Questions and Answers

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Those of us who have been together on the other evenings will remember that our talks come out of certain questions people have asked — questions that many times are puzzles for us as well. And it is true, from what I hear, that many people find in them things that had been troubling them.

Of course they had never put those things into words as questions, yet the question was there inside them, and now some answer comes to them and it helps them.

Tonight I have before me the following question — a plausible-sounding one, as we would say. The question is this: why does God permit the devil to wage war against man, and why does He not simply abolish him?

And beyond that, why did He make him at all? Perhaps such a question has never arisen in you.

It is a revelation. It is like taking hold of a post, or a tree, and shaking it to tear it up by the roots. Of course one pull will not bring it out. But if you pull once, twice, three times, five, ten, a hundred times, you will uproot it. Still, it remains a shaking, a jolt — a question, a doubt for which you have no answer.

I do not know — within myself I struggle when someone puts a question to me and I do not have the answer. Of course I do not rush to say something foolish; I say that I have not considered it, that I will look into it, ask about it, and then answer. But that does not stop it from being a jolt inside me. Look: if the jolts are many and the person is not all that strong, there is damage — there is a subsidence in his spiritual footing.

I do not know whether you grasp how much weight I am putting on this, or whether this happens to you as well. That is why it is necessary for a person to know well, at the very least, the things of his own faith. Provided, of course, that he has enough education to read, he ought to know them.

So here this person is, more or less, laying the responsibility for Satan's existence upon God. Evidently he has not read that God did not make Satan. Because if this is not explained, we will know neither where Satan is nor what work he is doing.

And naturally we throw everything onto God. That last part was very unclear. But also: why did He make him? Well, we have an explicit assurance from the Lord Himself.

On the problem of Satan they will go back, far back — they will go into Paradise and they will find the devil there. And they will not stop at the point where, in the person of the serpent, he spoke to Eve; they will go a little further back still, to the commandment God gave to Adam and Eve, to work and to guard.

When you say to someone, be careful — careful of what? You are indicating to him that there are evil ones in his surroundings, an enemy. Someone will take advantage of you; keep your eyes wide open wherever you go. Why? Because there are also evil ones.

So by this manner and by this word God reminded human beings — or rather, He informed them for the first time — that there is also an enemy. Guard; be careful of the things I have told you. And before man came into being, the devil already existed. Let us go further back now. We will go further back and we will arrive at a point where God was making the stars. In Job, in the thirty-eighth chapter, we will find this.

The angels, it says, were singing hymns, rejoicing, chanting, when God was making the firmament.

So Job writes. If we go to Isaiah, to the fourteenth chapter of Isaiah, we will find there that Satan, the one who is now the devil — the devil took that name from then on, because he slandered God to human beings. He said to the first human beings that God, out of envy, would not let them eat of it, so that they would not become gods.

That is why he is called the devil, the slanderer — that ancient serpent, the devil. So if a person reads Isaiah, chapter fourteen, he will find there an exchange, a dialogue that takes place, a question put to Lucifer: how did you fall? And the answer comes to him: you fell because you set your mind on placing your throne above the throne of God, and this pride of yours sent you tumbling down, and you found yourself at the bottom.

From there, then, we are informed that Satan was the greatest cherub — Beelzebul, the greatest cherub, who looked face to face upon the face of God. He was not like the Archangel Michael, or Gabriel, and so on. Beelzebul was higher still, and he fell because he thought to set up his own throne, in his pride, freely — for the angelic nature too is free, it is made with free self-determination.

And there the exact opposite happened. God left him — God left him to his pride. He alone abandoned his place. You will find this, if you study the Scriptures, in the Epistle of Jude.

Those of you who do not read, do not be scandalised at hearing the Epistle of Jude; it is not about Iscariot, it is about another Judas. There you will find it — he has written one single chapter, all told, and it comes before the Apocalypse. Leafing through your New Testament, before you reach Revelation, there is one chapter, the catholic epistle of Jude.

There, in the sixth verse, he speaks about Satan and says: "And the angels who did not keep their own first estate, but abandoned their own dwelling, He has kept in everlasting chains under darkness for the judgment of the great day."

Angels, he says — they were angels, but they did not remain in their place, in their mission, in their own first estate. Instead they abandoned it; they went off, they forsook it, they left of their own accord in order to become something else — and the opposite happened.

Well now, when the Prodigal Son left home, didn't he leave in order to become something better than what he was in his father's house? And he ended up in the pigsty. That is exactly what happened to them as well. So from this it is proved that God has no part in this at all.

Of course He saw the situation, but the angel is free. The angel, like us, is free. I don't know whether you went to church the other day, when our Church kept the feast of the Archangels, and heard both the Apostle from the Epistle to the Hebrews and the Gospel from Luke.

The Apostle reading, if I remember rightly, said concerning the angels that they are ministering spirits sent forth to serve those who shall inherit salvation. But the Gospel of Luke reminded us of the return of the Seventy.

The Lord, in case you don't know, had twelve disciples and seventy disciples. He would send the seventy out two by two to the various villages and so on. They would preach and then come back again to their base, to Capernaum. When they came back, it says, the Seventy said with great joy, 'Lord, let us tell you something.' 'What do you have to tell me?'

'Even the demons are subject to us in your name. We cast out demons in your name.' And they were rejoicing because they had cast out demons. Our Lord brings them back down to earth and says to them: do not rejoice that you cast out demons.

Because it is in my name that you cast the demons out. Did you cast them out by your own holiness? It was my name that cast them out; I was not even there myself. And at that point He begins to open up a theoria for them, a contemplation, a vision. And the Lord says:

'I beheld Satan fall as lightning from heaven.'

Why are you telling us this? Because of what you are telling me, that you cast out demons — for someone will say to you: Did you see them? Have you ever seen demons? There are no demons. So that no one may tell you they don't exist. Satan has learned to hide his own existence. I am telling you, on the occasion of your saying this, that I saw Satan falling from heaven.

Do you suppose Christ is telling lies, that He would deceive us and lead us down paths of delusion? I beheld, He says, Satan fallen from heaven. 'Behold, I give unto you' — this is why I give it to you, because the devil is here on earth now and he tempts you — 'authority to tread upon serpents and scorpions, and over all the power of the enemy.'

So all of these things, each in its turn, are proved by what the Scriptures say; and when you stray away from that, then the answer will be: you are deceived, not knowing the Scriptures. The Scriptures, then, say that God is not guilty, He is not the cause of Satan's fall. It is Satan's own egotism. So God did not make Satan a devil. And immediately the next answer comes back: all right, but what fault is it of mine now, that he keeps gnawing at my nous, that he does this to me, that he sets things up for me, and so on? What fault is it of mine? Tell me that.

What fault is it of mine now? Let Him take the devil out of the way, let Him abolish him so that I can be sanctified. Without the devil you are not sanctified — do not be deceived about that. It is a great delusion among people to believe that without Satan, without evil people, that is to say without Satan's instruments — because evil people are Satan's instruments, those who steal from you, who dishonour you, who slander you, who wrong you, they are Satan's instruments, they are the tools with which Satan wrestles you —

— know, however, that without these there is no Paradise. Would our Christ have had this glory, if there had not been this malice of men, and if through the instruments of Satan they had not lifted Him up onto the Cross?

Would there have been saints, hanging there, for us to venerate on the icons of the Church, if the malice of men, of the unbelievers, had not risen up against them? Satan stirred all those people up.

Satan put unbelief into their nous. Satan is the one who would bring these things about.

So there is no sanctification without Satan. God did not make Satan. But this evil which appeared within creation, He now takes it and uses it for our benefit. For our benefit. Because it is next to temptation that you show what you can endure.

If you work evil, you receive what you deserve; if you work good, not obeying the evil, again you receive what you deserve, and it goes to your crown. So it is a great mistake — I don't know, but I think you grasp this too — to think that God made man, and that Satan is something evil for man.

Satan is not something evil for man. It depends on the man himself, on what resistance he will put up against Satan, whether the evil becomes evil in him as well, or whether the evil stays where it is and the man is benefited, and takes something good out of the evil.

So let us not ask for Satan to be abolished. Once before, on some subject like this, I said the following. That when we ask for Satan to be taken out of the way, for God to remove him and leave us in peace, it is as if we were asking the barber to throw out of his shop the whetstone that puts the edge on the razor.

Satan is the whetstone on which man is sharpened and made into something. Without Satan there is no such thing. We could have accused God — we really could — if He had made Satan all-powerful, if Satan were Goliath and I, or you, were David with nothing in our hands.

How am I supposed to cope? You are unjust, God, I cannot cope with him. But that is not true. Satan does not have the power that we ourselves give him — because we are the ones who give Satan his power.

Doctors tell us that a person should be vaccinated in order to prevent various epidemics. If someone refuses the vaccine and then suffers the effects of the epidemic, is the doctor to blame, or the medicine, or the illness?

The one to blame is the man who, out of his own egotism, refused to be vaccinated. Isn't that true? Our children are born, they come into being. In fact, today in every pediatric clinic there are cards that deal with the whole matter of the vaccinations given to children, so that their little bodies may be strengthened to fight against germs and against all the childhood illnesses, as they are called, or the epidemics.

So then, those mothers who are sensible and carefully apply what science says — and God gave us science, men did not make it; God gave us medicines through the herbs, men did not make them, whatever men may say, they are egotists and that is why they talk that way —

God made these things, and God enlightened them in their efforts to find the remedies, so that they could help us. For He knew what Satan would do to man. If you want to read about this and have an authoritative answer, read the thirty-eighth chapter of the Wisdom of Sirach.

