Saint John the Theologian

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

As you yourselves can see, God has granted that we meet again in this place after the break we had for the summer—although we ourselves did not stop; we simply moved our base, so to speak, wherever God permitted during those months.

The purpose, of course, as Father Marinos told us, is this: that souls may be cultivated. And that depends upon the souls themselves. Neither the sower nor the seed is at fault. If we consider the Parable of the Sower told by Christ, we find that He attributed the seed’s failure to the souls: some were found trampled like the path, some had great rocks beneath the soil, and others were full of weeds.

And so the seed—seventy-five percent of it, that is—was lost. It is up to each person to tend the soul so that it may be moved by the commandments of Heaven. Yet man, who takes such great interest in the other part, the body, and cares for it attentively, does not show the concern he should for the immortal soul, without which the body cannot even stand.

And a person cannot be considered very wise if he takes no interest in the mistress of the two—the soul.

Tonight, in this first meeting after the break, I would like us to begin rather gently. Then we shall see how God, by His grace, will give shape to this gathering. Tonight I wanted to give the floor, as it were, to a great person of the Church whose feast begins this evening: Saint John the Theologian, who, as you know, is one of the chosen few and belongs to the innermost circle around Christ.

Since his feast begins tonight with Vespers, and tomorrow, as you know, we commemorate his translation from this life, it would not be right, now that the occasion has been placed before us, not to speak about him, not to say something, and not to receive something from this holy person.

So allow me, by His grace, to recall certain things about this great person, whom many have overlooked. There are, of course, other Evangelists—three others, as you know.

The Apostle and Evangelist John comes fourth in order. Yet our Church has surrounded him with so many titles that they should make us pay particular attention to him. Eight titles. If you look closely, you will find that, besides the name John, he has been given eight other titles.

The Church calls him Saint, Apostle, Evangelist, Friend of the Lord, Virgin, the disciple who reclined upon the Lord’s breast, the Beloved Disciple, and Theologian. Why all these titles? He is no ordinary person. The Church is always sparing and careful in such matters. Of course, she never withholds honor from anyone who deserves it. That is why I say that we ought especially to know something about this person and why all these titles were given to him.

And today let us not stop at merely lighting a candle to Saint John, as we say. Let us enter more deeply into the life of this man, because we have much to gain from it. The commemoration of the Saints is given so that we may imitate the Saints, as the divine John Chrysostom says.

He is the fourth Evangelist in order. Among the Evangelists, he alone is also called the Theologian, because he proclaimed the divinity of God the Word (Logos): that the Word of God is God. “In the beginning was the Word, and the Word was with God, and the Word was God.”

If the expression may be permitted, he wrote the most spiritual of the Gospels.

Someone may ask, “Are the others not spiritual?” That is not what I mean. I mean that his Gospel reaches the greatest heights. He is the Evangelist of the loftiest truths, beginning with his theology concerning the divinity of Jesus. The other Evangelists also spoke about the incarnate dispensation: how Christ came into the world, the lineage from which He came, how He was conceived, where He was born, His miracles, and so forth.

But the Evangelist John rose still higher. Indeed, sacred iconography associates him with one of the four living creatures seen by Ezekiel, about which we read in the fourth chapter: the eagle. I do not know whether you have seen the iconography—particularly Byzantine iconography—depicting Saint John the Theologian.

Matthew is represented by a man, another Evangelist by a lion, and another by an ox. Here we have the eagle, because John soared higher. He spoke of spiritual truths; he spoke of things that touch upon Heaven.

The Church also calls him the Theologian, a title she has given to very few. She speaks of John the Theologian, Gregory the Theologian, and Symeon the New Theologian—and there she stops. The Church does not bestow the title of Theologian upon anyone else.

Of course, we may all be called theologians, but the Church is very reserved. She singles out two or three and says, “These are Theologians.” The others may be called preachers or something else—I do not know. In any case, John bears the title of Theologian most worthily.

He is a Saint, and rightly so. Saint means pure and undefiled, and every one of us is called to become a saint.

The commandment is: “Become saints.” Many times we hear people say, “Go and become holy.” Very well, but where are you going? What purpose do you have on earth if your purpose is not sanctification? Why, after all, were you baptized? And why does the priest say, “The Holy Gifts for the holy”? Does he mean Saint Nicholas, Saint George, and Saint Demetrios? No—he means the baptized. We too are little saints, good little saints.

And we are called to become great saints through the Mysteries of the Church, through the Body and Blood of Christ, even to attain martyrdom and become saints ourselves. Therefore, when the priest says, “The Holy Things are for the holy,” it means that the Holy Gifts are for those who are pure, for those who have confessed their sins, and for those who have been baptized. This is what “the Holy Things” means, and this is what it means to be a saint. The Church also calls John an Apostle because, as you know, he belonged to the Lord’s first and closest company, His innermost circle. At the most difficult missions and the most glorious moments, he was one of the three. Christ chose Peter, James, and John and went up Mount Tabor; He also took them to the place of His agony, where He prayed.

He was always among the Lord’s closest circle; he too belonged to that intimate group of three. As an Apostle and Evangelist, he carried the good news. The Gospel—what does “Gospel” mean? Is this paper itself the Gospel? No.

The Gospel is what is written on this paper. The word “Gospel” is a compound word: good tidings, good news. Christ says, “Repent and believe in the Gospel.” What is the Gospel? The good news. And what is that good news? That the Son of God became the Son of the Virgin.

Pay attention, then, to this message. John received this message and spread it as far as he could, both orally and in writing. For writings, as you know, are a pulpit that can travel.

And this Gospel that we read, this cycle of readings that we hear — it is as if we have Christ there on paper. Christ on paper. "These are the ones that bear witness of Me," Christ says to the Jews. You read the Scriptures. "Search the Scriptures, for you think that in them you have eternal life."

“And these are they which bear witness of Me.” These pages you read are writing about Me. I am eternal life, and yet you are unwilling to come to Me so that you may have eternal life. This, then, is the Gospel. Its content is the Gospel: Christ upon the page—Christ then in the flesh, and Christ now upon the page.

So he was also an Evangelist: he carried the Gospel to others as well. He brought them the good news of this joy, just as, at the very beginning, the good news of great joy was first announced to the people through the angels, there in Bethlehem, as you know.

The Church calls him the Friend of the Lord, for he was truly a close companion, one of Christ’s inner circle. Their relationship was not merely that of disciple and Teacher, but also that of friends. And you have seen how many times Christ said, “You are My friends.” This is how you should understand it and how you should feel.

A person should feel at ease near Christ. Many do not feel at ease near Him. They are constrained and guarded, burdened by this rule and that rule, and so on. As I have said, Christ came to set man free.

You should do these things within the limits of what is possible for you. You may be able to bear something that another person cannot. Do not press him or constrain him. Leave him free, so that in freedom he may feel free in the presence of Christ.

And God desires whatever you are able to do, not because He gains some benefit from it for Himself, but because He wants to benefit you. Yet He deals with you as a friend, gently and beautifully, not as a master dealing with a slave. For even though He is the Master, and even though we ought to be His servants, there is still freedom in this relationship.

That is, we freely choose to become servants of the Lord. When I serve willingly, rather than being forced into slavery, everything changes. Many people do not understand Christ in this way, especially some young people today, who regard respect for their elders—and above all, reverence for God—as part of an oppressive establishment.

When they hear Paul, for example, say, “A servant of Jesus Christ,” or hear James say, “A servant of Jesus Christ,” and likewise Peter and the others, they say, “There it is—slavery has arrived. I want nothing to do with such Christianity.”

But this is not the slavery you imagine; this is not Siberian forced labor. It is something entirely different. The service a person offers to his Creator is of another kind. I once told a story—I do not remember whether I told it here, so forgive me if I become a little tiresome.

In the days of the slave trade, a wealthy feudal lord once went to the market to buy slaves. Among those he bought was a strong, robust man, for whom he paid an astronomical price without bargaining at all with the seller.

The landowner paid the seller and took the man with him. He gathered the slaves off to one side while he finished making the other arrangements, buying what they needed, and preparing to leave for his farm in the countryside. When he returned and looked at them, they were laughing and joking among themselves—all except the strong, tall man, who stood there downcast. When his new master saw him, he went over to him.

He approached the man and asked what was wrong with him and whether he might be ill. Since they were still in the city, doctors could examine him; later it would be difficult to return. But the man did not speak. “I am asking you,” he said. “What is wrong? What is troubling you? Are you in pain? What has happened to you? Why are you so dispirited, unlike the others?”

The man turned and said to him, “I heard how much you paid for me, and I lost all heart. You did not buy me out of compassion. You bought me to put me to work, so that you could recover what you paid for me and then make a profit.”

“When I heard how much you had paid, I imagined what awaits me now, as you try to recover that sum and make an additional profit. How, then, can I possibly be cheerful?” The master said to him, “So that is why you are downcast and distressed?” “That is why I am distressed,” he replied. “I heard how much you paid for me, and it frightens me.”

“I saw that you paid the price without even discussing it or bargaining to lower it. So I know that I am going to suffer in your service.” The master said, “Listen, my dear man. I did not buy you to keep you as a slave.” “Then why did you buy me?” “I bought you in order to set you free.”

“You are free; you may leave.” When the man heard that this person had paid so much to free him, he fell at his feet and said, “I will always be your servant.” This is Christ. These are the servants Christ has near Him: people with a noble sense of gratitude, who understand the price He paid to redeem them and the worth of Christ’s blood, shed on Golgotha for the soul of each one of us.

If a person has this noble gratitude and understands the worth of that blood, what moved Christ to come down to earth, and why He did all that He did, then he will always be Christ’s servant. Yes, this is how matters truly stand. This is not slavery; this is not Siberian forced labor.

Christianity is freedom, and a person should feel at ease and receive Christ with his whole heart and with gladness, because this is for his benefit—not only eternally, but here and now as well. He can sleep peacefully in this world, even snoring in a very different spirit from the way Jonah snored in the belly of the great fish.

Peacefully, as a Christian, in inner stillness, knowing that He cares for us. I sleep, and there is Someone else looking after me. That is how it is. The Church also presents John as a virgin. Virginity is something that belongs to the life of the Holy Trinity.

Christ, our Lady the Theotokos, the honourable Forerunner. The fragrance of virginity is there on the iconostasis of our church. It is set before us always, for our sanctification and for us to imitate. Through this holy man, our holy Church reminds us of virginity.

The Church also calls him the Disciple Who Reclined upon Christ’s Breast. People do not know why he is called this. On the evening of Great and Holy Thursday, when the Mystical Supper took place, they evidently ate at a low table, like a sofra.

For those of you who come from rural areas, it was a low table around which people sat, perhaps even cross-legged upon cushions. As they sat around it, Christ said that one of them would betray Him that very night. Peter, who was across from Christ, motioned to John, who was beside Christ, to ask Him who it was.

So John leaned into Christ’s embrace to ask Him. Because he inclined toward Christ’s bosom, toward His breast, he is called the Disciple Who Reclined upon Christ’s Breast. John himself also mentions it: he was the one who reclined upon the Lord’s breast that night.

The Beloved—the Beloved Disciple. I have heard people say, “Look, even Christ shows partiality and favors one over another.” Yes, He distinguishes him. But why? Because John himself had distinguished himself. Christ is not the one who takes the first step in showing such love.

It is the human person who draws the love of Christ. John loved greatly, and therefore he was greatly loved. John loved Christ more than anyone else, and Christ loved him more than anyone else.

Christ did not show partiality or play favorites, like a mother or mother-in-law who loves the child who brings her slippers but does not love the one who does not. There is nothing like that in Him.

And we say to Him: "Let Your mercy, O Lord, be upon us, even as we have set our hope on You." Whatever vessel we bring You, give us that much — fill it to its measure. So how much are you offering, then? A thimbleful? How much of yourself are you really leaning on Him? Open yourself up, and give yourself completely to this Christ.

