Have Mercy on Me, O God

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

For I wanted to interpret a psalm that is considered the most solemn of all the psalms in the Psalter—namely, Psalm 50. But I could not convey its meaning, nor could anyone understand the content, depth, and necessity of this psalm, without first knowing the reason it was written.

And so this evening, with the forbearance of the good God, I intend to speak about the reason this psalm was written.

The Psalm. The reason it was written is David’s twofold fall. This fall and the events surrounding it are often discussed. There is hardly a service in which the Fiftieth Psalm is not recited: “Have mercy on me, O God, according to Your great mercy.” Yet, if you will allow me to say so, most of us do not know what it contains. Let us also put it simply.

We even know it by heart. But what is this man trying to say, to pour out before God through these words? What compelled him to say them, and what does he mean in every verse? Most of us, truthfully, do not know.

Let me take this opportunity to tell you that the cause was his twofold fall. This compelled him to pray to God and continually ask God for mercy. Indeed, he sought mercy from God alone. And so, there is a twofold benefit for us in the story of David.

The one benefit is that a person sees how it is possible for a human being to fall — how easily a human being can fall. Just as this great figure fell, this figure endowed with charisms, with the gifts of the Spirit, who reaches the point of saying: "And take not Thy Holy Spirit from me." So he did have a gift — he had the prophetic gift, he had the Holy Spirit.

And yet he fell. And yet he fell. This, then, is the first benefit: it shows how a person can fall if he is not watchful. The second benefit is that it shows how the one who fell was saved. This is essential for us as well. For who is he that shall live and not sin? Who is there that will not fall during his lifetime? Whether greatly or slightly, we will all fall in our lives.

Yet there is a path that can lead a person back onto the straight way. The account of David’s fall is a classic example, and everyone, young and old, should know it in detail. It is found in the Old Testament—specifically, for those who have the original text, in 2 Kingdoms, chapter 11; and for those who have...

These events are related in Second Samuel, chapter eleven.

I shall read the account beginning with verse 2 of that chapter.

“And toward evening”—I am putting it into simple words for you—that is, around dusk,

“David arose from his bed.” It seems he had lain down at midday and rose in the afternoon.

“He walked upon the roof”—on what we used to call the rooftop terrace—“of the king’s house. And from the roof he saw a woman bathing, and the woman was exceedingly beautiful in appearance.”

Exceedingly beautiful. He saw a woman bathing. Obviously, she was naked. And the woman was exceedingly beautiful in appearance. Beauty is often a danger, both inwardly and outwardly, and care must be taken both by the one who possesses it and by the one who is likely to see it. The one who possesses it is not without responsibility. “Let them close their eyes,” as some people say.

No, that is not how it is. When you provoke someone in this way, you too will be judged; you have a duty to be careful.

Once, in the desert, they found a woman who had lived in a pit for fourteen years and had even put out one of her eyes. They asked her, “How did you come to be here, and where are you from?” She replied, “I have been here for fourteen years. Because of my beauty, a young man lost his senses over me; so I left the world, came here, and now mourn for my sins.”

We must therefore be careful. Not only are we dissatisfied with what God has given us, but we go even further, deliberately enhancing our beauty in order to attract the eyes of others. This becomes a stumbling block, an obstacle over which another person may stumble and fall.

And he may perhaps fall beyond recovery, as this king and prophet fell. “And David sent and inquired about the woman,” to learn who she was—apparently through members of his own court. And someone said, “Is this not Bathsheba, the daughter of Eliab, the wife of Uriah the Hittite?”

“Do you not know her?” It seems that David knew her as a neighbor well enough to notice that she was beautiful and so forth. Apparently, she did not live very far away.

Indeed, according to what tradition has preserved, those of you who have visited the Holy Land—and specifically Jerusalem—will know the place called Jaffa Gate and David’s Square. On one side there stands the wall of the palace.

Directly opposite, where a two-story building now stands, was the very place where Bathsheba was bathing. And if you visit a certain place within Jerusalem where the Jews have made a small hill and constructed a model of ancient Jerusalem, you will see where they have placed the palace and, beside it, the pool in which she was bathing, without taking care to consider that someone might be able to see her.

In any case, David sent messengers and took her. He summoned her to the palace. “And when she came to him, he lay with her, and she returned to her house.” She returned home. She had lain with the king, and then she returned to her house.

From what the account says later, we learn that when she heard, under those circumstances, that her husband had been killed in the war,

She mourned for him, it says. So it seems that she loved her husband. Was she perhaps forced by the king? Yet here she does not appear to have resisted at all. Did she perhaps consider it an honor to be with the king?

I was not there; I do not know. In any case, the deed is blameworthy.

What I want to say at this point is this. Many people, both men and women. Sometimes the reverse also happens. Some are drowning at sea; others are being burned at the battlefront, and so forth.

They are fighting in the ravines, while the women back home do not honor their husbands as they should. Something similar seems to have happened here, because, as I see it, she could easily have resisted. She could have cried out; there could have been an argument; something could have happened.

For her to go straight to him, sleep with him, and then leave pregnant—I do not think that absolves her. It counts against her.

This is especially relevant today, when adultery has reached eighty percent. Out of every hundred couples today, eighty percent are adulterous on one side or the other—both women and men.

And men as well. As I came to speak this evening on the subject of adultery, I found myself unprepared and do not have the relevant material with me. You will hear what holy men have said, and what Holy Scripture itself has to say about adultery: how it is judged and what a grave sin it is before God. Yet today both men and women regard it as nothing at all. Neither considers it serious. But what a grave matter it truly is.

On the subject of adultery. In the second homily, if God allows, I will have the chance to gather all of this together and bring it, and set it before you.

In any case, the account continues as follows: “The woman conceived, and she sent word to David and said, ‘I am pregnant’”—in other words, “Take whatever measures are necessary.” David immediately set his plan in motion, because, as you know, sin is like an avalanche.

It begins as something this small and grows into something enormous.

You know how avalanches happen and destroy whole towns. A little bird may come along at the top of the snowy mountain, and brush against a branch, and knock a little snow loose.

As that snow rolls downhill, it gathers more snow with it. Growing larger and larger, it can become like an entire mountain and destroy a whole town. Sin is exactly like that.

It begins with a caress, a smile, a glance, a joke, something indecent, or who knows what else. And how far can it go? The Satan of adultery entered this man through his eyes.

He did not guard his eyes. And so Satan came in, took the reins out of his hands, and began to steer him. And now, as we go on, Satan will make him a murderer as well. He adds murder on top of adultery, because he thought that was how he could cover up his adultery.

So David sent word to Joab. Joab was the commander-in-chief, and serving under his command at the battlefront was this woman’s husband.

David then devised the following wicked scheme. When the woman informed him that she was pregnant, he decided to tell the commander-in-chief to grant the officer leave and send him home. By having him stay at home, David thought he could conceal the pregnancy, at least as far as the timing was concerned.

It would then appear that the child had lawfully been conceived by her husband, and not through what she had done with the king. That was his reasoning, and so he put the plan into effect.

“Send me Uriah the Hittite,” he says to him. “And Joab sent Uriah to David.” And when Uriah came to him — the officer, the husband of Bathsheba —

David put on this false pretense of asking how Joab was, how his general was doing, how the people and the soldiers there were faring, what the state of the war was, and how matters were going at the battlefront.

After receiving his answer, David said to Uriah, “Go down to your house and wash your feet.” In other words, go and rest for a few days at home. The king was granting him leave to return to his house.

But Uriah slept at the door of the king's house. Uriah did not go home. He stayed there near the palace. And he explained himself, as Holy Scripture goes on to say: how can I go and sleep in my own house, when at that very moment my fellow soldiers are out at the front and haven't even taken their boots off, as we say.

How can I go and lie down, wash my feet, and rest? My conscience will not allow me to go and sleep with my wife and so forth. The man plainly had a sense of honor. In any case, David said to him, “You have come from a journey. Why did you not go down to your house?” And Uriah said to David, “The Ark, and Israel, and Judah are dwelling in tents.

And my lord Joab, the commander-in-chief, and my lord’s servants are encamped in the open fields. Shall I then go to my house to eat and drink and sleep with my wife?

As the Lord lives, and as your soul lives, I will never do such a thing.” The plan failed. David did not succeed. His sin could not be covered in this way.

And David said to Uriah, “Stay here today as well, and tomorrow I will send you away.” So Uriah stayed in Jerusalem that day and the next. He did not go home, nor did his wife come to him.

"And David called him, and he ate in his presence" — he even laid on a banquet for him at the palace. And it says — sorry — "and he drank, and David made him drunk." A second ploy, a second deception. "And in the evening he went out to lie down on his bed with the servants of his lord, but he did not go down to his own house."

Even though David had made him drunk in order to get him to go home, once again Uriah did not go. He remained there with the palace servants. So the second deception, the second scheme, also failed. In the morning David wrote a letter to Joab.

And he sent it by Uriah’s own hand. He wrote a sealed letter to the commander-in-chief and gave it to the officer himself. In it he instructed the commander what to do so that Uriah would be killed. The man carried the letter ordering his own death.

In the letter David wrote: “Set Uriah at the front where the fighting is fiercest. Then withdraw from him, so that he may be struck down and die.” Expose him at the fiercest point of the battle, and then pull back yourselves.

Leave him exposed so that he will be killed.

Once one evil is committed, countless others follow. Oaths, false testimony, schemes, deceptions—what are they all done to cover? One sin. See how many children and grandchildren sin produces; there is nothing it does not produce.

Follow along closely — but you really do need to notice these things.

And when Joab had looked the city over, he stationed Uriah at a place where he knew the strongest fighting men were, the ones facing them. And the men of the city came out and fought against Joab, and some of the people fell, some of David's own servants; and Uriah the Hittite was killed as well. And Joab sent word and reported to the king everything about the battle.

How it happened, and that this man had been killed. And he gave the messenger this order: “When you have finished telling the king everything about the battle, if the king's anger flares up and he says to you, ‘Why did you go so close to the city to fight? Didn't you know that they would shoot arrows down from the wall?’”

"Who struck down Abimelech, the son of Jerubbaal?" And so on, and so on, and so on. Then you are to tell him: "Your servant Uriah the Hittite is dead also." In other words, if the king says that this operation was a failure, because many men were killed, then tell him that Uriah the Hittite was killed as well.

Then he will say nothing. Since that man was killed, never mind—let the others be lost as well. Our purpose will have been accomplished. Do you understand what is happening?

What is going on here? But I ask: should the general have done such a thing? No, the general should not have done it; he should not have sent that man there to be killed. Of course, Of course, he did not know the situation; David had not written to him about it.. Even so, he should not have done it. If he had possessed any sense of honor, he would not have done it. Yet he did it, in any case. So the messenger went and, when he arrived, reported to David everything Joab had sent him to say, and then told him the rest of what is written here.

“Your servant Uriah the Hittite is dead as well.” Then David said to the messenger: “This is what you shall say to Joab, to the general: ‘Do not let this trouble you — it is enough that he died, this business here — for the sword devours now one man, now another.’”