There you will find it all. How He made science, how He made the physician, how He made the medicines. And when there is need, when there is necessity, give place to the physician; the Lord created the physician, and this and that and everything else.

So at this moment I am speaking according to the Scriptures.

How is it, then, that against this evil one, against Satan, a man takes no measures at all, puts up no defence, builds no stronghold at all so that Satan cannot get at him?

So then, at your baptism you said to Satan: I renounce you and your pomp and your worship — and you spat on him and turned to Christ. But if you have now turned it around and you say to Christ, I renounce You, Christ, and I join myself to Satan, that is another matter altogether. Then he has rights over you.

Perhaps you remember the time I was speaking about good thoughts, the thoughts on the right hand. I don't know how the conversation came to it — you may remember better than I do. And I told you about a mother who consigned to the devil the child she was carrying in her womb.

Because it was causing her what is only natural in a pregnancy — cravings, vomiting, and so on. She consigned it to the devil. And with this note attached, no less: May the devil enter into you and never come out, unless all the priests of the Metropolis read the four Gospels over you.

And the woman gave birth. And when four months had passed, one day while she was holding the child in her arms and rocking it, Satan came in full official regalia and took the child out of her hands. He said: it is mine, you gave it to me four months over, from within your own womb.

It is mine, and I am going in. And he went in, and the poor child began to convulse on the floor, thrashing and beating itself about. She began tearing her hair, calling the priest to come and read the prayers and exorcise it, and so on — nothing.

The demon stayed inside the child for three months, until a way was found to gather every priest of the Metropolis together. For when the bishop heard of it, he was grieved at the thing and he summoned every one of the priests, one by one; but one day one of them was ill, the next day another was ill.

Three whole months went by before they could form a quorum, as we would say, with every priest of the Metropolis present. And when they read the four Gospels and said the Amen, then Satan came out. So it was the mother who gave the child to the devil.

Satan did not simply take it. And this still happens today — you know what goes on with this matter of blasphemy.

For when people say, Father, I don't blaspheme, I only say devil — is it true that you are not blaspheming when you say devil? You are making a wish to the devil. I send you my mother, my child, my husband, my mother-in-law, my tool, my car.

You are wishing well to the devil, and you are blaspheming Christ and the Most Holy Theotokos.

So if the Lord had left Satan with power, with overwhelming power, then it would be natural for us to give way. But then Christ could not judge us.

Can our Lord come now and judge a little child that a grown man threw down and trampled underfoot?

Could the child have resisted? How will you judge it, what will you say to it? Why did you not resist? But could it have resisted? It is exactly the same here. If Satan appears clever, and if he gets the better of us, as we say, it is because we do none of the things Christ tells us to do, so that with His help we might get past them and stand our ground.

What does Paul write to the Corinthians in the tenth chapter? "No temptation has overtaken you except what is human." The temptation, he says, is human; it is not superhuman, not something you cannot hold up under. No. It is cut so exactly to your measure that you are able to bear it.

And along with the temptation, he says, God also makes the way out. He helps you from the other side. On the one hand He permits you to be tested, and if you take care and are willing to struggle, on the other hand He is helping you.

But how are you ever going to use any of that? You sit there and you hear it — and then what? So how is Satan not going to have you spinning in his hand like a string of worry beads, how is he not going to have me the same way, when you do nothing at all to resist him?

There is another question further down about this, and I should deal with it there. So God is not to blame for Satan. If He permits him, and he exists, that is for our good. The Church has medicines, the Church has weapons against Satan.

How is it that a man does not go to church at all, or if he does go, he goes badly? Because going to church means going to be resupplied, to take on board your spiritual provisions, spiritual ammunition against Satan.

When a man receives Holy Communion worthily and walks out of the church, he walks out like a lion breathing fire from his mouth. That is Christ Himself present in the man, and the demons run off into the corners; they cannot stand their ground. There are three things, he says, that Satan cannot endure — this is how Satan himself answered Saint John of Bostra: Baptism, the Precious Cross, and Holy Communion. These he cannot bear, Satan says; he cannot even look at them. Provided, of course, that they are done properly — you have to make the sign of the Cross properly. Make the Cross properly, and he is afraid of it.

The Ascension, the Annunciation, the Annunciation, the Annunciation — he will not be able to come near you. He will watch you from a distance and long to, but as long as I am doing all these things he cannot get his hands on you. I go to my church.

But when is it that you actually receive Communion? He takes the antidoron, the blessed bread given out after the Liturgy. What does the antidoron do for you? Does the antidoron save you? Does the antidoron help? It is a blessing. It is not salvation. Holy Communion is for the forgiveness of sins and for life eternal.

It puts every one of the demons to flight. So how is it possible for a man to walk about completely unarmed — because he is a good man, you see, he does not step on mosquitoes and he does not bother the ants — and expect the devil to be afraid of him? The devil will make a plaything of him.

So God is not guilty for the existence of Satan. And God has done us the further favour of limiting his power, especially from the moment Christ came into the world. Man together with Christ — but together with Christ — became fire, and Satan was left a mere splinter of kindling, and it rains on him: get behind me, Satan. There are people who have the demons hanging off their prayer rope; a man picks up his prayer rope and Satan hangs from it, but he cannot touch him — he strikes him down.

He does not have a free hand. He bothers you only so far, he works on you with logismoi, with intrusive thoughts, and so on. There is another question further down, if I remember rightly, so allow me to answer this there. So it is not that God is guilty, and it is not that Satan is an evil thing for the sanctification of men.

They help us one hundred per cent toward salvation. It is the bad people who help us become good and who let it be proved that we are good. Yes, it is poison, as we have said before, but if you go into a pharmacy you will find a whole cabinet of poisons over there, and they use them for healing, as medicines for people. In the same way Christ keeps this one around.

I also have a saying of one of the saints, though I was not able to find out which saint it belongs to. Still, I will tell it to you. He says — and this is why he says God wants him, why He does not simply do away with him — "When there is no enemy, the tried and proven soldiers and friends of the king are not revealed."

Here the King is Christ. If there are no enemies, he says, for the servants below to fight against, for the soldiers, who are us, where will our courage show, that we sacrificed ourselves to guard the King?

Where? "And when there is no battle and no wrestling, there is no victory either." If you do not fight, if you do not do battle, how will you have a victory and take a crown? "Neither crown nor reward comes about." So once again, since Satan exists — whom God did not make, but whom God has tolerated and uses for the good of men — this ought to bring us to our senses and give us a right view on this matter, this great matter of Satan.

I have written and I have spoken about Satan before, in earlier years. In the series of these cassettes that you get, look for the one on Satan, so that you can hear the whole series. Tonight I have only said a couple of words in passing, as the occasion allowed.

As for what brother Vasilis is saying there, that the Symbol of Faith says, "The doors, the doors! In wisdom let us attend!" — that is not exactly the phrase he means. It is what comes after the Creed.

Not the guarding of the doors, which they had to guard so that the uninitiated would not hear the Symbol of Faith. Because for my purpose it is what comes after the Creed, the words "Let us stand well, let us stand with fear." That is the phrase.

That is, let us stand firmly and with fear in the things we have just confessed in the Symbol of Faith. And tradition says that these were the words spoken by the Archangel Michael

to the rest of the heavenly powers when Satan was falling. "Let us stand well" — hold your place. "Let us stand with fear." And the Church takes this from there, out of tradition, and brings it and sets it before us after the confession of the faith: that I believe in one God, I believe in my Lord Jesus Christ, I believe in the Virgin, I believe that He was begotten, not made, I believe in the Resurrection — and at the end it says, let us stand well, let us stand with fear.

Hold fast to this doctrine of the faith which is contained in those twelve articles. But these are words that were spoken at the time of the fall — according to the tradition that has preserved them for us — by the Archangel Michael.

There is another question here, next in line. It is put rather casually, of course: are there many kinds of adultery? Now, as you know, the answer is short. Adultery is of two kinds.

It is adultery when a married man is with a married woman, or a married woman with a married man — that is one kind of adultery. And it is also adultery when an unmarried man, or an unmarried woman, is with someone who is married. Those are the two kinds of adultery. Either married with married, and we have adultery, or unmarried with married, and again we have adultery. In other cases it is fornication.

Another question is this: why are certain people by nature self-controlled in the flesh, whether they are unmarried or married, while others are so given over — that is, they cannot restrain themselves — to fornication and the rest?

Why has God made things this way? Has this question ever occupied you? There really are different categories of people. Something I can hold to easily, another person cannot hold to at all.

One person restrains himself easily, whether married or unmarried, each according to his own situation, while another simply cannot manage it.

This is a discernment that you must watch for carefully — above all the spiritual fathers must, so that they can give the fitting instruction. We have to find the cause. Because if the cause is not found, the fitting remedy cannot be given, the fitting prescription, so that the person can be healed of it.

Human beings, having bodies, produce various desires. In some people this desire of incontinence comes from their bodily heat; they are simply made that way by nature, in a manner of speaking — not restrained, a hot-blooded person.

Others produce this excessive heat themselves, artificially, by eating and drinking.

They generate these energies themselves. It comes from too much food, as the Fathers say, from too much sleep, from too much comfort — and then the flesh looks for an outlet in that direction. And there is another case: certain people are set upon by the enemy and cannot be self-controlled.

The best painter of the ages, both in dreams and in waking hours, presents scenes of men and of women alike, scenes that would scandalize even the stones. So there are certain people who are scandalized, who are inclined and given over to the flesh and to sin through demonic energy, the working of the demons.

There is also what we might call a recompense, a slap from God. Because many people want to be self-controlled and cannot, and they fall, and they are humiliated in their own eyes and often in the eyes of others as well.