How, then, can you be loved so greatly when you have left Him no room to stand beside you and love you? John possessed this gift: he loved and was loved. That is why he remains the Beloved Disciple—John the Theologian.

Eight titles are joined to his name. He is a person of mystery. He was counted worthy to depart from the region of Tiberias and to write about the most profound matters, speaking of the most serious truths concerning the salvation of the human person.

If a person were willing to follow him through his Gospel and carefully read the twenty-two chapters he wrote, with the guidance of the holy Orthodox Fathers, he would learn many things there.

If he were willing to read John’s three catholic epistles—the first, second, and third—he would learn many moral and doctrinal truths. And if he were also willing to read the Apocalypse, even if he could not understand it all—and I say this from the outset, because the Apocalypse cannot be fully interpreted—he would still receive much from it.

If a person studies the first two or three chapters and the last two, which are within reach, together with other books of the Old and the New Testament, that person will know a great deal: whether there are false teachings today, whether there are today people who deny the Mysteries — the sacraments — of the Orthodox Church, whether there are today people who deny the divinity of Jesus, or the tri-hypostatic nature of the Godhead, that God is three Persons, and so on.

The reason is that they do not know the Gospel according to John. It is also the one Gospel they do not dare to tamper with or attack. Speak with heretics, and you will see that they will not bring you a single argument from John.

They pass over the Gospel according to John because it is the Gospel that knocks their arguments out. But because we do not read and cannot be bothered to do so, we are led astray, “not knowing the Scriptures,” as Christ said.

Everything is resolved in Holy Scripture. God has not abandoned man to wander helplessly; everything is there. Everything has its origin and its foundation there. All these necessary Mysteries are shown to be well-founded—for example, Baptism and Holy Communion.

Holy Communion, as well as Holy Confession in particular—these are the Mysteries of which John speaks. John presents Baptism under two aspects. I am speaking symbolically: at the hour of the Cross, when the side of our Christ was pierced by the Roman soldier, a fountain sprang forth from His side in two streams.

There are two signs: the blood and the water. The Fathers interpret them, and John Chrysostom above all says that the two saving Mysteries of the Church were established there: Baptism, represented by the water, and Holy Communion, represented by the blood.

Eve is a rib taken from Adam's side. And she was the one who was stung by Satan, and she gave birth to death. Now the side of the new Adam is pierced, and it gives us life. And when the Holy Proskomide is celebrated, the preparation of the gifts, whether by the priest or by the bishop, all of this is called to mind.

“And he who has seen it has borne witness,” he says. John was seeing these things with his own eyes. “And his testimony is true,” and “immediately there came out blood and water.” And so the priest brings out two small bottles and pours water and wine into the Holy Chalice. That is where it comes from.

John has preserved this aspect for us. He also presents Baptism very vividly in his conversation, in the third chapter of his Gospel, with Nicodemus—that noble man who went by night to meet Christ.

And there the great conversation took place, in which our Lord told him: “No matter how good you are, no matter how much you have risked everything tonight, as we say, and come all the way here—at the risk of losing your position and so forth if they see that you have come to Me—none of that can save you. You need a new birth, a rebirth, of water and the Spirit.”

Then the poor man thought He was speaking about natural birth, and he asked Him, “How can I, being an old man, enter my mother’s womb again and be born once more?” “No,” the Lord said, “you must be born of water and the Spirit.”

And today we see that this baptism, which Christ told him he absolutely had to receive, exists in the Orthodox Church. All this has been preserved for us by the Apostle and Evangelist John. His Gospel also gives us the Mystery of Holy Communion, above all in its sixth chapter.

There he preserved entire discourses of Christ our Lord. He speaks of the Old Testament types: that manna which the fathers ate and yet died, and now Christ’s own true manna—His very Body and Blood.

He gives this so that whoever eats of it may never die. And there He also warns of withering away and of Hell: “Unless you eat My flesh and drink My blood...” And, “He who eats My flesh and drinks My blood has eternal life, and I will raise him up at the last day.”

Further on, indeed, a storm of controversy arose, and things reached the point where the disciples began to leave and withdraw when they heard Christ calling them to eat His flesh and drink His blood. They could not grasp it or bear it, because they thought He was calling them to become eaters of human flesh. That is how they imagined it.

And He said, “Do you also wish to go away?” Then Peter stepped forward and said, “Where shall we go? You have the words of eternal life.” And so they remained. As you know, these spiritual details, which are essential, have been preserved for us by the Apostle and Evangelist John.

In a certain sense, he remained until last and gathered together everything else that was needed. That is why one finds all these saving Mysteries there in his Gospel. John even preserved the account of the wedding at Cana: Christ blessed Holy Matrimony by His presence and revealed it as a Mystery in the second chapter of the Gospel.

There is also the Mystery of metanoia and Holy Confession, which Christ our Lord instituted before Pentecost. If you read the texts attentively, you will see that He did this before Pentecost.

When He rose and stood in their midst, with Thomas absent, He said to them twice: "Peace be with you." Then He says to them: "As the Father has sent Me, even so I send you." I am going away, He says, and with the same rights and the same authority with which the Father sent Me here, I now send you. And you, in your turn, will send others tomorrow.

It is in this sense that the forgiveness of sins has been handed down in succession right up to today. "Receive the Holy Spirit" — and He breathed on them. Before Pentecost He gave them a special grace to bind and to loose sins. Before Pentecost: "Receive the Holy Spirit."

And to do what with it? “If you forgive the sins of any, they are forgiven them; if you retain the sins of any, they are retained.” Here is the Mystery — the sacrament — the man-loving Mystery, the sacrament of God's love for mankind, as the Fathers call it. Saint Isaac the Syrian puts it precisely: “grace after the grace.”

For the Mystery of metanoia and Holy Confession concerns sins committed after Baptism. Sins committed before Baptism are cleansed in Baptism. Metanoia and Holy Confession are not required for sins preceding Baptism. Baptism cleanses both ancestral sin and every voluntary sin, if a person is baptized as an adult and has committed voluntary sins before being baptized.

Afterward comes what is called the second Baptism: the Mystery of Metanoia and Holy Confession, which puts right any sins committed after Baptism. As Saint Gregory of Nyssa says, “Even a single falling tear is equal to the baptismal washing.”

That is, when a person repents and even a single tear falls from his eyes, that metanoia is as though he had been baptized anew. For we must always remember that both prayer and metanoia need tears.

Amen. Yet man is hard-hearted. This saving event, then, has been preserved for us by the Apostle and Evangelist John. He has also spoken to us, as I told you, about the necessity of Holy Communion.

In his fifteenth chapter there is an image, a scene, which the Orthodox Church has taken up and set upon the icon screen, the templon, beginning from the Mystical Supper above the Beautiful Gate. For the most part, and properly speaking, above the Beautiful Gate you will always find the Mystical Supper.

a vine extends from there on either side, as though the Mystical Supper were the root, Christ the vine, and we the branches spreading outward, with leaves and clusters of grapes growing from them.

He who abides in the vine, He says, bears much fruit. For when a branch remains on the vine, it draws from all that the vine possesses and gives. But if it does not draw from the vine, it is cut off, withers, and is cast into the fire.

This is what happens to every person who has no relationship with Holy Communion, or who has confined Holy Communion to certain seasons only.

at certain intervals—even though he does not limit the food for his body to certain intervals, but eats three, four, or five times a day, with snacks in between and so on. Yet he has confined the other food, the food of his soul, to certain times, and that is why we have Christians who are spiritually undernourished. Christ also uses this image, I tell you, and says, “He who abides in the vine bears much fruit.” You see? When the branch remains attached to the vine stock, it draws nourishment from it. And what does it draw from there?

If you press the fruit, what will you get out of it? You'll get sugar, and you'll get alcohol — oinopnevma — that is, spirit in the wine. This is no accident, and it's no accident that Christ has told us, and the Church accepts, that the wine used be pure and unadulterated.

For it contains the spirit that is in the wine. All these things serve a purpose: they help us to understand. And the Apostle and Evangelist John has preserved them for us. He is the one who has spoken to us about these things.

If a person lives here in a manner corresponding to this, united with the Church of Christ, with faith and right praxis—the active Christian life—he does not fear death. Christ alone dared to proclaim: “Though he die, yet shall he live—the one who believes in Me.”

"And whoever eats my flesh and drinks my blood." These are matters of dogma. These are things we cannot do without. God has spoken once and for all. And his Apostles and his Saints have spoken once and for all. They stand in no need of corrections. It is what the Holy Spirit said through his own people.

He is also the one who, when he wrote, told us why he wrote. He says, “These things were written that you may believe”—that you may read them and believe. But what does the devil say? “Ah, this Book of the Four Gospels, this Gospel—hang it up high as a blessing, but do not open it and read it.”

And so we go into homes and find the Gospel unread, especially the volume known as the Book of the Four Gospels, which people keep as a blessing. But the blessing flows from knowing the person spoken of in the Gospel.

When it remains closed up there as a blessing, what good is it to us? It is not a blessing; it is a curse. As John brings his Gospel to a close, he says that these few things were all he was able to gather. For if he had wished to write everything, or if others had been found to write it, the whole world itself could not contain the books that would be written about all that Christ said and did.

“I tell you, then,” he says, “that these things were written so that you may believe—so that you may read them and believe. And once you believe in Him of whom these books speak, you will have eternal life.” He is also the man who was counted worthy to write not only the Gospel according to John, but also the Apocalypse, the Book of Revelation.

The Apocalypse is, one might say, a sealed book. Many people have occupied themselves with the Apocalypse, but the Fathers did not. Modern writers have taken it up. They would not have wasted paper, ink, or their time if they had been attentive, followed our Holy Fathers, and remained faithful disciples of them.

None of the Fathers assumed the responsibility of speaking about the Apocalypse and interpreting it. They regarded it as a sealed book. Someone may object, “Can writings truly be sealed?” Of course they can.

Read the twelfth chapter of Daniel and you will see. When the Angel came and dictated to Daniel a great prophecy—I believe it was the prophecy of the seventy weeks, though I do not remember exactly—Daniel says at the end, “I wrote it, but I did not understand. I do not understand what these things are that I have written.”

The Angel tells him, “Seal the book, Daniel, because what you have written is not for the present time. It is for the last days. Knowledge will increase, and then this book will be opened.” Many have tried to interpret it, but to this day they have interpreted nothing.

Nor will they interpret it until the time comes for these things to be understood. After all, Christ once told us—you will have read it—“I tell you these things so that, when they happen, you may believe.” So it is here as well. These things were written so that, when they are fulfilled, you may believe.

John therefore wrote the Apocalypse. Its first two or three chapters have a moral content as well as a doctrinal one, although the doctrine is, in a certain sense, almost beyond our reach. The moral teaching is there because he writes chiefly to the bishops of the Church.

He writes to the churches of Asia Minor—to the Church of Laodicea, the Church of Smyrna, and the Church of Philadelphia. He writes to all the bishops, addressing each one as “the angel of the Church”; by “angel,” he means the bishop. He wrote these things on Patmos, while he was exiled there in the cave. There, through the Holy Spirit, he wrote them on the Lord’s Day, as he says in the first chapter of the Apocalypse. In those chapters, there are moral teachings from which we can benefit.

It contains beautiful passages, and also doctrinal teachings that remain beyond our reach. Then it moves on to horses, locusts, colors, swords, and so forth—things that make a person throw up his hands. Each person interprets them in his own way, and so on, though there is really no need.

Then, as he approaches the end, this man was counted worthy to see the Judgment—the Last Judgment. Few have seen the Judgment. Many have written about it, but few have seen it. The first to see the Judgment was Enoch, the seventh from Adam. If you read the Epistle of Jude, which is one chapter and comes before the Apocalypse, you will see there that Enoch, the seventh from Adam, prophesied. He saw the Judgment: how Christ came and why He came.

The second to see it was Daniel, who speaks of it in the seventh chapter. There he saw the throne and Him who sat upon the throne; a river of fire issued forth and flowed before Him; the court sat, and the books were opened, and so forth.