Press your attack against the city harder and destroy it. And encourage him with that.” When Uriah's wife heard that Uriah her husband was dead, she mourned for her husband. And when the mourning was over, David sent and brought her into his house.

Consolations in place of the one who is gone.

Does mourning for one’s spouse ever pass away? It does not. Even the doves have taught us that mourning for a mate does not pass away.

Unfortunately, we human beings do not understand this. Our mourning gradually fades, and someone else takes the place of the departed—sooner for some, later for others, whether it is the husband or the wife who has reposed, and so on. And he took her permanently into his house. She became his wife and bore him a son.

Solomon. But the thing David had done appeared evil in the eyes of the Lord.

That is the point.

The point is not how we can manage things in the eyes of the world. “You know, he wronged her. What will people say? You know, he did this. Well, what will people say?” One sin cannot be covered by deceit, by forgery, or by another sin.

Sin is covered by metanoia—by repentance. Nothing else can cover it.

Anyone who tries to cover it in that way is like someone washing himself with mud. A filthy man takes mud and tries to wash himself with it—but can mud make him clean? Of course not. And even if you arrange everything successfully according to the ways of the world, how does it appear before God? That is what matters: how it appears before God.

Just think of all the deceptions and schemes people devise among themselves, as though they were not being done before the eyes of God.

Two brothers marry two sisters. How do they manage it? They say, “Both weddings take place at exactly the same time.” Seriously! So you think you can fool God, do you? Now then, was he not your brother? And was she not your sister, madam?

Was that man not your brother, sir? They think they have deceived God because they held the weddings at the same moment. They think they have deceived God.

Do you understand now what these useless human technicalities really mean? And yet the eye of God looks down from above and sees. Everything that was done, it says, was evil in the eyes of God. And when something is evil in the eyes of God, it is contrary to the law of God.

It cannot be concealed or covered up in any way. What matters is how God sees it, how God records it, and how God reckons it.

Once, one of our fellow Christians visited another man. While he was being entertained in the house, he kept hearing something dripping in the kitchen: drip, drip.

The whole time he was there, it kept dripping. “Something is running in there,” he said. “No, nothing is running.” “Listen to me—something is dripping in there.” “Yes,” the other man finally said, “I left the water running.” “Why are you not collecting the water? Why have you simply left it running?” “It does not count,” he replied. “The meter is not recording it.” And this was a Christian. The visitor said to him, “The water meter may not record it, but think how the meter of God above records it.”

Do you hear that? He thought he had succeeded because he was stealing from the water company. He was taking water without the meter recording it. That was his method. I am not teaching you the trick now!

Now I want to use my skill on you as I speak, to open your eyes. Won’t you close them? Then close them. He was stealing from OULEN, the water company; he did not pay.

So the point is how God sees it: what the law of God records, what the Gospel of God says, what His Church says, and what God Himself has said. That is the point. And here Scripture says that it appeared evil in the eyes of the Lord.

And what did You do, Lord? “I do not desire the death of the sinner, but rather that he should turn back and live.” And He takes care to help him repent. And as you yourselves know, He sent Nathan — He sent Nathan, another prophet,

another prophet to help him, so that he might come to repentance. For it is not a matter of catching someone in the very act. It is easy enough to catch him red-handed. But if God were to catch him in the act, Hell would be filled. If God willed that every time any one of us sinned, we should be arrested and brought to trial at once—taken straight before the court, as we say—Hell would be filled. There would be no one who ought to...

who was going to be saved. God knows that man has his weakness and is prone to fall after the Fall of our first father. He therefore always finds a way to excuse our weakness and helps us come to metanoia, to repentance.

A man finds it difficult to admit that he has fallen. He finds it difficult to admit that he has done such a thing.

For this reason, God allowed him time for the force of the sin to subside and spend itself. This was within God’s providential plan and His divine uncreated energies. He did the same with Cain. He helped Cain beforehand, and He helped him afterward as well.

He does the same here. After a year had passed, He sent Nathan to help David come to metanoia, to repentance.

There is another tradition, however, which says something different. I will tell it to you, but I do not want you to accept it as certain; I mention it only for its literary interest.

What am I saying? That Nathan was sent to David sooner, before David fell; but on the way Satan laid a trap for him. Nathan became occupied with an injured man whom he found on the road in such a condition that he had to care for him like another Good Samaritan. He remained with him for a long time, and meanwhile the devil went about his work here.

That man belonged to Satan.

This is where discernment comes in.

That is why we so often read in the Fathers, and also in the Old Testament: “Go, and greet no one along the way. Do not even stop to exchange greetings or shake anyone’s hand. Go straight to the place where I am sending you.”

Things like this can intervene. Satan, who sees what is happening—who has set the trap and is leading the man around in circles—also sees someone else coming to help. So he creates circumstances that delay the matter, giving him time to finish his own work.

That, at least, is the tradition as I read it long ago, and I pass it on to you. In any case, “The Lord sent Nathan to David. And he came to him and said:

‘O king, there were two men in a certain city, one rich and the other poor. The rich man had exceedingly many flocks and herds. But the poor man had nothing except one little ewe lamb, which he had bought and raised.

It grew up with him and with his children. It ate from his bread, drank from his cup, and slept in his arms; it was like a daughter to him. Now a traveler came to the rich man, but the rich man was unwilling to take an animal from his own flocks or herds—to slaughter something of his own and prepare it for the traveler who had come to him. Instead, he took the poor man’s ewe lamb and prepared it for his guest.’

Then David’s anger was greatly kindled against that man. When David heard this, he became furious and said, “Who could have done such a thing?” And he said to Nathan, “As the Lord lives, the man who did this deserves to die.

He shall repay the lamb fourfold, because he did this and showed no mercy.” Nathan spoke to him in a parable in order to help him. Had he confronted him directly, David might have resisted, as we say, and refused to accept it. He might have said, “No, I know better. Who is this man, and who is making these accusations?”—all the usual things.

Nathan led him to the point and then said to David, “You are the man. Thus says the Lord, the God of Israel: ‘I anointed you king over Israel, and I delivered you from the hand of Saul. I gave you your master’s house and your master’s wives into your arms.

And I gave you the house of Israel and Judah; and if that had been too little, I would have given you even more. Why did you despise the word of the Lord and do what is evil in His sight?

You struck down Uriah the Hittite with the sword, and you took his wife to be your own wife. You put him to death by the sword of the sons of Ammon. And so now, the sword will never depart from your house, because you despised me and took the wife of Uriah the Hittite to be your wife.

Thus says the Lord: Behold, I will raise up evil against you from within your own house. I will take your wives before your very eyes and give them to your neighbor, and he will lie with your wives in broad daylight. For you acted in secret. What you did secretly, you will now see done openly.

But I will do this thing before all Israel and before the sun. That is what Nathan says to him: God told me to say this to you. And David said to Nathan, "I have sinned against the Lord." He admitted it. I have trampled on His law.

“I have sinned against the Lord.” That was his answer. And Nathan said to David, “The Lord also has put away your sin; you shall not die.”

Consider the crimes he committed, the deceptions and schemes he devised. He had truly become a workshop not merely of one devil, but of whole regiments of devils. And yet one sincere act of metanoia, of repentance, rightly expressed, was enough: “I have sinned against the Lord.”

It was the Lord who gave the commandment, “You shall not commit adultery,” and the Lord who said, “You shall not murder.” By trampling upon these two laws, these two commandments, I have sinned against the Lord. Therefore, I acknowledge that I did these things.

Nathan helped him make his confession. He admits what he has done. And the answer is: “The Lord also has put away your sin.” He forgives your sin. You will not die; you will not be condemned to Hell. No, you will not die; you will not be condemned to Hell. That is how the words “you will not die” are to be understood.

Here we see a prophet hearing the confession of another prophet, and the Lord forgiving a prophet through a prophet. David was a prophet, but he could neither hear his own confession nor grant himself forgiveness.

He confessed to Nathan, and through Nathan the Lord forgives David. There you have it: repentance, confession, and the forgiveness of sins, and this is still in the Old Testament. It is an answer to those who reject the repentance and confession of the New Testament.

It is there already in the Old Testament, already in the shadow of the Law. So how much more must it hold today, now that He has instituted it, now that He has given the grace of the Holy Spirit, now that He has said: "Whatever you bind on earth shall be bound in heaven, and whatever you loose on earth shall be loosed in heaven." Think how much this holds true today, when He did not abolish the clergy, but gave them these rights, and so much else besides.

A person should never stay away from this Mystery. David’s standing before God was put right in a fraction of a second. Now, the fact that, out of a sensitive conscience, David remained troubled by this fall throughout his life, and that not a night passed without his drenching his bed with tears of repentance—that is another matter.

In any case, from that moment on, David was restored in the sight of God.

Repentance and confession are what disarm the hand of God’s justice. The sword is poised to take a man’s head, but when repentance appears, the sword falls to the ground. I remember, in the village where we lived, how our father would put us in front of him and take us to Church.

He would make us stand upright at the front, facing the sanctuary. He was behind us, so we did not know when he was watching and when he was not. Consequently, we always stood like pillars, because we knew that a laying on of hands awaited us at home when we returned at midday.

Now, on the right-hand side, where the priest enters through that door into the sanctuary, there was an image of the Archangel on the left, holding a great sword before him. Above the sword was an inscription that read: “Extortioners, adulterers, thieves, drunkards, and fornicators, behold and tremble at this sword; for it cuts off the heads of those who do not live rightly.” I saw it so many times—I was a little boy there—that even now, sixty-two years later, I can still see it and remember it.

That is how it is. This sword falls from God’s hand when there is repentance. Many of us do repent, but ours is a dry repentance. We go to the priest with a certain pride, as though he were obliged to forgive us and perhaps even congratulate us.

If he gives us some canon, some rule of prayer, or tells us not to receive Holy Communion immediately, we take offense. We think he ought to congratulate us and, if possible, seat us upon the Holy Altar itself. That is how we see things. But it is not so.

He immediately put the matter exactly where it belonged, and he received the answer at once, with no discussion. You know the sort of thing we would expect: "Well, promise me you won't do it again," and this and that. Nothing of the kind. "I have sinned against the Lord," and "the Lord has put away your sin." Be at peace.

Now, for typological reasons, you have also brought an illegitimate child into the world. That child has to be taken out of the way. That child. Because people will say, there's the illegitimate child of the king and the prophet. And a king and a prophet, anointed with two anointings, the royal and the prophetic, cannot have an illegitimate child. God will be blasphemed in your person and in the person of the child.

Consequently, the child must depart; the child will die. And Nathan tells him: “You have been forgiven, but this fruit of lawlessness will be taken away.” And indeed, within a few days, the child fell ill.

Listen, if you'll excuse me, I'll read it: «And Nathan went away to his own house. And the Lord struck the child that Uriah's wife had borne to David, and the child fell sick.»

David pleaded with God for the child. He fasted, went in, and spent the night lying upon the ground. He began to pray for the child: “What fault is it of the child? Why should the child die? I am the one at fault.” That is how he understood it.