Where does that come from? From pride. When a person is proud, he leaves a hole open, and it is precisely through that hole that Satan will throw him into a sin of the flesh. That is what the Fathers of discernment say. From despising others, they say. You speak against one, then another, then someone else, and so you leave a door open — your pride, your certainty that you know it all, that your opinion is the wise one, and so on.

He leaves a door open through which Satan comes in, to get his hand on you and to bring you down through the flesh.

Others again Satan pulls down because of their high-mindedness, because of the purity they possess. Take an example. If I have kept my virginity and I attribute that to myself, and I look down on the other man who for one reason or another has begun to roll in the mud — I see him down low and I see myself up high because I am a virgin — then I will fall. The grace of God will leave me and I will fall.

And there is another case as well, when a person generally believes that whatever virtue he has, including self-control, is his own. It is bound up, of course, with the previous case — that it belongs to him. This is why we see so many different situations.

So now you will examine it. Is it from nature? Is it from eating and drinking, from soft living, from this, from that? Is it from pride, because he looks on everyone else as a mosquito? Is it from demonic energy? Whatever it is from — and then you will take the corresponding measures.

That is why people differ.

Now, why does God permit a fall in place of the purity that was there before? If pride is present, that is the discerning answer. It is better to be in a sin of the flesh than to be in a spiritual sin.

Better to be humiliated, to be knocked down by falling in the flesh, than to have fallen spiritually in your own pride.

Listen to what Saint Athanasius the Great says about this man, about the one who thinks highly of himself. "For such a one is permitted to fall" — the one who is high-minded. God permits him to fall, he says, so that through a fall into fornication, for example, he may escape pride, so that pride may be driven out from among us, and he may be led to humility, and so obtain salvation.

For when you compare the two evils, pride and fornication, the lighter fault is the natural weakness of the body rather than pride. And if we examine ourselves — whether we fall into this, or into anger, or into sins of the tongue, or into other things, or into gluttony and so on — you should know that somewhere we have left a door open, and above all that we have a very high opinion of ourselves.

Whether it is tucked away out of sight, or in these various branchings of it, or in a hidden state where we ourselves do not realise that we are egotists — egotists on the right hand, that is, pride hidden inside our virtues, and not on the left. I am not the flashy kind on the outside; I am the flashy kind on the inside.

How is it that certain people remain pure, that they stay chaste — how do they manage it? There is a patristic answer to this as well. Those who are covered by God: God shelters them. And those who are of a cold temperament — people who are naturally made in such a way that the matter of the flesh is a secondary thing for them.

Perhaps it seems strange to you, as though everyone here were of a hot temperament. Let me tell you something from this present age that a person finds hard to grasp: that within this very age there are people who are truly angels.

There was a married couple — I don't know, perhaps they are even here with us tonight. Young, both of them very young university-educated professionals, and they were joined in Holy Matrimony. After a month had gone by, they visited their spiritual father to make their confession.

In the course of the conversation the spiritual father asks them: and your new life together? And they answered with one voice, "We still have many matters to put in order, father. Those things are secondary. Right now we are concerned with Kostas's degree, for example, with our apartment, and so on, with paying off some notes or something else."

Those things are secondary. And they had been married a month and were still living as brother and sister. In this present age, now. Christianity is not something for that other era, as certain people say. It is for every era, in the midst of all the wickedness of the world — it is enough that a person wants it.

Fish live in the sea, surrounded by salt, and yet if you don't salt them they are useless. What is that? For us it is a lesson. Surrounded by salt, and still unsalted. It is possible, if a person wants it, to guard himself from all these things we are discussing and speaking about.

So the saints of God set out three ways. Either God covers a person; or the person is by nature of a cold temperament, whether man or woman; or else, through much ascesis — much ascetic discipline — they force themselves and do not condemn others. Even though they have urges, even though they have strong impulses, they struggle with fasting, with self-control, with sleeping on the ground, with prayer, and they do not accuse anyone else, because they manage it and others do not, and those others eat and drink and so on.

What do you expect? Shut your mouth. You talk in big words — look at yourself instead, and beg God to help you in your struggle. Leave all that aside. So if a person gathers himself together and believes that whatever he does, he is putting down a small capital — his own "I want this" — and makes a small effort, the one he is capable of, then God will supply the rest; everything is given to that person, and he can do everything.

There are married couples — and I take the occasion to tell you this — who for one reason or another must see to it that the wife does not conceive. It is a matter of health. The doctor says: for a year or two you will have to abstain, sir. That is your cross, and the cup you drank on the day of the crowning.

They handed you a cup and you drank from it. It was not so that you could taste the wine. Nor was it a receiving of the Holy Gifts. It is the cup of tribulations that you will carry on your cross. So set these two years aside, struggle; with this "I want this" you can ask God for help and do what lies within your own power.

Satan, as Job says in his book, has his seat in the belly of man: the seat of Satan is upon the navel of the belly — that is exactly what Holy Scripture says.

What becomes of that furnace when you make it burn seven times hotter — what happened there? It burned up even the ones who were throwing the others into it. The one who heats it will himself be burned, and those standing outside will be burned as well; that is what comes to him as his own due punishment.

"And having pride, they remain chaste." There are certain people, he says, who, although they have pride, nevertheless manage to preserve their virginity and to remain pure — "such ones as these were passed over by the devil as unnecessary, since pride by itself is sufficient, above all the passions, to make them liable to eternal Hell."

How is it, he says, that a proud man at the same time lives as a virgin? How is it that the devil does not push him into fornication, into adultery? The pride he already has is enough, he says; the devil needs nothing more. As long as he is a proud virgin, he is headed for the devil anyway. He has him from that side. It is like the way he catches heretics. He made him an Evangelical — a Protestant — and the man cut everything off. Exactly so: the moment he becomes that kind of Christian, he will cut everything off. "I can't cut everything off."

Now that he has him tucked into his inside pocket, he says: what a fine fellow — no cards, no cigarettes, no women, nothing at all, everything has been cut away. Because he had already secured him by putting him inside as a heretic. And this writer here is saying the same thing.

If he sees a proud man or a proud woman, he says, who has self-control and so on, then in that case Satan gives his blessing. He does not push that person into sinning in the flesh; he leaves him alone, because he is holding him by his pride.

He holds him by his egotism, and consequently he has him secured from that direction. And there is one more thing I would say — it is a little funny, but I will say it. "I heard you speak for the first time," he says, "and I asked a few people I met in the hall and on the stairs."

So now, where do you belong? And nobody gave me a straight answer about where they belong.

Of course, that question is neither the first time it has been asked nor the last. Many people, when they see someone who is religious, or who says even a couple of words about the faith, assume he must belong somewhere. Where are you? Are you with Zoi? Are you with Sotir? Are you with Augoustinos? Are you with this other one? Who are you with?

You have to be somewhere.

But besides the movements, there are also others who are not part of any movement.

Do you remember when John, Peter, James and the rest came back, and John tells us they said to our Christ, Lord, we found some people who were not with us, not of our company, the blessed ones, and they were casting out demons; but we stopped them, we hindered them, saying, no, you have no business doing this, this work belongs to us.

And the Lord answers and says, pay attention: whoever is not against us is for us.

Όσοι είμαστε μαζί στις άλλες βραδιές θα ενθυμηθείτε ότι μιλάμε από ορισμένα ερωτήματα ορισμένων ανθρώπων, τα οποία πολλές φορές είναι και για μας απορίες. Και είναι αλήθεια, όπως ακούω, πολλοί άνθρωποι βρίσκουν ορισμένα πράγματα τα οποία τους απασχολούσαν.

Βέβαια δεν τα διατύπωναν αυτοί ως απορίες, όμως τους ήτο απορία, και τους έρχεται κάποια απάντηση και τους διευκολύνει.

Απόψε το βράδυ έχω μπροστά μου την εξής ευλογοφανή, όπως θα λέγαμε, ερώτηση. Η ερώτηση είναι η εξής. Διατί επιτρέπει ο Θεός εις τον διάβολο να πολεμεί τον άνθρωπο και δεν τον καταργεί;

Αλλά ακόμη γιατί τον έφτιαξε. Ίσως να μη σας έχει γεννηθεί τέτοια απορία.

Αποκάλυψη. Είναι σαν να πιάνεις ένα στύλο, ένα δέντρο και να το κουνάς να το ξεριζώσεις. Βέβαια με μία δεν θα βγει. Άμα μία, δύο, τρεις, πέντε, δέκα, εκατό, θα το ξεριζώσεις. Πάντως δεν παύει να είναι ένα κούνημα, ένα τράνταγμα, μια ερώτηση, μια απορία που δεν έχεις την απάντηση.

Δεν ξέρω, εγώ μέσα μου αγωνίζομαι όταν μου θέτουν ερώτημα και δεν έχω την απάντηση. Βέβαια, δεν σπεύδω να πω αστεία, λέγω ότι δεν το έχω υπόψη μου, να το κοιτάξω, να το ρωτήσω, να απαντήσω. Όμως δεν παύει αυτό να είναι ένα τράνταγμα μέσα μου. Κοίταξε, και αν είναι πολλά τα τραντάγματα και ο άνθρωπος δεν είναι και τόσο γερός, έχει ζημιά, έχει καθίζεση στο πνευματικό του σκέλος.

Δεν ξέρω αν το πιάνετε πόσο τοποθετώ και αν σας συμβαίνει αυτό. Γι' αυτό είναι απαραίτητο ο άνθρωπος, τουλάχιστον τα της πίστεώς του, να τα γνωρίζει καλά. Εφόσον του επιτρέπει βέβαια και η ανάλογος μόρφωσις να διαβάσει, θα πρέπει να τα γνωρίζει.