And the third is John the Theologian, whose translation we celebrate. He is the third. He not only saw the Judgment, but also saw the restoration. This is the crucial point. Isaiah also foresaw this restoration.

"New heavens" — kainous, spelled with alpha and iota, meaning new in quality, made new — "and a new earth we look for, where righteousness will dwell." Peter repeated it in his catholic epistle. And now John sees this prophecy actually being fulfilled.

In the twenty-first chapter he says, “And I saw a new heaven and a new earth”—both words meaning truly new—“and the sea was no more.”

More generally, he remains a mysterious person for the Church. Our Church does not celebrate his death, but his translation from this life. And the Fathers hold many different opinions concerning him.

They stand before an enigma, a riddle preserved for us by John himself. None of the other Evangelists writes about it. He tells us that once, after His Resurrection, Christ ate with His disciples. Then He turned to Peter and said, “Simon, son of Jonah, do you love Me more than these?”

And Peter answered humbly, “Yes, Lord; You know that I love You.” “Feed My lambs.”

A second time the Lord says to him: “Simon, son of Jonah, do you love me more than these?” “Yes,” he says, “Lord, you know that I love you.” “Feed my sheep.” And a third time: “Simon, son of Jonah, do you love me?” And Peter was grieved. “Lord, you know it,” he says to him, “you know that I love you. Why do you say it to me three times?”

“I ask you three times because this is how it must be. You have three matters still unsettled; you have left three gaps; you denied Me three times, and so three confessions are needed. Such things are not settled by offering a lamp, as Boyis does, nor by bringing a kilo of candles.”

No. Did you steal? Then you will make restitution. Did you dishonour someone? Then you will own it. Did you blaspheme? Then you will bless. Did you wrong someone? Then you will own it.

Thank you.

Restoration requires that the balance be set right. It is not a matter of paying a debt, nor can anyone make great works of mercy out of stolen goods. No. Peter, you denied Me, and now you must confess Me—do not take offense at this. You denied Me three times; therefore, you must confess Me three times, so that everything may be set right. Since I am about to depart, I do not want to leave you without first restoring you. Do not take offense. And so the matter was settled.

In any case, the conversation continued, and the Lord told Peter what would happen to him when he grew old. He said, “While you are young, you go about as you please, doing this and that, fastening your own belt and walking wherever you wish. But when you grow old, they will take you where you do not wish to go.”

In other words, He was showing Peter how his earthly end would come. Peter evidently had a very close friendship with John. Indeed, according to the traditions, he even called John his father.

Peter called John his father. Peter was the older man, yet he acknowledged John as his father, apparently recognizing him as spiritually superior. And so Peter thought, “This, then, is the end that awaits me.” He turned to our Lord and said, in effect, “Very well, You have told me what will happen to me, and how my life will end.”

“But what about this man? I count him as a friend too—what will happen to him?” And the Lord spoke those familiar words that we read in the Gospel of John: “If I will that he remain until I come, what is that to you? You follow Me.” And John himself writes there: “So the saying spread among the brethren that this disciple would not die.” That is how it spread; that is how those closest to the event understood it firsthand—in other words, that is how the brethren interpreted it.

But He never said that he would not die. What He said was: «If I want him to remain until I come, what is that to you? You follow Me.» That, he says, is what He said. He did not say that he does not die. That is what He said, and He left it vague. So what happened then? And that is exactly how the matter stands today. Did John die? Someone will say, yes, he died. Then where is he? Where are his relics? Where is he? No one has been taken up into heaven except our Lord and our Panagia, our Most Holy Lady — no one else.

What has happened here? Here, then, we have a mystery. That is why our Church does not say plainly that he died; the Church celebrates his metastasis, his passing over, and says that afterwards he departed from us. Where is he? I do not know where he is. It seems, my beloved, that John will come again. So it seems. I am not laying down dogma; we are simply talking now, as friends and as Christians.

It appears that he will return, just as the Prophet Elijah will come—the glorious Elijah, the second forerunner of the Second Coming of Christ, who has remained alive to this day for three thousand years. Just as the Prophet Enoch will come, so, it appears, John too will return to the Church. That is how it seems.

His death, which proved not to have been a death, was a mystery. According to tradition, when he returned from Patmos to Ephesus at the age of one hundred and five, he knew that his death was approaching and asked his disciples to hold an all-night vigil.

And an all-night vigil was held. That evening John preached. And what did he say? “My little children, love one another.” His disciples said, “Teacher, tell us something more.” He replied, “If you succeed in fulfilling these words, you need nothing more.”

For those words contain everything: sacrifice for the other person and love for the other person. And this, as you know, is what we lack today. In any case, around daybreak, when the vigil had ended, he received Holy Communion, and so forth.

He asked them to take him outside the city so that he might see the sunrise. When they had gone outside the city, he asked them to find some means of digging a pit—not lengthwise, but straight down.

Like the hole we dig for a telegraph pole or an electricity pole. They found a way to do it, dug the hole, and prepared it. Then he asked them to place him inside it standing upright, and they did so. When his head was roughly level with the ground, he asked them to place a cloth over his face.

And they laid a handkerchief over his face. And every time, as they filled the soil in around him — when the soil reached his knees, he blessed them; when the soil reached up to here, he blessed them; and when they laid the handkerchief over him, once again he blessed them with his hand, that they might have his blessing, and so on.

After they had done this, they stood there for a moment. Then they noticed that he was no longer speaking or moving. They lifted the cloth and found that he had fallen asleep in the Lord. They were bewildered and ran back into the city to tell the others, so that they could come, gather people, remove him, and bury him.

When the others came running to lift him up and carry him away with the honor he deserved, they did not find him. They found the grave empty. That grave remains there to this day, and from it comes a fine dust; and miracles continue to take place in Ephesus even today.

We do not know what happened. His relics exist nowhere—not in the most remote places, not in the Holy Land, not in the East or the West, nor even here in this spiritual greenhouse called the Holy Mountain. Nowhere is there a relic of Saint John the Theologian.

And so our Church speaks with reserve and celebrates the translation of this saintly person. And I wonder whether, in God’s providence, he may once again take up a role in our Church, when Elijah and the others come as political leaders to cleanse away the filth that has accumulated upon our Orthodoxy, upon our Greece, and upon the truth.

For it is true that today our Orthodoxy has become covered over with layers of sediment. People are needed to clear away this filth, this debris, so that the radiant spiritual mosaics lying beneath it—the treasures that exist within Orthodoxy—may be seen once again.

And it appears that these mighty men, these new Heracles, will come. It seems that God, in His wisdom, is preserving these great men to fulfill this role. So, as I have been telling you, it is not simply a matter of lighting a little candle to Saint John.

He is a great person from Christ’s innermost circle. Tell me, my beloved, who calls upon the intercessions of Saint John the Theologian? Who does? People do not even know whom we are speaking about; they do not understand who this person is.

And there are others from Christ’s innermost circle whom we likewise fail to call upon. They are left idle, with nothing to do. Everyone runs to Saint Nektarios; everyone runs to Saint Paraskevi for ailments of the eyes; everyone turns only to two or three or five Saints.

What about those closest to Him? Who ever troubles the Betrothed Joseph with their requests? Who calls upon Joachim and Anna? They belong to Christ’s innermost circle; they are members of Christ’s own family—and we are the ones who lose out. This is why I speak to you in this way and emphasize this point.

If you do not read what this man was counted worthy to receive in his life, how he suffered, and how he reached the heights he did, you will say, “Truly, this is how God shapes His people. This is how He shapes them.”

This man’s path began with one shipwreck after another. The man of God began with shipwreck—yes, with shipwreck. He arrived down here in Patmos, and eventually he became a laborer. Do you know where? In a public bathhouse. Do you know what that is? A place where people washed and took their baths.

This eagle who soared to the heights was reduced to feeding wood into the fire for his daily wage, simply to earn his bread.

He raised 207 people from the dead.

If you have a Synaxarion, open it and read the seventy-five pages devoted to his life. You will ask yourselves, “What is happening here? Where do we stand?” We are blind to these great spiritual giants whom our Church sets before us.

And tomorrow many people, who have every opportunity to do it, will not go to church to ask for his blessing. They don't even know what the feast of Saint John the Theologian is. If they go anywhere, they'll go to the festival up in Papagou — those of them who go at all; the rest won't go, because we don't know, we don't read, we have no idea what this spiritual world is that surrounds Christ.

Christ, whom we so greatly need, because it is this cloud of Saints that, through their prayers, has sustained us to this day, even though, sadly, we live as we do. I pray that we may live differently, in a way that leads to salvation, through the grace of this holy person whom this evening’s gathering has presented to us. And I, unworthy as I am, have brought to your attention a few crumbs from the life of this great man, this spiritual giant called Saint John the Theologian.

The Theologian, the disciple who reclined upon Christ’s breast, the Beloved Disciple—and so much more. May God be our helper.

Όπως βλέπετε και εσείς, επέτρεψε ο Θεός να συναντηθούμε και πάλι από τη διακοπή αυτή που είχε γίνει λόγω του θέρους σε αυτό το μέρος, αδιαφόρως αν εμείς δεν διακόψαμε, απλώς μεταφέραμε την έδρα, όπως θα λέγαμε, όπου επέτρεψε ο Θεός τους μήνες αυτούς.

Ο σκοπός βέβαια, όπως μας είπε και ο πατήρ Μαρίνος, αυτός είναι: το να καλλιεργηθούν οι ψυχές. Και αυτό εξαρτάται από τις ψυχές. Δεν πταίει ούτε ο σπορεύς ούτε ο σπόρος. Και αν λάβει υπόψη του κανείς μια παραβολή που έχει πει ο Χριστός μας, που είναι του σπορέως, θα βρει εκεί ότι απέδωσε την αποτυχία του σπόρου στις ψυχές, που άλλες ευρέθησαν πεπατημένες ως παρ' οδόν, άλλες είχαν στο υπέδαφος ογκολίθους και άλλες είχαν ζιζάνια.

Και έτσι ο σπόρος, το 75% δηλαδή, επήγε χαμένο. Η επιμέλεια της ψυχής, για να συγκινείται από τα παραγγέλματα του ουρανού, είναι σε κάθε άνθρωπο. Και ο άνθρωπος, ο οποίος ενδιαφέρεται τόσο πολύ για το έτερο σκέλος, για το σώμα, και προσέχει, δεν ενδιαφέρεται όσο πρέπει για την ψυχή την αθάνατη, που το σώμα δεν μπορεί να σταθεί χωρίς την ψυχή.

Και ο άνθρωπος θα μπορεί να θεωρηθεί όχι τόσο έξυπνος, εφόσον δεν ενδιαφέρεται για την κυρία.

Απόψε το βράδυ, για πρώτη έτσι επαφή μετά τη διακοπή, θα ήθελα κάπως ηπίως να ξεκινήσουμε. Και έπειτα θα δούμε πώς ο Θεός θα πλαισιώσει με τη χάρη Του αυτή την εκδήλωση. Ήθελα να δώσω το λόγο απόψε το βράδυ σε ένα πρόσωπο μεγάλο της Εκκλησίας, το οποίο εορτάζει από απόψε το βράδυ, τον Άγιο Ιωάννη το Θεολόγο, που είναι, όπως ξέρετε, από τα επίλεκτα πρόσωπα και από το στενό περιβάλλον του Χριστού μας.

Μια και απόψε εορτάζει από τον εσπερινό του, έχουμε τη μετάστασή του αύριο, όπως ξέρετε, και θα ήταν όχι σωστό να μην, μια και ευρέθη στα πόδια μας, ευρέθη και μπροστά μας, να μη συζητήσουμε, να μην πούμε κάτι, να μην πάρουμε κάτι από το Άγιο Πρόσωπο αυτό.

Γι' αυτό επιτρέψτε μου, με τη χάρη Του, να υπενθυμίσω ορισμένα πράγματα γύρω από το πρόσωπο το μεγάλο αυτό, το οποίο έχει περάσει από πολλούς απαρατήρητο. Υπάρχουν και άλλοι Ευαγγελιστές, είναι άλλοι τρεις, όπως ξέρετε.

