The Entrance of the Theotokos

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

This evening finds us in the middle of a great feast of the Mother of God, as you know as Orthodox Christians: the Entry of the Theotokos into the Temple. And I think this feast of the Most Holy Theotokos should not pass without our saying a couple of words about her.

This is not, of course, for the many who already know not only the feast itself but also its details. It is for everyone else who is interested—for those who have heard nothing about this great feast. For most people, it has become merely a stopping point in the fast: an occasion to eat because fish is supposedly permitted, or simply a day to receive Holy Communion. Others merely celebrate it because they have made a vow to observe this day.

For this feast has to do with the second person — the one who holds second place, as we might say, in relation to our Lord, who holds the first place — that is, the Most Holy Theotokos. For our own blessing, we have a duty, and it is to our benefit, to speak about this person and to bring her before our minds: this person beyond all explanation who is called the Most Holy Theotokos. Today, as a three-year-old heifer, as the Orthodox Church calls her, she was offered by those devout parents, Joachim and Anna, to the Church; and God made her the mother of His Son. And today she is above the Cherubim and the Seraphim, above Thrones, Dominions and Powers — and yet she is a human being of like passions with us, sharing the same nature and the same weaknesses as we do.

So then, by her grace, let me say a few words about her. On other occasions as well, for example at the Meeting of the Lord, or the Annunciation, or the Dormition, homilies have been given from this place, both by other brothers and by me myself, about this person.

In any case, no one should forget that the Precious Cross is a person with a prehistory, a blessing, together with our Lord Jesus Christ, the Holy Spirit, John the Forerunner, and the Precious Cross; for the Cross, for the Orthodoxy of the Church, is more a person than a symbol, since we ask for its blessing too, the blessing of the Precious and Life-giving Cross.

You will have heard it, because the priest, when he gives the blessing at the close, asks also for the intercessions and the supplications and the power of the Precious and Life-giving Cross. This too is sealed with the blood of Christ, this symbol of God, and it has power from Christ.

If someone wanted to speak about the Theotokos, from that time, from that moment, he should not stop at Joachim and Anna, because Joachim and Anna only brought her into the world.

And today the Church commemorates one detail of her entry into public life. From this day onward, she is offered in service to the Mystery of the divine economy of the Incarnation. People must look further back to discover who this person is, and they must come to know every aspect of her person.

This is exactly why God prophesied her, prefigured her, and announced her beforehand. And this is what the Lord did in His own case as well, so that He might become known to all people, because apart from Jesus there is no salvation. And He did the same for the Holy Spirit, for the Honorable Forerunner, and for the Precious Cross.

She has a prehistory for us, the faithful of Orthodoxy. The whole matter of the Most Holy Theotokos has a prehistory. A person must go far back to find the Theotokos in the plan of God. Today she simply comes into view, she simply appears, but these persons who would play the role of setting right the matter of man with Jesus were already there within God's design.

That is why the Holy Spirit, who has led many people to write about the Theotokos, led them to search the Old Testament, from the earliest days, and they found almost every passage that speaks of the Most Holy Theotokos.

The first one to speak about the Theotokos was God Himself, when He threatened the Serpent — the one who had brought about the enslavement of mankind — with the seed of a woman. If you go back to Genesis, to chapter three, verse fifteen, you will find there the whole matter of the Most Holy Theotokos, and of the person who would come forth from her, the one through whom the head of the serpent would be crushed.

When God said, as I have told you before, “I will put enmity between you and the woman, and between your seed and her seed” — we read this in Genesis 3:15, as I mentioned — He was speaking of nothing else; He was speaking about the Theotokos.

This woman is the one who gave birth to the One who crushed the serpent's head on Golgotha.

This is a matter that goes back 5,508 years before Christ. From the moment there are two human beings and Satan in Paradise, and God, from that moment the person of the Theotokos is under discussion. Eve heard God's threat and thought that she would be the one to give birth to the chosen one.

That is why she named her first child Cain, a name that suggests acquisition; but she had not acquired him in that sense. It was another woman. It is the one Paul speaks of to the Galatians, that when the fullness of time came, God sent forth His Son, born of a woman.

This is the woman — because, as you know, the man begets, and the woman bears; she is the one who gives birth. We have said this before: Abraham begot Isaac; Sarah did not beget him. Isaac begot Jacob; Rebekah did not beget him. Jacob begot Judah and his brothers; Rachel did not beget them. And yet Scripture speaks of the seed of the woman. How can that be? We know that the seed belongs to the man. The woman holds the place of the soil: she receives the seed and brings it into being.

From a woman will be born the One who will crush my head. Satan holds on to this, keeps it in reserve, as we would say, and waits for this work and this threat of God to be fulfilled. The years pass, but the thing does not come about.

Satan liked to think that God had forgotten all about it, or that He had only made an idle threat. But when Isaiah came on the scene and wrote in the seventh chapter, "Behold, the virgin shall conceive and bear a son," that was the moment Satan took up his position, realizing that God had not forgotten it at all.

Once again Satan took fright, because he too reads the Scriptures — never mind that he does not understand them. For the Scriptures were written by the Holy Spirit, and they are interpreted by the Holy Spirit; and those who do not have the Holy Spirit cannot interpret the Scriptures. And that is exactly what happens with all the heretics, because they want to interpret the Scriptures only by their own beliefs.

So from that time, I say, the person of the Theotokos is under discussion. This is the woman who came into being 5,508 years later. But the past, the present, and the future are always present to God, and things that are to happen far off in the future He presents as though He sees them; He looks down on them from above, because He is God, He is not man, He is not a creature, He is not bounded there.

He is God, who knows all things, and He knows the past, the present, and what is to come. These are things Satan does not know. Satan knows only the past, and some of the present, of what is taking place before him.

The future he does not know; those things belong to God alone, always. And if you ever want to put to the test this thing you claim — that you are being illumined, that you see her and hear her and write down what she tells you, or that other people are writing and seeing and hearing and being illumined — then let them ask the Panagia, for example, or Christ, or I don't know who, the angel, Saint Nicholas, Saint George, ask them what is going to happen tomorrow. And from that they will realize that it is Satan, and that it is not the Panagia, nor Christ, nor an angel, nor the saints. This is a spiritual delusion that has kept pace with every age, and it seizes on every opportunity it can get.

So from that point onward there is talk of this young girl who comes today and enters the temple. And if someone then wants to search out the other titles of the Theotokos, he must go back roughly seventeen hundred years before Christ.

Before Jacob's dream, which we find in Genesis, in the twenty-eighth chapter, verse twelve.

This ladder of Jacob is nothing else: it is the Theotokos, through whom God came down, and through whom we shall go up.

A ladder was set up which begins in heaven, comes down to the earth, and rises again. The Theotokos became the ladder by which God came down; and so God, in Christ, becomes the ladder by which man goes up to God.

"No one comes to the Father except through Me," says Christ in the fourteenth chapter of John.

So the Theotokos became the ladder by which God came down and became man, so that we, through Christ, might become gods. That ladder was an impress, a prefiguration, of the Theotokos.

Then the bush, on fire with God and yet never consumed. It is nothing else but the Most Holy Theotokos, who received the fire of the Godhead and was not burned up, as we read in Exodus, in the third chapter, verses one to four. And further, we find the jar of manna inside the tabernacle of witness.

For us, this jar is nothing other than the Theotokos, and the manna is nothing other than Christ.

«Your fathers ate the manna in the wilderness, and they died.» But whoever eats the manna that comes from Me — and this manna was nothing other than His own body and His own blood — that person will live forever. This is what He says, as it was preached by John in his sixth chapter. And the rod that budded, the rod of Aaron, is a type of the Theotokos, a prefiguring of her: dry wood puts forth blossoms, virgins give birth, as the hymnographer says: «the rod has budded, and the Virgin has given birth».

It was a type of the Theotokos, and it pointed, in a certain way, to that mysterious manner in which she would bring a man into being without any corruption.

You will have heard it in the canon of the Salutations, before the priest begins the stanzas: "An angel of the first rank," "Unconquered leader," and so on. In one place there it says, "the dew-laden fleece which Gideon beheld beforehand."

That is to say, the Theotokos. Let someone run to the Book of Judges, to the sixth chapter, verse thirty-six, and there he will find this whole incident. And what is a fleece? It is the shorn wool, the hair of the sheep. Think of shearing a whole sheep and being left with the fleece in your hands.

Gideon asked a sign of God, to know whether the one speaking was truly sent, and God granted it. He asked and said: I will put a fleece of wool on the threshing floor, and if in the morning that fleece is wet and all the rest of the ground is dry, then I will believe that I am the one sent to undertake the mission to which He is calling me.

And indeed, in the morning, when he lifted up the fleece and wrung it out, he filled a basin with water. This dew-laden fleece, then, covered with dew and water, is the Theotokos (God-bearer). If dew falls upon a fleece of wool, is any sound heard? No—the fleece receives the water silently.

In the same mysterious way the Theotokos also received Him, without commotion, not in the manner in which women conceive. That is why the hymn assigns this to her, this thing that happened there and clearly stands as a symbol of her.

All that dryness of the threshing floor means nothing else: it is the sin of the world as God sees it. And that fleece, the one drenched with dew, is the Theotokos, whom He beholds before the foundation of the world; and in a certain way He takes comfort, knowing that a day will come when she will present the Redeemer, to save the creature He fashioned, to save His own race.

Isaiah sees her as a light cloud, a swift cloud. This too is taken from the Canon of the Salutations. We see the flight into Egypt in this scene, which Isaiah sets before us in chapter nineteen, verse one, when the Theotokos flees to Egypt with the Lord in her arms.

He calls her a light cloud, a cloud of the things above. Isaiah also, in chapter six, verse six—and those who attended three or four lessons earlier will remember this—calls her the mystical tongs, the mystical tongs.

