηστεύω, όταν δεν κοινωνώ, είμαι αντίχριστος, το καταλαβαίνεις; Δεν δέχομαι τον Χριστό.

Δεν θέλω, Χριστέ μου, που λες για παρθενία, δεν θέλω, θα πάω με τον διάβολο που δεν θέλει παρθενία. Δεν θέλω να νηστέψω που μου λες εσύ, Χριστέ, θα πάω με τον διάβολο που δεν θέλει νηστεία. Δεν θέλω, Χριστέ, εσένα να σε ακούω που θέλεις παιδιά, θα πάω με τον διάβολο που δεν θέλει παιδιά.

Είμαι σκληρός στο λόγο, το καταλαβαίνω, και λυπούμαι που εκφράζομαι έτσι, δεν θέλω κανέναν να πληγώσω. Όμως είναι αλήθεια αυτό το πράγμα, αντιτάσσομαι στον Σατανά, δεν θέλω να κόβω την Τετάρτη σου, δεν θέλω να κόβω την Παρασκευή σου που σταυρώθηκες, και εσένα καλύτερα, δεν με ενδιαφέρει.

Εγώ δεν θα εγκρατευθώ, δεν θα νηστέψω, δεν θα συλλογίζομαι. Σήμερα είμαστε αντίχριστοι, το καταλαβαίνουμε. Ο αγαπών με τον λόγον μου τηρήσει, τας εντολάς μου τηρήσει· αυτός με αγαπάει. Δεν είναι λόγια ο χριστιανισμός, δεν είναι απλώς ότι με βάπτισαν και εγράφτηκα στο βιβλίο της ζωής· έσβησα όμως το όνομά μου από εκεί, και αν δεν μετανοήσω και αν δεν επιστρέψω, είναι αδύνατο να βρεθώ την ημέρα εκείνη. Δεν είναι απλώς να αναγεννηθώ· αναγεννήθηκα, ναι, έσβησα την αναγέννησή μου εκ των υστέρων, διότι θεληματικά μένω μακριά και δεν διατηρώ εγώ αυτό το πράγμα.

Δράττομαι λοιπόν της ευκαιρίας να σας πω, εξ αφορμής αυτού του πράγματος και εκείνου του μαθήματος που κάναμε την ημέρα εκείνη περί σαρκικού ανθρώπου και πνευματικού ανθρώπου, ας το προσέξει ο καθένας.

Πού είμαι; Ναι, αναγεννήθηκα· διατηρώ την αναγέννησή μου; Είναι μεγάλο πράγμα. Όπως σας έλεγα κάποτε, ένας γέροντας μου είχε πει ότι για να κερδίσεις, Δημήτρη, χρειάζεται απολυτήριο «Λίαν Καλώς». Να διατηρήσεις όμως χρειάζεται «Άριστα», και είναι θέμα σοβαρό να διατηρηθεί ο άνθρωπος πιστός, ώστε εν λόγω και έργω να βρεθεί.

Όχι να λέγομαι, λέγει ο Άγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος, αλλά και να βρεθώ θέλω χριστιανός. Αυτό είναι το θέμα το σοβαρό, και γνωρίζετε πόσο κινδυνεύουμε από τον κόσμο, πόσο κινδυνεύουμε από τη σάρκα μας, πόσο κινδυνεύουμε από το εγώ, τελευταία κινδυνεύουμε από τον σατανά,

Δύο που δεν δουλεύουν σήμερα είναι ο Χριστός και ο διάβολος, γιατί τα κάνουμε όλα μόνοι μας. Τον μεν Χριστόν δεν τον καλούμε, δεν τον θέλουμε καν στις δουλειές μας και γενικά στις πράξεις μας. Τον δε σατανά δεν τον ρωτάμε καθόλου. Τον έχουμε προσπεράσει σε εφευρετικότητα, τον σατανά, σήμερα εμείς. Πολλά πράγματα τα παίρνει από εμάς και τα μεταδίδει σήμερα ο σατανάς. Έχουμε γίνει σατανικότεροι του σατανά σήμερα. Μετά τι φορτώνουμε σε αυτόν; Δεν έχει δύναμη ο σατανάς, είναι ξεδοντιασμένος. Εμείς του δίνουμε τη δύναμη, διότι δεν προσέχουμε και δεν θέλουμε να αγωνιστούμε όπως θα πρέπει.

όπως θα πρέπει.

Η χάρη του Πνεύματος του Αγίου είναι αυτή η οποία αναγεννά τον άνθρωπο και διατηρεί τον άνθρωπο, αλλά δεν εξαναγκάζει τον άνθρωπο· πρέπει να θέλει ο άνθρωπος. Εύχομαι γι’ αυτό απόψε, για μία ακόμη φορά, να μην μας εγκαταλείψει, να μην μας αφήσει.

«Μείνον μεθ’ ημών» να του λέμε, όπως έλεγαν εκείνοι προς Εμμαούς στον Χριστό, και θα μείνει μεθ’ ημών, εφόσον του δημιουργούμε κλίμα να μείνει μεθ’ ημών.