...that is how it seized him. Then the elders of his household arose and came to him, to raise him from the ground. He had fallen down and would not get up. There he prayed, wept, and so on. But he would not rise, nor did he eat bread with them. He did not drink either. He remained fasting for seven days without interruption. On the seventh day the child died, and David’s servants were afraid to tell him...

They were afraid to tell him that the child had died, because they were thinking to themselves and saying: if he has come to this state while the child was still alive, then if he learns that the boy is dead, he will collapse, he will die on us. They said, "Look, while the child was still alive we spoke to him and he would not listen to our voice. How much harm, then, will he do himself if we tell him that the child is dead?"

But David was an alert man. He saw that they were agitated. He understood from their manner that something had happened, and he asked them, “Has the child died?” They could not tell him that it had not.

“Has he not died?” But when David saw that his servants were whispering among themselves, he understood that the child had died. So David said to his servants, “Has the child died?” And they said, “He has died.” Then David rose from the ground, washed and anointed himself, and changed his garments.

He changed his garments, entered the house of the Lord, and worshipped. Then he returned to his own house and asked for food. They set bread before him, and he ate. He did not go in to see the child. Pay attention to what he did; we, however, have not learned these things.

What happens—or rather, what does not happen—in our own homes when someone dies? What does not happen? The whole neighborhood is in mourning, not merely for forty days, but for who knows how long. David did not even go inside to look upon the child after it had died.

But should he not have gone? The child had died. Why should he go? To give him water because he was thirsty? To give him an injection? What could he do—fan him, rub him, make him exercise, say a prayer over him, give him the farewell kiss? What could he do for him? He had died; he had died. There is a beautiful lesson in the story of two sisters in Patras.

Their father died at midnight on Friday. They had been preparing to receive Holy Communion on Saturday. In the morning they locked the house with their father inside, went to Church, and received Holy Communion. Then they returned, opened the house, notified the undertaker and their relatives, and held their father’s funeral.

That is not how we behave. We run about, shouting and making a commotion. But why? For what purpose? Are we afraid the body will grow cold, become uncovered, or fall to the floor? What is all this? Where is our Christian understanding?

Yet the same thing happens among us today, though after all this it ought not to happen. But these things have gone unread. They lie buried, covered over by layers of neglect, and no one has come forward to uncover them so that people might read them and hear them. These things ought not to be happening.

When they saw that David had spent the seven days while the child was alive weeping, praying, mourning, fasting, and so on, but now that the child had died, he washed and bathed himself and anointed his head as a sign of joy,

he went to the Church, prayed, returned home, and said, “Set food before me so that I may eat.”

They concluded that the man had gone mad. So they were now parading him around, trying to determine whether he had truly lost his mind. “Something has happened to him. He is finished. The man is lost.”

But his servants said to him, “What is this that you have done? You fasted and wept for the child while he was alive; but after the child died, you arose and ate bread.” What is the meaning of this now?

And he gave a beautiful answer, one that we need as well. He said: 'While the child was still alive, I fasted and wept, because I said: Who knows? Perhaps God will have mercy on me, and the child will live. But now he is dead. Why should I fast? Can I bring him back again?'

“I shall go to him, but he shall not return to me.” That is the great philosophy right there. “And David comforted Bathsheba his wife, and he went in to her and lay with her; and she bore a son, and he called his name Solomon.” And from there the rest of the story begins to unfold.

It was this double sin, together with all the schemes, deceptions, and everything else surrounding it, that became the chief occasion for David to write what is known as Psalm 50—though, of course, he wrote the whole Psalter. In that Psalm, the entire meaning of what happened is contained.

It shows which commandments he transgressed, how God regards transgressions, how David reaches God and, through his humility, moves Him to mercy, how he begs God not to take His mercy from him, how he asks God to help and strengthen him so that he will not fall again, and how he acknowledges his need to be delivered from bloodguiltiness, and so forth.

There is a great deal of teaching within it, if one is willing to attend closely, go deeper, study it, and put it into practice. That is why I thought tonight to bring this whole account back to light.

This subject, familiar to many from the Old Testament and from long ago, is also largely unknown to many in its details concerning the salvation of man. As I have told you, there are two things: man’s falls and man’s metanoia—his repentance. Metanoia is what heals every fall, even the greatest and most painful. Hold fast to this teaching.

Do not give in to Satan. Hold fast to this teaching: rise again and escape from Satan. And be certain that Christ will never say to you, “Why did you do this?” Christ never asks why a person sinned. Never.

He did not ask the prodigal son why he had sinned. He never asked any sinner why he had sinned. God knows why a human being sins. He asks only one thing: “Do you want to be saved?” That is Christ’s concern. So do not sit there measuring your sins by their number or their severity. Even one sin can condemn you to Hell, and a thousand can cast you into the depths. The one sin requires metanoia—repentance—and the thousand sins also require metanoia.

God forgives a thousand sins just as easily as He forgives one. If you throw a handful of burning coals into the ocean, it will readily extinguish them. And if you empty an entire shipload of burning coals into it, it will just as readily extinguish them in an instant.

So it is with the sins of mankind. I say this because many people often say, “I am far too sinful. I cannot be forgiven,” and so on. If there is metanoia, you are forgiven. The key is in your hands. Christ has left the key to Paradise here with us: it is the key of metanoia. But He has taken the key to the abyss, the key to Hell, and kept it with Himself.

Read the first chapter of the Apocalypse, the Book of Revelation, and you will find that Christ is the One who holds the keys of the abyss. He has taken them into His own keeping. It is difficult for a person to be condemned to Hell. He must be deeply wicked and perverse; he must deliberately refuse and say, “I do not want You, Christ.”

When you wish Satan “a blessed Paradise,” he shrieks, because he cannot bear even to hear of Paradise. So it is with some of his lackeys and instruments here: they blaspheme shamelessly whenever you speak to them about the life to come, about Paradise, and so forth.

They blaspheme shamelessly because they are plainly instruments of Satan. So let no one remain without repentance. There is metanoia and there is confession. “I have sinned.” Yes—even when someone else names the sin before you do, and you acknowledge what he says, that is confession. Many times, for example, the priest asks us, “My child, did you perhaps do this?” and you answer, “Yes, I did.” That is confession.

You may name it yourself, but you may also not realize that it is a sin. Then the priest helps you to confess it. That is what happened here as well. Nathan presented David with this parable in order to make it easier for him—to unhook him from that double cancer of sin: adultery and murder.

The prophet helped him, and David acknowledged it. Yes, he had done it: «I have sinned against the Lord.» He admitted, I did this thing. That is what confession is. And at the same moment the remedy came, right away: «And the Lord has passed over your sin,» has overlooked it — since you admit that you transgressed His own law.

This account had to be laid down as our foundation, so that we might then see what David relies upon and what he brings forward in his confession—and, more broadly, in his metanoia—which has remained for the whole world as Psalm 50.

And we use it, as you know, in almost every service. Most of us know it by heart, word for word, but not spiritually. That is all for tonight.

Διότι ήθελα να ερμηνεύσω ένα ψαλμό που θεωρείται ο σοβαρότερος όλων των ψαλμών του Ψαλτηρίου, και συγκεκριμένως τον πεντηκοστό ψαλμό, διότι δεν θα μπορούσα να αποδώσω το νόημα και δεν θα μπορούσε ακόμη ο άνθρωπος να εννοήσει το περιεχόμενο και το βάθος και την ανάγκη αυτού του ψαλμού, εάν δεν γνώριζε, αν δεν γνωρίσει εκ των προτέρων την αιτία για την οποία εγράφη αυτός ο ψαλμός.

Γι' αυτό απόψε το βράδυ σκέπτομαι, με την ανοχή του καλού Θεού, να ομιλούσα για την αιτία αυτή που εγράφη αυτός ο ψαλμός.

Ψαλμός. Η αιτία είναι η πτώση, η διπλή, του Δαβίδ. Πολλές φορές γίνεται συζήτηση γύρω από την πτώση αυτή και από την υπόθεση αυτή. Δεν υπάρχει σχεδόν ακολουθία που να μη συζητείται ο πεντηκοστός ψαλμός, το «Ελέησόν με, ο Θεός, κατά το μέγα έλεός». Όμως, να μου επιτρέψετε να πω, οι περισσότεροί μας δεν ξέρουμε το περιεχόμενό του. Ας το λέμε και απλά.

Το λέμε και απ' έξω. Τι θέλει να πει, να εξωτερικεύσει προς τον Θεό ο άνθρωπος αυτός με αυτά τα λόγια, και τι τον ανάγκασε να τα πει και τι λέγει σε κάθε του στίχο; Οι περισσότεροί μας, είναι αλήθεια, δεν το ξέρουμε.

Πάντως, δράττομαι της ευκαιρίας να σας πω ότι είναι αιτία η διπλή του πτώση. Και αυτό τον ανάγκασε να προσευχηθεί προς τον Θεό και να ζητάει συνεχώς από τον Θεό το έλεος. Εξάλλου, δεν ζήτησε έλεος ειμή μόνο από τον Θεό, γι' αυτό υπάρχει διπλή ωφέλεια από την υπόθεση του Δαβίδ.

Η μία ωφέλεια είναι ότι βλέπει ο άνθρωπος πως μπορεί να πέσει ο άνθρωπος, πόσο εύκολα μπορεί να πέσει. Όπως έπεσε και αυτό το μεγάλο πρόσωπο, το χαρισματούχο πρόσωπο, που φτάνει σε ένα σημείο να πει: «Καὶ τὸ Πνεῦμά Σου τὸ Ἅγιον μὴ ἀντανέλῃς ἀπ’ ἐμοῦ». Άρα είχε χάρισμα, είχε προφητικό χάρισμα, είχε Πνεύμα Άγιον.

Και εντούτοις έπεσε, και εντούτοις έπεσε. Η μία ωφέλεια είναι αυτή, το πώς μπορεί ο άνθρωπος να πέσει αν δεν προσέξει. Και η δευτέρα ωφέλεια είναι το πώς εσώθη αυτός που έπεσε. Απαραίτητο αυτό το πράγμα και για μας. Διότι ποιος είναι αυτός, ὃς ζήσεται καὶ οὐχ ἁμαρτήσει; Ποιος είναι αυτός που δεν θα πέσει στη ζωή του; Είτε πολύ είτε λίγο θα πέσουμε στη ζωή μας.

Όμως υπάρχει ένα μονοπάτι που πάλι τον άνθρωπο τον ξαναφέρνει στον ίσιο δρόμο. Η υπόθεση της πτώσεως του Δαβίδ, που είναι ένα κλασικό πράγμα και πρέπει να το ξέρουνε μικροί και μεγάλοι με τις λεπτομέρειες, υπάρχει στην Παλαιά Διαθήκη και συγκεκριμένως, για αυτούς που έχουν το κείμενο, στην Β' Βασιλέων, στο 11ο κεφάλαιο, για αυτούς που έχουν...