Έρχεται στη σειρά τέταρτος ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Ιωάννης. Όμως η Εκκλησία μας τον έχει πλαισιώσει με τόσα επίθετα, που τον άνθρωπο θα πρέπει να τον κάνουν κάπως προσεχτικό στο πρόσωπο αυτό. Οκτώ. Εάν θελήσετε να εγκύψετε, θα βρείτε ότι, εκτός από το όνομα του Ιωάννη, του έχουν και άλλα οκτώ επίθετα δώσει.

Τον λέγει η Εκκλησία Άγιο, τον λέγει Απόστολο, τον αποκαλεί Ευαγγελιστή, τον λέγει Φίλο του Κυρίου, τον λέγει Παρθένο, τον λέγει Επιστήθιο, τον λέγει Ηγαπημένον, τον λέγει Θεολόγο. Προς τι όλα αυτά; Δεν είναι τυχαίο πρόσωπο. Η Εκκλησία πάντοτε είναι φειδωλός, προσέχει. Βέβαια, όποιου του αξίζει δεν τον στερεί. Γι' αυτό λέγω, κατ' εξοχήν θα πρέπει να κάτι να ξέρει ο άνθρωπος γύρω από το πρόσωπο αυτό και γιατί όλα αυτά.

Και ακόμη, ας μη σταθούμε να ανάψουμε ένα κεράκι, όπως λέμε εμείς, του Αγίου Ιωάννου σήμερα. Να σταθεί κανείς πιο πολύ μέσα στη ζωή του ανθρώπου αυτού, διότι έχει να ωφεληθεί. Η μνήμη των Αγίων είναι για μίμηση των Αγίων, όπως λέγει ο Θείος Χρυσόστομος.

Ευαγγελιστής είναι ο τέταρτος Ευαγγελιστής κατά σειράν. Είναι ο μόνος ο οποίος μεταξύ των Ευαγγελιστών λέγεται και Θεολόγος, διότι εθεολόγησε τον Θεό, Θεό, τον Λόγο του Θεού, Θεό. Εν αρχη ην ο λογος, και ο λογος ην προς τον θεον, και θεος ην ο λογος.

Έχει, αν επιτρέπεται η έκφρασις, το πνευματικότερο Ευαγγέλιο γράψει.

Θα πει κανείς, τα άλλα δεν είναι πνευματικά; Δεν θέλω να πω αυτό. Το πιο ψηλό είναι. Ο των υψηλών νοημάτων Ευαγγελιστής αυτός, αρχίζοντας από τη θεολογία του γύρω από τη Θεότητα του Ιησού. Μίλησαν και άλλοι Ευαγγελιστές για την ένσαρκον οικονομία, το πώς ο Χριστός ήρθε εις τον κόσμο, από ποια γενεά έρχεται, το πώς συνελήφθη, το πού εγεννήθη, τα θαύματά του κλπ.

Όμως ο Ευαγγελιστής Ιωάννης ανέβηκε παραπάνω. Μάλιστα η αγιογραφία τον πλαισιώνει και με ένα ζώο από τα τέσσερα ζώα τα οποία είδε ο Ιεζεκιήλ, που διαβάζουμε στο τέταρτο κεφάλαιο. Με τον αετό. Δεν ξέρω αν έχετε δει την αγιογραφία και συγκεκριμένως τη βυζαντινή με το πρόσωπο του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου.

Όπως στον Ματθαίο έχει έναν άνθρωπο, στον άλλον έχει ένα λιοντάρι, στον άλλον έχει ένα βόδι. Εδώ έχει τον αετό, ότι πέταξε πιο ψηλά αυτός. Μίλησε για θέματα πνευματικά, μίλησε για πράγματα τα οποία άπτονται του ουρανού.

Και τον λέγει και Θεολόγο, που θεολόγους λίγους έχει παρουσιάσει η Εκκλησία. Ομιλεί περί αυτού, ομιλεί περί του Γρηγορίου του Θεολόγου, του Συμεών του Νέου Θεολόγου και στέκεται. Δεν απονέμει σε άλλους τον τίτλο του Θεολόγου η Εκκλησία.

Βέβαια, εμείς θεολόγοι όλοι, αλλά η Εκκλησία στέκεται. Και βγάζει δυο-τρεις επάνω. Αυτοί, λέει, Θεολόγοι. Οι άλλοι μπορεί να λέγονται ιεροκήρυκες, δεν ξέρω τι μπορεί να λέγονται. Πάντως επαξίως φέρει τον τίτλο αυτό του Θεολόγου.

Είναι Άγιος, ε, του αξίζει. Άγιος πάει να πει καθαρός, μη μεμολυσμένος, και Άγιος καλείται να γίνει ο καθένας από μας.

Η εντολή είναι: «Άγιοι γίνεσθε». Πολλές φορές ακούμε, πολλοί θα λένε: «Πήγαινε να αγιάσεις». Καλά, εσύ πού πας; Τι προορισμό έχεις στη γη εσύ, αν δεν έχεις τον προορισμό του αγιασμού; Γιατί εβαφτίστησαι, εν πάση περιπτώσει; Και γιατί ο ιερεύς λέει «τα Άγια τοις Αγίοις»; Δηλαδή, του Αη-Νικόλα, του Αη-Γιώργη, του Αη-Δημήτρη; Όχι, των βαπτισμένων. Είμαστε κι εμείς μικροί Άγιοι και καλοί.

Και καλούμεθα να γίνουμε μεγάλοι Άγιοι, διά των μυστηρίων της Εκκλησίας, διά του σώματος και του αίματος του Χριστού, να φτάσουμε στο μαρτύριο και να γίνουμε κι εμείς Άγιοι. Όταν λοιπόν λέει «Τὰ Ἅγια τοῖς Ἁγίοις», τα Άγια είναι στους καθαρούς, τα Άγια είναι στους εξομολογημένους, τα Άγια είναι στους βαπτισμένους, αυτό πάνε να πει τα Άγια, Άγιος αυτό πάνε να πει, ή το λοιπόν Άγιος τον λέγει Απόστολο, διότι είναι μεταξύ της πρώτης στενής συντροφιάς, του στενού περιβάλλοντος του Κυρίου μας, όπως ξέρετε, και στις πιο δύσκολες αποστολές ή στις πιο δύσκολες, έτσι να πει κανείς, φανταχτερές στιγμές ήτανε μέσα στην τριάδα. Πέτρον, Ιάκωβον και Ιωάννην, λέει, εξέλεξε και ανέβη επάνω στο Θαβόρ, επήγε στον τόπο της αγωνίας και προσευχήθη.

Ήτανε πάντοτε μεταξύ του στενού περιβάλλοντος, ήταν στη στενή τριάδα μέσα και αυτός. Ο Απόστολος, Ευαγγελιστής, μετέφερε την καλή αγγελία. Ευαγγέλιο, τι πάει να πει Ευαγγέλιο; Μήπως το χαρτί αυτό είναι το Ευαγγέλιο; Όχι.

Είναι αυτό που λέει μέσα το χαρτί αυτό. Ευαγγέλιο είναι σύνθετος η λέξη, ευ-αγγελία, καλή αγγελία. Μετανοείτε και πιστεύσετε στο ευαγγέλιο λέει ο Χριστός. Ποιο είναι το ευαγγέλιο; Η καλή αγγελία. Ποια είναι η καλή αγγελία; Ότι ο Υιός του Θεού έγινε υιός της Παρθένου.

Προσέξετε, λοιπόν, αυτή την αγγελία. Αυτή την αγγελία, λοιπόν, την επήρε ο Ιωάννης και τη μετέφερε όσο μπορούσε. Και προφορικώς και γραπτώς, διότι και γραπτώς, και όπως ξέρετε, τα γραπτά είναι κινητός άμβων.

Και αυτό το Ευαγγέλιο που διαβάζουμε, αυτή τη σειρά που ακούμε, είναι σαν να έχουμε τον Χριστό στο χαρτί. Τον Χριστό στο χαρτί. «Αὗταί εἰσιν αἱ μαρτυροῦσαι περὶ ἐμοῦ», λέγει ο Χριστός στους Εβραίους. Σεις διαβάζετε τις Γραφές. «Ἐρευνᾶτε τὰς γραφάς, ὅτι ὑμεῖς δοκεῖτε ἐν αὐταῖς ζωὴν αἰώνιον ἔχειν».

«Και εκείναι εισίν αι μαρτυρούσαι περί εμού». Για μένα γράφουν αυτά τα χαρτιά που διαβάζετε. Εγώ είμαι η αιώνιος ζωή και δεν θέλετε ελθείν προς με, ίνα ζωήν αιώνιον έχετε. Να, λοιπόν, αυτό το Ευαγγέλιο. Το περιεχόμενο μέσα είναι το Ευαγγέλιο, ο Χριστός στο χαρτί, τότε εν σαρκί και τώρα στο χαρτί ο Χριστός.

Υπήρξε, λοιπόν, και Ευαγγελιστής, μετέφερε το Ευαγγέλιο και στους άλλους. Ευηγγέλισε τη χαρά αυτή, όπως, αρχής γενομένης, ευηγγελίσθη χαρά μεγάλη, το πρώτον στο λαό διά των Αγγέλων, εκεί στη Βηθλεέμ, όπως ξέρετε.

Τον αποκαλεί φίλον του Κυρίου, πραγματικά στενός συνεργάτης. Από το στενό περιβάλλον του Χριστού μας, δεν είναι μόνο μαθητής και διδάσκαλος, αλλά και σαν φίλος. Και είδατε πόσες φορές είπε ο Χριστός μας: «Φίλοι μου», λέει, «είστε». Έτσι θα πρέπει να το έχετε, έτσι θα πρέπει να αισθάνεστε.

Και πρέπει ο άνθρωπος να αισθάνεται άνετα κοντά στον Χριστό. Πολλοί δεν αισθάνονται άνετα κοντά στον Χριστό. Είναι μαζεμένοι, είναι κουμπωμένοι, κάτω από κάτι κανόνες, κάτω από αυτά κλπ. Είπα, ο Χριστός ήρθε να τον ελευθερώσει τον άνθρωπο.

Θα τα κάνεις αυτά τα πράγματα μέσα στο πλαίσιο του δυνατού. Εσύ τον μπορείς, ο άλλος δεν τον μπορεί. Μην τον σφίγγεις, μην τον κουμπώνεις τον άνθρωπο. Άφησέ τον ελεύθερον, για την ελευθερία, να αισθάνεται ελεύθερα κοντά στον Χριστό.

Και εκείνο που μπορείς το θέλει ο Θεός, όχι για να ωφεληθεί για λογαριασμό Του, για να ωφελήσει εσένα τον ίδιον, αλλά όμως φιλικά, όμορφα, όχι σαν να είναι δεσπότης προς δούλον, διότι και αυτός ο Δεσπότης, παρότι Δεσπότης και παρότι εμείς θα πρέπει να είμεθα δούλοι, πάλι είναι μια ελευθερία.

Δηλαδή θεληματικά εμείς δουλωνόμεθα στον Κύριο και όταν θεληματικά δουλώνουμε και όχι στανικά με κάνεις δούλο, τα πράγματα αλλάζουν. Αυτή τη γνώμη δεν την έχουν πολλοί για τον Χριστό μας, και μάλιστα ορισμένοι από τους νέους σήμερα, που τα θεωρούν κατεστημένα: τον σεβασμό προς τον μεγαλύτερο και κατεξοχήν προς τον Θεό.

Όταν ακούνε τον Παύλο, παράδειγμα, και λέει «Δούλος Ιησού Χριστού», όταν ακούνε τον Ιάκωβο και λέει «Δούλος Ιησού Χριστού», ο Πέτρος και οι λοιποί, σου λέει, να, δουλεία ήρθε· δεν τον θέλω ποτέ αυτόν τον Χριστιανισμό.