Speaking of his own people, the Hebrews, Paul refers to her as the Ark.

As the Ark was there in that time, so this Ark is here now. The Ark, of course, is also the Church, which carries the faithful within her; but the Church first of all carries Christ within her. For a Church without Christ is no Church at all.

And that is why those people who have no relationship with the Church, no relationship with the Mysteries of the Church, with her sacramental life, who stand far off and only light their little candle and whatever else, and show up at the memorial services and the weddings and the baptisms.

Those people have no relationship with Christ, and that is not the Church. They are not inside the parish, they are outside it. And such people are lost in advance. The Church does not consist of the faithful alone; she has Christ first, she has a head.

She is not only members; she has a head as well. So then, the Ark had Christ first. And today too, the Church once again sets Christ before us. And there is also the closed gate, a detail that speaks of her ever-virginity: a strange and paradoxical mystery I behold. A strange mystery, something that shuts my mouth; I cannot explain it.

Ezekiel, in chapter forty-four, tells us that God showed him a gate that was shut, and He says to him: “Through it God passed in and went out, and it remained shut.” It is the Theotokos, the Mother of God. That is why the iconographers, when they paint the prophet Ezekiel in the Byzantine style, depict him carrying a gate upon his shoulder. That closed gate is the virginity of the Theotokos — it is the Theotokos herself.

Paul, wanting to persuade his own countrymen, the Hebrews, had already spoken to them about Christ, who would come as a Melchizedek: without father and without mother, apator and amitor, agenealogitos, that is, fatherless, motherless, with no genealogy at all. And in order to explain this mystery to them, he carried them back to that passage and said: "Don't you have Melchizedek? Yes, you have him. Can you tell me who his father was?" He has no father. Scripture records no father for him. He steps into the middle of the story with no father and no mother, and then he leaves the story again, and Scripture never tells us what became of him.

He is the type of Christ. Because those people, living under the Law, fastened to the letter, could not interpret these things, Paul helps them and speaks to them about the fatherless and motherless Melchizedek. In the same way Christ is fatherless according to His humanity and motherless according to His divinity. As man He has only a mother and no father; and as God He has a Father.

He has no mother; He has no mother. That is why Melchizedek was a type. And then, to explain the mystery to them further, he takes them to the tabernacle of witness. He brings in the tabernacle of witness in order to speak to them about the Theotokos, about that seedless conception, and about the singular preservation of her virginity.

And those of you who come to church today will hear the Spirit-bearing Church, the one and only Orthodox Church, draw out from Paul's writings to the Hebrews and speak about this very detail concerning the Theotokos. "Now even the first covenant had its ordinances of worship and its earthly sanctuary. For a tabernacle was prepared: in the first part were the lampstand and the table and the bread of the offering, and this part is called the Holy Place. And behind the second veil was the tabernacle called the Holy of Holies, which had the golden censer and the ark of the covenant, overlaid on every side with gold, and in it a golden jar holding the manna, and Aaron's rod that budded, and the tablets of the covenant." All of these are types, foreshadowings, and they are found inside the Holy of Holies, the very place where the All-Holy Virgin entered today at her Entrance into the Temple.

In there she found the jar that spoke of her. In there she found the rod that budded, which prefigured her. In there she found the golden censer, which also prefigured her. Because the censer, as happens in the Church today as well, in today's ark, today's tabernacle, does not symbolise only one thing. As I have told you before and as I have written in this book, In the churches bless ye God, it does not symbolise only the Theotokos; it symbolises the whole of the dogma.

The whole doctrine. Its three chains are the tri-hypostatic nature of the Godhead — that God is three Persons. The twelve bells are the twelve Apostles. The bowl underneath, the one that holds the burning coal inside it, is the Theotokos; the coal is Christ, and the incense is the Holy Spirit. So the whole of it together is the whole of the doctrine. And you too, say of the censer, symbolically, that this censer is the Theotokos, who tomorrow will hold the burning coal within her, who will give us the Holy Spirit and the salvation of the human race.

These things were spoken of there, and he found them all. And among them he also found the tablets, as it mentions here, the tablets of Moses. They were kept there in the tabernacle, inside the Holy of Holies. On these tablets the word of God had been given, because Moses the God-seer, the one who beheld God face to face, after forty days of fasting, day and night, received the tablets with the words of God inscribed upon them.

And why do we fast in these days, those of us who fast? So that we may receive the Word of God made flesh from the All-Holy Virgin. Those tablets are the Theotokos, and the Word written upon them is Christ, who is offered to mankind for salvation.

This is the unhewn mountain, the mountain quarried by no human hand, and there are other images like it in the Old Testament. And in the New Testament, this exalted Ark, the Orthodox Church, still keeps her here among us as a type as well, a foreshadowing that points ahead, even though by now we have her as a person: at the right hand of the Lord, interceding with Christ who saves; even though we have her as the Platytera, the one more spacious than the heavens, in the apse above the Holy Altar.

There, where Eve ought to have been. But because Eve closed the road to heaven, the second Eve came in her place and opened her arms to raise up those who would believe in her Son. And so today, in this scene as well, we have her. We have her at the right hand of the Lord.

Let me pause on David, who, by the grace of the Holy Spirit of course, saw her close at hand.

He saw these very events, the ones we celebrate today. He saw her fall asleep, he saw her taken up, he saw where she went.

And what does he say? Things that we ourselves repeat, and yet we don't know who first said them. Because it wasn't human beings who said them. It was the Holy Spirit who was speaking them, and the people simply passed them on.

Take what he says: «The queen stood at Thy right hand, clothed in a vesture of woven gold, arrayed in diverse colours,» and so on. David said that one thousand and fifty years before Christ. And where is the queen today? At the right hand of the King of all. That is why, at the Holy Proskomide, the preparation of the gifts, when the priest takes out the Lamb, that is, Christ, he places the portion of the Panagia, the All-Holy Theotokos, on the right. That is your place. Just as in heaven she stands at the right hand of the Lord, so it is here as well; that is your place — and it is a reminder to us.

In another verse as well, verses 11 and 12 of the fortieth psalm, forgive me, of the forty-fourth psalm, Psalm 44, he says this: "Hearken, O daughter, and see, and incline thine ear, and forget thine own people and thy father's house."

For the King has desired your beauty, for He is your Lord. Do you know what this is saying? It is saying many things. This is the very moment we celebrate today.

"Hearken, O daughter, and see." Listen to what I am going to tell you, and look at where I am coming. This is a scene of the Annunciation.

Listen to what I tell you, and behold the sceptre I shall bear. “And forget your people and your father’s house”; forget those to whom you belong, even your father and your mother. “For the King has desired your beauty; He is your Lord.”

This is the scene before us today: her parents took her, brought her there, and offered her. And she too, by the grace of God and of her own free will, set her life apart from the life of her parents—from her immediate surroundings, I mean, and from everyone else—and surrendered herself completely to God.

You know it was a hard thing for a little girl of three to be left alone, and in the temple among men, among priests and the rest. Is it easy to leave behind a child of three? She will grab hold of your clothes and not let go of you. Or she will cry for a month. Nothing of the sort happened here. None of that took place.

Do you know what is recorded about this? Listen while I read you a passage that speaks of this very detail. "And when the child was three years old, Joachim said: Call the undefiled daughters of the Hebrews, and let each take a lamp" (and this too, as I will read to you shortly, is from David), "and let them be lit, so that the child may not turn back" — that is, in case she should not want to follow, they would draw her along with the lamps burning and with songs and so forth, to coax her and win her over until they had brought her there. That was the purpose.

And the priest received her, and he kissed her and blessed her and said: "The Lord has magnified your name among all generations." And then he made a prophecy: "In you, in the last days, the Lord will reveal his ransom, his redemption, to the sons of Israel." Through you, he is saying, he will bring forth the Redeemer. And he is the one who will save the sons of Israel.

"And he set her on the third step of the altar" — he took her and placed her, this little child, on the third step of the altar — "and the Lord God poured His grace upon her, and she danced for joy on her feet, and the whole house of Israel loved her." She not only did not cry — quite the opposite, she was full of grace, because God, it says, gave her grace. And so she forgot her parents, she paid no mind to anyone at all, she played in there like a little child, and she was loved by everyone who was there.

The parents had their worry: will she stay? We want to give her, but will she stay? "And these parents went down, marvelling and praising the Master God that the child had not turned back." And Mary remained in the temple of the Lord like a nurtured dove, and she received food from the hand of an angel.

She remained there. So there had been some question as to whether she would stay. Nevertheless, she did remain. Here the Psalm speaks prophetically: “Forget your people”—your own people—“and your father’s house” as well. For “the King has desired your beauty,” and this King is none other than He of whom it says, “for He is your Lord.”

He is your God, the One to whom she is to be dedicated. And the prophet says this in the year one thousand and fifty before Christ. Now let me open a small parenthesis here, since I have touched on this subject.

I would not want anyone to miss, this evening, because of the brightness of the moon, the two other great stars: her mother and her father. Joachim and Anna ought to be persons we imitate.

Before the moon of the Theotokos, we forget those great stars—and that is striking.

People ought not simply to celebrate them but to imitate them. There is much that could be written.

Today things earthly and heavenly come together around the person of the Theotokos. What is the cause? What is the cause? The couple is the cause. The Theotokos is the fruit; the Theotokos is the branch, the flower of a tree with a double root, and that root is called Joachim and Anna. They asked God for a child, not so that someone would inherit their name and their property, and not so that someone would close their eyes at the end, which is the sort of self-serving reasoning some people have. They asked so that the reproach of childlessness would be taken from them, because under the law a couple that bore no children was barred from the temple and was considered accursed. Everyone else had to go in first,

everyone else had to go in first, and if there was still room, then such a couple could come forward; but if there was no room, they could not come forward at all. Now allow me to show you the other side of this matter as well. If in that age, in the age of the Law and of the shadow — the age of types and foreshadowings — those who had no children were considered cursed, even though they were not to blame for it; because Joachim and Anna did not make themselves barren, they did not turn themselves into what Jude in his epistle calls waterless clouds, they simply had no fruit of the womb.