που έχουν την παράφραση στη Βήτα Σαμουήλ, στο ενδέκατο κεφάλαιο.

Από τον στίχο 2 του κεφαλαίου αυτού διαβάζω τα περιστατικά.

Και προς το εσπέρας, με απλά λόγια σας το μεταφέρω, δηλαδή περί των δειλινών,

ότε ο Δαβίδ εσηκώθη από τις κλίνεις αυτού, θα είχε ξαπλώσει φαίνεται το μεσημέρι και εσηκώθη το απόγευμα,

Περιεπάτη επί του δώματος, στο λιακωτό φερειπήν πως τα λέγαμε εμείς, του βασιλικού οίκου Και είδεν από του δώματος γυναίκα λουωμένη και η γυνή ήτο ωραία την όψην σφόδρα

Σφόδρα. Είδεν γυναίκα λουομένην. Προφανώς, ήτο γυμνή. Και η γυνή ήτο ωραία την όψιν σφόδρα. Πολλές φορές τα κάλλη είναι κίνδυνος, και προς τα μέσα και προς τα έξω, και είναι ανάγκη να προσέχει και αυτός που τα έχει και αυτός που πρόκειται να τα δει. Δεν είναι αμέτοχος αυτός που τα έχει. «Να κλείσουν τα μάτια τους», που λένε ορισμένοι.

Δεν είναι, όχι, δεν είναι έτσι. Όταν προκαλείς λοιπόν κάποιον, θα δικαστείς, είσαι υποχρεωμένος να προσέξεις.

Κάποτε στην έρημο βρήκανε μία η οποία ήταν μέσα σε μίαν τάφρον 14 χρόνια και είχε βγάλει και το ένα της μάτι και την ερώτησαν: «Πώς εδώ και από πού;» «Έχω», λέει, «14 χρόνια εδώ και, εξαιτίας του κάλλους μου, διότι ετρελάθη ένας νέος, έφυγα από τον κόσμο και ήρθα εδώ και κλαίω τις αμαρτίες μου».

Χρειάζεται λοιπόν προσοχή. Εμείς όχι μόνο δεν στεκόμαστε σε ό,τι μας έδωσε ο Θεός, αλλά έτι μάλλον κάνουμε εξεζητημένο το κάλλος για να προσελκύσουμε τους οφθαλμούς των άλλων. Αυτό είναι ένα σκάνδαλον, ένα εμπόδιο που ο άλλος θα σκοντάψει και θα πέσει.

Και θα πέσει ίσως ανεπανορθώτως, όπως έπεσε αυτός ο βασιλιάς και αυτός ο προφήτης. Και απέστειλε Νοδαβίγ και ηρεύνησε περί της γυναικός να μάθει ποια είναι αυτή Προφανώς, δικά του πρόσωπα αυλικά. καὶ εἶπεν «οὐχὶ αὕτη Βηρσαβεε θυγάτηρ Ελιαβ γυνὴ Ουριου τοῦ Χετταίου».

Μα δεν τη γνωρίζετε. Φαίνεται αυτός τη γνώριζε σαν γειτόνισσα, για να τη διακρίνει ότι ήταν ωραία κλπ. Φαίνεται δεν ήταν πολύ μακριά.

Μάλιστα, όπως έχει διασώσει η παράδοση, όσοι έχετε πάει στους Αγίους Τόπους, συγκεκριμένως στα Ιεροσόλυμα, εκεί που είναι η πύλη της Γιάφας που λένε, η πλατεία του Δαβίδ, είναι στο ένα μέρος το τείχος των Ανακτόρων.

Ακριβώς απέναντι, που είναι ένα διώροφο τώρα οίκημα, εκεί ακριβώς ήτο που έπαιρνε το μπάνιο της η Βηρσαβεέ. Εάν πάτε, μάλιστα, σε ένα μέρος μέσα στα Ιεροσόλυμα που έχουν ένα λοφίσκο οι Εβραίοι φτιάξει και έχουν τη μακέτα της παλαιάς Ιερουσαλήμ φτιάξει, θα δείτε πράγματι πού έχουν τοποθετήσει τα ανάκτορα και πού δίπλα έχουν τοποθετήσει τη λίμνη, τη λίμνη στην οποία έπαιρνε το μπάνιο της αυτή, χωρίς να προσέξει ότι υπάρχει εκδοχή κάποιος να τη βλέπει.

Εν πάση περιπτώσει, απέστειλε ο Δαβίδ μηνυτάς και έλαβεν αυτήν. Την εκάλεσε στα ανάκτορα. Και όταν ήλθε προς αυτόν, εκοιμήθη μετά αυτής και επέστρεψε εις τον οίκον αυτής. Και επέστρεψε στο σπίτι της. Εκοιμήθη όμως μετά του βασιλέως και επέστρεψε εις το σπίτι της.

Από μια συνέχεια που υπάρχει παρακάτω, όταν έμαθε κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις ότι εφονεύθη ο άντρας της στον πόλεμο,

επένθησε, λέγει, αυτή. Κατά συνέπεια, τον αγαπούσε τον άντρα της, ως φαίνεται. Τώρα εδώ, να εξεβιάσθη εκ του βασιλέως; Εδώ δεν φαίνεται καθόλου να αντεστάθη. Να το εθεώρησε τιμητικό ότι πηγαίνει με τον βασιλιά;

Δεν ήμουνα εκεί, δεν ξέρω. Πάντως, είναι επιλήψιμο το πράγμα.

Εκείνο που θέλω να πω εγώ στο σημείο αυτό είναι το εξής. Πολλοί άνθρωποι, εκ των ανδρών και εκ των γυναικών. Γίνεται και το αντίθετο καμιά φορά. Άλλοι θαλασσοπνίγονται, άλλοι καίγονται στα μέτωπα και λοιπά.

Μέσα στα φαράγγια πολεμούν. Και οι κυρίες πίσω δεν τιμούν όπως πρέπει των σύζυγων Κάτι παρεμφερές, γιατί εδώ πολύ εύκολα βλέπω, γιατί θα μπορούσε να αντισταθεί, θα μπορούσε να φωνάξει, θα μπορούσε να γίνει κάποιος καβγάς, θα μπορούσε κάτι να γίνει.

Το να πάει κατευθείαν και να κοιμηθεί μαζί του και να φύγει και έγκυος, αυτό δεν νομίζω να την απαλλάσσει. Είναι εναντίον της.

Σήμερα μάλιστα αυτό έχει πολλή σχέση, που έχουμε ένα 80% μοιχεία. Στα 100 ζευγάρια το 80% σήμερα είναι μοιχοί, εκατέρωθεν, και γυναίκες και άντρες.

και άντρες. Περί μοιχίας ήμουνα εμπερίστατος απόψε που έρχομαι να μιλήσω αυτό το θέμα, και δεν έχω· θα ακούσετε γνώμες Αγίων Ανθρώπων και αυτής ταύτης της Γραφής, τι έχει να πει περί μοιχείας και πώς δικάζεται και τι αμαρτία είναι ενώπιον του Θεού, η οποία σήμερα θεωρείται τίποτα και παρά τοις ανδράσι και παρά ταις γυναιξί. Και οι μεν και οι δε τη θεωρούν τίποτα. Πόσο σοβαρό θέμα είναι.

Περί μοιχείας. Στη δευτέρα ομιλία, αν ο Θεός επιτρέψει, θα μου δοθεί ευκαιρία να τα μαζέψω αυτά και να τα φέρω, να σας θέσω υπ' όψιν.

Εν πάση περιπτώσει, η υπόθεση στη συνέχεια έχει ως εξής. καὶ ἐν γαστρὶ ἔλαβεν ἡ γυνή καὶ ἀποστείλασα ἀπήγγειλεν τῷ Δαυιδ καὶ εἶπεν ἐγώ εἰμι ἐν γαστρὶ ἔχω, πάρε τα μέτρα σου. Και απέστειλεν ο Δαβίδ, έβαλε αμέσως το σχέδιό του, ότι, ξέρετε, η αμαρτία είναι χιονοστιβάς.

Ξεκινάει από το τόσο και γίνεται τόσο.

Ξέρετε πώς γίνονται οι χιονοστιβάδες και καταστρέφουν πολιτείες ολόκληρες. Μπορεί ένα πουλάκι να περάσει στην κορυφή του όρους που έχει το χιόνι και να αγγίξει ένα κλαδί και να διώξει λιγάκι χιόνι.

Αυτό, κυλώντας προς τα κάτω, παίρνει άλλο μαζί. Μεγαλώνοντας, μεγαλώνοντας, μπορεί να γίνει όρος ολόκληρο και να καταστρέψει πολιτεία ολόκληρη. Έτσι ακριβώς είναι η αμαρτία.

Ξεκινάει από ένα χάδι, από ένα χαμόγελο, από ένα βλέμμα, από ένα αστείο, από ένα σόκιν, από ένα δεν ξέρω τι. Και πού μπορεί να φτάσει; Αυτός που του μπήκε ο σατανάς της μοιχίας μέσα του, από τα μάτια του.

Τα μάτια του δεν πρόσεξε. Και έτσι ήρθε ο σατανάς, του κράτησε τα ηνία και άρχισε να τον κυβερνά. Λοιπόν, τώρα στη συνέχεια θα τον κάνει και φονιά. Προσθέτει στη μοιχεία και φόνο. Διότι έτσι ενόμισε ότι μπορεί να καλύψει τη μοιχεία του.

Απέστειλε λοιπόν ο Δαβίδ προς Ιωάβ Λέγον. Ο Ιωάβ είναι αρχιστράτηγος και έχει υπό τας διαταγάς του, στο μέτωπο, τον άντρα της κυρίας.

Έβαλε λοιπόν το εξής πονηρόν. Όταν πληροφορήθηκε από την κυρία ότι είναι έγκυος, Αυτός σκέφτηκε να ειδοποιήσει τον αρχιστράτηγο να δώσει άδεια στον αξιωματικό να έρθει στο σπίτι, με άδεια πίσω. Μένοντας στο σπίτι, έτσι νόμιζε ότι θα μπορέσει να καλύψει, σε θέμα ημερών, την εγκυμοσύνη.

Ότι είναι νομίμως από τον άντρα της και όχι από την άλλη δουλειά που είχε κάνει με τον βασιλέα. Έτσι κάπως σκέφτηκε αυτός και έτσι το έβαλε σε ενέργεια.

«Ἀπόστειλόν μοι», του λέει, «Οὐρίαν τὸν Χετταῖον». Καὶ ἀπέστειλεν Ἰωὰβ τὸν Οὐρίαν πρὸς Δαυίδ. Και όταν ήρθε προς αυτόν ο Ουρίας, ο αξιωματικός, ο σύζυγος της Βηρσαβεέ,

ηρώτησε ο Δαβίδ τα ψέματα αυτά, πώς έχει ο Ιωάβ, πώς είναι ο στρατηγός του, και πώς έχει ο λαός και πώς είναι και ο κόσμος εκεί, οι στρατιώτες, και πώς έχουν τα ζητήματα του πολέμου και πώς πηγαίνουν στο μέτωπο.