Εδώ λοιπόν αυτός ούτε λίγο ούτε πολύ επιρρίπτει την ευθύνη της υπάρξεως του σατανά εις τον Θεό. Δεν έχει προφανώς διαβάσει ότι δεν τον έφτιαξε ο Θεός το σατανά. Διότι εάν δεν ερμηνευτεί αυτό, δεν ξέρουμε ούτε πού θα είναι ο σατανάς, ούτε τι δουλειά κάνει.

Και φυσικόνια τα ρίχνουμε όλα στο Θεό Το τελευταίο ήταν πολύ άσημο. Αλλά και γιατί τον έφτιαξε; Μα έχουμε ρητή διαβεβαίωση από τον ίδιο τον Κύριο.

Το πρόβλημα του σατανά θα πάνε πίσω, πολύ πίσω, θα πάνε μέσα στον Παράδεισο και θα το βρουν το διάβολο εκεί. Δεν θα σταθούν εκεί που εν τω προσώπω του όφεως ομίλησε στην Εύα, θα πάνε ακόμη λίγο πιο πίσω, στην εντολή που έδωσε ο Θεός στον Αδάμ και στην Εύα να εργάζονται και να φυλάττουν.

Όταν σε έναν άνθρωπο λες ότι πρόσεχε, από τι να προσέχω; Του προσδιορίζεις ότι υπάρχουν κακοί στο περιβάλλον του, εχθρός. Κάποιος θα σε δουλέψει, τα μάτια σου τέσσερα εκεί που πας. Γιατί; Γιατί υπάρχουν και κακοί.

Άρα δι' αυτού του τρόπου και του λόγου ο Θεός υπενθύμισε στους ανθρώπους, μάλλον τους πληροφόρησε το πρώτο στους ανθρώπους, Υπάρχει και εχθρός. Φύλαττε, πρόσεχε αυτά που σου είπα. Και πριν γίνει ο άνθρωπος υπήρχε ο διάβολος. Πάμε τώρα πιο πίσω. Θα πάμε πιο πίσω και θα φτάσουμε σε ένα σημείο που έφτιαχνε ο Θεός τα άστρα. Στον Ιώβ, στο 38ο κεφάλαιο, θα το βρούμε αυτό.

Οι άγγελοι λέει ενούσαν εχέροντο έψαλλον όταν ο Θεός έφτιαχνε το στερέωμα.

Γράφει ο Ιώβ. Αν πάμε στον Ισαΐα, στο 14ο κεφάλαιο του Ισαΐου, θα βρούμε εκεί ότι ο Σατανάς, ο νυν διάβολος, Ο διάβολος το πήρε από τότε, διέβαλε το Θεό στους ανθρώπους. Ότι ο Θεός είπε στους πρώτους ανθρώπους, δεν τους αφήνει από φθόνο να φάνε εξ αυτού για να μην γίνουν θεοί.

Γι' αυτό λέγεται διάβολος, όφις αυτός ο αρχαίος, ο διάβολος. Εάν λοιπόν λέγω διαβάσει στον Ισαΐα στο 14ο, θα βρει εκεί μια στιχομυθία που γίνεται συζήτηση, σε ερώτημα στον Εωσφόρο, πως εσύ έπεσες; Και του απαντά, έπεσες γιατί έβαλες το νου σου να θέσεις το θρόνο σου υπεράνω του θρόνου του Θεού, και ο εγωισμός σου αυτός σε πήγε στην κατρακύλα και βρέθηκες από κάτω.

Από εκεί λοιπόν πληροφορούμεθα ότι ο Σατανάς ήταν το μεγαλύτερο χερούβ, ο Βεελζεβούλ, το μεγαλύτερο χερούβ που έβλεπε κατά πρόσωπο το πρόσωπο του Θεού. Δεν ήταν σαν τον Αρχάγγελο Μιχαήλ, Γαβριήλ κλπ. Ανώτερος ακόμη ήταν ο Βεελζεβούλ, και έπεσε διότι εσκέφτη να θέσει τον θρόνο του, εν τω εγωισμώ του, ελεύθερος, είναι ελεύθερη, με αυτεξούσιο ελεύθερο είναι φτιαγμένη και η αγγελική φύση.

Και εκεί έγινε το τελείως αντίθετο. Τον άφησε ο Θεός, τον άφησε ο Θεός στην περηφάνεια. Αυτός μόνος εγκατέλειψε. Αυτό θα το βρείτε, εάν μελετάτε τας Γραφάς, στην Επιστολή του Ιούδα.

Όσοι δεν διαβάζετε, μην σκανδαλίζεστε που ακούτε Επιστολή Ιούδα· δεν πρόκειται περί του Ισκαριώτου, πρόκειται περί άλλου Ιούδα. Εκεί θα βρείτε, έχει γράψει ένα κεφάλαιο όλο όλο, είναι πριν της Αποκαλύψεως, ξεφυλλίζοντας την Καινή σας Διαθήκη, πριν φτάσεις στην Αποκάλυψη, είναι ένα κεφάλαιο, επιστολή καθολική του Ιούδα.

Εκεί μέσα, στο έκτο εδάφιο, μιλάει για το σατανά και λέει: Ἀγγέλους τε τοὺς μὴ τηρήσαντας τὴν ἑαυτῶν ἀρχήν, ἀλλὰ ἀπολιπόντας τὸ ἴδιον οἰκητήριον, εἰς κρίσιν μεγάλης ἡμέρας δεσμοῖς ἀϊδίοις ὑπὸ ζόφον τετήρηκεν.

Αγγέλους λέει, άγγελοι ήσαν, όμως που δεν έμειναν στη θέση τους, στην αποστολή τους, την εαυτών αρχήν, αλλά απολιπόντας, έφυγαν, εγκατέλειψαν, μόνοι τους έφυγαν για να γίνουν κάτι άλλο, και έγινε το αντίθετο.

Λοιπόν, ο Άσωτος Υιός όταν έφυγε δεν έφυγε για να γίνει κάτι καλύτερο από ό,τι ήταν στο σπίτι; Και βρέθηκε στη χοιροκαλύβη. Έτσι ακριβώς έπαθαν και αυτοί. Εξ αυτού λοιπόν αποδεικνύεται ότι ο Θεός είναι αμέτοχος στο σημείο αυτό.

Βέβαια έβλεπε την κατάσταση, αλλά είναι ελεύθερος. Και ο άγγελος, όπως και εμείς, είμαστε ελεύθεροι. Δεν ξέρω αν πήγατε προχθές, που είχε και την εορτή των Αρχαγγέλων η εκκλησία μας, και ακούσατε τόσον τον Απόστολο από την προς Εβραίους όσον και το Ευαγγέλιο από το Λουκά.

Ο Απόστολος, αν καλώς ενθυμούμαι, έλεγε αναφορικώς με τους Αγγέλους ότι είναι πνεύματα λειτουργικά αποστελλόμενα εις διακονίαν, δια τους μέλλοντας κληρονομείν σωτηρίαν. Το Λουκά όμως το Ευαγγέλιο μας υπενθύμισε την επιστροφή των Εβδομήκοντα.

Ο Κύριος, δεν ξέρετε, είχε δώδεκα μαθητάς και εβδομήκοντα μαθητάς. Τους εβδομήκοντα τους έστελνε δύο-δύο στας διαφόρους κώμας και λοιπά. Εκήρυτταν και επέστρεφαν πάλι στη βάση, στην Καπερναούμ. Όταν επέστρεψαν λέει Εβδομήκοντα είπανε μετά χαράς μεγάλης, Κύριε, λέει, ας σου πούμε κάτι. Τι έχετε να μου πείτε;

Και τα δαιμόνια υποτάσσεται εν τω ονόματί σου. Εβγάλαμε δαιμόνια εν τω ονόματί σου. Και εχέρων αυτή διότι εξέβαλον δαιμόνια Ο Κύριός μας τους προσγειώνει και τους λέει: μη χαίρετε ότι εκβάλλετε δαιμόνια.

Διότι εν τω ονόματί μου τα εκβάλλετε τα δαιμόνια. Τα βγάλατε εσείς με την αγιοσύνη σας; Το όνομα το δικό μου τα έβγαλε, δεν ήμουνα πάντε. Και εκεί λοιπόν αρχίζει και τους κάνει μια θεωρία. Και λέει ο Κύριος:

Εθεώρουν τον Σατανάν ως αστραπήν εκ του ουρανού πεσόντα.

Γιατί μας το λες αυτό; Γι' αυτό που μου λέτε ότι εκβάλλετε δαιμόνια, γιατί θα σας πει κανείς: Τα είδατε; Είδες εσύ τους δαίμονας; Δεν υπάρχουν δαίμονες. Μη πως λοιπόν κανείς σας πει ότι δεν υπάρχουν. Ο σατανάς έμαθε να κρύβει την ύπαρξή του. Εγώ σας λέγω, επί τη ευκαιρία που μιλάτε αυτό, ότι εγώ τον είδα το σατανά που έπεσε από τον ουρανό.

Λέτε να λέει ψέματα ο Χριστός, να μας γελάσει, να μας οδηγήσει σε μονοπάτια πλάνης; Εθεώρουν, λέει, τον Σατανάν εκ του ουρανού πεσόντα. Ιδού ημίν δίδομη, γι' αυτό σας δίδω, είναι εδώ στη γη τώρα ο διάβολος και σας πειράζει, εξουσία του πατήν επί όφεων και σκορπίων και επί πάσης δυνάμεως του έκθρου.