Then what will be said of today's parents, who refuse to have children and do not consider it their honour

to accept this calling that God asks of them, so as to bring forth saints who will live in eternity? They do not believe they could ever give the world saints. The Church is partly to blame here as well, since she does not make use of the weapon of excommunication.

Then many couples would have been saved, because surely they don't all have to be lost. Let the priest tell them to commune three times a year; they didn't commune more often than that anyway, and as far as they're concerned, that's plenty. They will go together — when the blind lead the blind, both will fall into a pit, says the Scripture.

People who in a certain way blaspheme against God's providence and God's almighty power will be judged severely, and they had better take care.

Here is another remarkable thing, to the glory of this couple, of these two dear old people.

What she did was considered so great that one of the two feet which carried the Most Holy Theotokos for those nine months has been preserved to this day: the left foot of the mother of our Most Holy Theotokos—her grandmother, as she is called—Saint Anne.

It is kept on Mount Athos, at the Holy Monastery of Saint Anna, which bears her name. Nektarios is correcting me here — "the skete," I'm told — and that's quite right. Saint Anna's is a Holy Skete.

There is the left foot of Saint Anne there, and it gives off a beautiful fragrance. Even when you first set out from the arsanas, the landing place, to make the climb, the fragrance is overwhelming. That little foot is sanctified. Nowadays, the bodies of many mothers are also exhumed incorrupt, but they give off a foul smell.

Even today there are mothers' feet that haven't decayed, but they give off a foul smell. This holy Mother's foot gives off fragrance. It's still there to this day. And one more thing, since I've brought it up — people have been taken in by our modern satanic culture and by the theories that say a person shut up in one environment is bound to come out crazy.

Let the child play, let the child see things, let the child read, let the child be, because they call it a child, so it has to play, it has to run wild.

Can you name me the girlfriends of the Theotokos? At eleven years old, or say fourteen, did she have a friend or not? Did she have dolls or not? Did she have a little pram so the girl could take her baby doll out, the very baby she will later throw away as an embryo, the thing she is being trained for even now? Did she have one or not?

Did you ever hear that they took her to a neurologist? This is the classic example, the permanent example,

Woe to those mothers who, in a sense, spend years trying to make their children's hard life pleasant, and end up achieving the exact opposite.

Let me tell you one more thing: how old was the girl? She had only just begun to become a woman. That is God's lawful path to marriage. It is not when you have been squeezed dry like a lemon rind, when you have made the rounds of all the bachelor flats and the night clubs, and then you come to me at forty, at fifty, wanting to get married. What are you supposed to do then?

They will have given the whole of their bloom to Satan, and then bring the squeezed lemon peel and set it before Christ. Here, you take it! These are the fruits of a society that has gone astray, far from Christ, the society of our own day. And our own country is a classic example, as Saint Ignatius the God-bearer says as well.

So, before a young man ends up with prostitutes and in brothels, he should enter into Holy Matrimony. But we think we must first build an apartment building and even secure a pension before we can set up a home. Yet what we squander on corruption, revelry, and ruin would pay for forty homes; with that money we could support a hundred women, let alone one wife and children. Then we wait until we have earned our degree before doing any of this. These are examples drawn from life today; the matter is not a simple one.

This is no trivial matter. There is another point that must also be considered: there was no basis whatsoever for this when the couple gave their daughter away, because some will say, “But this girl was destined for it.”

Who ever said such a thing? To say that is blasphemy. When the couple brought this vow of theirs, when these people carried their one consolation and offered it to God, they had no certainty at all that it would be sealed by God and stand in eternity. They had none.

But God did keep it, and He sealed it, and He set it in eternity. This is the gesture we are called to imitate in return. And yet, we are ready to give everything to all the sciences, to all the arts, to all the affairs of worldly people.

To God, though, we will give nothing. We treat the Theotokos, who stands here as a classic and permanent example, as a witness for the prosecution and as our defender before God. We ought to pay attention to this, instead of keeping her only for our errands, only for our little needs, only for a quick call, Most Holy Theotokos help me, when the truth is: imitate me, and I will help you.

“Take my prayer and carry it to our Lord, our Son, and our God.” And so we want her merely to do things for us. We do not turn to her so that we ourselves may become something. How, then, shall we stand before God? The day will come. The fact that He merely bears with us is stated plainly: “At all times and at every hour, You who love the righteous and have mercy on sinners.” We remain continually under His mercy, not among those who abide in the love of God. We must accept this in faith, understand it, and know it.

These occasions are not accidental. They are not meant simply to come and go, so that today, after all our labor in the Great Fast, we can relax the fast and eat fish, or so that those who bear the name can keep their name day around the theme and the person of the Theotokos. The point is to imitate this person. And so I take the opportunity to say this to you: we need to pay very careful attention, so that we may truly imitate this person.

He says: “The rich among the people of the land shall entreat thy countenance.” And again, in the fourteenth verse it says: “All the glory of the King's daughter is within, clothed in raiment of gold fringes, richly embroidered.” All the virtues of the Theotokos were within; she had no outward brilliance. She was not from a great house, from a distinguished family. She had no diplomas, no credentials to show. She had every hidden virtue, as Saint Gregory the Theologian says.

She is a virgin, he says, and that is how she has been portrayed: a virgin in her eyes, a virgin in her hearing, a virgin in her touch, a virgin in her taste, a virgin in all things — she remains ever-virgin. Before I close, I ought to say something about certain people who reject the Entrance of the Theotokos into the Temple. In our own midst, Orthodox people reject the Entrance. They have not accepted it. They treat it as a supposed event that never actually took place, on the basis of logical deductions.

They set themselves up as a Church above the Church. But a person is called to follow the Church, not to run out ahead of the Church. And even if the Church should go astray, it is better, as the Chrysostoms of our own day put it, to go astray together with the Church than to be perfectly correct outside of her.

It happened. I will give you two testimonies from that time. The first is Joseph's, when he saw that she was with child, after she had come back from the hill country, from a city of Judah. Here is what he said. Joseph rose up from the sackcloth — from his mourning, the poor man, over what had come upon him — and he called Mary and said to her: "You who have been cared for by God, what is this that you have done?"

You who were dedicated to God from the time you were a little child, and are dedicated to him still — what is this that you have done? Have you forgotten the Lord your God, you who were nourished in the Holy of Holies and received your food from the hand of an angel?

Zechariah, who had had her in his keeping inside the temple, when he later saw that she was pregnant and could not explain how, said this to Mary: «And the priest said: Mary, what is this that you have done? And why have you debased your soul and forgotten the Lord your God?»

You, who were fed in the Holy of Holies, who received food from an angel's hand, who heard the hymn and danced before Him? And the Theotokos answered — look, she wept bitterly — "As the Lord my God lives, I am pure before Him, and I have known no man." That, in brief, is something of this person who is beyond all explaining. And so: you who received the greeting "Rejoice!" through an angel and gave birth to your Creator, and yet remained a Virgin — at your Entrance we magnify you.

Thank you.

Η βραδιά η αποψινή μας βρίσκει σε μια μεγάλη θεομητορική εορτή, όπως ξέρετε σαν ορθόδοξοι χριστιανοί, στα Εισόδια της Θεοτόκου. Και νομίζω ότι δεν θα πρέπει η εορτή αυτή της Υπεραγίας Θεοτόκου να περάσει χωρίς να πούμε δυο λόγια για αυτή.

Όχι βέβαια για τους περισσοτέρους που γνωρίζουν, όχι μόνο την εορτή αλλά και λεπτομέρειες της εορτής, αλλά για τους υπολοίπους, τους ενδιαφερομένους, τους ανθρώπους που δεν έχουν ακούσει γύρω από τη μεγάλη αυτή εορτή, η οποία έχει σταθεί στους περισσότερους σαν ένας σταθμός μέσα στη νηστεία: να φάγουν, ότι δήθεν καταλύεται ο ιχθύς, ή μόνο στο θέμα της κοινωνίας, ή άλλοι να εορτάζουν απλώς, που έχουν τάξει να εορτάζουν αυτή την ημέρα.

Διότι, λοιπόν, έχει σχέση με το δεύτερο πρόσωπο, αυτό που έχει τα δευτερεία, όπως θα λέγαμε, εν σχέσει με τον Κύριό μας που έχει τα πρωτεία, την Υπεραγία Θεοτόκο. Για δική μας ευλογία, έχουμε υποχρέωση και μας είναι συμφέρον να μιλήσουμε και να φέρουμε υπόψη το πρόσωπο αυτό, το ανερμήνευτο πρόσωπο αυτό που λέγεται Υπεραγία Θεοτόκος, η οποία σήμερον, ως τριετίζουσα δάμαλις, όπως λέγει η Ορθόδοξη Εκκλησία, προσεφέρθη από τους ευλαβείς εκείνους γονείς, τον Ιωακείμ και την Άννα, εις την Εκκλησία, και ο Θεός την έκανε μητέρα του Υιού Του, και σήμερα είναι υπέρ τα Χερουβείμ και τα Σεραφείμ, υπέρ Θρόνους, Κυριότητες και Δυνάμεις, άνθρωπος ομοιοπαθής με μας.