Και είπε ο Δαβίδ, εφόσον πήρε την απάντηση, στον Ουρία: «Κατάβα», του λέει, «στον οίκο σου, νίψε τους πόδας σου». Πήγαινε να ξεκουραστείς, να πούμε, λίγες μέρες στο σπίτι σου. Δηλαδή, του δίνει ο βασιλιάς άδεια να πάει σπίτι του.

Αλλά ο Ουρίας εκοιμήθη παρά την θύρα του οίκου του βασιλέως. Δεν πήγε σπίτι του ο Ουρίας. Έμεινε εκεί κοντά στο παλάτι. Και δικαιολογήθηκε, όπως λέγει στη συνέχεια η Αγία Γραφή, ότι πώς εγώ μπορώ να πάω να κοιμηθώ στο σπίτι μου, καθ' ην στιγμή οι άλλοι συνάδελφοί μου είναι στο μέτωπο και δεν έχουν βγάλει τις αρβύλες τους, που λέμε.

Πώς εγώ θα πάω να ξαπλώσω, να πλύνω τα πόδια μου, να ξεκουραστώ; Δεν μου το κρατά η συνείδησή μου αυτό, να πάω να κοιμηθώ με τη γυναίκα μου και τα τοιαύτα. Προφανώς είχε φιλότιμο ο άνθρωπος. Εν πάση περιπτώσει, μαζί του λέει έρχεσαι εξ οδηπορίας, δι'ατί δεν κατέβεις εις τον οίκος Και είπε ο Ουρίας προς τον Δαβίδ: «Η Κιβωτός και ο Ισραήλ και ο Ιούδας κατοικούσαν σε σκηνές.

Και ο κύριός μου Ιωάβ, ο αρχιστράτηγος, και οι δούλοι του κυρίου μου είναι στρατοπεδευμένοι επί το πρόσωπο της πεδιάδος, και εγώ θέλω υπάγει εις τον οίκο μου, για να φάγω και να πίω και να κοιμηθώ μετά της γυναικός μου;

Ζῇ Κύριος, ζῇ η ψυχή σου, δεν θέλω κάμει ποτέ το πράγμα τούτο». Απέτυχε το σχέδιο. Δεν τα κατάφερε. Δεν μπόρεσε να καλυφθεί δι' αυτού του τρόπου το αμάρτημα.

Και είπε Δαβίτ προς τον Ουρίαν, μείνε τότε ενταύθα σήμερον και αύριον ἐξαποστελῶ σε. Και έμεινε ο Ουρίας εν Ιερουσαλήμ την ημέραν εκείνην και την επαύριον. Δεν πήγε σπίτι του, ούτε η κυρία ήρθε προς αυτόν.

Καὶ ἐκάλεσεν αὐτὸν ὁ Δαβίδ και έφαγεν ενώπιον αυτού· του έκανε και το τραπέζι στο παλάτι. Και είπεν, συγγνώμη, καὶ ἔπιεν καὶ ἐμέθυσεν αὐτόν. Δεύτερο κόλπο, δευτέρα απάτη. Καὶ τὸ ἑσπέρας εξήλθε να κοιμηθεί επί την κλίνην αυτού μετά τῶν δούλων τοῦ κυρίου αὐτοῦ, πλην εις τον οίκον αυτού δεν κατέβη.

Παρότι τον μέθυσε για να τον κατορθώσει να πάει στο σπίτι, πάλιν αυτός δεν πήγε στο σπίτι και έμεινε εκεί με το υπηρετικό προσωπικό του παλατιού. Πάει και η Δευτέρα Απάτη, η Δευτέρα Κομπίνα Το πρωί έγραψε ο Δαβίδ επιστολή προς τον Ιωάβ.

Και έστειλε αυτήν δια της χειρός του Ουρίου. Έγραψε ένα γράμμα στον αρχιστράτηγο. Και το έδωσε στον ίδιο τον αξιωματικό, κλειστό. Και του έγραφε, του στρατηγού, τι να κάνει για να σκοτωθεί. Πήγε μόνος του το γράμμα του θανάτου του.

Και έγραψε με την επιστολή λέγων: Θέσατε τον Ουρίαν απέναντι της σκληροτέρας μάχης. Έπειτα, σύρθητε απ' αυτού, διά να κτυπηθεί και αποθάνει. Εκθέστε τον στο πιο σκληρό μέτωπο και αποσυρθείτε εσείς έπειτα.

Και αφήσετε τον εκτεθειμένον για να σκοτωθεί.

Ενός κακού δοθέντος, ε, μύρια έπονται. Τι όρκοι, τι ψευδομαρτυρίες, τι κομπίνες, τι απάτες. Δεν γίνονται για να καλυφθεί τι; Ένα αμάρτημα. Ε, πόσα παιδάκια έχει, πόσα εγγονάκια έχει η αμαρτία, τι δεν έχει.

Παρακολουθήστε, αλλά πρέπει να παρατηρείτε αυτά.

Και αφού περιεπάτησε την πόλιν ο Ιωάβ, διόρισε τον Ουρίαν εις θέσιν που εξεύρεν ότι ήσαν οι άνδρες δυνάμεως, οι απέναντι. Και εξήλθον οι άνδρες της πόλεως και εμπολέμησαν μετά του Ιωάβ και έπεσον εκ του λαού και των δούλων του Δαβίδ· εθανατώθη δε και Ουρίας ο Χετταίος. Καὶ ἀπέστειλεν Ἰωὰβ καὶ ἀπήγγειλεν τῷ βασιλεῖ πάντας τοὺς λόγους τοῦ πολέμου.

Πώς έγινε και ότι εσκοτώθη αυτός. Και προσέταξε τον μηνυτήν λέγων: «Αφού τελειώσεις λαλών προς τον βασιλέα πάντα τα αυτά περί του πολέμου, εάν εξαφθή ο θυμός του βασιλέως και είπη προς σε: “Διατί επλησιάσατε εις την πόλιν μαχόμενοι; Δεν εξεύρετε ότι θέλουσι τοξεύσει από του τείχους;”»

Τίς επάταξε τον Αβιμέλεχ, υἱὸν Ιεροβάαλ; και λοιπά και λοιπά και λοιπά. Θα του πεις τότε: «Απέθανε και ο δούλος σου Ουρίας ο Χετταίος». Δηλαδή, αν πει ότι αυτή η επιχείρηση δεν επετύγχανε, διότι σκοτώθηκαν πολλοί, πείτε του τότε ότι σκοτώθηκε και ο Ουρίας ο Χετταίος.

Και δεν θα πει τίποτα τότε. Εφόσον σκοτώθηκε αυτός, χαλάλι, ας πάνε και οι άλλοι. Θα επιτύχουμε στην υπόθεση. Καταλάβατε τι γίνεται;

Τι γίνεται; Αλλά ερωτώ: ο στρατηγός έπρεπε να το κάνει αυτό το πράγμα; Δεν έπρεπε να το κάνει ο στρατηγός το πράγμα αυτό, δεν έπρεπε να τον στείλει τον άνθρωπο να σκοτωθεί εκεί. Δεν ήξερε την υπόθεση ασφαλώς, δεν του έγραψε, αλλά δεν έπρεπε να το κάνει όμως. Αν υπήρχε φιλότιμο, δεν έπρεπε να το κάνει. Το έκανε όμως, εν πάση περιπτώσει. Επήγε λοιπόν ο μηνυτής και, ελθών, απήγγειλε προς τον Δαβίδ πάντα και λοιπά, όσα τον απέστειλεν ο Ιωάβ, και λοιπά, και του είπε και τα υπόλοιπα εδώ.

«Απέθανε και ο δούλος σου, ο Ουρίας ο Χετταίος». Τότε είπε ο Δαβίδ προς τον μηνυτήν: «Ούτως θέλεις πει προς τον Ιωάβ, στον στρατηγό: “Μη σε ανησυχεί, αρκεί που πέθανε δηλαδή αυτός, τούτο το πράγμα, διότι η ρομφαία κατατρώγει ποτέ μεν έναν, ποτέ δε άλλον”».

Ενίσχυσον την μάχη σου εναντίον της πόλεως και κατέστρεψον αυτήν». Και ενθάρρυνε αυτόν. Ότε δε ήκουσεν η γυνή του Ουρίου ότι Ουρίας ο ανήρ αυτής απέθανε, επένθησε διά τον άντρα αυτής. Και αφού επέρασε το πένθος, απέστειλεν ο Δαβίδ και παρέλαβεν αυτήν στον οίκον αυτού.

Αντιπαρηγορήσεις.

Περνάει το πένθος το συζυγικό; Δεν περνάει. Τα περιστέρια έχουν διδάξει ότι το πένθος, το συζυγικό, δεν περνάει.

Εμείς οι άνθρωποι, δυστυχώς, δεν το ξέρουμε αυτό. Και αραιώνει το πένθος, κι άλλος στη θέση του μακαρίτη, κι άλλος γρηγορότερα, κι άλλος αργότερα. Ή της μακαρίτισσας, κ.λπ. Και παρέλαβε αυτήν εις τον οίκον αυτού, μόνιμα πλέον. Και έγινε γυνή αυτού και γέννησεν εις αυτόν υιόν.

Τον Σολομώντα. Το πράγμα όμως το οποίον έπραξε ο Δαβίδ εφάνη κακόν στους οφθαλμούς του Κυρίου.

Αυτό είναι το θέμα.

Το θέμα δεν είναι πώς θα τα καταφέρουμε για τον κόσμο. Ξέρεις, την αδίκησε. Πρέπει, ο κόσμος τι θα πει; Ξέρεις, έκαμε αυτό. Καλά, ο κόσμος τι θα πει; Μια αμαρτία δεν καλύπτεται με μια απάτη ή με μια πλαστογραφία ή με μια άλλη αμαρτία.

Η αμαρτία καλύπτεται με μετάνοια, με τίποτα άλλο δεν καλύπτεται.

Όποιος θέλει να καλυφθεί κατά αυτήν την έννοια είναι σαν να πλένεται με λάσπη. Ένας λερωμένος παίρνει λάσπη να πλυθεί· μα μπορεί να πλυθεί με λάσπη; Δεν μπορεί να πλυθεί. Και αν τα κανονίσεις όλα κατά κόσμον, κατά Θεόν όμως πώς φαίνονται; Κατά Θεόν.

Αν σκεφτείτε τις απάτες και τις κομπίνες που κάνουν οι άνθρωποι μεταξύ των, όχι στα μάτια του Θεού.

Αδέρφια παντρεύονται δυο αδερφάδες. Πώς παντρεύονται; Λέει, γίνεται ο γάμος την ίδια ώρα. Σοβαρά. Και θα γελάσετε τον Θεό, λοιπόν, ε; Τώρα, λοιπόν, αυτός δεν ήταν αδερφός σου; Αυτή δεν ήταν αδερφή σου, κυρά, ε;

Αυτός δεν ήταν αδερφός σου, κύριε, ε; Γελάσαν τον Θεό, κάμαν τον γάμο την ίδια ώρα. Και γελάσαν τον Θεό.