Δεν είναι αυτή η δουλεία που φαντάζεσαι, δεν είναι η δουλεία της Σιβηρίας εδώ. Είναι αλλιώς τα πράγματα, είναι αλλιώς η δουλεία αυτή που αισθάνεται ο άνθρωπος έναντι του Δημιουργού του. Κάποτε, δεν θυμάμαι αν το έχω πει εδώ και θα σας γίνω λίγο βαρετός, επιτρέψτε μου.

Όταν υπήρχε το δουλεμπόριο, κάποτε ένας μεγάλος φεουδάρχης επήγε στην αγορά να αγοράσει δούλους και αγόρασε δούλους. Μεταξύ δε των δούλων που αγόρασε, αγόρασε και έναν γεροδεμένο άνθρωπο, τον οποίο αγόρασε σε αστρονομική τιμή, χωρίς να κάνει κανένα παζάρι μ’ αυτόν που τον πουλούσε.

Τον πουλούσε, πλήρωσε και τον πήρε. Τους έβαλε στην άκρη και κοίταζε να ετοιμάσει τα άλλα, να ψωνίσουν και τα λοιπά και να φύγουν για τη φάρμα, έξω στο χωριό. Όταν γύρισε και τους είδε, αυτοί γελούσαν, αστείζοντο μεταξύ των και λοιπά, πλην αυτού του γεροδεμένου, του ψηλού ανθρώπου, ο οποίος ήταν ο κατηφής. Όταν τον είδε ο νέος αφέντης, τον επλησίασε.

Επλησίασε και τον ρώτησε τι έχει, τι του συμβαίνει, μήπως είναι άρρωστος, να τον δούνε γιατροί τώρα που είναι στην πόλη, γιατί ύστερα θα του είναι δύσκολο να επανέλθει. Αυτός δεν ομιλούσε. Μα σε ρωτώ, του λέει, τι έχεις; Τι σε βασανίζει; Πονείς; Τι σου συμβαίνει; Γιατί δεν έχεις κέφι όπως οι άλλοι;

Γυρίζει λοιπόν και του λέει: Άκουσα, του λέει, πόσο μ’ αγόρασες. Και μου κόπηκε, λέει, το κέφι. Διότι εσύ, λέει, δεν μ’ αγόρασες από φιλανθρωπία. Μ’ αγόρασες να με βάλεις να δουλέψω, να βγάλεις αυτά τα οποία Επλήρωσες που με αγόρασες και να κερδίσεις.

Και όταν άκουσα εγώ πόσα έδωσες, φαντάζομαι τι με περιμένει τώρα, για να τα βγάλεις αυτά και να κερδίσεις από πάνω. Μπορώ λοιπόν να έχω κέφι εγώ; Του λέει λοιπόν ο αφέντης: ώστε γι' αυτό του λέει είσαι κατυφής, γι' αυτό», του λέει, «είσαι στενοχωρημένος;» «Γι' αυτό», του λέει, «είμαι στενοχωρημένος, διότι άκουσα πόσο με αγόρασες κι αυτό με τρομάζει.

Και είδα ότι, χωρίς να κάνεις καν συζήτηση, χωρίς καν να με διαπραγματευτείς, να κόψεις κάτω απ' την τιμή, επλήρωσες. Άρα πρόκειται να υποφέρω κοντά σου.» «Άκουσε λοιπόν», του λέει, «αγαπητέ μου. Δε σε αγόρασα για να σ' έχω δούλο.» «Αλλά γιατί με αγόρασες;» «Σε αγόρασα να σε ελευθερώσω.

Είσαι ελεύθερος, δύνασαι να φύγεις.» Όταν άκουσε αυτός ότι ο άνθρωπος εκείνος πλήρωσε τόσο να τον ελευθερώσει, πέφτει στα πόδια και του λέει: «Θα σου είμαι πάντοτε δούλος.» Αυτός είναι ο Χριστός. Τέτοιους δούλους έχει ο Χριστός κοντά του, που έχουν φιλότιμο απάνω τους και καταλαβαίνουν πόσο τους έχει εξαγοράσει, πόσο κοστίζει το αίμα του Χριστού, το οποίο εχύθη στο Γολγοθά για του καθενός μας την ψυχή.

Και αν έχει αυτό το φιλότιμο, πόσο κοστίζει εκείνο το αίμα, από τι ορμήθη ο Χριστός και ήρθε εις την γην, και έκαμε αυτό που έκαμε, θα του είναι πάντοτε δούλος. Ναι, έτσι έχουν τα θέματα. Δεν είναι θέμα δουλείας, δεν είναι θέμα Σιβηρίας εδώ.

Είναι ελευθερία ο χριστιανισμός και πρέπει ο άνθρωπος να νιώθει άνετα και με όλη του την ευχαρίστηση Να δέχεται τον Χριστόν, διότι του είναι συμφέρον, όχι μόνον αιώνιον, αλλά και πρόσφορον. Μπορεί να κοιμάται στον κόσμο τούτον και να ροχαλίζει κατά τον αντίθετον τρόπο από εκείνον που ροχάλιζε στο κήτος ο Ιωνάς.

Ήρεμα, χριστιανικά, ήσυχα, ότι αυτώ μέλει περί ημών. Εγώ κοιμούμαι και είναι άλλος που φροντίζει για μένα. Αυτό είναι. Ακόμη τον παρέλαβε και τον παρουσιάζει ως Παρθένον. Παρθενία, ένα πράγμα μεταξύ της Αγίας Τριάδος.

Χριστός, Παναγία μας, Τιμιός Πρόδρομος. Το άρωμα της Παρθενίας υπάρχει στο τέμπλο της Εκκλησίας μας. Προβάλλεται μονίμως προς αγιασμό και προς μίμηση. Την Παρθενία μάς την υπενθυμίζει διά του Αγίου αυτού ανθρώπου η Αγία μας Εκκλησία.

Το λέγει ακόμη και Επιστήθιον. Επιστήθειον Δεν το ξέρουν οι άνθρωποι γιατί λέγεται Επιστήθιος. Όταν τη Μεγάλη Πέμπτη το βράδυ έγινε ο Μυστικός Δείπνος, προφανώς εφάγανε σε ένα τραπέζι που ήταν τύπου σοφρά.

Άρα, δεν ξέρω πόσοι είστε από αγροτικές περιοχές, ένα χαμηλό τραπέζι που κάθεσαι γύρω γύρω και, μπορώ να πω, και οκλαδόν απάνω σε ένα μαξιλάρι. Και όταν ο Χριστός μας, όπως ήταν γύρω γύρω, είπε ότι ένας από εμάς απόψε θα με προδώσει, ο Πέτρος, που ήταν απέναντι από τον Χριστό, ένευσε στον Ιωάννη, που ήταν δίπλα στον Χριστό, για να ρωτήσει ποιος είναι.

Και γέρνει ο Ιωάννης στην αγκαλιά του Χριστού για να τον ρωτήσει. Και κλίνοντας προς την αγκαλιά, προς το στήθος του Χριστού, είναι ο Επιστήθιος. Και το αναφέρει και ο ίδιος: αυτός που έπεσε, λέει, επί του στήθους του το βράδυ εκείνο κλπ.

Ηγαπημένος, ηγαπημένος. Έχω ακούσει που λένε: «Να, και ο Χριστός μεροληπτεί, ξεχωρίζει». Ναι, ξεχωρίζει. Γιατί ξεχωρίζει; Διότι ο ίδιος ο Ιωάννης εξεχώρισε τον εαυτόν του. Δεν προηγείται ο Χριστός στην αγάπη.

Ο άνθρωπος είναι εκείνος ο οποίος έλκει την αγάπη του Χριστού. Ηγάπησε πολύ, γι' αυτό και αγαπήθη πολύ. Ο Ιωάννης είναι αυτός που αγάπησε περισσότερο από όλους τον Χριστό. Και ηγαπήθη περισσότερο από όλους από τον Χριστό.

Δεν μερολήπτησε, δεν ξεχώρησε σαν την πεθερά ή σαν τη μάνα. που αγαπάει το παιδί που της φέρνει τις παντούφλες και τον άλλον που δεν της φέρνει τις παντούφλες, δεν τον αγαπάει. Δεν έχει τέτοια πράγματα.

Εμείς του λέμε: «Γένοιτο, Κύριε, τὸ ἔλεός σου ἐφ’ ἡμᾶς, καθάπερ ἠλπίσαμεν ἐπὶ σέ». Ό,τι δοχείο σου προσφέρουμε, τόσο να μας δώσεις. Πόσο, λοιπόν, προσφέρεις; Μια δαχτυλήθρα; Πόσο να σ' έχεις ακουμπωμένος; Να ανοίγεις τον εαυτό σου και να δοθείς απόλυτα σ' αυτόν τον Χριστόν.

Λοιπόν, πώς είναι δυνατόν να αγαπηθείς τόσο, που δεν έχεις αφήσει περιθώριο να σταθεί να σε αγαπήσει; Το λοιπόν, είχε αυτό το προσόν: ηγάπησε και ηγαπήθη. Γι' αυτό μένει ηγαπημένος. Ιωάννης ο Θεολόγος.

Οκτώ επίθετα μαζί με το όνομά του στο πρόσωπο αυτό. Είναι μυστήριο πρόσωπο. Είναι αυτός που αξιώθηκε να φύγει κάτω εκεί από την Τιβεριάδα και να γράψει τα πιο σοβαρά θέματα και να μιλήσει για τα πιο σοβαρά θέματα γύρω από τη σωτηρία του ανθρώπου.

Αν ήθελε ο άνθρωπος να τον παρακολουθήσει στο Ευαγγέλιό του και να διαβάσει μετά προσοχής, βοηθούμενος από τους Αγίους Πατέρες, τους Ορθοδόξους, τα 22 κεφάλαια που έχει γράψει, πολλά πράγματα θα μάθαινε εκεί πέρα.

Αν ήθελε να διαβάσει τις τρεις καθολικές του επιστολές, την πρώτη, τη δευτέρα και την τρίτη, πολλά πράγματα ηθικά και δογματικά θα γνώριζε. Αν ήθελε ακόμη να διαβάσει την Αποκάλυψη, αν όχι ολόκληρη να την εννοήσει, προοιμίου μου, διότι δεν ερμηνεύεται η Αποκάλυψη.

Εάν μελετήσει τα δύο-τρία πρώτα κεφάλαια και τα δύο τελευταία, που είναι προσιτά, εν συνδυασμό με άλλα βιβλία Παλαιάς και Καινής Διαθήκης, πολλά πράγματα θα γνωρίζει ο άνθρωπος: αν σήμερα υπάρχουν πλάνες, αν σήμερα υπάρχουν αρνητές των μυστηρίων της Ορθοδόξου Εκκλησίας, αν σήμερα υπάρχουν άνθρωποι που αρνούνται τη θεότητα του Ιησού, το τρισυπόστατο της Θεότητας και λοιπά.

Είναι διότι δεν γνωρίζουν το κατά Ιωάννη. Και είναι και το μόνο Ευαγγέλιο το οποίο δεν το πειράζουν, δεν το θίγουν. Μιλήστε με αιρετικούς, θα δείτε ότι δεν θα σας φέρουν ένα επιχείρημα μέσα από τον Ιωάννη.

Το αντιπαρέρχονται, το κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο, γιατί είναι αυτό το οποίο τους βγάζει νοκάουτ. Εμείς, όμως, διότι δεν διαβάζουμε, δεν καταδεχόμαστε, πλανώμεθα, μη ειδότες τας Γραφάς, όπως είπε ο Χριστός μας.

Είναι όλα λελυμένα μέσα εις την Γραφή. Δεν έχει αφήσει έρμαιον τον άνθρωπον να περιπλανάται· υπάρχουν όλα. Έχουν την αρχή τους, έχουν τη βάση τους. Δικαιολογούνται όλα τα μυστήρια αυτά που είναι απαραίτητα, όπως επί παραδείγματι το βάπτισμα, όπως είναι η Θεία Κοινωνία.