Λοιπόν, με τη χάρη της να πω λίγα λόγια για αυτή. Και σε άλλες περιπτώσεις, επί παραδείγματι ή στην Υπαπαντήν ή τον Ευαγγελισμόν ή στην Κοίμηση, έχουν γίνει ομιλίες από αυτό το μέρος και από άλλους αδερφούς και από μένα τον ίδιο γύρω από το πρόσωπο αυτό.

Πάντως δεν πρέπει να ξεχνάει κανείς ότι είναι ένα πρόσωπο το οποίο έχει προϊστορία, ευλογία, μαζί με τον Κύριο ημών Ιησούν Χριστόν, το Πνεύμα το Άγιον, τον Ιωάννη τον Πρόδρομο και τον Τίμιο Σταυρόν, γιατί αυτός για την Ορθοδοξία της Εκκλησίας είναι μάλλον πρόσωπο και όχι σύμβολο, διότι ζητάνε και αυτού την ευλογία, του Τιμίου και του Ζωοποιού Σταυρού.

Θα το έχετε ακούσει, γιατί ο ιερεύς όταν επευλογεί, κλείνοντας, ζητάει και τις πρεσβείες και τις ικεσίες και την δύναμη του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού. Είναι αποτυπημένο και αυτό με το αίμα του Χριστού, το σύμβολο αυτό του Θεού, και έχει δύναμη από τον Χριστό.

Αν ο άνθρωπος ήθελε να μιλήσει για την Θεοτόκο, από τότε, από στιγμής, δεν έπρεπε να σταθεί στον Ιωακείμ και στην Άννα, διότι ο Ιωακείμ και η Άννα απλώς την κυκλοφόρησαν.

Και σήμερα η Εκκλησία αναμιμνήσκεται μια λεπτομέρεια από την έξοδό της στο δημόσιο πλέον βίο. Από σήμερα προσφέρεται εις το μυστήριο της ενσάρκου οικονομίας. Θα πρέπει να πάνε πιο πίσω οι άνθρωποι να αναζητήσουν το πρόσωπο αυτό. Και πρέπει ο άνθρωπος να γνωρίζει όλες τις πτυχές γύρω από το πρόσωπο αυτό.

Ο Θεός, γι’ αυτό ακριβώς, την προφήτευσε, την προεικόνισε, την προανήγγειλε, πράγμα που έκανε και στο άτομό Του ο Κύριος, για να γίνει γνωστός σε όλους τους ανθρώπους, διότι εκτός του Ιησού δεν υπάρχει σωτηρία, πράγμα που έκανε και για το Πνεύμα το Άγιο, για τον Τίμιο Πρόδρομο και για τον Τίμιο Σταυρό.

Έχει προϊστορία για μας τους πιστούς της Ορθοδοξίας. Έχει προϊστορία η υπόθεση της Υπεραγίας Θεοτόκου. Πρέπει ο άνθρωπος να ανατρέξει πολύ πίσω να βρει την Θεοτόκο στο σχέδιο του Θεού. Σήμερα απλώς κυκλοφορεί, απλώς παρουσιάζεται, υπήρχε μέσα στον συνδυασμό του Θεού τα πρόσωπα αυτά τα οποία θα έπαιζαν το ρόλο της τακτοποιήσεως της υποθέσεως του ανθρώπου με τον Ιησού.

Γι' αυτό, το Πνεύμα το Άγιον που έχει οδηγήσει πολλούς ανθρώπους να γράψουν για την Θεοτόκο, αναζήτησαν από την Παλαιά Διαθήκη, από των πρώτων ημερών, και βρήκανε σχεδόν όλες τις πτυχές που μιλούν για την Υπεραγίαν Θεοτόκο.

Ο πρώτος ο οποίος ομίλησε για την Θεοτόκον είναι αυτός ο Θεός, όταν απείλησε διά του σπέρματος μιας γυναικός τον Όφιν, ο οποίος προκάλεσε την υποδούλωση των ανθρώπων. Θα ανατρέξει ο άνθρωπος στη Γένεση, στο γάμμα 15, να βρει εκεί την υπόθεση της Υπεραγίας Θεοτόκου και του προσώπου το οποίον θα προήρχετο εξ αυτής, διά του οποίου θα γινόταν η συντριβή της κεφαλής του όφεως.

Όταν ο Θεός, όπως σας μίλησα και άλλοτε, είπε «Ἔχθραν θήσω ἀνὰ μέσον σοῦ καὶ ἀνὰ μέσον τῆς γυναικός, καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ σπέρματός σου καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ σπέρματος αὐτῆς», διαβάζουμε στο ΓΑΜΑ 15 που σας είπα, της Γενέσεως, δεν μιλούσε τίποτα άλλο, μιλούσε για την Θεοτόκο.

Η γυναίκα αυτή είναι αυτή που εγέννησε Αυτόν που συνέτριψε την κεφαλή του όφεως στον Γολγοθά.

Είναι μια υπόθεση που λέγεται 5.508 χρόνια π.Χ. Από τότε που υπάρχουν δύο άνθρωποι και ο σατανάς στον παράδεισο και ο Θεός, από τότε γίνεται συζήτηση για το πρόσωπο της Θεοτόκου. Η Εύα ήκουσε την απειλή του Θεού και νόμισε ότι αυτή θα είναι εκείνη που θα γεννούσε τον εκλεκτόν.

Γι' αυτό και το πρώτο της παιδί το έβαλε Κάιν, που εμπνέεται απόκτηση, αλλά δεν είχε απόκτηση με μια εννοιά, ήταν άλλη γυναίκα. Είναι εκείνη που λέγει ο Παύλος στους Γαλάτας, ότι ήρθε το πλήρωμα του χρόνου, εξαπέστειλε ο Θεός τον Υιόν αυτού γενόμενον εκ γυναικός.

Αυτή είναι η γυναίκα, διότι, όπως ξέρετε, ο ανήρ γεννά, η γυνή τίκτει. Το έχουμε πει και άλλες φορές αυτό: Αβραάμ μεν εγέννησε Ισαάκ, δεν εγέννησε η Σάρρα· Ισαάκ μεν εγέννησε Ιακώβ, δεν εγέννησε η Ρεβέκκα· Ιακώβ μεν εγέννησε Ιούδα και τους αδελφούς αυτού, δεν εγέννησε η Ραχήλ. Και ομιλεί ότι εκ του σπέρματος της γυναικός. Πώς; Γνωρίζουμε ότι το σπέρμα είναι του ανδρός· η γυναίκα υπέχει θέσιν γης, δέχεται τα σπέρματα και τα φέρει εις το είναι.

Από γυναίκα θα γεννηθεί αυτός που θα συντρίψει την κεφαλή μου. Αυτό το κρατάει ο Σατανάς, ένα το κρατούμενο όπως θα λέγαμε, και περιμένει να εκπληρωθεί αυτή η ενέργεια και η απειλή του Θεού. Περνούνε τα χρόνια, μα δεν πραγματοποιείται αυτό το πράγμα.

Ήθελε να νομίζει ο Σατανάς ότι ο Θεός το ξέχασε ή ότι τον απείλησε απλώς. Αλλά όταν ήρθε ο Ησαΐας επί σκηνής και έγραψε στο ζ΄ κεφάλαιο, «Ιδού, η παρθένος εν γαστρί έξει και τέξεται υιόν», εκεί πλέον επήρε θέση ο Σατανάς ότι δεν το ξέχασε.

Πάλι τρόμαξε, γιατί και αυτός διαβάζει τας Γραφάς, αδιάφορο αν δεν εννοεί τας Γραφάς, διότι αι Γραφαί γράφτηκαν διά Πνεύματος Αγίου και ερμηνεύονται διά Πνεύματος Αγίου, και όσοι δεν έχουν Πνεύμα Άγιον δεν μπορούν να ερμηνεύσουν τας Γραφάς, πράγμα το οποίο συμβαίνει σε όλους τους αιρετικούς, διότι μόνο με το πιστεύω τους θέλουν να ερμηνεύσουν τας Γραφάς.

Από τότε λοιπόν λέγω γίνεται συζήτηση για το πρόσωπο της Θεοτόκου. Αυτή είναι η γυναίκα που ήρθε στο είναι έπειτα από 5.508 χρόνια. Αλλά το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον είναι παρόν πάντοτε στον Θεό, και πράγματα που πρέπει να γίνουν στο πολύ ακόμα μέλλον τα παρουσιάζει σαν να τα βλέπει, το θωρεί από πάνω, γιατί είναι Θεός, δεν είναι άνθρωπος, δεν είναι κτίσμα, δεν είναι πεπερασμένος εκεί.

Είναι Θεός παντογνώστης και γνωρίζει παρελθόντα, παρόντα και μέλλοντα. Πράγματα τα οποία δεν γνωρίζει ο Σατανάς. Ο Σατανάς γνωρίζει μόνο τα παρελθόντα και ορισμένα παρόντα από αυτά που λαμβάνουν χώρα.

Μέλλοντα δεν γνωρίζει· αυτά ανήκουν πάντοτε εις τον Θεόν. Και αν θέλετε ποτέ σας να κάνετε ένα τεστ πάνω σε αυτό που λέτε, ότι φωτίζεστε και τη βλέπετε και την ακούτε και τη γράφετε, ή άλλοι γράφουν, βλέπουν, ακούν και φωτίζονται, ρωτήσουν την Παναγία, επί παραδείγματι, τον Χριστό, δεν ξέρω ποιον, τον άγγελο, τον Άγιο Νικόλα, τον Άγιο Γιώργη, τι θα γίνει αύριο, και από εκεί θα καταλάβουν ότι είναι ο Σατανάς και δεν είναι ούτε η Παναγία ούτε ο Χριστός ούτε άγγελος ούτε Άγιοι· μια πλάνη σύγχρονη των αιώνων αυτή, που δράττεται κάθε ευκαιρίας.