Καταλαβαίνετε τώρα τι σημαίνουν αυτές οι ανωφελείς ανθρώπινες τεχνικότητες; Κι όμως, το μάτι του Θεού από πάνω βλέπει. Αυτό που έγινε όλο, λέγει, εφάνηκε κακό στα μάτια του Θεού. Και όταν ένα πράγμα είναι κακό στα μάτια του Θεού, είναι αντίθετο με τον νόμο του Θεού.

Δεν καλύπτεται από πουθενά, δεν σκεπάζεται από πουθενά. Πώς σκέφτεται ο Θεός, πώς γράφει ο Θεός, πώς λογαριάζει ο Θεός.

Επισκέφθηκε κάποτε ένας δικός μας, χριστιανός, έναν άλλον. Και καθ' ην ώρα φιλοξενείτο, άκουγε μέσα στην κουζίνα και κάτι έτρεχε. τάκ,

όσα ώρα ήταν εκεί έτρεχε του λέει κάτι τρέχει του λέει μέσα δεν λέει δεν τρέχει τίποτα μα κουφώστη με λέει κάτι τρέχει τάκτε μέσα όχι λέει εγώ λέει το έχω αφήσει ανοιχτό και τρέχει λέει το νερό «Γιατί δεν πιάνεις νερό; Το άφησες έτσι;» «Έτσι», λέει, «δεν μετράει, δεν γράφει ο αυτός, ο μετρητής δεν γράφει». Χριστιανός. «Ο μετρητής», του λέει ο άλλος, «δεν γράφει, αλλά πώς γράφει ο μετρητής του Θεού από πάνω».

Ακούτε, τα κατάφερε γιατί κλέβει την ΟΥΛΕΝ. Έπιανε νερό χωρίς να γράφει ο μετρητής. Με αυτόν τον τρόπο. Δεν σας μαθαίνω τέχνη τώρα.

Τέχνη τώρα θέλω απάνω σας, όσο σας ομιλώ, να σας ανοίξω τα μάτια. Δεν θα τα κλείσετε; Κλείστε τα λοιπόν. Έκλεβε την ούλεν· αυτός δεν πλήρωσε.

Λοιπόν, το θέμα, λοιπόν, πώς το βλέπει ο Θεός, τι γράφει ο νόμος του Θεού, τι λέει το Ευαγγέλιο του Θεού. Τι λέει η Εκκλησία του, τι είπε ο ίδιος, αυτό είναι το θέμα. Και εδώ λέγει, εφάνη κακό εις οφθαλμούς του Κυρίου.

Και τι έκανες εσύ, Κύριε; «Εγώ δεν θέλω τον θάνατο του αμαρτωλού, ὡς τὸ ἐπιστρέψαι καὶ ζῆν αὐτόν». Και φροντίζει να τον βοηθήσει να μετανοήσει. Και όπως ξέρετε κι εσείς, απέστειλε τον Νάθαν, απέστειλε τον Νάθαν, έναν προφήτη άλλον,

άλλων να τον βοηθήσει, για να μπορέσει να μετανοήσει, διότι δεν είναι θέμα να πιάσει έναν άνθρωπον επ’ αυτοφώρω. Εύκολα τον πιάνει επ’ αυτοφώρω. Εάν τον πιάσει επ’ αυτοφώρω, όμως, θα γεμίσει η κόλαση. Εάν ο Θεός ήθελε καθέναν μας που αμαρτάνει να μας συλλάβανε και να μας αγάγει εις δίκην αμέσως, να μας πηγαίνει στο αυτόφωρο που λέμε, θα είχε γεμίσει η κόλαση. Δεν υπήρχε κανένας που έπρεπε να...

που επρόκειτο να σωθεί. Όμως ο Θεός, γνωρίζοντας ότι ο άνθρωπος έχει την αδυναμία του, πίπτει μετά την πτώση του προπάτορος, πάντοτε βρίσκει μια δικαιολογία και μας βοηθάει να μετανοήσουμε.

Δύσκολα να το παραδεχτεί ότι έπεσε. Δύσκολα να παραδεχτεί ότι το έκαμε αυτό σε αυτό.

Γι' αυτό τον άφησε να ξεθυμάνει, να γίνει εκτόνωση της αμαρτίας. Είναι μέσα στο σχέδιο του Θεού και στις ενέργειες του Θεού. Το ίδιο έκαμε και στον Κάιν. Τον βοήθησε και πρώτα, αλλά και έπειτα τον εβοήθησε.

Το ίδιο κάνει και εδώ. Μετά την παρέλευση ενός έτους, στέλνει τον Νάθαν να τον βοηθήσει να μετανοήσει.

Μια παράδοση λέγει κάτι άλλο, όμως. Θα σας την πω, δεν θέλω να την κρατήσετε, έτσι φιλολογικώς τη λέγω.

Τι λέγω; Ότι ο Νάθαν απεστάλη γρηγορότερα προς τον Δαβίδ, πριν πέσει ο Δαβίδ, αλλά στον δρόμο του έστησε παγίδα ο Σατανάς και καταπιάστηκε με έναν τραυματία, με έναν που τον βρήκε στον δρόμο σε τέτοια κατάσταση, που έπρεπε να τον επιμεληθεί ως άλλος καλός Σαμαρείτης, και κάθισε μαζί του πολύ καιρό, και εν τω μεταξύ έκαμε τη δουλειά του από εδώ ο διάβολος.

Ήταν του Σατανά εκείνος.

Εδώ είναι το θέμα της διακρίσεως.

Γι' αυτό πολλές φορές λέγει, διαβάζουμε στους πατέρες, διαβάζουμε και στην Παλαιά Διαθήκη, πήγαινε και μην χαιρετίσεις κανέναν στον δρόμο. Ούτε χαιρετισμό, μην πιάσεις σε κανέναν το χέρι. Κατευθείαν εκεί που σε θέλω πήγαινε.

Κάτι τέτοια είναι στη μέση. Σατανάς, ο οποίος βλέπει, που έχει στήσει την παγίδα, τον φέρνει βόλτα κλπ., βλέπει και του άλλου την ενέργεια ότι έρχεται εις βοήθεια και δημιουργεί προϋποθέσεις τέτοιες, να κωλυσιεργηθεί η υπόθεση, να προλάβει να κάνει τη δουλειά του αυτός.

Έτσι λέγεται, έχω διαβάσει παλαιότερον και σας το μεταφέρω. Εν πάση περίπτωση Και απέστειλε ο Κύριος τον Νάθαν προς τον Δαβίδ. Και ήρθε προς αυτόν και είπε προς αυτόν:

Ήταν, του λέει, βασιλεύ, δύο άντρες σε την πόλη. Ο εις πλούσιος και ο άλλος πτωχός. Καὶ τῷ πλουσίῳ ἦν ποίμνια καὶ βουκόλια πολλὰ σφόδρα. Ο δε πτωχός δεν είχε άλλο, ειμή μία μικράν αμνάδα, την οποίαν αγόρασε και έθρεψε.

Και μεγάλωσε μετ’ αυτού και μετά των τέκνων αυτού ομού. Από του άρτου αυτού έτρωγε και από του ποτηρίου αυτού έπινε. Και εν τω κόλπω αυτού εκοιμάτο και ήτο εις αυτόν ως θυγάτηρ. Ήλθε δε τις διαβάτης προς τον πλούσιον και εφειδολεύθη να λάβει εκ των ποιμνίων αυτού, να σφάξει απ’ τα δικά του, δηλαδή να πάρει απ’ τα δικά του, και εκ των βουκολίων αυτού, για να ετοιμάσει εις τον οδοιπόρον τον ελθόντα προς αυτόν, και έλαβε την αμνάδα του πτωχού και ητοίμασεν αυτήν δια τον άνθρωπον τον ελθόντα προς αυτόν.

Και εξήφθη η οργή του Δαβίδ κατά του ανθρώπου σφόδρα. Όταν το άκουσε αυτό ο Δαβίδ, οργίστηκε και είπε: «Ασφαλώς, ποιος ήταν αυτός που έκαμε τέτοιο πράγμα;» Και είπε προς τον Νάθαν: «Ζει Κύριος, άξιος θανάτου είναι ο άνθρωπος όστις έπραξε τούτο.

Και θέλει πληρώσει την αμνάδα τετραπλασίως, επειδή έπραξε το πράγμα τούτο και επειδή δεν εσπλαχνίσθη». Παραβολικά του μίλησε, να τον βοηθήσει, διότι αν του μιλούσε ίσως απευθείας, να κλώτσαγε, που λέμε, να μην το εδέχετο, να έλεγε «όχι, ξέρω εγώ, και ποιος είναι αυτός και ποιος τα λέει» και τα συνηθισμένα.

Του τα έφερε και είπε ο Νάθαν προς τον Δαβίδ: «Συ είσαι ο άνθρωπος. Ούτω λέγει Κύριος ο Θεός του Ισραήλ: Εγώ σε έχρισα βασιλέα επί τον Ισραήλ και εγώ σε ελευθέρωσα εκ της χειρός του Σαούλ. Και έδωκα εις σε τον οίκον του κυρίου σου και τας γυναίκας του κυρίου σου εις τον κόλπον σου.

Καὶ ἔδωκά σοι τὸν οἶκον Ἰσραὴλ καὶ Ἰούδα· καὶ εἰ μικρόν ἐστι, προσθήσω σοι κατὰ ταῦτα καὶ κατὰ ταῦτα. Διατί κατεφρόνησας τὸν λόγον τοῦ Κυρίου, ὥστε να πράξεις τὸ κακὸν εἰς τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ;

Ουρίαν τον Χετταίον επάταξες εν ρομφαία και τη γυναίκα αυτού έλαβες εις εαυτόν γυναίκα. Και αυτόν εθανάτωσας εν ρομφαία των υιών Αμμών. Τώρα, λοιπόν, δεν θέλει αποσυρθεί ποτέ ρομφαία εκ του οίκου σου. Επειδή με καταφρόνησας και έλαβες τη γυναίκα Ουρίου του Χετταίου για να είναι γυνή σου.

Τάδε λέγει Κύριος· Ιδού, θέλω επεγείρει εναντίον σου κακά εκ του οίκου σου και θέλω λάβει τας γυναίκας σου έμπροσθεν των οφθαλμών σου και δώσει αυτάς εις τον πλησίον σου, και θέλει κοιμηθεί μετά των γυναικών σου ενώπιον του ηλίου τούτου. Διότι συ έπραξες κρυφίως. Ό,τι έκαμες κρυφά, θα το είδεις φανερά τώρα.

Αλλά εγώ θέλω κάνει τούτο το πράγμα έμπροσθεν παντός του Ισραήλ και κατέναντι του Ηλίου. Αυτά του λέει· μου είπε ο Θεός να σου πω. Και είπε ο Δαβίδ προς τον Νάθαν: «Ἡμάρτηκα τῷ Κυρίῳ». Το παραδέχτηκε. Κατεπάτησα τον νόμο του.