Η κοινωνία, όπως είναι η εξομολόγηση κατ' εξοχήν, για τα οποία ομιλεί ο Ιωάννης. Το βάπτισμα το παρουσιάζει ο Ιωάννης σε δύο πλευρές. Συμβολικώς ομιλώ, συμβολικώς την ώρα του Σταυρού, όταν εκεντήθη η πλευρά του Χριστού μας από το Ρωμαίο στρατιώτη και εξεπήδησε από την πλευρά του ο κρουνός αυτός με δύο ρεύματα.

Δύο όψεις, το αίμα και το ύδωρο. Ερμηνεύονται στις πατέρες και κατεξοχήν ο Θείος Χρυσόστομος Λέγει ότι εκεί συνεστήθησαν τα δύο μυστήρια, τα σωτήρια της Εκκλησίας: το βάπτισμα, το ύδωρο και η Θεία Κοινωνία.

Πλευρά εκ της πλευράς του Αδάμ είναι η Εύα, η οποία κεντήθη από τον Σατανά και έτεκε θάνατο. Και τώρα κεντάται του νέου Αδάμ η πλευρά και μας δίδει τη ζωή. Και όταν γίνεται η Αγία Προσκομιδή, είτε από τον ιερέα είτε από τον αρχιερέα, γίνεται μνεία αυτών των πραγμάτων.

«Καὶ ὁ ἑωρακὼς μεμαρτύρηκεν», λέει. Ο Ιωάννης τα έβλεπε αυτά. «Καὶ ἀληθινὴ αὐτοῦ ἐστιν ἡ μαρτυρία», και «ἐξῆλθεν εὐθὺς αἷμα καὶ ὕδωρ». Και βγάζει δυο μπουκάλια και βάζει νερό και κρασί μέσα στο Άγιο Ποτήριο. Είναι από εκεί.

αυτή την όψη μας την έχει περισσώσει Ο Ιωάννης έχει το βάπτισμα και ακόμη το βρίσκει κανείς πολύ ζωντανό στη συνομιλία του, στο γάμμα κεφάλαιό του, με τον Νικόδημο, τον εκλεκτόν αυτόν άνθρωπον, ο οποίος νύχτα πήγε να συναντήσει τον Χριστό μας.

Και εκεί έγινε η μεγάλη αυτή συζήτηση, που του είπε ο Κύριός μας ότι όσο καλός κι αν είσαι, όσο κι αν τα 'παιξες, όπως λέμε, κορώνα γράμματα απόψε το βράδυ, και έφτασες μέχρι εδώ, που κινδυνεύεις, αν σε ιδούν ότι ήρθες εμένα, να χάσεις τη θέση σου και τα τοιαύτα, Αυτά δεν σε σώζουν, χρειάζεται καινούργια γέννηση, αναγέννηση, εξ ύδατος και πνεύματος.

Τότε ο καημένος ενόμισε ότι πρόκειται περί της φυσικής γεννήσεως και τον ερώτησε: «Πώς εγώ, γέρος ὢν, μπορώ να ξαναεισέλθω στην κοιλία της μητέρας μου και να ξαναγεννηθώ;» «Όχι», λέει, «ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος».

Και βλέπουμε σήμερα το βάφτισμα αυτό, που του είπε ότι πρέπει απαραιτήτως να το δεχθεί, να υπάρχει στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Αυτά τα έχει διασώσει ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Ιωάννης. Έχει επίσης το Μυστήριον της Θείας Κοινωνίας, κατεξοχήν στο έκτο του κεφάλαιο.

Εκεί έχει διασώσει ολόκληρες τις ομιλίες του Χριστού μας. Των τύπων της Παλιάς Διαθήκης, το μάννα εκείνο που έφαγαν οι πατέρες και απέθαιναν. Το μάννα το δικό του τώρα εδώ, το ίδιο του το σώμα και το αίμα.

Που το δίδει, ότι όποιος το φάει να μην αποθάνει στον αιώνα. Ακόμη εκεί απειλεί με μαρασμό, με κόλαση. Ο μη τρώγων μου τη σάρκα και μη πίνων μου το αίμα. Ο τρωγων μου την σαρκα και πινων μου το αιμα εχει ζωην αιωνιον, και εγω αναστησω αυτον εν τη εσχατη ημερα.

Αλλού παρακάτω, μάλιστα, έγινε τρικυμία, που φτάσανε μέχρι σημείο να φύγουνε, να απομακρυνθούν οι μαθηταί, όταν άκουσαν τον Χριστό να τους καλεί να φάνε τη σάρκα του και το αίμα του. Και δεν μπόρεσαν να το χωνέψουν, να το αντέξουν, γιατί ενόμισαν ότι τους κάλεσε να γίνουν, να τρώνε σάρκες. Έτσι το φαντάστηκαν οι άνθρωποι.

και είπε μήπως και εμείς θέλετε υπάγιν και ήρθε ο Πέτρος στη μέση λέει πού να πάμε Ρήματα ζωής αιωνίου έχεις. Και έμειναν και, όπως ξέρετε, αυτές τις λεπτομέρειες πνευματικές, που είναι απαραίτητες, τις έχει διασώσει ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Ιωάννης.

Αυτός, κατά κάποιον τρόπο, έμεινε τελευταίος και μάζεψε όλα τα άλλα, τα οποία χρειάζονταν. Και γι’ αυτό κανείς βρίσκει όλα εδώ τα σωτήρια μυστήρια, τα βρίσκει εκεί μέσα στο Ευαγγέλιο το δικό του. Μα κι αυτόν τον γάμο, τον εν Κανά, ο Ιωάννης τον έχει διασώσει, ότι ο Χριστός με την παρουσία του κι αυτόν τον ευλόγησε και τον παρουσιάζει ως μυστήριον στο δεύτερο κεφάλαιό του.

Είναι το μυστήριο της μετανοίας και της εξομολογήσεως, το οποίο εθέσπισε ο Χριστός μας προ της Πεντηκοστής. Αν διαβάζετε τα κείμενα και αν προσέχετε, θα βρείτε ότι προ της Πεντηκοστής το έκανε αυτό το πράγμα.

Όταν ανέστη και έστη εις το μέσον, ελλείποντος του Θωμά, τους είπε δύο φορές: «Ειρήνη υμίν». Τους λέγει στη συνέχεια: «Καθώς απέσταλκέ με ο Πατήρ, καγώ πέμπω υμάς». Εγώ, λέει, θα φύγω και με τα δικαιώματα και με την εξουσία που με έχει στείλει ο Πατέρας εδώ, εγώ, λέει, πέμπω εσάς τώρα. Εσείς θα πέμψετε άλλους αύριο.

Κατά αυτήν την έννοια υπάρχει η διαδοχή της αφέσεως των αμαρτιών μέχρι σήμερα. «Λάβετε Πνεύμα Άγιον», και τους ενεφύσησε. Προ της Πεντηκοστής έδωσε ειδική χάρη του δεσμείν και λύειν αμαρτίας. Προ της Πεντηκοστής, «λάβετε Πνεύμα Άγιον».

Τι να το κάνουμε; «Ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφέωνται αὐτοῖς· ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται». Ιδού το μυστήριο, το φιλάνθρωπο μυστήριο, έτσι το λένε οι Πατέρες. Συγκεκριμένως, ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος λέγει: «χάρις μετά την χάριν».

Διότι το μυστήριο της μετανοίας και της εξομολογήσεως έχει σχέση με τα αμαρτήματα τα μετά το βάπτισμα. Τα προ του βαπτίσματος αμαρτήματα καθαρίζονται στο βάπτισμα. Δεν υπάρχει μετάνοια και εξομολόγηση για το βάπτισμα. Το βάπτισμα καθαρίζει και το προπατορικό αμάρτημα και όλα τα ηθελημένα, εάν ο άνθρωπος βαπτιστεί μεγάλος και έχει και ηθελημένα, μέχρις ότου βαπτιστεί.

Έπειτα έρχεται και το δεύτερο λεγόμενο βάπτισμα, το Μυστήριο της Μετανοίας και Εξομολογήσεως. Το οποίο τακτοποιεί τα τυχόν αμαρτήματα μετά το βάπτισμα. Καὶ δάκρυον στάξαν, λέγει ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης, ισοδυναμεῖ τῷ λουτρῷ.

Δηλαδή ο άνθρωπος, όταν μετανοήσει και του φύγει έστω και ένα δάκρυο, λέει, η μετάνοια. Είναι σαν να ξαναβαφτίστηκε, διότι πάντοτε πρέπει να ξέρουμε ότι και η προσευχή και η μετάνοια έχουν ανάγκη των δακρύων.

Αμήν εσκληρός ο άνθρωπος. Αυτό λοιπόν το περιστατικό, το σωτήριον περιστατικό, μας το έχει διασώσει ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Ιωάννης. Ακόμη μας έχει μιλήσει για την αναγκαιότητα, όπως σας είπα, της Θείας Κοινωνίας.

Στο δέκατο πέμπτο κεφάλαιό του έχει μια εικόνα, μια παράσταση, την οποία έχει επιστρατεύσει η Ορθόδοξη Εκκλησία και την έχει τοποθετήσει στο τέμπλο, με αφετηρία τον Μυστικό Δείπνο άνωθεν της Ωραίας Πύλης. Ως επί το πλείστον, και κανονικά, επάνω από την Ωραία Πύλη πάντοτε είναι ο Μυστικός Δείπνος.

Από κει ξεκινάει μια άμπελος ένθεν και εκείθεν, σαν η ρίζα να είναι ο Μυστικός Δείπνος, να είναι το κλήμα ο Χριστός. Και εμείς να είμεθα οι βέργες προς τα έξω, από κει τα φύλλα, από κει οι βότρυες, από κει.

Ο μένων, λέει, εν αμπέλω, πολύν καρπόν φέρει. Διότι η βέργα, όταν μένει απάνω στο κλήμα, απομυζά ό,τι έχει το κλήμα και προσφέρει. Αν δεν απομυζά από το κλήμα, κόπτεται και ξηραίνεται και βάλλεται στο πύρ.

Αυτό συμβαίνει σε κάθε άνθρωπο ο οποίος δεν έχει σχέση με τη Θεία Κοινωνία. Ή την έχει τοποθετήσει, τη Θεία Κοινωνία, σε περιόδους.

σε περιόδους, εφόσον το φαγητό του σώματός του δεν το έχει σε περιόδους, αλλά τρις και τετράκις και πεντάκις και ενδιάμεσα και λοιπά της ημέρας, το άλλο, το της ψυχής του, το έχει βάλει μέσα σε περιόδους, και γι' αυτό έχουμε καχεκτικούς τω πνεύματι χριστιανούς. Έχει, λέγω, και αυτή την εικόνα ο Χριστός και λέει: «ο μένων εν τη αμπέλω πολύν καρπόν φέρει». Είδατε; Όταν μείνει η βέργα επάνω στο κούρβουλο, στο αμπέλι, απομυζά. Και τι απομυζά από εκεί πέρα;

Αν στύψεις τον καρπόν, τι θα βγάλεις; Θα βγάλεις ζάχαρη, θα βγάλεις οινόπνευμα, δηλαδή πνεῦμα ἐν τῷ οἴνῳ. Δεν είναι τυχαίο αυτό το γεγονός και δεν είναι τυχαίο που έχει πει ο Χριστός μας και η Εκκλησία παραδέχεται να χρησιμοποιείται οίνος, άκρατος, καθαρός.

Διότι έχει το εν οίνω πνεύμα, που εν τω οίνω υπάρχει το πνεύμα. Όλα αυτά έχουν κάποιον σκοπό βοηθητικό για τον άνθρωπο να καταλάβει. Και τα έχει διασώσει ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Ιωάννης. Αυτός είναι ο οποίος μας έχει μιλήσει.