Από εκεί λοιπόν έτσι γίνεται συζήτηση για την παιδίσκη αυτή η οποία έρχεται σήμερα και εισέρχεται εις το ναό. Στη συνέχεια αν θέλει ο άνθρωπος να αναζητήσει άλλους τίτλους της Θεοτόκου, θα πρέπει να σταθεί περίπου 1700 χρόνια π.Χ.

Μπροστά στο όνειρο του Ιακώβ, το οποίο βρίσκουμε στη Γένεση, στο ΚΑΠΑ ΗΤΑ κεφάλαιο, στίχος 12.

Η κλίμαξ αυτή του Ιακώβ δεν είναι τίποτα άλλο, είναι η Θεοτόκος, δι' ης κατέβη ο Θεός, δι' ης θα ανέβωμεν εμείς.

Έγινε μια κλίμαξ, η οποία ξεκινάει από τον Ουρανό, έρχεται στη Γη και ξανά ανεβαίνει. Η Θεοτόκος έγινε κλίμαξ να κατέβει ο Θεός, έτσι ο Θεός εν τω Χριστώ γίνεται κλίμαξ για να πάει ο άνθρωπος στο Θεό.

«Ουδείς έρχεται προς τον Πατέρα ει μη δι' εμού», λέγει ο Χριστός στο 14ο κεφάλαιο του Ιωάννου.

Η Θεοτόκος λοιπόν έγινε η κλίμαξ που εκατέβη ο Θεός και έγινε άνθρωπος, για να γίνουμε εμείς δια του Χριστού θεοί. Αυτή η κλίμαξ ήταν εκτύπωσις της Θεοτόκου.

Η βάτος, η θεωμένη και ουδέποτε καταφλεγομένη. Δεν είναι τίποτα άλλο ει μη η Υπεραγία Θεοτόκος, η οποία εδέχθη το πυρ της Θεότητος και δεν κατεφλέγη, όπως διαβάζουμε στην Έξοδο, στο γάμα κεφάλαιο, στίχος 1-4. Ακόμη ότι βρίσκουμε τη στάμνα με το μάννα μέσα στη σκηνή του μαρτυρίου.

Το σταμνί αυτό δεν είναι τίποτα άλλο για εμάς παρά η Θεοτόκος, και το μάννα δεν είναι τίποτα άλλο για εμάς παρά ο Χριστός.

«Οι πατέρες υμών έφαγον το μάννα εν τη ερήμω και απέθανον». Και όποιος φάγει το μάννα από Εμένα, και δεν ήταν τίποτα άλλο παρά μόνο το σώμα Του και το αίμα Του, θα ζει στον αιώνα. Λέγει, καθώς κηρύχθηκε από τον Ιωάννη στο έκτο κεφάλαιό του. Η ράβδος η βλαστήσασα, η ράβδος του Ααρών, τύπος της Θεοτόκου· τα ξύλα τα ξηρά βλαστάνουν, οι παρθένες γεννούν, ως λέγει ο υμνωδός: «και το ραβδίον εβλάστησε και η Παρθένος εγέννησε».

Ήτανε τύπος της Θεοτόκου και υποδείκνυε κατά κάποιον τρόπον τον τρόπο τον μυστηριώδη που θα έφερε εις το είναι άνευ φθοράς άνθρωπον.

Θα έχετε ακούσει στον κανόνα των χαιρετισμών, πριν αρχίσει να λέγει ο ιερεύς σταδιατώρης τάσης, «Άγγελος πρωτοστάτης», «ηλικούς ανικημένος», «η νέα νέα δικτελικής» και λοιπά. Εκεί γίνεται μια συζήτηση και λέγει σε ένα μέρος, «ο πόκος ο ένδροσος, ον Γεδεών προεθεάσατο».

Δηλαδή η Θεοτόκος. Να τρέξει κανείς στους Κριτάς, στο έκτο κεφάλαιο, στίχος 36, και εκεί θα βρει αυτό το περιστατικό πέρα. Τόπος τι είναι. Το ποκάρι, τα μαλλιά. Και πείτε να κουρέψετε να πρόβατε όλο και να μείνετε το κάρι του κάθε.

Ζήτησε ο Γεδεών ένα θαύμα από τον Θεό, εάν ήταν ο απεσταλμένος, και ότι το έκανε. Και ζήτησεν είτον, θα βάλω μέσα σε ένα αλώνι ένα ποκάρι μαλλιά, και αν αυτό το ποκάρι θα είναι βρεγμένο το πρωί και όλο το άλλο ξηρό, τότε θα πιστέψω ότι είναι ο απεσταλμένος να αναλάβει την επιστήμη στην οποία με καλεί.

Και πράγματι το πρωί, που είχε σηκώσει το ποκάρι αυτό και το έστειψε, έβγαλε μια λεκάνη νερό. Ο πόκος, λοιπόν, αυτός ο ένδροσος, με τη δρόσο, με το ύδωρ, είναι η Θεοτόκος. Εάν πέσει δροσιά επάνω σε ένα ποκάρι μαλλιά, ακούγεται τίποτα; Αθορύβως συλλαμβάνει ύδωρ ο πόκος.

Κατά τον ίδιο μυστήριο τρόπο, την έλαβε και η θεραπεία Θεοτόκος αθωρήμως, ουσί κατατά, υφισμένα που συλλαμβάνουν οι γυναίκες. Γι' αυτό εκεί την προσδιορίζει ότι είναι δικό της και αυτό το πράγμα που έγινε εκεί και φαίνεται πως συμβολίζει.

Όλη αυτή η ξηρασία του αλωνιού δεν είναι τίποτα άλλο· είναι η αμαρτία του κόσμου στα μάτια του Θεού. Και ο πόκος αυτός, ο ένδροσος, είναι η Θεοτόκος, που τη βλέπει προ καταβολής κόσμου και κατά κάποιον τρόπο παρηγορείται ότι θα έρθει μια μέρα που θα παρουσιάσει τον Λυτρωτή, για να σώσει το πλάσμα του, να σώσει το γένος του.

Ο Ησαΐας τη βλέπει ως νεφέλη κούφη. Είναι και αυτό παρμένο από τον κανόνα των Χαιρετισμών. Τη φυγή στην Αίγυπτο τη βλέπουμε στη σκηνή αυτή, η οποία παρουσιάζεται διά του Ησαΐου στο 19ο κεφάλαιο, στίχος 1, όταν φεύγει η Θεοτόκος με τον Κύριο στα χέρια για την Αίγυπτο.

Νεφέλη κούφη, τη λέγει, νεφέλη των υπερτέρων. Ο Ισαΐας επίσης στο έκτο κεφάλαιο, στίχος 6, και θα το ενθυμούνται αυτό όσοι ήρθαν τρία-τέσσερα μαθήματα γρηγορότερα, τη λέγει ως λαβίδα μυστική, ως λαβίδα μυστική.

Ο Παύλος, για τους πατριώτες του, τους Εβραίους, την αναφέρει ως Κιβωτόν.

Όπως η Κιβωτός τότε είπε εκεί, έχει υπάρξει και αυτή η Κιβωτός τώρα εδώ. Η Κιβωτός βέβαια είναι και η Εκκλησία που φέρει μέσα τους πιστούς, αλλά η Εκκλησία πρώτα φέρει μέσα το Χριστό. Διότι η Εκκλησία χωρίς Χριστό, ούτε έχει εκκλησία.

Γι' αυτό και οι άνθρωποι που δεν έχουν σχέση με την Εκκλησία, που δεν έχουν σχέση με τα μυστήρια της Εκκλησίας, με τη μυστηριακή ζωή της, που στέκονται από μακριά και ανάβουν μόνο το κεράκι τους και δεν ξέρω τι, και στα μνημόσυνα και στους γάμους και στα βαφτίσια πηγαίνουν.

Αυτοί δεν έχουν σχέση με τον Χριστό και δεν είναι εκκλησία αυτή. Δεν είναι μέσα στην ενορία, είναι έξω από την ενορία. Και οι άνθρωποι αυτοί είναι απολεσμένοι προκαταβολικώς. Η εκκλησία δεν έχει μόνο πιστούς, έχει Χριστό πρώτα, έχει κεφαλή.

Δεν είναι μέλη μόνο, έχει και κεφαλή. Τι λοιπόν, η Κιβωτός είχε τον Χριστόν το πρώτο. Και σήμερα λέγονται, η εκκλησία παρουσιάζει πάλι τον Χριστό. Ακόμη υπάρχει και κεκλεισμένη με μια λεπτομέρεια της αειπαρθενίας, μυστήριον ξένον ορώ και παράδοξον, μυστήριον ξένον, ένα πράγμα που κλείνω το στόμα μου, δεν μπορώ να το ερμηνεύσω.

Ο Ιεζεκιήλ, στο 44ο κεφάλαιό του, αναφέρει ότι ο Θεός τού έδειξε μία θύρα κεκλεισμένη και του λέει: «Δι’ αυτής διήλθεν ο Θεός και εξήλθεν και έμεινε κεκλεισμένη». Είναι η Θεοτόκος. Γι’ αυτό και οι αγιογράφοι, όταν αγιογραφούν τον προφήτη Ιεζεκιήλ σε βυζαντινό ρυθμό, τον παριστάνουν να φέρει επί του ώμου του μία θύρα. Η θύρα αυτή η κεκλεισμένη είναι η παρθενία της Θεοτόκου, είναι η Θεοτόκος.