Υμάρτηκα το Κυρίο Απάντηση. Και ο Νάθαν είπε προς τον Δαβίδ Και ο Κύριος παρέβλεψε το αμαρτημά σου Δεν θέλεις αποθάλι

Σκεφτείτε τι εγκλήματα έκανε, τι απάτες, τι κομπίνες εμηχανεύτη. Δηλαδή έγινε καθαρά εργαστήριο όχι ενός διαβόλου, συνταγμάτων διαβόλων. Και εν τούτοις, μια ειλικρινής μετάνοια, τοποθετημένη σωστά: «Ημάρτηκα τω Κυρίω».

Αυτός έχει βάλει τον νόμο «οὐ μοιχεύσεις», αυτός έχει πει τον νόμο «μη φονεύσεις». Εγώ, καταπατώντας αυτούς τους δύο νόμους, τις δύο εντολές, ημάρτησα τω Κυρίω. Κατά συνέπεια, παραδέχομαι ότι τα έκαμα.

Τον εβοήθησε ο Νάθαν στην εξομολόγησή του. Παραδέχεται. Και η απάντηση είναι: «Και ο Κύριος παρέβλεψε το αμάρτημά σου». Σου συγχωρεί το αμάρτημά σου. Δεν θα πεθάνεις, δεν θα κολαστείς. Όχι, δεν θα πεθάνεις, δεν θα κολαστείς. Έτσι ερμηνεύεται το «δεν θα πεθάνεις».

Εδώ παρακολουθούμε το εξής: εξομολογεί προφήτης προφήτην και συγχωρεί διά του προφήτου ο Κύριος προφήτην. Ήτο προφήτης ο Δαβίδ. Τον εαυτό του δεν μπορούσε να τον συγχωρήσει ούτε να τον εξομολογήσει.

Εξομολογήθη στον Νάθαν και ο Κύριος διά του Νάθαν συγχωρεί τον Δαβίδ. Ιδού μετάνοια και εξομολόγησις και άφεσις αμαρτιών εις την Παλαιάν Διαθήκη ακόμη. Είναι μια απάντηση σε αυτούς οι οποίοι απορρίπτουν τη μετάνοια και την εξομολόγηση της Καινής Διαθήκης.

Από την Παλαιάν Διαθήκη, από την σκιά του Νόμου ακόμη υπάρχει. Πολύ μάλλον σήμερα που το έχει θεσπίσει, που έδωσε χάριν Πνεύματος Αγίου, που είπε: «Όσα αν δέσετε επί της γης, έσται δεδεμένα εν τω ουρανώ, και όσα αν λύσετε επί της γης, έσται λελυμένα εν τω ουρανώ». Σήμερα πόσο ισχύει αυτό το πράγμα, που δεν κατήργησε τον κλήρον, που του έδωσε δικαιώματα, και τόσα άλλα πράγματα.

Ο άνθρωπος δεν πρέπει να απέχει καθόλου από το μυστήριο αυτό. Αυτό. Μέσα σε κλάσμα δευτερολέπτου είχε τακτοποιηθεί η υπόθεση αυτή απέναντι του Θεού. Τώρα, αν το θέμα αυτό της πτώσεως, από φιλότιμο, τον Δαβίδ τον απασχολούσε σε όλη του τη ζωή και δεν υπήρξε βραδιά που δεν πότισε τη στρωμνή του με δάκρυα μετανοίας, αυτό είναι έτερον εκάτερον.

Πάντως, από τη στιγμή αυτή, ο Δαβίδ απεκατεστάθη στα μάτια του Θεού.

Η μετάνοια και η εξομολόγηση είναι αυτά τα οποία αφοπλίζουν το χέρι της δικαιοσύνης του Θεού. Είναι έτοιμη η σπάθη να πάρει την κεφαλή του ανθρώπου και, όταν υπάρξει μετάνοια, η σπάθη πέφτει κάτω. Θυμάμαι εκεί στο χωριό που ήμεθα, όταν ο πατέρας μας έβαζε μπροστά και μας πήγαινε στην εκκλησία.

Μας έβαζε ορθίους και στεκόμασταν μπροστά, βλέποντας προς το ιερό. Εμείς τώρα, πίσω ήταν αυτός, δεν ξέραμε πότε μας βλέπει και πότε δεν μας βλέπει. Και κατά συνέπεια ήμεθα πάντοτε κολώνες, γιατί είχε χειροθεσία στο σπίτι που θα πηγαίναμε το μεσημέρι.

Λοιπόν, στο δεξιό μέρος, εκεί που εισέρχεται μέσα ο ιερεύς, η πόρτα αυτή που μπαίνει, στο αριστερό μέρος είχε τον Αρχάγγελο με μια σπάθα μεγάλη. Είχε μπροστά του και έγραφε μια λεζάντα και έλεγε, με το σπαθί επάνω: «Ἅρπαγες, μοιχοί, κλέπται, μέθυσοι καὶ πόρνοι, ἴδετε καὶ τρέμετε τὴν σπάθην ταύτην· αὕτη γὰρ τέμνει κεφαλὰς τῶν μὴ ὀρθῶς βιούντων». Από τις πολλές φορές που το είδα — εγώ ήμουν εκεί μικρός — τώρα το βλέπω και το θυμάμαι ακόμη, 62 χρόνια.

Έτσι είναι. Αυτή η σπάθη πέφτει από τα χέρια του Θεού όταν υπάρξει μετάνοια. Σε πολλούς από εμάς υπάρχει μετάνοια, αλλά ξηρά μετάνοια όμως. Με έναν εγωισμό πηγαίνουμε στον Παπά, ότι είναι υποχρεωμένος να μας συγχωρήσει και ίσως να μας δώσει συγχαρητήρια.

Αν μας βάλει κάνα κανόνα, καμιά φορά να μην κοινωνήσουμε αμέσως, μας κακοφαίνεται. Θα πρέπει να μας δώσει και συγχαρητήρια και να μας πάρει και να μας καθίσει, ει δυνατόν, και πάνω στην Αγία Τράπεζα. Έτσι τα βλέπουμε εμείς τα πράγματα. Όμως δεν είναι έτσι.

Αμέσως τοποθέτησε το θέμα εκεί που ήταν και έλαβε την απάντηση αυτομάτως, χωρίς συζήτηση. Ξέρεις, ας πούμε, ότι δεν θα το ξανακάνεις και τούτα και τα άλλα. Τίποτα. «Ημάρτηκα τῷ Κυρίῳ» και «ο Κύριος παρέβλεψε το αμάρτημά σου». Μείνε ήσυχος.

Τώρα, για τυπικούς λόγους, έχεις φέρει τώρα και ένα νόθο παιδί. Το παιδί αυτό πρέπει να φύγει από τη μέση. Το παιδί αυτό. Διότι το παιδί αυτό θα λένε είναι νόθο του βασιλιά και του προφήτη. Και δεν μπορεί ένας βασιλιάς και προφήτης, χρισμένος με δύο χρίσματα, βασιλικό και προφητικό, να έχει νόθο παιδί. Θα βλασφημεί το Θεό στο πρόσωπο το δικό σου και του παιδιού.

Κατά συνέπεια, πρέπει το παιδί να φύγει από τη μέση. Θα αποθάνει το παιδί. Και του το λέει: εσύ συγχωρήθηκες, αλλά ο καρπός της ανομίας αυτός θα φύγει από τη μέση. Και πράγματι, με λίγες ημέρες, το παιδί αυτό αρρώστησε.

Ακούστε, συγγνώμη: «Καὶ ἀπῆλθεν Νάθαν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ. Καὶ ἐπάταξεν Κύριος τὸ παιδίον, ὃ ἔτεκεν ἡ γυνὴ Οὐρίου τῷ Δαβίδ, καὶ ἠρρώστησεν».

Και ικέτευσεν ο Δαβίδ τον Θεόν υπέρ του παιδίου, και ενήστευσεν ο Δαβίδ και, εισελθών, διενυκτέρευσεν κοιτώμενος κατά γην. Άρχισε να προσεύχεται για το παιδί. Τι φταίει το παιδί; Γιατί να πεθάνει; Εγώ φταίω. Έτσι το πιάνει.

...στο πιάνε. Και σηκώθησαν οι πρεσβύτεροι του οίκου αυτού και ήρθαν προς αυτόν για να σηκώσωσιν αυτόν από της γης. Έπεσε κάτω και δεν σηκωνόταν. Εκεί προσεύχετο, έκλαιγε κ.λπ. Πλην δεν ηθέλησεν. Αλλά ουδέ έφαγεν άρτον μετ’ αυτών. Ουδέ ήπιε. Νηστικός επτά ημέρες συνεχώς. Την ημέρα την εβδόμη απέθανε το παιδίον και φοβήθησαν οι δούλοι του Δαβίδ να αναγγείλουν...

Αναγγείλωσι προς αυτόν ότι το παιδίον απέθανε, γιατί εσκέπτοντο και έλεγαν: αν τώρα που ζούσε έφτασε σε αυτά τα χάλια και είναι έτσι, αν μάθει και ότι πέθανε, θα πάθει καμιά συγκοπή, θα πεθάνει. Ελέγον: «Ιδού, ενώ έζη έτι το παιδίον, ελαλούμεν προς αυτόν και δεν εισήκουε της φωνής ημών. Πόσο λοιπόν κακό θέλει κάμει, εάν είπωμε προς αυτόν ότι το παιδίον απέθανε;»

Αλλά ο Δαβίδ ήταν ξύπνιος άνθρωπος. Τους είδε θορυβημένους. Κατάλαβε τα σκηνικά, ότι κάτι έγινε, και τους ερώτησε: απέθανε το παιδί; Και δεν μπορούσαν να του πούνε ότι δεν πέθανε.

Δεν πέθανε; Αλλά ιδών ο Δαβίδ ότι οι δούλοι αυτού εψιθύριζον μετ’ αλλήλων, ενόησεν ο Δαβίδ ότι το παιδίον απέθανεν, όθεν είπεν ο Δαβίδ προς τους δούλους αυτού· «Απέθανε το παιδίον;» Οι δε είπον· «Απέθανε». Τότε εσηκώθη ο Δαβίδ από την γην και ελούσθη και ηλείφθη και άλλαξε τα ιμάτια.

Άλλαξε τα ημάτια αυτού και εισήλθεν εις τον οίκον του Κυρίου και προσεκίνησεν. Έπειτα εισήλθεν εις τον οίκον αυτού και ζήτησε να φάγει και έβαλον έμπροσαν αυτού άρτον και έφαγεν. Δεν πήγε να δει το παιδί. Προσέχτε ενέργεια, αλλά εμείς είμαστε αδιάβαστοι.

Τι θα γίνεται όταν... Τι δεν γίνεται στα δικά μας σπίτια, πεθάνει ένας άνθρωπος; Τι δεν γίνεται; Ολόκληρη η γειτονιά, όχι για 40 μέρες, δεν ξέρω για πότε. Αυτός ούτε πήγε μέσα καθόλου να δει που πέθανε το παιδί.