Εάν ο άνθρωπος έχει μια ζωή ανάλογη εδώ, συσχετισμένη με την Εκκλησία του Χριστού, Με πίστη και πράξη νορφή Δε φοβάται των θάνατων Είναι ο μόνος ο οποίος ετόλμησε να πει Ότι καν από θάνη ζήσετε Ο πιστεύων εις εμέ.

Και ο τρώγων μου την σάρκα και πίνων μου το αίμα. Δογματικά πράγματα. Απαραίτητα πράγματα. Ο Θεός άπαξ ομίλησε. Και οι Απόστολοί του και οι Άγιοί του άπαξ ομίλησαν. Δεν έχουν ανάγκη διορθώσεων. Ό,τι είπε το Πνεύμα το Άγιο διά των ανθρώπων του.

Είναι ο ίδιος επίσης εκείνος ο οποίος, όταν έγραψε, μας έγραψε γιατί έγραψε. Λέει: «Ταύτα εγράφησαν ίνα πιστεύσετε», να τα διαβάσετε και να πιστεύσετε. Ο διάβολος τι λέει; Α, Τετραευάγγελο αυτό, Ευαγγέλιο, κρέμασέ το ψηλά, ευλογία, μην το ανοίξεις να διαβάσεις.

Και πάμε στα σπίτια και βρίσκουμε Ευαγγέλιο αδιάβαστο, κατεξοχήν τα Τετραευάγγελα τα λεγόμενα, τα οποία τα έχουν ως ευλογία. Μα η ευλογία απορρέει από τη γνώση του προσώπου το οποίο αναφέρεται μέσα στο Ευαγγέλιο.

Όταν αυτό μένει κλεισμένο εκεί ψηλά για ευλογία, που μας χρειάζεται; Δεν είναι ευλογία, είναι κατάρα. Ο Ιωάννης, κλείνοντας αυτό, λέγει ότι αυτά τα λίγα που κατόρθωσα να μαζέψω... Γιατί, αν ήθελα να γράψω ή αν βρίσκονταν άλλοι να γράψουν, ούτε ο κόσμος όλος επρόκειτο να χωρέσει τα γραφόμενα βιβλία, εν σχέσει με εκείνα που είπε και έπραξε ο Χριστός μας.

Σας λέγω λοιπόν, λέγει, ότι ταύτα εγράφησαν για να πιστεύσετε, να τα διαβάσετε, να πιστεύσετε και, εφόσον πιστεύσετε σε Αυτόν για τον οποίο γράφουν μέσα τα βιβλία αυτά, θα έχετε ζωήν αιώνιον. Είναι ο άνθρωπος επίσης ο οποίος ηξιώθη να γράψει όχι μόνο το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, αλλά να γράψει και την Αποκάλυψη.

Αποκάλυψη είναι ένα βιβλίο κλειστό, θα μπορούσε να πει κανείς. Έχουν καταπιαστεί πολλοί με την Αποκάλυψη. Οι Πατέρες όμως δεν έχουν καταπιαστεί. Σύγχρονοι έχουν καταπιαστεί. Δεν θα καταπιάνοντο. Δεν θα χαλούσαν το χαρτί, ούτε το μελάνι, ούτε την ώρα τους, εάν πρόσεχαν και ακολουθούσαν και ήσανε επόμενοι των Αγίων Πατέρων μας.

Κανείς των Πατέρων δεν ανέλαβε την ευθύνη να μιλήσει για την Αποκάλυψη και να ερμηνεύσει την Αποκάλυψη. Θεωρούν σαν ένα κλειστό βιβλίο. Μα θα πει κανείς, μα υπάρχουν και γραπτά και κλεισμένα. Πώς δεν υπάρχουν;

Διάβασε το 12ο κεφάλαιο του Δανιήλ και θα δεις. Όταν ο Άγγελος επήγε και υπαγόρευσε στον Δανιήλ να γράψει μία μεγάλη προφητεία, νομίζω των 70 εβδομάδων, δεν θυμάμαι ακριβώς να σας πω, του λέγει ο Δανιήλ στο τέλος, λέει: «Έγραψα, λέει, αλλά ου συνήκα, δεν καταλαβαίνω τι είναι αυτά που έγραψα».

Του λέει: «Κλείσ' το το βιβλίο, Δανιήλ, διότι αυτά που έγραψες δεν είναι για τώρα», του λέγει. «Είναι για τους εσχάτους καιρούς. Θα πληθυνθεί η γνώσις και τότε θα ανοίξει το βιβλίο αυτό». Εζήτησαν πολλοί να ερμηνεύσουν, μα δεν ερμήνευσαν μέχρι σήμερα τίποτα.

Και ούτε θα ερμηνεύσουν, εάν δεν έρθει ο χρόνος να ερμηνευτούν. Άλλωστε ο Χριστός μας είπε κάποτε, θα το έχετε βρει, ότι σας τα λέγω αυτά, ώστε όταν γίνουν να πιστέψετε. Έτσι είναι και εδώ τώρα. Εγράφησαν αυτά και, όταν πραγματοποιηθούν, να πιστέψετε.

Έγραψε λοιπόν την Αποκάλυψη. Τα δύο-τρία πρώτα κεφάλαια μπροστά έχουν ηθικό περιεχόμενο, εκτός του δογματικού, το οποίο είναι σχεδόν απρόσιτο κατά κάποιον τρόπο. Έχει ηθικό, γιατί γράφει κατεξοχήν στους επισκόπους της Εκκλησίας.

Στις εκκλησίες της Μικράς Ασίας, στην εκκλησία της Λαοδικείας, στην εκκλησία της Σμύρνης, στην εκκλησία της Φιλαδελφείας γράφει. Γράφει σε όλους τους επισκόπους και στον άγγελο της εκκλησίας· άγγελο λέει τον επίσκοπο. Τα έγραψε αυτά στην Πάτμο, όταν βρισκόταν εκεί μέσα στο σπήλαιο που ήταν εξόριστος. Εκεί τα έγραψε διά Πνεύματος Αγίου, ημέραν Κυριακήν, όπως αναφέρει στο πρώτο κεφάλαιο της Αποκαλύψεως. Έχει ηθικά εκεί διδάγματα που μπορεί κανείς να πάρει.

Έχει όμορφα, έχει και δογματικά μέσα, τα οποία μένουν απρόσιτα. Και προχωρεί έπειτα μέσα σε άλογα, σε ακρίδες, σε χρώματα, σε ξίφη, ας πούμε, που σηκώνει τα χέρια ο άνθρωπος επάνω. Ερμηνεύει κατά τον τρόπο του κ.λπ., χωρίς άλλωστε να χρειάζεται.

Και έπειτα, όταν πάει προς το τέλος, ηξιώθη ο άνθρωπος αυτός να ιδεί και την Κρίση. Κρίσιν. Λίγοι την είδανε την Κρίσιν, πολλοί έχουν γράψει, αλλά λίγοι την είδαν. Ο πρώτος που είδε την Κρίσιν ήταν ο Ενώχ. Ο Ενώχ, έβδομος από Αδάμ. Αν διαβάσετε του Ιούδα την επιστολή, που είναι ένα κεφάλαιο προ της Αποκαλύψεως, θα δείτε εκεί ότι ο Ενώχ επροφήτευσε, έβδομος από Αδάμ, είδε την Κρίσιν, πώς ήρθε ο Χριστός και για ποιο λόγο ήρθε.

Ο δεύτερος που είδε ήταν ο Δανιήλ και το αναφέρει αυτό στο Ζ΄ κεφάλαιο. Εκεί που είδε τον θρόνον και τον καθήμενον επί του θρόνου. Που ποταμός πυρός εξήρχετο και διεχέετο, πως εκάθησε, πως βίβλοι ηνοίχθησαν κλπ.

Και ο τρίτος είναι ο Ιωάννης ο Θεολόγος, που εορτάζουμε τη μετάστασή του. Αυτός είναι ο τρίτος. Αυτός όχι μόνον είδε την Κρίση, αλλά είδε και την αποκατάσταση. Αυτό είναι το θέμα. Την αποκατάσταση επίσης την προέβλεψε ο Ησαΐας.

Καινούς ουρανούς, με άλφα γιώτα, και καινήν γην προσδοκώμεν, όπου δικαιοσύνη θα κατοικεί. Την επανέλαβε ο Πέτρος στην καθολική του επιστολή. Και τη βλέπει πλέον ο Ιωάννης πραγματοποιουμένη, αυτή την προφητεία.

Στο 21ο κεφάλαιό του αναφέρει ότι: Και είδον ουρανόν καινόν και γην καινήν, με άλφα γιώτα και τα δύο, και η θάλασσα ουκ έστιν έτι.

Είναι δε ακόμη γενικότερα ένα μυστήριο πρόσωπο για την Εκκλησία. Η Εκκλησία μας δεν εορτάζει τον θάνατόν του, αλλά τη μετάστασή του. Και οι Πατέρες έχουν πολλές γνώμες ποικίλες γύρω από το πρόσωπο αυτό.

Στέκονται μπροστά σε ένα αίνιγμα, μπροστά σε ένα γρίφο, ο οποίος υπάρχει και έχει περισωθεί από τον ίδιο. Κανένας άλλος εκ των Ευαγγελιστών δεν γράφει. Όταν, λέγει, ο Χριστός μας μετά την Ανάστασή Του έφαγε με τους μαθητάς Του κάποτε, εστράφη προς τον Πέτρο και του είπε, του Πέτρου: Σίμων Ιωνά, αγαπάς με πλείον τούτων;

Και είπε ο Πέτρος ταπεινά, ναι Κύριε λέγει φιλώσ' σε βόσ' και τα αρνιά μου

Δεύτερη φορά ο Κύριος: «Σίμων Ιωνά, αγαπάς με πλείον τούτων;» «Ναι», λέει, «εσύ, Κύριε, ξέρεις ότι φιλώ σε». «Βόσκε τα πρόβατά μου». Τρίτη φορά: «Σίμων Ιωνά, αγαπάς με;» Στενοχωρήθηκε ο Πέτρος. «Α, το ξέρεις», του λέει, «ότι φιλώ σε. Γιατί μου το λες τρεις φορές;»

Σου το λέω τρεις φορές, γιατί έτσι πρέπει να γίνει. Έχεις τρεις εκκρεμότητες, έχεις αφήσει τρεις οπές, έχεις τρεις αρνήσεις και χρειάζονται τρεις ομολογίες. Δεν πληρώνονται ούτε με λαμπάδα σαν τον Μπόη, ούτε με ένα κιλό κερί.

Όχι. Έκλεψες; Θα αποδώσεις. Ατίμασες; Θα το αναλάβεις. Εβλασφήμησες; Θα ευλογήσεις. Αδίκησες; Θα το αναλάβεις.

Ευχαριστώ.

Οι καταστήσεις, ο ισοκοτήτων όχι ότι σε πληρώνουν, ούτε απ' τα κλεμμένα φτιάχνουν πολύ ελεούς. Όχι. Αρνήθηκες πέτρε, θα ομολογείς μη σου κάκο φαίνεται. Μη αρνήθεις, τρεις αρνήθεις. Τρεις λοιπόν πρέπει να ομολογήσεις για να τακτοποιηθείς. Προκειμένου λοιπόν να φύγω, δεν θέλω να σε αφήσω να τακτοποιητώ. Μη σου κάκο φαίνεται. Μαζεύτηκε.

Εν πάση περιπτώσει, έγινε συζήτηση έπειτα και του είπε τι μέλλει να συμβεί για τον Πέτρο όταν γηράσει. Του λέει, όσο είσαι νέος γυρίζεις, κάνεις, φτιάχνεις, ζώνεις τη ζώνη σου και γυρίζεις. Όταν όμως γηράσεις, θα σε φέρουν εκεί που δεν θέλεις.

Του υποδείκνυε δηλαδή το τι είδους τρόπο θα έχει τα έσχατά του ο Πέτρος. Ο Πέτρος προφανώς είχε στενές φιλίες με τον Ιωάννη, στενές φιλίες, μάλιστα τον αποκαλούσε πατέρα του, όπως διαβάζουμε στις παραδόσεις.