Όλα λοιπόν αυτά με τη σειρά τους αποδεικνύονται με αυτά που λένε οι γραφές, και όταν ξεφύγεις από εκεί, τότε θα είναι η απάντηση: πλανάσθε μη ειδότες τας γραφάς. Οι γραφές λοιπόν λένε ότι δεν είναι ο Θεός ένοχος, ο αίτιος της πτώσεως του σατανά. Είναι ο εγωισμός του. Δεν τον έφτιαξε λοιπόν ο Θεός το σατανά. Έρχεται αυτομάτως η απάντηση: καλά, εγώ τι φταίω τώρα που μου πιπιλίζει το νου, που μου κάνει, που μου φτιάχνει κ.λπ.; Εγώ τι φταίω; Αυτό σε πες.

Εγώ τι φταίω τώρα; Να τον πάρεις από τη μέση, να τον καταργήσεις για να αγιάσω. Χωρίς διάβολο δεν αγιάζεσαι, και μην πλανάσαι. Είναι μεγάλη πλάνη στους ανθρώπους που πιστεύουν ότι χωρίς το σατανά, χωρίς τους κακούς ανθρώπους, δηλαδή τα όργανα του σατανά, διότι οι κακοί άνθρωποι είναι τα όργανα του σατανά, αυτοί που σε κλέβουν, που σε ατιμάζουν, που σε συκοφαντούν, που σε αδικούν, είναι τα όργανα του σατανά, είναι τα εργαλεία με τα οποία σε παλεύει ο σατανάς.

Εγνώριζε όμως ότι χωρίς αυτά παράδεισο δεν έχει. Ο Χριστός μας θα είχε τη δόξα αυτή, αν δεν υπήρχε αυτή η κακία των ανθρώπων και δια των οργάνων του σατανά να τον ανεβάσει στον Σταυρό;

Άγιοι θα υπήρχαν, εκεί κρεμασμένοι, να σωνάμε μη στεριά στις εικόνες της Εκκλησίας, αν η κακία των ανθρώπων, των απίστων, τον, τον, τον, τον, δεν επίθεται το εναντίον των; Ο Σατανάς τους εξήγειρε όλους αυτούς.

Ο Σατανάς τους έδινε απιστία στο νου. Ο Σατανάς θα δημιουργούσε τα πράγματα αυτά.

Δεν υπάρχει λοιπόν αγιασμός χωρίς το Σατανά. Δεν τον έφτιαξε ο Θεός το Σατανά. Όμως αυτό το κακό το οποίο παρουσιάσει μέσα στη δημιουργία, το παίρνει τώρα και το χρησιμοποιεί υπέρ. Υπέρ. Γιατί δίπλα στον πειρασμό θα δείξεις την αντοχή σου.

Αν εργαστείς το κακό, να έχεις την αξιομισθία σου· αν εργαστείς το καλό, μη υπακούοντας το κακό, να έχεις πάλι την αξιομισθία σου, στο στέφανό σου. Είναι μεγάλο λοιπόν λάθος, έτσι, δεν ξέρω, και εσείς νομίζω να το πιάνετε, ότι ο Θεός σε έφτιαξε τον άνθρωπο και ότι ο σατανάς είναι κακό για τον άνθρωπο.

Δεν είναι κακό για τον άνθρωπο ο σατανάς. Εξαρτάται από τον ίδιο τον άνθρωπο τι αντίσταση θα κάνει εναντίον του σατανά, για να γίνει το κακό και απάνω στον άνθρωπο κακό ή να μείνει το κακό και ο άνθρωπος να ωφεληθεί, να πάρει καλό από το κακό.

Μη ζητούμε λοιπόν την κατάργηση του σατανά. Κάποτε άλλοτε, πάνω σε κάποιο θέμα τέτοιο, είπα το εξής. Ότι όταν ζητούμε να φύγει ο σατανάς από τη μέση, να τον βγάλει και να μας αφήσει ήσυχους, είναι σαν να ζητούμε να βγάλουν το ακόνι που φτιάχνει τον ευθέρα του, επάνω του ξυραφιού, ο κουρέας απ' το κουρείο.

Είναι το ακόνι ο σατανάς, επί του οποίου ο άνθρωπος ακονίζεται και φτιάχνεται. Χωρίς το σατανά δεν υπάρχει. Θα μπορούσαμε να κατηγορήσουμε το Θεό, θα μπορούσαμε, όταν τον σατανά τον είχε παντοδύναμον, να ήταν δηλαδή αυτός ο Γολιάθ και να μην στη μεθά εγώ να ήμουν ο Δαβίδ ή εσείς.

Πώς να τα βγάλω πέρα, είσαι άδικος Θεέ, δεν μπορώ να τα βγάλω πέρα με αυτόν. Δεν είναι αλήθεια όμως· ο σατανάς δεν έχει τη δύναμη την οποία του δίδουμε εμείς, διότι εμείς του δίδουμε τη δύναμη του σατανά.

Λένε οι γιατροί ότι ο άνθρωπος πρέπει να εμβολιάζεται για να προλαμβάνει διάφορες επιδημίες. Ένας που δεν θα εμβολιαστεί και υποστεί τα δυνάμια της επιδημίας, θα φταίει ο γιατρός ή το φάρμακο ή η αρρώστια;

Θα φταίει αυτός που εκ του εγωισμού του δεν θέλησε να εμβολιαστεί. Δεν είναι αλήθεια; Γεννιόνται τα παιδιά μας, έρχονται στο είναι. Σήμερα μάλιστα σε όλα τα παιδιατρεία υπάρχουν κάρτες που ομιλούν γύρω από την υπόθεση των εμβολίων που γίνονται στα παιδιά, προκειμένου να αξιοποιηθούν αυτοί οι οργανισμοί, να παλέψουν εναντίον των μικροβίων και όλων των παιδικών ασθενειών, όπως λέγονται, ή των επιδημιών.

Λοιπόν, όσες λοιπόν μανάδες, μυαλωμένες, με προσοχή εφαρμόσουν αυτά που λέγει η επιστήμη, που ο Θεός την έδωσε την επιστήμη, δεν τα φτιάξαν οι άνθρωποι, που ο Θεός έδωσε τα φάρμακα με τα βότανα, δεν τα φτιάξαν οι άνθρωποι, ας λένε οι άνθρωποι, είναι εγωιστές και τα λένε αυτά.

Ο Θεός τα έφτιαξε και ο Θεός τους φώτισε στην προσπάθειά τους να βρουν τα στενώσεις, για να μπορέσουν να μας βοηθήσουν. Γνωρίζοντας τον Σατανά τι θα έκανε στον άνθρωπο. Αν θέλετε να διαβάσετε περί αυτού, να έχετε αυθεντική απάντηση, θα διαβάσετε το 38ο κεφάλαιο της Σοφίας Σιράχ.

Εκεί πέρα θα τα βρείτε όλα. Πώς έφτιαξε την επιστήμη, πώς έφτιαξε τον ιατρό, πώς έφτιαξε τα φάρμακα. Και όταν αυτό είναι χρεία, ανάγκη, δότε το από τον ιατρό, Κύριος έκτισε ιατρόν και τα τοιαύτα και τα τοιαύτα και τα τι άλλα.

Κατά συνέπεια, κατά τας Γραφάς ομιλώ αυτή την ώρα.

Πόσο λοιπόν ο άνθρωπος, έναντι αυτού του πονηρού, του σατανά, δεν παίρνει κανένα μέτρο, καμία άμυνα, δεν δημιουργεί κανένα οχυρό ώστε να μην τον βάλει ο σατανάς.

Οπότε στον σατανά που αποτάσσομαι την πομπή σου και τη λατρεία σου και τον έφτυσες και γύρισες στο Χριστό, αν τα γύρισες τώρα και λες του Χριστού αποτάσσομαι Χριστέ εσένα και συντάσσομαι τον σατανά, έτερον εκάτερον. Έχει δικαιώματα επάνω σου τότε.

Αν ενθυμείστε κάποτε που μιλούσα περί δεξιών λογισμών. Δεν ξέρω πώς ήρθε η συζήτηση, εσείς εάν καλώς ενθυμούμαι. Και σας είπα για μια μητέρα, η οποία έστειλε στον διάβολο το παιδί που το είχε μέσα στην κοιλιά της.

Διότι της δημιουργούσε ό,τι είναι φυσικό από μια εγκυμοσύνη, λιγούρες, εμέτους και λοιπά. Το έστειλε στον διάβολο. Και μάλιστα με το εξής μπιλιέτο: Να μπει ο διάβολος μέσα σου και να μην βγει, εάν δεν διαβάσουν το τετραβάγγελο όλοι οι παπάδες της Μητροπόλεως.

Και γέννησε η κυρία. Και μετά παρέλευσιν τεσσάρων μηνών, μια μέρα που το είχε στα χέρια της εκέφεζε, πάει ο σατανάς εν πλήρει επισήμω περιβολή και της το παίρνει από τα χέρια της. Τρεις κατάλληλες, δικό μου λέει, μου το έχεις δώσει από τεσσάρων μηνών μέσα από την κοιλιά σου.

Είναι δικό μου και μπαίνω μέσα. Και μπαίνει μέσα και άρχισε το παιδί να σπαράζει κάτω το καημένο, και να χτυπιέται και να βροντιέται. Άρχισε να μαλλιοτραβιέται, να καλεί τον παπά, να διαβάζει, να το ξορκίζει, λοιπά, τίποτα.

Έμεινε τρεις μήνες μέσα το παιδί, μέχρι που ευρέθη ο τρόπος να συναχθούν όλοι οι παπάδες της Μητροπόλεως. Διότι όταν το έμαθε ο επίσκοπος ελυπήθηκε για αυτό το πράγμα και εκάλεσε έναν έναν όλους τους ιερείς, αλλά σήμερα ήταν άρρωστος ο ένας, αύριο ήταν άρρωστος ο άλλος.