Μα δεν έπρεπε να πάει; Πέθανε το παιδί. Γιατί να πάει, δώσει νερό να πιεί, δίψαγε, του κάνει ένεση Τι θα του κάνει, το αερίσει, του κάνει τριβές, τι θα του κάνει, γυμναστική Ευχή; Δώσει το φιλί του θανάτου; Τι να του κάνει; Πέθανε, πέθανε. Ωραία είναι μια δασκαλία δυο αδελφών στην Πάτρα.

Πέθανε ο πατέρας τους Παρασκευή τα μεσάνυχτα. Αυτές κανονίζαν το Σάββατο να κοινωνήσουν. Το πρωί κλειδώσαν τον πατέρα τους μέσα, πήγαν στην εκκλησία και κοινώνησαν και γύρισαν και άνοιξαν το σπίτι. Ειδοποίησαν τον εργολάβο και τους συγγενείς και κάμαν την κηδεία του πατέρα τους.

Αυτό δεν είναι. Τρέχτε, τι φωνάζετε, τι κάνετε, για ποιο λόγο, για ποια δουλειά; Μην κρυώσει, μην ξεσκεπαστεί, μην πέσει κάτω. Τι; Πού η φιλοσοφία;

Αυτό όμως που συμβαίνει και σε εμάς σήμερα, που δεν έπρεπε να συμβαίνει έπειτα από αυτά, αλλά αυτά είναι αδιάβαστα, είναι θαμμένα, έχουν υποστεί προσχώσεις. Και δεν βρέθηκε κανένας να τα ξεσκεπάσει, για να τα διαβάσουν οι άνθρωποι και να τα ακούσουν. Δεν έπρεπε να γίνονται.

Και αυτοί, όταν είδαν ότι ο Δαβίδ, σε 7 μέρες που ήταν ζωντανό το παιδί, έκλαιε, προσεύχετο, πενθούσε, δεν έτρωγε και λοιπά. Και τώρα που πέθανε, πλένεται, λούζεται, αλείφει το κεφάλι του, σε ένδειξη χαράς.

Πηγαίνει στην εκκλησία, προσεύχεται και γυρίζει και ζητάει, λέει: «Βάλετέ μου να φάω».

Έβγαλαν το συμπέρασμα ότι τρελάθηκε ο άνθρωπος. Και τον έφερναν τώρα βόλτα γύρω-γύρω, να πιστοποιήσουν την τρέλα του. Την έπαθε ο άνθρωπος, πάει. Χάθηκε ο άνθρωπος.

Οι δε δούλοι αυτού είπαν προς αυτόν: «Τι είναι τούτο το οποίο έκαμες; Ενήστευες και έκλαιες περί του παιδίου ενώ έζη. Αφού δε απέθανε το παιδίον, εσύ εσηκώθης και έφαγες άρτο». Τι είναι αυτό το πράγμα πάλι;

Και έδωσε μια ωραία απάντηση, η οποία χρειάζεται και σε εμάς. Λέει, και είπε: «Ενώ έτι έζη το παιδίον, ενήστευσα και έκλαυσα, διότι είπα: “Τις εξεύρει; Ίσως ο Θεός με ελεήσει και ζήσει το παιδίον”. Αλλά τώρα απέθανε. Διατί να νηστεύσω; Μήπως δύναμαι να επιστρέψω αυτό πάλιν;»

«Εγώ θέλω υπάγει προς αυτό, αυτό όμως δεν θέλει αναστρέψει προς εμένα». Αυτή είναι η φιλοσοφία η μεγάλη. Καὶ παρεκάλεσεν Δαυὶδ Βηρσαβεὲ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ εἰσῆλθεν πρὸς αὐτήν και εκοιμήθη μετ’ αὐτῆς και γέννησε υἱόν και κάλεσε το όνομα αὐτοῦ Σολομών. Και ξεκινάει η υπόλοιπη υπόθεση προς τα κάτω.

Αυτό λοιπόν το διπλούν αμάρτημα, με όλα τα σχετικά, τις κομπίνες, τις απάτες, τις άλλες, ήσαν που έγιναν αιτία ώστε, κατεξοχήν — ολόκληρο βέβαια το Ψαλτήρι — αλλά κατ’ εξοχήν να γράψει τον πεντηκοστόν λεγόμενον ψαλμόν ο Δαβίδ, που μέσα εκεί υπάρχει όλο το νόημα.

Τι εντολές παραβαίνει, πώς σκέφτεται ο Θεός έναντι των παραβάσεων, τι του πιάνει του Θεού και τον αναγκάζει με την ταπεινοφροσύνη του, πώς τον παρακαλεί να μην του πάρει το έλεός του. Πώς τον βοηθάει να τον στερεώσει, να μην ξαναπέσει, πώς αναγνωρίζει να τον φυλάξει εξ αιμάτων κ.λπ.

Έχει πολλή διδασκαλία μέσα, αν κανείς θελήσει να εγκύψει, να εμβαθύνει, να μελετήσει και να πράξει. Αυτή είναι η αιτία που απόψε σκέφτηκα να ανασύρω αυτή την υπόθεση.

Την υπόθεση, την τόσο γνωστή σε πολλούς από την Παλαιά Διαθήκη και από παλιά, αλλά και τόσο άγνωστη επίσης σε πολλούς στις λεπτομέρειες γύρω από την υπόθεση της σωτηρίας του ανθρώπου. Δύο τινά, σας έχω πει, είναι: οι πτώσεις του ανθρώπου και η μετάνοια του ανθρώπου. Η μετάνοια είναι εκείνη που θεραπεύει όλες τις πτώσεις, και τις πιο μεγάλες και τις πιο βασανισμένες. Κρατήστε τη διδασκαλία.

Μην ενδίδετε στον σατανά. Να κρατήσετε τη διδασκαλία, να σηκώνεστε, να ξεφεύγετε από τον σατανά. Και να είστε βέβαιοι ότι ουδέποτε ο Χριστός θα σας πει: «Γιατί το κάμετε αυτό;» Δεν ρωτάει ποτέ ο Χριστός γιατί ημάρτησε ο άνθρωπος. Ποτέ.

Ούτε τον άσωτο υιό ερώτησε γιατί ημάρτησε. Κανέναν αμαρτωλό δεν τον ερώτησε γιατί ημάρτησε. Ξέρει ο Θεός γιατί αμαρτάνει ο άνθρωπος. Ένα τον ρωτάει: «Θέλεις να σωθείς;» Αυτό είναι το θέμα του Χριστού. Μην κάθεσαι, λοιπόν, και μετράς σε ποσότητα και σε ποιότητα τις αμαρτίες σου. Και μία να είναι, σε κολάζει, και χίλιες να είναι, σε ταρταρώνουν. Και η μία έχει ανάγκη μετανοίας και οι χίλιες έχουν ανάγκη μετανοίας.

Με την ίδια ευκολία που συγχωρεί τη μία, συγχωρεί και τις χίλιες ο Θεός. Όπως ένας ωκεάνος, αν του αδειάσεις μια χούφτα κάρβουνα, ευχαρίστως θα σβήσει. Και αν του αδειάσεις μια καραβιά κάρβουνα, ευχαρίστως, σε δευτερόλεπτο, θα σβήσει.

Το ίδιο είναι και οι αμαρτίες των ανθρώπων. Το λέγω αυτό, διότι πολλοί άνθρωποι λέγουν πολλές φορές: «Εγώ είμαι πολύ αμαρτωλός, δεν συγχωριέμαι εγώ», κ.λπ. Αν υπάρχει μετάνοια, συγχωρείσαι. Στα χέρια σου είναι το κλειδί. Το κλειδί του παραδείσου το έχει αφήσει εδώ. Είναι το κλειδί της μετάνοιας. Το κλειδί της αβύσσου, της κολάσεως, το έχει πάρει κοντά του.

Διαβάστε την Αποκάλυψη, στο πρώτο κεφάλαιο, και θα βρείτε ότι το κλειδί της αβύσσου, ο έχων τα κλειδιά της αβύσσου, είναι ο Χριστός. Τα έχει πάρει κοντά του. Είναι δύσκολο πράγμα ο άνθρωπος να κολαστεί. Πρέπει να είναι κακός πολύ, πρέπει να είναι διαστραμμένος, να μην θέλει θεληματικά: «Δεν σε θέλω, Χριστέ».

Όπως ο σατανάς, όταν του ευχηθείς «καλό παράδεισο», τσιρίζει, δεν θέλει να ακούσει παράδεισο, έτσι είναι και ορισμένα τσιράκια του, ορισμένα όργανά του εδώ, που βλασφημούν καπηλικότατα όταν τους μιλήσεις για άλλη ζωή, όταν τους μιλήσεις για παράδεισο κ.λπ.

Καπηλικότατα βλασφημούν, γιατί είναι καθαρά όργανα του σατανά. Λοιπόν, μην μείνει κανένας αμετανόητος. Είναι μετάνοια και εξομολόγηση. Ημάρτηκα, ναι, το ότι παραδέχεται αυτό που του λέγει ο άλλος που δεν έπρεπε ο ίδιος να τα πει, σου το είπε γρηγορότερα, όπως πολλές φορές ο ιερεύς μας λέει: «Μήπως έκαμες αυτό, παιδί μου;» και του λες: «Ναι, το έκαμα», είναι εξομολόγηση.

Μπορεί να το πεις και μόνος σου, αλλά μπορεί να μην το ξέρεις ότι είναι αμάρτημα. Και σε βοηθάει αυτός να εξομολογηθείς. Έτσι έγινε και εδώ. Η παραβολή αυτή που του έφερε, να τον διευκολύνει. Να τον ξεγαντζώσει από το διπλό αυτό καρκίνωμα της αμαρτίας, της μοιχίας και του φόνου.

Τον εβοήθησε, το αναγνώρισε. Ναι, το έκαμε, «ἡμάρτηκα τῷ Κυρίῳ». Το έκαμε αυτό το πράγμα. Αυτή είναι εξομολόγηση. Και ταυτόχρονα ήρθε αμέσως και το φάρμακο: «Και ο Κύριος παρέβλεψε το αμάρτημά σου», εφόσον το παραδέχεσαι ότι παρέβης τον νόμο τον δικό Του.

Αυτό έπρεπε να μπει σαν βάση, προκειμένου να μας δώσει την ευκαιρία να δούμε πώς στηρίζει και τι χρησιμοποιεί αυτός στην εξομολόγησή του, της μετανοίας γενικότερα, που έχει μείνει στον κόσμο ως πεντηκοστός ψαλμός.

Και εμείς τον χρησιμοποιούμε, όπως ξέρετε, σε κάθε μας ακολουθία σχεδόν. Και οι περισσότεροι τον ξέρουμε απ' έξω γραμματικώς, αλλά όχι και πνευματικώς. Ταύτα και για απόψε.