Ο Παύλος, θέλοντας να πείσει τους συμπατριώτες του Εβραίους, και εφόσον τους μίλησε αναφορικώς με τον Χριστόν, ο οποίος θα έρθει ως Μελχισεδέκ, άνευ πατρός και μητρός, απάτωρ, αμήτωρ, αγενεαλόγητος, για να τους εξηγήσει το μυστήριο αυτό, εφόσον τους μετέφερε εκεί και τους είπε: «Δεν έχετε τον Μελχισεδέκ; Έχετε. Μπορείτε να μου πείτε τον πατέρα του;» Δεν έχει πατέρα, δεν φέρει η Γραφή πατέρα, μπαίνει στο μέσο χωρίς πατέρα, χωρίς μητέρα και φεύγει πάλιν από το μέσο χωρίς να αναφέρει η Γραφή τι έγινε.

Αυτός είναι ο τύπος του Χριστού, διότι λοιπόν οι άνθρωποι εκείνοι κάτω από τον νόμο, που ήταν κολλημένοι στο γράμμα, δεν μπορούσαν να ερμηνεύσουν, τους βοηθεί ο Παύλος και τους ομιλεί περί του απάτορος και του αμήτορος Μελχισεδέκ, όπως και ο Χριστός είναι απάτωρ κατά το ανθρώπινο και αμήτωρ κατά το Θείο, ως άνθρωπος έχει μόνο μητέρα, δεν έχει πατέρα, και ως Θεός έχει πατέρα.

Δεν έχει μητέρα, δεν έχει μητέρα, γι' αυτό ήταν τύπος ο Μελχισεδέκ στην συνέχεια, για να τους ερμηνεύσει το μυστήριο, τους μεταφέρει στη σκηνή του μαρτυρίου. Ήρθε μέσα η σκηνή του μαρτυρίου για να τους μιλήσει για τη Θεοτόκο και για την άσπορον αυτήν σύλληψιν και για την ιδιαίτερη συνέχιση της παρθενίας.

Και όσοι εκκλησιαστείτε σήμερα θα ακούσετε την πνευματοφόρο, μόνη Ορθόδοξη Εκκλησία να ανασύρει από τα συγγράμματα του Παύλου προς Εβραίους και να ομιλεί για τη λεπτομέρεια αυτή της Θεοτόκου. «Εἶχε μὲν οὖν καὶ ἡ πρώτη δικαιώματα λατρείας, τό τε ἅγιον κοσμικόν· σκηνὴ γὰρ κατεσκευάσθη ἡ πρώτη, ἐν ᾗ ἥ τε λυχνία καὶ ἡ τράπεζα καὶ ἡ πρόθεσις τῶν ἄρτων, ἥτις λέγεται Ἅγια· μετὰ δὲ τὸ δεύτερον καταπέτασμα σκηνὴ ἡ λεγομένη Ἅγια Ἁγίων, χρυσοῦν ἔχουσα θυμιατήριον, καὶ τὴν κιβωτὸν τῆς διαθήκης περικεκαλυμμένην πάντοθεν χρυσίῳ, ἐν ᾗ στάμνος χρυσῆ ἔχουσα τὸ μάννα καὶ ἡ ῥάβδος Ἀαρὼν ἡ βλαστήσασα καὶ αἱ πλάκες τῆς διαθήκης». Όλα αυτά είναι τύποι που υπάρχουν μέσα στα Άγια των Αγίων, εκεί που επήγε σήμερα η Παναγία στα Εισόδια.

Εκεί μέσα βρήκε τη Στάμνα που μιλούσε για αυτή, εκεί μέσα βρήκε τη Ράβδο που εβλάστησε, που προεικόνιζε αυτή, εκεί μέσα βρήκε το χρυσούν θυμιατήριον, το οποίο προεικόνιζε και αυτή. Διότι μια πύρια, όπως συμβαίνει και στη σημερινή εκκλησία, τη σημερινή κιβωτό, τη σημερινή σκηνή, δεν συμβολίζει μόνο, όπως σας έχω πει κι άλλοτε και έχω γράψει και στο βιβλίο αυτό, εν εκκλησίες ευλογείται τον Θεόν, δεν συμβολίζει μόνο την Θεοτόκο, συμβολίζει ολόκληρο το δόγμα.

Το δόγμα. Οι τρεις αλυσίδες του είναι το τριυπόστατο της θεότητος. Τα δώδεκα κουδούνια είναι οι δώδεκα Απόστολοι. Η κούπα από κάτω, που έχει μέσα τον άνθρακα, είναι η Θεοτόκος· ο άνθρακας ο Χριστός, το θυμίαμα το Πνεύμα το Άγιον. Ολόκληρο λοιπόν αυτό είναι ολόκληρο το δόγμα. Πείτε κι εσείς για το θυμιατήριο συμβολικώς ότι αυτό το θυμιατήριο είναι η Θεοτόκος, που θα έχει τον άνθρακα αύριο, που θα μας δώσει το Πνεύμα το Άγιον και τη σωτηρία του ανθρωπίνου γένους.

Ωμιλήθησαν εκεί και τα βρήκε όλα. Μεταξύ δε αυτών, βρήκε και τις πλάκες, όπως αναφέρει εδώ, τις πλάκες του Μωυσέως. Εκεί εφυλάσσοντο στη σκηνή, μέσα στα Άγια των Αγίων. Στις πλάκες αυτές επάνω είχε δοθεί ο λόγος του Θεού, διότι ο θεόπτης Μωυσής, έπειτα από 40 μέρες νηστεία, μέρα και νύχτα, έλαβε τις πλάκες με τους λόγους του Θεού επιγεγραμμένους επάνω τους.

Γιατί νηστεύουμε εμείς αυτές τις μέρες, όσοι νηστεύουμε; Γιατί, για να λάβουμε τον Λόγο του Θεού σεσαρκωμένον εκ της Παναγίας Παρθένου. Οι πλάκες αυτές είναι η Θεοτόκος και ο Λόγος επ' αυτού είναι ο Χριστός, ο οποίος προσφέρεται στους ανθρώπους για σωτηρία.

Αυτό είναι το όρος το αλατόμητον και άλλα πράγματα στην Παλαιά Διαθήκη. Και στην Καινή Διαθήκη, η υψηλή αυτή Κιβωτός, η Εκκλησία η Ορθόδοξος, την έχει και εδώ και ως τύπον ακόμα, παρότι την έχουμε ως πρόσωπο πλέον, στα δεξιά του Κυρίου να πρεσβεύει στον Χριστό που σώζει, παρότι την έχουμε ως Πλατυτέρα στην αψίδα επάνω από την Αγία Τράπεζα.

Εκεί που θα έπρεπε να είναι η Εύα, αλλά διότι αυτή έκλεισε τον δρόμο προς τον Ουρανόν, ήρθε η Δευτέρα Εύα στη θέση της και άνοιξε την αγκαλιά για να ανεβάσει τους ανθρώπους που θα πιστέψουν στον Υιόν της. Λέγω και σ' αυτή τη σκηνή σήμερα την έχουμε. Την έχουμε στο δεξιόν του Κυρίου.

Να σταθώ στον Δαβίδ, ο οποίος Δαβίδ, χάριτι βεβαίως Πνεύματος Αγίου, την είδε από κοντά.

Είδε τα περιστατικά, τα σημερινά. Την είδε που εκοιμήθη, την είδε που ανήχθη, την είδε που επήγε.

Τι λέγει; Πράγματα που επαναλαμβάνονται από εμάς, αλλά εμείς δεν ξέρουμε ποιος τα είπε. Διότι δεν τα έχουν πει άνθρωποι· τα έλεγε το Πνεύμα το Άγιον και απλώς τα μετέφεραν οι άνθρωποι.

Αυτό που λέγει: «Παρέστη η βασίλισσα εκ δεξιών σου, εν ιματισμώ διαχρύσω περιβεβλημένη, πεποικιλμένη» κ.λπ. Το έχει πει ο Δαβίδ 1050 χρόνια προ Χριστού. Πού είναι η βασίλισσα σήμερα; Στα δεξιά του Πανβασιλέως. Γι’ αυτό και κατά την Αγία Προσκομιδή, όταν βγάζει τον Αμνό, τον Χριστό, τοποθετεί τη μερίδα της Παναγίας στα δεξιά. Εκεί είναι η θέση σου. Όπως επάνω είναι στα δεξιά του Κυρίου, έτσι και εκεί· εκεί είναι η θέση σου, και υπενθυμίζει σε εμάς.

Έχει επίσης στο άλλο του εδάφιο, το 11-12 του τεσσαρακοστού ψαλμού, το εξής, συγγνώμη, του τεσσαρακοστού τετάρτου ψαλμού, 44 ψαλμού, λέει· Άκουσον φύγατερ και είδε και κλίνον το ους σου Και επιλάθου του λαού σου και του οίκου του πατρός σου.

Ότι ἐπεθύμησεν ὁ βασιλεὺς τοῦ κάλλους σου, ὅτι αὐτός ἐστι Κύριός σου. Ξέρετε τι λέει εδώ; Πολλά πράγματα λέει. Είναι η στιγμή η σημερινή.

Άκουσον θύγατερ και ίδε. Άκουσε τι θα σου πω και κοίταξε που θα έρχομαι. Είναι μια σκηνή αυτή του Ευαγγελισμού.

Άκουσε τι θα σου πω και κοίταξε το σκήπτρο που θα έχω. «Καὶ ἐπιλάθου τοῦ λαοῦ σου καὶ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός σου»· ξέχασε αυτούς στους οποίους ανήκεις, και τον πατέρα σου ακόμη και τη μητέρα σου. «Διότι ἐπεθύμησεν ὁ βασιλεὺς τοῦ κάλλους σου· αὐτός ἐστιν ὁ Κύριός σου».