Ποτέ σεζόν, περάσαν τρεις μήνες για να δημιουργεί απαρτία, όπως τα λέγαμε, να είναι όλοι οι ιερείς της Μητροπόλεως. Και όταν διάβασαν το τετραβάγγελο και είπανε το Αμήν, τότε εξήλθε ο Σατανάς. Το έδωσε η μάνα του λοιπόν στο διάβολο το παιδί.

Δεν το πήρε ο Σατανάς. Αυτό γίνεται και σήμερα, όπως ξέρετε το τι γίνεται με το θέμα αυτό της βλασφημίας.

Διότι όταν λένε εγώ δεν βλασίμαι ο Πάτερ καν διάβολο λέγω Είναι αλήθεια ότι δεν βλασφημείς όταν λες διάβολο; Εύχεσαι στο διάβολο. Σου στέλνω τη μάνα μου, το παιδί μου, τον άντρα μου, την πεθερά μου, το εργαλείο μου, το αυτοκίνητό μου.

Του εύχεσαι του διαβόλου, το Χριστό και την Παναγία βλασφημείς.

Αν λοιπόν ο Κύριος είχε αφήσει δύναμη, υπερδυναμία στον σατανά, τότε είναι φυσικό εμείς να εκάμπταμε. Αλλά δεν θα μπορούσε όμως ο Χριστός να μας κρίνει.

Μπορεί τώρα ο Κύριός μας να έρθει να κρίνει ένα παιδάκι που ένας μεγάλος το έβαλε κάτω και το πάτησε;

Μπορούσε να αντισταθεί; Πώς θα το κρίνεις, τι να του πεις; Γιατί δεν αντιστάθηκες; Μα μπορούσε να αντισταθεί; Έτσι ακριβώς είναι και εδώ. Αν παρουσιάζεται ο σατανάς έξυπνος και αν μας βάζει στο χέρι, όπως λέμε, είναι διότι εμείς δεν κάνουμε τίποτα από εκείνα που λέγει ο Χριστός, ώστε να μπορέσουμε με τη βοήθειά του να τα αντιπαρέλθουμε, να αντισταθούμε.

Τι γράφει ο Παύλος στους Κορινθίους στο 10ο κεφάλαιο; Πειρασμός ημάς ου κύλιφεν η μη ανθρώπινος Ο πειρασμός λέει είναι ανθρώπινος, δεν είναι υπεράνθρωπος που να μη μπορείς να το κρατήσεις, όχι. Είναι τόσο στα μέτρα σου που μπορείς να κρατήσεις.

Και συν τω πειρασμώ λέει ο Θεός κάνει και την έκβαση, σε βοηθάει από το άλλο μέρος. Από το ένα μέρος επιτρέπει να πειραστείς και αν εσύ προσέξεις ότι θέλεις να αγωνιστείς, από το άλλο μέρος σε βοηθάει.

Πώς θα χρησιμοποιήσεις εσύ Ιησούς Πέντε, την πέμπτη ημέρα από εκεί μέσα, τι ακούς, πώς λοιπόν ο σατανάς να μην σε έχει κομπολόι στο χέρι και να μην με έχει, πώς, όταν δεν κάνεις τίποτα να του αντισταθείς;

Ανθρωπία έχει παρακάτω μια ερώτηση, πρέπει να το συζητήσω εκεί. Δεν είναι λοιπόν ο Θεός ένοχος για τον σατανά, αν του επιτρέπει και υπάρχει είναι για μας καλό. Έχει φάρμακα στην εκκλησία, έχει όπλα στην εκκλησία εναντίον του σατανά.

Πώς ο άνθρωπος δεν εκκλησιάζεται ή αν εκκλησιάζεται κακώς εκκλησιάζεται. Γιατί ο εκκλησιασμός είναι να πας να ανεφοδιαστείς, να πάρεις στις μπαλάστια σου τις πνευματικές, πολεμοφόδια πνευματικά για τον σατανά.

Ο άνθρωπος όταν κοινωνήσει αξίως και βγει από την εκκλησία βγαίνει σαν ένα λιοντάρι που πετάει φωτιά από το στόμα του. Αγίου, αυτός είναι ο Χριστός που υπάρχει στον άνθρωπο, οι σατανάδες φεύγουν από τις γωνίες, δεν μπορούν να σταθούν. Τρία πράγματα λέει δεν μπορεί να αντέξει, όπως ο σατανάς έτσι απήντησε στον Άγιο Ιωάννη τον Βοστρινό: το βάπτισμα, τον Τίμιο Σταυρό και τη Θεία Κοινωνία. Αυτά δεν μπορεί να τα αντέξει, λέει ο σατανάς, δεν μπορεί να τα βλέπει. Να γίνονται σωστά βέβαια, πρέπει να κάνεις αερίζεις και να κάνεις αυτά, κάνεις σωστά το Σταυρό σε ένα Σταυρό, το φοβά

Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελ Αγνάσια, δεν θα μπορεί να έρθει. Θα σε βλέπει από μακριά και θα θέλει. Αλλά εφόσον όλα τα κάνω μη σου κατασυνείται. Πάω στην εκκλησία μου.

Από τότε είναι να κοινωνήσεις. Παίρνει το αντίδωρο. Τι σου κάνει το αντίδωρο; Σώζει το αντίδωρο; Βοηθάει το αντίδωρο; Ευλογία είναι. Δεν είναι σωτηρία. Θεία κοινωνία είναι η σάφεση να αμαρτιώνει και ζωή την αιώνια.

Φυγαδευτήριον των δαιμόνων των πάντων. Πώς λοιπόν είναι δυνατόν ο άνθρωπος, πώς είναι τελείως άοπλος, διότι είναι καλός άνθρωπος ε, δεν πατάει τα κουνούπια και δεν πειράζει τα μυρμήγκια, να το φοβηθεί ο διάβολος; Ο Μπολώη θα τον κάνει.

Δεν είναι λοιπόν ο Θεός ένοχος για την ύπαρξη του σατανά. Ο Θεός πάλι μας έκανε το χατήρι και του περιόρισε τη δύναμη, από τη στιγμή μάλιστα που ήρθε ο Χριστός στον κόσμο ο άνθρωπος Συν Χριστώ, συν Χριστώ όμως, συν Χριστώ έγινε γωλιά και ο σατανάς έμεινε δαδί και τους βρέχει, πηγαίνε πίσω μου ο Σατανάς Υπάρχουν άνθρωποι που τους κρέμονται από το κομποσκίνι ο Σατανάδες και που παίρνει το κομποσκίνι του κρέμεται από το κομποσκίνι του ο σατανάς, δεν μπορεί να τον πειράξει όμως, τον χτυπάει κάτω.

Δεν έχει το ελευθέρας. Τόσο σε πειράζει, σου κάνει με λογισμούς και λοιπά. Υπάρχει πιο κάτω, αν καλώς ενθυμούμαι, μία άλλη, θα μου επιτρέψεις να το απαντήσω εκεί. Δεν είναι λοιπόν ότι ο Θεός είναι ένοχος και ότι ο σατανάς είναι κακό για τον αγιασμό των ανθρώπων.

Μας βοηθάνε 100% για τη σωτηρία. Οι κακοί είναι εκείνοι που μας βοηθούν να γίνουμε εμείς καλοί και να αποδειχθούμε ότι είμαστε καλοί. Βέβαια είναι δηλητήριο, όπως λέμε και άλλη φορά, αλλά αν πάτε στο φαρμακείο θα βρείτε πέρα ένα πίνακα που έχουν τα δηλητήρια, αλλά τα χρησιμοποιούν για την ίαση, για φάρμακα των ανθρώπων. Έτσι και ο Χριστός διατηρεί αυτού.

Έχω και μια γνώμη ενός Αγίου, που δεν μπόρεσα όμως να βρω τίνος Αγίου είναι, όμως θα σας την πω. Λέγει, εχθρού μη υπάρχοντος, για αυτό λέει αυτός, τον θέλει, να τον βγάζει απ' τη μέση, εχθρού μη υπάρχοντος, ου φανερούνται οι δόκιμοι στρατιώται και φίλοι του βασιλέως.

Εδώ ο Βασιλιάς είναι ο Χριστός. Αν δεν υπάρχουν, λέει, εχθροί να παλέψουν οι δούλοι κάτω, οι στρατιώτες που είμαστε εμείς, πού θα φανεί η παλικαριά μας, ότι εμείς θυσιαστήκαμε να φυλάξουμε το βασιλέα;

Πού. Και μάχης και πάλης μη γενομένης, ουδέ νίκη γίνεται. Αν δεν παλέψεις, αν δεν κάνεις μια μάχη, πώς θα έχεις νίκη να πάρεις στεφάνι; Ουδέ στέφανος, ουδέ μισθός γίνονται. Πάλι λοιπόν αυτού υπάρχοντος του σατανά, τον οποίο δεν έφτιαξε ο Θεός, αλλά ανέχτηκε ο Θεός και τον χρησιμοποιεί για καλό των ανθρώπων, θα πρέπει και εμάς να μας συνετίσει και να έχουμε μια ορθή γνώμη επάνω στο θέμα αυτό, το μεγάλο θέμα του σατανά.

Έχω γράψει, έχω μιλήσει περί σατανά και παλαιότερα. Και μέσα στη σειρά αυτών των κασετών που παίρνετε, να κοιτάξετε να βρείτε και την περί σατανά, να δείτε όλη τη σειρά. Εγώ απόψε είπα δυο λόγια έτσι παρεμπιπτόντως, επί τη ευκαιρία αυτή.