Τον αποκαλούσε πατέρα του τον Ιωάννη ο Πέτρος, ο γέρος Πέτρος, πατέρα του δηλαδή τον ανεγνώριζε, φαίνεται, πνευματικά ανώτερον. Και σου λέγει, εγώ αυτό το τέλος θα έχω. Γυρίζει λοιπόν στον Κύριό μας και του λέγει, καλά, εμένα μου είπες τι, και τέλος πάντων.

Ούτος δε τι; Αυτόν έχω και φίλο, με αυτόν τι θα γίνει; Και είπε εκείνο το κλασικό που διαβάζουμε στο Ευαγγέλιο του Ιωάννου, ότι «εάν αυτόν θέλω μένειν έως έρχομαι, τι προς σε; συ ακολούθει μοι». Και λέγει μέσα εκεί, γράφει ο ίδιος ο Ιωάννης, «και διεδόθη», λέγει, «μεταξύ των αδελφών ότι αυτός ο μαθητής δεν αποθνήσκει». Έτσι διεδόθη, έτσι το εξέλαβον από πρώτο χέρι, από το στενό περιβάλλον, έτσι ερμηνεύτηκε δηλαδή από τους αδελφούς.

Δεν το είπε όμως ότι δεν αποθνήσκει. Είπε: «Εάν αυτόν θέλω μένειν έως έρχομαι, τι προς σε; συ ακολούθει μοι». Αυτό, λέει, είπε. Δεν είπε ότι δεν αποθνήσκει. Αυτό είπε, έμεινε φλου. Και τι έγινε τώρα; Έτσι είναι σήμερα η υπόθεση. Πέθανε ο Ιωάννης; Θα πει κανείς, πέθανε. Πού είναι; Πού τα λείψανά του; Πού είναι; Ουδείς ανελήφθη, ειμή ο Κύριός μας και η Παναγία μας, κανένας άλλος.

Τι έχει συμβεί εδώ; Εδώ λοιπόν είναι ένα μυστήριο. Γι’ αυτό η Εκκλησία μας δεν λέει καθαρά ότι πέθανε· εορτάζει τη μετάστασή του και λέει ότι κατόπιν έφυγε από εμάς. Πού είναι, δεν ξέρω πού είναι. Ως φαίνεται, αγαπητοί μου, θα ξαναέρθει ο Ιωάννης. Ως φαίνεται. Δεν δογματίζω, συζητούμε τώρα έτσι απλώς, φιλικώς και χριστιανικώς.

Ως φαίνεται θα ξαναέρθει, όπως θα έρθει ο προφήτης Ηλίας, ο δεύτερος πρόδρομος παρουσίας Χριστού, Ηλίας ο Ένδοξος, και ζει μέχρι σήμερα 3.000 χρόνια. Όπως θα έρθει ο προφήτης Ενώχ, θα έρθει, φαίνεται, στην Εκκλησία και ο Ιωάννης. Έτσι φαίνεται.

Ο θάνατός του, που απεδείχθηκε ότι δεν ήταν θάνατος, ήταν μυστήριο. Όπως αναφέρει η παράδοση, όταν επέστρεψε από την Πάτμο και ήτο 105 ετών, στην Έφεσο, εγνώρισε τον θάνατό του και παρακάλεσε τους μαθητάς του να γίνει μια αγρυπνία.

Και έγινε αγρυπνία. Το βράδυ εκήρυξε ο Ιωάννης και είπε. Τι δηλαδή είπε; Τεκνία μου, αγαπάτε αλλήλους. Και οι μαθηταί του είπανε, δάσκαλε, κάτι παραπάνω πες μας. Λέει, αν κατορθώσετε αυτές τις λέξεις, δεν σας χρειάζεται παραπάνω.

Δηλαδή μέσα στη θυσία προς τον άλλον και στην αγάπη προς τον άλλον. Είχε κλείσει τα πάντα. Πράγμα το οποίο λείπει από εμάς σήμερα, όπως ξέρετε. Εν πάση περιπτώσει, στα ξημερώματα, όταν τελείωσε, κοινώνησε κ.λπ.

Τους παρακάλεσε να τον βγάλουν έξω της πόλεως, να ιδεί την ανατολή του ηλίου. Και όταν εξήλθε έξω της πόλεως, τους παρακάλεσε να βρούνε ένα μέσον, να ανοίξουν μια γούβα που λέμε, αλλά εις βάθος, όχι πλάγια, εις βάθος.

Πώς ανοίγουμε να βάλουμε μια τηλεγραφοκολώνα, μια κολώνα της ΔΕΗ, έτσι. Βρέθηκε κάποιος τρόπος, έσκαψαν και έβαλαν. Και τους εζήτησε να τον βάλουν μέσα όρθιον. Και τον έβαλαν μέσα όρθιον. Όταν έφτασε η κεφαλή του περίπου μέχρι το επίπεδο της γης, τους παρακάλεσε να του ρίξουν ένα μαντήλι στο πρόσωπο.

Και του έριξαν ένα μαντήλι στο πρόσωπο. Κάθε φορά δε που του πήγαν το χώμα μέχρι τα γόνατα, τους ευλόγησε· που του πήγαν το χώμα μέχρι εδώ, τους ευλόγησε· που του ρίξαν το μαντήλι, πάλι με το χέρι του τους ευλόγησε, να έχουν την ευλογία του κ.λπ.

Όταν του ρίξαν αυτό, στάθηκαν για μια στιγμή και έπειτα είδαν: δεν μιλούσε, δεν έκανε. Σήκωσαν και τον βρίσκουν να έχει κοιμηθεί. Τα χάσαν. Και έτρεξαν στην πόλη μέσα να ειδοποιήσουν τους άλλους, να βγούνε, να βρουν ανθρώπους, να τον συμμαζέψουν, να τον ενταφιάσουν.

Όταν έτρεξαν οι άλλοι για να έρθουν, για να τον σηκώσουν, να τον μεταφέρουν όπως του άξιζε, δεν τον βρήκαν. Βρήκαν κενήν την οπή. Και μέχρι και σήμερα υπάρχει αυτή η οπή, από την οποία βγαίνει κόνις, κόνις ψιλή, και θαύματα γίνονται μέχρι και σήμερα στην Έφεσο.

Δεν ξέρουμε τι έγινε. Λείψανά του δεν υπάρχουν πουθενά. Ούτε στα πιο σπάνια μέρη, ούτε στους Αγίους Τόπους, ούτε στην Ανατολή, ούτε στη Δύση, ούτε σε αυτό εδώ το θερμοκήπιο που λέγεται Άγιον Όρος υπάρχει λείψανον του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου.

Η Εκκλησία μας, λοιπόν, συστέλλεται και εορτάζει τη μετάσταση του αγίου αυτού προσώπου. Και λέγω εγώ, μήπως η οικονομία Θεού να αναλάβει ξανά την Εκκλησία μας, όταν θα έρθουν ως πολιτικοί αρχηγοί ο Ηλίας και οι άλλοι, να καθαρίσουν τη βρώμα αυτή, η οποία έχει επισωρευτεί επί της Ορθοδοξίας μας, επί της Ελλάδος μας, επί της αληθείας.

Διότι είναι μια αλήθεια ότι σήμερα η Ορθοδοξία μας έχει υποστεί προσχώσεις. Και χρειάζεται ανθρώπους να βγάλουν τη βρώμα, την ύλη αυτή. Να ξαναφανούν από κάτω τα λαμπερά μωσαϊκά του πνεύματος που υπάρχουν στην Ορθοδοξία.

Κι ως φαίνεται θα έρθουν αυτοί οι Ηρακλείς. Αυτοί οι μεγάλοι άνθρωποι τους φυλάει ο Θεός ως φαίνεται εν τη σοφία Του Για να παίξουν το ρόλο αυτόν. Δεν είναι, λοιπόν, απλώς, όπως σας λέγω, να ανάψουμε ένα κεράκι στον Ιωάννη.

Είναι μεγάλο πρόσωπο του στενού περιβάλλοντος του Χριστού. Πείτε μου, αγαπητοί μου, ποιος είναι εκείνος ο οποίος επικαλείται τις πρεσβείες του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου; Ποιος είναι εκείνος; Δεν καν ξέρει περί τι μας πρόκειται, δεν καν γνωρίζει τι είναι αυτό το πρόσωπο.

Όπως και άλλα πρόσωπα του στενού περιβάλλοντος του Χριστού μας, δεν τα χρησιμοποιούμε. Και είναι άνεργα, δεν έχουν δουλειά. Όλοι τρέχουν στον Άγιο Νεκτάριο, όλοι στην Αγία Παρασκευή για τα μάτια, όλοι σε 2-3-5 Αγίους.

Στενά πρόσωπα: ο Μνήστωρ Ιωσήφ από ποιον ενοχλήθη; Ο Ιωακείμ και η Άννα από ποιον ενοχλήθησαν; Στενά περιβάλλοντα του Χριστού μας, οικογενειακά πρόσωπα του Χριστού μας, και χάνουμε εμείς. Γι' αυτό σας το μιλώ κατά αυτή την έννοια και σας το τονίζω κατά αυτήν την έννοια.

Αν δεν διαβάσετε τι κατηξιώθη αυτός ο άνθρωπος στη ζωή του, με τι τρόπο υπέφερε και με τι τρόπο έφτασε εκεί που έφτασε, θα πείτε: αλήθεια, ο Θεός τους ανθρώπους του έτσι τους κάνει. Έτσι τους κάνει.

Ναυάγιο από ναυάγιο ξεκίνησε ο άνθρωπος. Από ναυάγιο ο άνθρωπος του Θεού, από ναυάγιο. Έφτασε εδώ κάτω στην Πάτμο κλπ. και έφτασε να γίνει ένας εργάτης, πού, ξέρετε; Σε ένα βαλανείο. Τι είναι αυτό; Ξέρετε τι είναι το βαλανείο; Που πλένονται, που κάνουν τα μπάνια τους.

Έβαζε ξύλα στη φωτιά, αυτός ο υψιπέτης, για το μεροκάματό του, για να κερδίσει το ψωμί του.

207 νεκραναστάσεις έχει κάνει.

Αν έχετε συναξάρι, ανοίχτε το και διαβάστε τις 75 σελίδες, το βίο του. Να πείτε: τι γίνεται εδώ πέρα; Πού βρισκόμαστε εμείς; Είμαστε τυφλοί προς τα αναστήματα αυτά τα μεγάλα. Τα οποία προβάλλει η Εκκλησία μας.

Και πολλοί αύριο, που έχουν τον τρόπο τους, δεν θα πάνε στην Εκκλησία να ζητήσουν την ευλογία του. Δεν ξέρουν καν τι είναι τ’ Αϊ-Γιαννιού του Θεολόγου. Αν πάνε, θα πάνε στο πανηγύρι επάνω στον Παπάγου, όποιοι θα πάνε· οι άλλοι δεν θα πάνε, γιατί δεν γνωρίζουμε, δεν διαβάζουμε, δεν ξέρουμε τι είναι ο κόσμος ο πνευματικός αυτός που είναι γύρω από τον Χριστό.

τον Χριστό, τον οποίο τον έχουμε ανάγκη εμείς, διότι αυτό το νεφος των Αγίων είναι που μας κρατάει με τις προσευχές του μέχρι σήμερα, και πολιτευόμεθα εμείς, δυστυχώς, όπως πολιτευόμεθα. Εύχομαι να πολιτευθούμε διαφορετικά και σωτήρια, με τη χάρη του Αγίου αυτού προσώπου που η βραδιά παρουσίασε απόψε το βράδυ, και εγώ ο Ανάξιος έφερα υπόψη ορισμένα ψιχία από τη ζωή αυτού του μεγάλου, του κολοσσού που λέγεται Άγιος Ιωάννης Θεολόγος.

Θεολόγος, Επιστήθιος, Ηγαπημένος και και και και. Ο Θεός βοηθός.