Είναι η σκηνή η σημερινή που οι γονείς την επήραν και την επήγαν και την εξεχώρησαν. Και αυτή εξεχώρησε, χάριτι Θεού και αυτοθελώς, τη ζωή της από τη ζωή των γονέων, του αμέσου, εννοώ, περιβάλλοντος και των άλλων, και παρεδόθη απόλυτα εις τον Θεό.

Ξέρετε ότι ήταν δύσκολο πράγμα μια μικρή τριών ετών να μείνει μόνη της ή στο ναό μέσα σε άνδρες, σε πρεσβυτέρους κλπ. Είναι εύκολο ένα παιδάκι τριών χρονών να το αφήσεις; Θα πιαστεί από το ρούχο σου και δεν θα ξεκολλάει από πάνω. Ή θα κλαίει ένα μήνα. Δεν έλαβε χώρα με αυτό. Δεν έγινε τίποτα από αυτό.

Ξέρετε τι αναφέρεται επάνω σε αυτό το πράγμα; Ακούστε με να σας διαβάσω ένα μέρος που μιλεί για την λεπτομέρεια αυτή. και εγένετο, λέγει, τριών ετών η παις και είπε Ιωακείμ, καλέσατε τας θυγατέρας των Εβραίων, τας αμιάντους, και λαβέτωσαν ανά λαμπάδα, και αυτό όπως θα σας διαβάσω στη συνέχεια είναι του Δαυρή, και έστωσαν καιόμεναι, ίνα μη στραφή η παις εις τα οπίσω, δηλαδή μήπως δεν θελήσει να ακολουθήσει, να την παρασύρουν με τις λαμπάδες αναμμένες και με τραγούδια κλπ, για να την πάρει να την κάνει, να την ξεγελάσουν μέχρι που να την πάμε εκεί. Αυτός ήταν ο σκοπός.

Καὶ ἐδέξατο αὐτὴν ὁ ἱερεύς, καὶ φιλήσας αὐτὴν εὐλόγησεν καὶ εἶπεν· «Ἐμεγάλυνεν Κύριος τὸ ὄνομά σου ἐν πάσαις ταῖς γενεαῖς». Καὶ ἔκανε προφητεία. «Ἐπὶ σοὶ ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν φανερώσει Κύριος τὸ λύτρον αὐτοῦ τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ». Διὰ σοῦ, λέει, θα παρουσιάσει τον Λυτρωτή. Αυτός θα σώσει τους υιούς του Ισραήλ.

Και εκάθισεν αυτήν επί τρίτου βαθμού του θυσιαστηρίου και πήρε και την έβαλε στο τρίτο σκαλοπάτι του θυσιαστηρίου, τη μικρή, και επέβαλεν ο Κύριος ο Θεός χάριν επ' αυτήν και κατεχόρευσεν τοις ποσίν αυτής και ηγάπησεν αυτήν πας ο οίκος του Ισραήλ. Αυτή όχι μόνο δεν έκλαψε, αλλά μάλλον με χάρη, γιατί της έδωσε, λέει, ο Θεός χάριν, ώστε ξέχασε τους γονείς, αδιαφόρησε για τους πάντες, έπαιζε σαν ένα μωρό μέσα εκεί και αγαπήθηκε από τους άλλους που ήσαν εκεί.

Οι γονείς είχαν πρόβλημα, θα μείνει; Εμείς θέλουμε να τη δώσουμε, θα μείνει; Και κατέβησαν οι γονείς αυτοί, χαυμάζονται και έμουνται στον Δεσπότη Θεό Ότι ούτε κατεστράφη είπε ή στα οπίση Είναι δέ Μαριά με το Ναό Κυρίου ως περισσεράν εμωμένη και λάμβανε τροφή εκ χειρός Αγγέλου.

Έμεινε εκεί. Ήταν λοιπόν πρόβλημα για να μείνει. Εν τούτοις όμως έμεινε. Εδώ λέγει προφητικά, «ἐπιλάθου τοῦ λαοῦ σου», του δικού σου, «καὶ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός σου» ακόμη. Διότι «ἐπεθύμησεν ὁ βασιλεὺς τοῦ κάλλους σου», και αυτός ο βασιλεύς δεν είναι άλλος, «ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ Κύριός σου».

Είναι ο Θεός σου, Αυτός στον οποίο θα αφιερωθεί. Το αναφέρει λοιπόν αυτό χίλια πενήντα χρόνια π.Χ. Να μου επιτρέψετε μια μικρή παρένθεση, αφού έθιξα αυτό το θέμα.

Δεν θα ήθελα κανενός να διαφύγει απόψε το βράδυ, εξαιτίας της προβολής της Σελήνης και των δύο άλλων μεγάλων άστρων, της Μητρός της και του Πατρός της. Ο Ιωακείμ και η Άννα θα πρέπει να είναι πρόσωπα προς μίμηση.

Εμείς μπροστά στη σελήνη της Θεοτόκου ξεχνούμε τα μεγάλα αυτά αστέρια, και αυτό κάνει εντύπωση.

Οι άνθρωποι ήθελαν όχι απλώς να εορτάζουν αλλά να μιμούνται. Θα ήθελαν να γραφτούν πολλά.

Σήμερα come to one επίγεια και ουράνια και κατεχρόνια το πρόσωπο της Θεοτόκου. Ποια είναι η αιτία; Ποια είναι η αιτία; Η αιτία, το ζεύγος είναι η αιτία. Η Θεοτόκος είναι αποτέλεσμα, η Θεοτόκος είναι κλαδί, είναι άνθος ενός δέντρου με διπλή ρίζα που λέγεται Ιωακείμ και Άννα. Αυτοί ζητούσαν παιδιά από τον Θεό, να κληρονομήσει το όνομά τους, την περιουσία τους, ούτε για να τους κλείσει τα μάτια κάτω από το διλεγόμενο που λένε ορισμένοι, τίποτες από ένα δεξιό κατανικό λογισμό, αλλά για να τους το όνειδος της ατεκνίας, διότι κατά τον νόμο, ζεύγος που δεν έφερνε παιδιά εις το ύνερ, απαγορεύεται εις το ναό, θεωρείται κατηραμένος. Θα έπρεπε να πάνε όλοι

οι άλλοι, και αν υπήρχε χώρος τότε θα μπορούσε να προσέλθει, εάν όμως δεν υπήρχε χώρος δεν θα μπορούσε να προσέλθει. Να μου επιτρέψετε να σας δείξω και την άλλη όψη του πράγματος αυτού. Εάν σε εκείνη την εποχή, στην εποχή του νόμου και της σκιάς, εθεωρούντο κατηραμένοι οι μη έχοντες τέκνα και όχι υπεύθυνοι, διότι ο Ιωακείμ και η Άννα δεν εστείρωσαν εαυτούς, δεν έκαναν και αυτοί τους εαυτούς τους ανύδρους νεφέλας που λέει ο Ιούδας στην επιστολή του, δεν είχανε καρπόν κοιλίας.

Δεν θα φτιαστούν οι σημερινοί γονείς, οι οποίοι δεν κάνουν παιδιά και δεν θεωρούνε τιμή τους

αρχή αυτήν που τους ζητάει ο Θεός, για να φέρουν αγίους που θα ζούνε στην αιωνιότητα. Δεν πιστοίνονται όποιες ευθέβρεκαν αγίους. Φτέλει βέβαια σε ένα βασιμό η Εκκλησία, η οποία δεν κάνει χρήση του όπλου, του αφορισμού.

Τότε πολλά ζευγάρια θα είχαν σωθεί, γιατί όλα δεν πρέπει και να χαθούν. Ας τους λέγει ο παπάς να κοινωνούν τρεις φορές τον χρόνο· δεν κοινώνησαν περισσότερο, άλλωστε τους αρκεί. Θα πάνε μαζί, τυφλός τυφλόν οδηγεί, και αμφότεροι εις βόθυνον πεσούνται, λέγει η Γραφή.

Οι άνθρωποι, οι οποίοι κατά κάποιον τρόπο βλασφημούν την πρόνοια του Θεού και την παντοδυναμία του Θεού, πολύ θα κριθούν και να το προσέξουν.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό, τη δόξα σε αυτό το ζευγάρι, σε αυτά τα γεροντάκια τα δύο.

Τόσο εθεωρήθη μεγάλο αυτό που έκαμε, ώστε ένα από τα δύο ποδάρια, τα οποία έφεραν αυτήν γι’ αυτούς τους εννέα μήνες, υπάρχει μέχρι σήμερον. Το αριστερό πόδι της μητρός της Παναγίας μας, της γιαγιάς της λεγόμενης, της Αγίας Άννης.

Υπάρχει στη φερώνυμη Ιερά Μονή της Αγίας Άννης του Αγίου Όρους. Ο Νεκτάριος με διορθώνει, «τη σκήτη», μου λέει, και είναι αλήθεια. Ιερά Σκήτη είναι της Αγίας Άννης.

Εκεί υπάρχει το αριστερό πόδι της Αγίας Άννης, το οποίο έχει άρωμα. Όταν ξεκινήσεις από τον Αρσανά ακόμη για να ανέβεις, σε πνίγει το άρωμα. Υπάρχει αγιασμένο το ποδαράκι αυτό. Βγαίνουν και πολλών μανάδων από εδώ τώρα σώματα αναλλοίωτα, αλλά βρώμικα όμως.

Υπάρχουν και σήμερα ποδάρια μανάδων άλιωτα, αλλά βρώμικα όμως. Αυτής της Οσίας Μάνας έχει άρωμα. Υπάρχει μέχρι σήμερα. Ακόμη, μια και το έθιξα. Έχουν ξεγεραστεί οι άνθρωποι από τον σύγχρονο σατανικό πολιτισμό και από τις θεωρίες ότι ένας άνθρωπος όταν κλειστεί σε ένα περιβάλλον πρέπει να βγει τρελός οπωσδήποτε.