Αυτό που λέει εκεί ο αδελφός Βασίλης τώρα, ότι στο σύμβολο της πίστεως λέγει, Τα στήρας, τα στήρας εν σοφία πρόσχομεν δεν είναι ακριβώς αυτό που θέλει να πει. Είναι μετά το πιστεύω.

Όχι να φυλάξουν τις πόρτες που έπρεπε να φυλάξουν, ώστε να μην ακούσουν οι αμύητοι το σύμβολο της πίστεως. Γιατί με το θέμα μου, είναι αυτό που είναι μετά το πιστεύω, Που λέει στο μεν καλός, στο μεν μεταφόβου Αυτό είναι.

Δηλαδή να σταθούμε καλά και με φόβο σ' αυτά τα οποία ομολογήσαμε στο σύμβολο της πίστεως. Και λέγει η παράδοσις ότι αυτά ήσαν τα λόγια τα οποία είπε ο Αρχάγγελος Μιχαήλ

στας υπολοίπους ουρανίους δυνάμεις, όταν έπεφτε ο σατανάς. Στώμεν καλώς, κρατηθείτε στη θέση σας, Στόμεν μετά φόβου Και το παίρνει από εκεί η Εκκλησία εκ παραδόσεως και το φέρνει και το βάζει σε εμάς μετά την ομολογία της πίστεως ότι πιστεύω σε ένα Θεό, πιστεύω στον Κύριό μου Ιησού Χριστό, πιστεύω στην Παρθένο, πιστεύω ότι είναι γεννηθής σου, ποιηθείς σε Ανάσταση και λέει στο τέλος, στόμεν καλώς, στόμεν μετά φόβου.

Κρατηθείτε επάνω σε αυτό το δόγμα της πίστεως που υπάρχουν στα 12 αυτά άρθρα αλλά είναι λόγια τα οποία είπε κατά την πτώση, όπως λέγει η παράδοση που μας έχει περισώσει, ο Αρχάγγελος Μιχαήλ.

Μία άλλη ερώτηση εδώ στη συνέχεια, είναι πρόχειρος βέβαια αυτή, υπάρχουν πολλών ειδών μοιχείες, αν υπάρχουν πολλών ειδών μοιχείες; Τώρα είναι σύντομος όπως ξέρετε η απάντηση, είναι δύο ειδών η μοιχεία.

Είναι μοιχεία όταν ένας έγγαμος με μίαν έγγαμον ή η έγγαμος με τον έγγαμον, ένα είδος μοιχείας. Είναι και μοιχεία όταν ένας άγαμος ή μία άγαμος με έναν έγγαμον. Δύο είδη είναι οι μοιχείες. Ή έγγαμος με έγγαμον έχουμε μοιχεία, ή άγαμος με έγγαμον πάλιν έχουμε μοιχεία. Σ' άλλες περιπτώσεις είναι πορνεία.

Μια άλλη ερώτηση είναι, γιατί ορισμένοι άνθρωποι εκ φύσεως εγκρατεύονται εις την σάρκα, είτε άγαμοι είτε έγγαμοι, ενώ άλλοι είναι τόσο έκδοτοι, δηλαδή δεν μπορούν να εγκρατευτούν, εις την πορνεία και εκεί;

Γιατί τα έχει έτσι κάνει ο Θεός, αν σας έχει απασχολήσει αυτό το θέμα ποτέ; Είναι πράγματι κατηγορίες ανθρώπων. Ένα πράγμα που μπορώ εγώ εύκολα να το κρατήσω, δεν μπορεί να το κρατήσει ο άλλος.

Ένας άνθρωπος που εύκολα εγκρατεύεται, είτε έγγαμος είτε άγαμος, κατά αναλογία των περιπτώσεων, ο άλλος δεν τον μπορεί.

Είναι μια διάκριση που πρέπει να προσέχετε κατ' εξοχή από τους πνευματικούς για να δίδουν την ανάλογο εντολή, να βρούμε την αιτία, διότι αν δεν βρεθεί η αιτία, δεν μπορεί να δοθεί το ανάλογο φάρμακο, η ανάλογος συνταγή, για να μπορέσει ο άνθρωπος να το θεραπεύσει.

Οι άνθρωποι, σώματα όντας, δημιουργούν διάφορες επιθυμίες. Η επιθυμία αυτή της ακρασίας είναι σε άλλους ανθρώπους από θερμοκρασίας, είναι εκ φύσεως έτσι κατά κάποιον τρόπον, να μην είναι εγκρατής, να είναι θερμός άνθρωπος.

Άλλοι δημιουργούν αυτή την υπερβάλλουσα θερμότητα Παιχνητός μόνοι τους από το φαγοπότι.

Δημιουργούν αυτές τις ενέργειες. Είναι πλειοτέρας τροφής, όπως λένε οι πατέρες, Εξ ύπνου, εξ ανέσεως, ζητάει τώρα διέξοδον Της άρξ προς τα εκεί Είναι άλλη περίπτωση που είναι έχθροτε ορισμένοι άνθρωποι και δεν μπορούν να είναι εγκρατείς.

Ο καλύτερος ζωγράφος των αιώνων και κατ' όναρ και στο ξύπνιο παρουσιάζει σκηνάς τόσων ανδρών όσο και γυναίκων, που σκανδαλίζει και τα λιθάρια ακόμα. Είναι λοιπόν ορισμένοι άνθρωποι οι οποίοι σκανδαλίζονται και είναι επιρρεπείς και έκδοτοι προς την σάρκα και στην αμαρτία εκ σατανικής ενεργείας.

Είναι επίσης ένα επίχειρο, όπως θα λέγαμε, ένα σκαμπίλι του Θεού, γιατί πολλοί άνθρωποι θέλουν να εγκρατευτούν και δεν μπορούν και πέφτουν και ξεφτελίζονται και στα μάτια τους και πολλά και στους άλλους.

Πού είσαι, πώς, από εγωισμό; Όταν ο άνθρωπος είναι εγωιστής, αφήνει μια τρύπα ανοιχτή που κατ' εξοχήν ο σατανάς θα τον ρίξει σε σαρκική αμαρτία. Έτσι λένε οι διακριτικοί πατέρες. Εκ του καταφρονείν ετέρους, λέει, μιλάς έναν, δύο, έναν άλλον και λοιπά, αφήνει μια πόρτα, το εγωισμό σου, τα ξέρεις, ότι είναι σοφή η γνώμη σου, πιο εκεί.

Αφήνει μια πόρτα από την οποία εισέρχεται ο Σατανάς, να σε βάλει στο χέρι και να σε ρίξει από τη σάρκα.

Άλλους τους γκρεμίζει πάλι ο Σατανάς από υψηλοφροσύνη, από την υπέρ αυτών αγνεία. Παραδείγματα. Εάν εγώ διετήρησα παρθενίαν, αυτό το αποδίδω στον εαυτό μου, και τον άλλον ο οποίος για τον άλφα βήτα λόγο άρχισε να κυλιέται στη λάσπη τον βλέπω κάτω χαμηλά, τον εαυτό μου τον βλέπω ψηλά γιατί εγώ είμαι παρθένος, θα πέσω, θα με αφήσει η Χάρις του Θεού και θα πέσω.

Και έχει και μια άλλη περίπτωση, που όταν ο άνθρωπος γενικά πιστεύει ότι ό,τι αρετή έχει, και αυτήν της εγκρατείας, ότι είναι δική του. Είναι συνυφασμένο βέβαια με το προηγούμενο, ότι είναι δικό του. Γι' αυτό βλέπουμε διάφορες περιπτώσεις.

Θα δεις τώρα και σε εξετάσεις. Είναι εκ φύσεως, είναι από φαγοπότι, από καλοπέραση, από, από, από. Είναι από εγωισμό που βλέπει κουνούπια τους άλλους, είναι από σατανική ενέργεια, από τι είναι, και θα πάρεις τα ανάλογα μέτρα.

Γι' αυτό είναι διάφοροι άνθρωποι.

Τώρα γιατί ο Θεός επιτρέπει την πτώση έναντι της αγνείας που υπήρχε πρώτα; Εάν υπάρχει υπερηφάνεια, είναι διακριτικό. Είναι προτιμότερο να είσαι σε μίαν σαρκική αμαρτία παρά να είσαι σε πνευματική αμαρτία.

Προτιμότερο να εξευτελισθείς, να κτυπηθείς κάτω πίπτοντας σαρκικώς, παρά εν τω εγωισμώ σου να έχεις πέσει πνευματικώς.

Ακούσε τι λέει γι' αυτόν, εκ της υψηλοφροσύνης, ο Μέγας Αθανάσιος. Ο γαρ τοιούτος παραχωρείται πεσείν, αυτός που υψηλοφρονεί. Επιτρέπει, λέει, ο Θεός να πέσει, όπως διά της πτώσεως της πορνείας, σε παραδείγματι, αποφύγει την υπερηφάνεια, να φύγει η υπερηφάνεια από τη μέση και οδηγηθήσει στην ταπεινοφροσύνη, τεύξη τέτης σωτηρίας.

Εν γαρ συγκρίσει δύο κακών, υπερηφανίας και πορνείας, κουφότερον υπάρχει παρά την υπερηφάνειαν πταίσμα ή κατά σώμα φυσική αδυναμία. Και αν εξετάσουμε, ή σε αυτό, ή στο θυμό πέφτουμε, ή στη γλώσσα, ή σε άλλα πράγματα πέφτουμε, ή στη γαστριμαργία κλπ, να ξέρετε κάπου έχουμε αφήσει ανοιχτό και κατ' εξοχήν έχουμε γνώμη μεγάλη για τον εαυτό μας.

Είτε με λουφία ή με αυτά διακλαδώσεις ή μέσα σε λανθάνουσα κατάσταση που εμείς δεν το καταλαβαίνουμε ότι είμαστε εγωιστές, εκ δεξιών εγωιστές, όχι εξευγονήμων, δεν είμαι θα εξωτερικός Βερσαλιέρη, είμαι θα εσωτερικός Βερσαλιέρη.

Πώς ορισμένοι αγνεύουσι, μένουν αγνοί, πώς τα κατορθώνουν; Υπάρχει απάντηση και σε αυτή η πατερική. Οι υπό Θεού σκεπόμενοι, τους σκεπάζει ο Θεός. Οι ψυχράς τεινός υπαρχούς εισκράσεως Οι φυσικώς είναι άνθρωποι οι οποίοι δεν το έχουν δευτερεύον θέμα το θέμα της σαρκός.

Ίσως να σας φαίνεται παράξενο να έχουμε εδώ πέρα ανθρώπους όλους θερμούς. Εγώ να σας πω ένα του αυτού του αιώνος που δεν μπορεί να καταλάβει καλά ο άνθρωπος, ότι μέσα στον αιώνα αυτόν υπάρχουν άνθρωποι άγγελοι πραγματικοί.

Ένα ανδρόγυνο, δεν ξέρω, πεθαίνονταν και μαζί μας απόψε. Νέοι, νεότατοι επιστήμονες και οι δύο, ήρθαν εις γάμου κοινωνίαν. Μετά την παρέλευση ενός μηνός επεσκέφθησαν τον πνευματικό τους να εξομολογηθούν.

Στη συζήτηση επάνω με τον Πνευματικό, ερωτά τους ο Πνευματικός, η νέα σας ζωή; Και απήντησαν με ένα στόμα, έχουμε πολλά θέματα, πάτερ μου, να τακτοποιήσουμε ακόμη. Αυτά είναι δευτερεύοντα. Τώρα ενδιαφερόμεθα για το πτυχίο του Κώστα παραδείγματι, το διαμέρισμά μας και λοιπά, να πληρώσουμε κάτι γραμμάτια ή κάτι άλλο.

Αυτά είναι δευτερεύοντα. Και είχαν ένα μήνα παντρεμένοι και ήσασταν αδελφοί ακόμα. Τον είναι έωνα, τώρα. Δεν είναι για την εποχή εκείνη ο Χριστιανισμός που λένε ορισμένοι. Για όλες τις εποχές, μέσα σε όλες τις κακίες του κόσμου, αρκεί να θέλει ο άνθρωπος.

Τα ψάρια είναι στη θάλασσα, μέσα στην αλμύρα, όμως άμα δεν τα αλατίσεις είναι άχρηστα. Τι είναι αυτό; Για μας μάθημα. Μέσα στην αλμύρα και είναι ανάλατα. Είναι δυνατόν, εάν ο άνθρωπος θέλει, να φυλαχτεί από όλα αυτά τα οποία συζητούνται και λέγονται.

Τρεις λοιπόν παρουσιάζουν τρόπους οι Άγιοι του Θεού. Ή ο Θεός σκεπάζει, ή εκ φύσεως είναι ψυχρός ο άνθρωπος, ο άντρας ή η γυναίκα, ή διά πολλής ασκήσεως εαυτούς βιαζόμενοι και μη κατακρίνοντες, ή παρότι έχουνε ορμάς, παρότι έχουνε παρορμήσεις, αγωνίζονται με τη νηστεία, την εγκράτεια, τη χαμευνία, την προσευχή, και δεν κατηγορούν κανέναν, διότι αυτοί το κατορθώνουν κι άλλοι δεν το κατορθώνουν, τρώνε, πίνουν κλπ.

Τι περιμένεις; Κλείσε το στόμα σου, μιλάς μεγάλα λόγια, κοίταξε τον εαυτό σου και παρακάλεσε το Θεό να σου βοηθήσει τον αγώνα σου. Άφησέ τα αυτά. Αν λοιπόν ο άνθρωπος μαζευτεί στον εαυτό του και πιστέψει ότι ό,τι κάνει, βάζει αυτό σε ένα μικρό κεφάλαιο, το θέλω, κάνει ένα μικρό αγώνα, αυτόν που μπορεί, και ο Θεός θα του βάλει το υπόλοιπο, τα πάντα δίνεται ο άνθρωπος και τα πάντα μπορεί.

Υπάρχουν ανδρόγυνα, βράτω με τις ευκαιρίες να σας πω, τα οποία έχουν λόγους, για τον α ή β λόγο, η σύζυγος να μη συλλάβει. Είναι λόγος υγείας. Υπογιατρός: ένα-δυο χρόνια δεν θα εγκρατευτείς, κύριε; Είναι ο σταυρός σου και το ποτήρι που ήπιες την ημέρα των Στεφάνων.

Σου δώσαν ένα ποτήρι και ήπιες. Δεν ήταν να δοκιμάσεις το κρασί. Ούτε σε μετέλαβαν. Είναι το ποτήρι των θλίψεων που θα φέρεις στο σταυρό σου. Κράτησε λοιπόν τα δυο χρόνια αυτά στην άκρη, αγωνίσου, αυτό το θέλω, δεν μπορώ να μπορέσεις να ζητήσεις από τον Θεό και να κάνεις αυτό που μπορείς εσύ.

Ο σατανάς, λέει ο Ιώβ στο βιβλίο του, έχει έδρα τη γαστέρα του ανθρώπου· η έδρα του σατανά επ' ομφαλού γαστρός, έτσι επ' ακριβώς λέγει η Γραφή.

Τι θα γίνει το καμίνι αυτό, την κάνεις στην κάμινο να καίει επταπλασίως, τι έγινε εκεί; Έκαψε και αυτούς που ρίχναν μέσα τους άλλους, και ο ίδιος θα καεί και οι απ' έξω θα καούν, αυτό γίνεται ως επιτοπής του.

Καὶ τὴν ὑπερηφανίαν ἔχοντες ἁγνεύουσι. Ορισμένοι, λέει, οι οποίοι παρότι έχουν υπερηφάνεια, εντούτοις κατορθώνουν να διατηρούν παρθενία και να αγνεύουν, χρήγη νόσκιν τους τιούτους υπέρ του διαβόλου κατεφρονήθησαν, ικανής ούσης της περηφανίας υπέρ όλα τα πάθη ενώχους αυτούς ποιήσαιε της αιωνίου κολάσεως.

Πώς, λέγει, ένας υπερήφανος ταυτόχρονα, λέει, παρθενεύει; Πώς αυτόν, λέει, δεν τον βάζει ο διάβολος να πορνεύσει, να μοιχεύσει; Του αρκεί, λέει, υπερηφάνεια που είναι, δεν του χρειάζεται. Όσον είναι υπερήφανος παρθένος, για το διάλογο θα πάει. Τον έχει από εκεί, είναι όπως πιάνει τους ερωτικούς. Τον έκαμε, λέει, Ευαγγελικό και έκοψε τα πάντα. Ακριβώς, σαν γίνει χριστιανό να λέω θα τα κόψει τα πάντα. Δεν μπορώ να τα κόψω τα πάντα.

Τώρα που τον έβαλε στη μέσα τσέπη του, λέει, λεβέντης, ούτε χαρτί, ούτε τσιγάρα, ούτε γυναίκα, ούτε τίποτα τίποτα, κόπηκαν όλα. Γιατί του είχε εξασφαλίσει, το δεν βάλει μέσα ως θερετικό. Αυτό λέει κι αυτός εδώ.

Αν βλέπει, λέει, περήφανον άντρα, γυναίκα, και έχει εγκράτεια και λοιπά, Ο σατανάς, λέει, ευλογεί στην περίπτωση αυτή. Δεν τον βάζει να αμαρτήσει σαρκικώς, τον αφήνει, διότι τον κρατάει από την υπερηφάνεια.

Τον κρατάει από τον εγωισμό και κατά συνέπεια τον έχει εξασφαλίσει από εκεί. Και ένα ακόμη να έλεγα, είναι λίγο αστείο αυτό, αλλά θα το πω. Σας άκουσα, λέγει, για πρώτη φορά και ερώτησα μερικούς που συνάντησα στην αίθουσα και στη σκάλα.

Τώρα, πού ανήκετε; Και κανείς δεν μου έδωσε απάντηση υπεύθυνον πού ανήκετε.

Αυτή η ερώτηση βέβαια δεν είναι ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία. Πολλοί άνθρωποι, όταν βλέπουν έναν άνθρωπο να θρησκεύει ή να λέει και δυο λόγια, θα πρέπει κάπου να ανήκει. Πού είσαι; Στη Ζωή είσαι, στον Σωτήρα είσαι, με τον Αυγουστίνο είσαι, με τον άλλον είσαι, με ποιον είσαι;

Κάπου πρέπει να είσαι.

Εκτός των κινήσεων υπάρχουν και άλλοι, που δεν είναι σε κινήσεις.

Θυμόσαστε όταν γύρισαν Ιωάννης, Πέτρος, Ιάκωβος κ.λπ., που μας λέγει ο Ιωάννης, είπανε του Χριστού μας, λέει, Κύριε, βρήκαμε, λέει, μερικούς που δεν ήσαν μαζί μας, συντροφιά μας, τους ευλογημένους, και εξέβαλλαν δαιμόνια, αλλά εκωλύσαμε αυτούς, τους εμποδίσαμε, όχι, δεν έχετε κανένα έργο, αλλά είναι δική μας δουλειά αυτή.

Και απαντά ο Κύριος και λέει, προσέξτε λέει, όσοι δεν είναι κάθιμον υπερημόνιστοι.