Το παιδί να παίξει, αφήστε το παιδί να δει, αφήστε το παιδί να διαβάσει, αφήστε το παιδί, γιατί το λένε παιδί, πρέπει να παίξει, πρέπει να κάνει τρέλες.

Μπορείς να μου πεις τις φιλενάδες της Θεοτόκου; 11 χρονών, 14 ετών έστω, είχε φιλενάδα, δεν είχε, είχε κούκλες, δεν είχε; Είχε καροτσάκι να το βγάλει το κοριτσάκι μέσα το μωρό, εκείνο που θα το πετάει στο τελευταίο έμβρυο, που το μαθαίνει από τώρα ήδη, δεν είχε;

Μάθατε ότι πήγανε σε κανένα νευρολόγο; Κλασικό παράδειγμα, μόνιμο παράδειγμα,

Αλίμονο στις μανάδες, οι οποίες χρονίζουν, κατά κάποιον τρόπο, να κάνουν τη δύσκολη ζωή των παιδιών τους ευχάριστη και επιτυγχάνουν το τελείως αντίθετο.

Ακόμη ένα να σας πω: πόσο χρονών ήταν η κοπέλα; Μόλις περίπου που είχε τα γυναικεία της. Αυτή είναι η νόμιμη οδός του Θεού για γάμο. Δεν είναι όταν θα στυφτείς σαν λεμονόκουπα και θα γυρίσεις όλες τις γκαρσονιέρες και τα νάιτ κλαμπ, και να μου έρθεις σαράντα χρονών και πενήντα να παντρευτείς. Τι να κάνεις τότε;

Θα δώσει όλο τον δαίμονα στον σατανά και θα του πάει τη λεμονόκουπα στη μέση στο Χριστό. Πάρε και εσύ! Κάντε αποτελέσματα μιας πλανημένης μακριά από το Χριστό κοινωνίας της σημερινής. Και ο τόπος είναι κλασικό παράδειγμα, πως λέγει και ο Άγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος.

Λοιπόν, ο νέος, πριν φτάσει σε εταίρες και σε διαφθορείο, να έρχεται εις γάμον. Αλλά εμείς πρέπει να κάνουμε πολυκατοικία πρώτα, να πάρουμε και σύνταξη, για να ανοίξουμε σπίτι. Όσα χαλάμε, σαράντα σπίτια, στη διαφθορά, στα γλέντια και μέσα στην καταστροφή, και μπορούμε να διατηρήσουμε εκατό γυναίκες, όχι μία και παιδιά. Έπειτα περιμένουμε να πάρουμε το δίπλωμα, να κάνουμε αυτά. Είναι παραδείγματα από τη σημερινή υπόθεση, δεν είναι απλή.

Δεν είναι τυχαία υπόθεση. Επίσης, ένα άλλο που πρέπει να προσεχθεί είναι το θέμα ότι δεν είχε καμία υπόσταση όταν το ζεύγος αυτό έδωσε την κόρη αυτή, γιατί θα πούνε ορισμένοι: «Μα αυτή η κοπέλα ήταν προορισμένη».

Ποιος τα είπε αυτά τα πράγματα; Είναι βλασφημία αν πεις αυτό το πράγμα. Όταν το ζεύγος επήγαινε το τάμα του αυτό, των ανθρώπων αυτών, την παρηγοριά τους την πηγαίνανε στο Θεό, δεν είχανε καμία αληθότητα ότι αυτό θα σφραγιστεί από το Θεό και φάνε στην αιωνιότητα μισολίδι μετά το λίλιον των πνευματικών. Δεν είχα.

Ο Θεός όμως το ετήρησε αυτό και το εσφράγισε και το έθεσε στην αιωνιότητα. Αυτή τη χειρονομία καλούμεθα να αντιμιμηστούμε. Εν τούτοις όμως τα πάντα μπορούμε να δώσουμε σε όλες τις επιστήμες, σε όλες τις τέχνες, σε όλα τα πράγματα των κοσμικών ανθρώπων.

Το Θεό όμως δεν πρόκειται να δώσουμε. Δεν είναι θακάνδρια το σημαίνει να δώσουμε. και την Θεοτόκο σήμερα, η οποία τίθεται ένα κλασικό παράδειγμα, μόνιμο, Μάρτυρος Κατηγορίας και Υπερασπιστής Θεός. Και θα έπρεπε να το προσέχουμε και να έχουμε μόνο για υπηρεσία, μόνο για λιθοκόμμα, μόνο για πρωτοβολισμό, Παναγία μου βοηθά, να με μιμηθείς να σε βοηθήσω.

«Πάρε την προσευχή μου και μετάφερέ την στον Κύριό μας και Υιό μας και Θεό». Και έτσι τη θέλουμε για δουλειές. Δεν την έχουμε για να δημιουργήσουμε κάτι για τον εαυτό μας. Πώς θα βρεθούμε μπροστά; Θα έρθει μια ημέρα. Το ότι μας ανέχεται, μας το λέγει καθαρά: «ἐν παντὶ καιρῷ καὶ πάσῃ ὥρᾳ, ὁ τοὺς δικαίους ἀγαπῶν καὶ τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐλεῶν». Υπό το έλεος συνέχεια, ουχί εν τη αγάπη του Θεού. Αυτό να γίνει πίστη και να το καταλάβουμε και να το γνωρίζουμε.

Δεν είναι τυχαία τα περιστατικά, να περάσουν απλώς, να καταλύσουμε σήμερα που κοπιάσαμε από τη Μεγάλη Νηστεία, να φάμε το ψάρι, ή να εορτάσουν οι φερώνυμοι γύρω από το θέμα και το πρόσωπο της Θεοτόκου. Είναι να μιμηθούμε το πρόσωπο αυτό. Γι' αυτό, δράττομαι της ευκαιρίας να σας πω: είναι ανάγκη να προσεχθεί πολύ, για να μιμηθεί κανείς πολύ το πρόσωπο αυτό.

Λέγει: «Τὸ πρόσωπόν σου λιτανεύσουσιν οἱ πλούσιοι τοῦ λαοῦ τῆς γῆς». Ακόμη, στον 14ο στίχο λέγει: «Πᾶσα ἡ δόξα αὐτῆς θυγατρὸς βασιλέως ἔσωθεν, ἐν κροσσωτοῖς χρυσοῖς περιβεβλημένη, πεποικιλμένη». Οι αρετές όλες της Θεοτόκου ήσαν έσωθεν· δεν είχε ακτινοβολία εξωτερική. Δεν ήταν από μεγάλο σπίτι, από τζάκι. Δεν είχε διπλώματα και περγαμηνές. Είχε κάθε κρυφή αρετή, όπως λέγει ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος.

Παρθένος είναι, λέγει, και έτσι έχει ιστορηθεί: στα μάτια παρθένος, στην ακοή παρθένος, στην αφή παρθένος, στη γεύση παρθένος, στα πάντα παρθένος, αεί παραμένει. Πριν κλείσω, θα πρέπει να πω για μερικούς που απορρίπτουν τα Εισόδια. Εν μέσω ημών, ορθόδοξοι άνθρωποι απορρίπτουν τα Εισόδια. Δεν τα παραδέχτηκαν. Τα θεωρούν σαν μια υπόθεση η οποία δεν έλαβε χώρα ποτέ, βάσει λογικών συμπερασμάτων.

Γίνονται υπέρ-Εκκλησία. Όμως, ο άνθρωπος καλείται να ακολουθεί την Εκκλησία και όχι να προπορεύεται της Εκκλησίας. Και αν πλανηθεί η Εκκλησία, κάλλιον πλανώμενος μετά της Εκκλησίας, κατά τους σύγχρονους Χρυσοστόμους, παρά ακριβολογών έξωθεν αυτής.

Έγινε. Δύο μαρτυρίες θα σας πω της τότε εποχής. Η μία είναι του Ιωσήφ, όταν την είδε έγκυο, που γύρισε από την ορεινή πόλη Ιούδα. Είπε τα εξής: ανέστη ο Ιωσήφ από τον σάκο, από το πένθος του ο άνθρωπος γι’ αυτό που του συνέβη, εκάλεσε τη Μαριάμ και είπε σ’ αυτήν: «Μεμελημένη Θεῷ, τί τοῦτο ἐποίησας;»

Εσύ που ήσουν και είσαι αφιερωμένη από μικρό παιδί στον Θεό, τι ήταν αυτό που έκανες; Επελάθου Κυρίου του Θεού σου, η τραφείσα εις τα Άγια των Αγίων και τροφήν λαβούσα εκ χειρός αγγέλου;

Ζαχαρίας, που την είχε μέσα στον ναό, όταν την είδε έπειτα έγκυο και δεν μπορούσε να δικαιολογήσει το πώς, είπε το εξής στη Μαρία: «Και είπε ο ιερεύς: Μαριάμ, τι τούτο εποίησας; Και γιατί εταπείνωσες την ψυχή σου και επελάθου Κυρίου του Θεού σου;»

Η τραφείσα εις τα Άγια των Αγίων και λαβούσα τροφήν εκ χειρός αγγέλου και ακούσασα τον ύμνον και χορεύσασα ενώπιον αυτού; Και απήντησε η Θεοτόκος. Ιδού, έκλαψε πικρώς· «Ζη Κύριος ο Θεός μου, καθότι καθαρά ειμι ενώπιον αυτού και άνδρα ου γινώσκω». Αυτά, εν συνόψει, γύρω από το ανερμήνευτο πρόσωπο αυτό. Γι’ αυτό, η το Χαίρε δι’ αγγέλου δεξαμένη και τεκούσα τον Κτίστην, η ιδία Παρθένος, εισόδοις σε μεγαλύνομεν.

Ευχαριστώ.